Esposito pĂ«r ATSH: Paraburgimi nĂ« ShqipĂ«ri pesĂ« herĂ« mĂ« i lartĂ« se mesatarja e BE-sĂ«, tâi jepet pĂ«rparĂ«si alternativave tĂ« tjera
TIRANĂ, 8 shkurt /ATSh â Gjergji Mima/ ShqipĂ«ria vazhdon tĂ« pĂ«rballet me sfida serioze nĂ« fushĂ«n e paraburgimit, si nĂ« drejtim tĂ« numrit tĂ« lartĂ« tĂ« personave nĂ« paraburgim, ashtu edhe nĂ« kohĂ«zgjatjen e tij, vlerĂ«son Gianluca Esposito, drejtor i pĂ«rgjithshĂ«m pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut dhe Sundimin e Ligjit nĂ« KĂ«shillin e EvropĂ«s, nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r AgjencinĂ« Telegrafike Shqiptare (ATSh).
Sipas Espositos, situata aktuale paraqet arsye reale për shqetësim.
Ai i referohet raportit më të fundit të Komitetit të Këshillit të Evropës për Parandalimin e Torturës (CPT), i cili evidenton se Shqipëria vazhdon të ketë një nga normat më të larta të burgosjes midis shteteve anëtare të Këshillit të Evropës. CPT gjithashtu identifikoi një përdorim në rritje të paraburgimit, duke rezultuar në mbipopullim në disa nga qendrat e paraburgimit.
âSipas statistikave zyrtare, qĂ« nga nĂ«ntori 2025, nĂ« burgjet e ShqipĂ«risĂ« kishte 4578 tĂ« burgosur, nga tĂ« cilĂ«t 58% ishin nĂ« paraburgim. Shkalla e paraburgimit nĂ« ShqipĂ«ri prej 94,6 personash pĂ«r 100 mijĂ« banorĂ« Ă«shtĂ« gati katĂ«r ose pesĂ« herĂ« mĂ« e lartĂ« se mesatarja e BE-sĂ«â, tha Esposito.
Ai theksoi se, një tjetër çështje kyçe në Shqipëri është kohëzgjatja e paraburgimit.
Mesatarja prej 253 ditësh (8,4 muaj) është mjaft e lartë, nënvizoi Esposito.
âParaburgimi i gjatĂ« dhe mungesa e arsyetimit tĂ« mjaftueshĂ«m u identifikuan gjithashtu nga Gjykata Evropiane e tĂ« Drejtave tĂ« Njeriut nĂ« disa vendime kundĂ«r ShqipĂ«risĂ« (Hysa kundĂ«r ShqipĂ«risĂ«, Strazimiri kundĂ«r ShqipĂ«risĂ«, Delijorgji kundĂ«r ShqipĂ«risĂ«)â, tha Esposito.
Duke folur për rreziqet kryesore që lidhen me paraburgimin e zgjatur, Esposito thekson se kjo fushë është ndër më të ndjeshmet e drejtësisë penale, pasi prek drejtpërdrejt liritë individuale dhe parimin themelor të prezumimit të pafajësisë.
Sa i përket masave që duhet të merren për përmirësimin e kushteve dhe menaxhimit të paraburgimit, ai nënvizon se nevojiten njëkohësisht përmirësime materiale dhe reforma sistemike.
âHapi i parĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar kushtet Ă«shtĂ« ulja e mbipopullimit. MegjithatĂ«, kjo nuk bĂ«het vetĂ«m duke ndĂ«rtuar mĂ« shumĂ« burgje, por duke kufizuar nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive pĂ«rdorimin dhe kohĂ«zgjatjen e paraburgimit dhe duke i dhĂ«nĂ« pĂ«rparĂ«si alternativave ndaj paraburgimit, duke pĂ«rfshirĂ« zbatimin e regjimit jondĂ«shkues tĂ« paraburgimit nĂ« pĂ«rputhje me prezumimin e pafajĂ«sisĂ«â, tha ai.
Esposito vëren se kuadri ligjor në Shqipëri është kryesisht në përputhje me standardet ndërkombëtare.
Problemi kryesor, thekson ai pĂ«r ATSh, âĂ«shtĂ« pĂ«rdorimi i tepĂ«rt dhe i paarsyetuar mjaftueshĂ«m i paraburgimit, veçanĂ«risht nĂ« gjykatat e shkallĂ«s sĂ« parĂ« dhe gjatĂ« shqyrtimeve periodikeâ.
âMasat pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar pĂ«rdorimin e tepĂ«rt tĂ« paraburgimit duhet tĂ« adresohen nĂ« mĂ«nyrĂ« sistematike. Ndryshimet legjislative duhet tĂ« mbĂ«shtesin kĂ«to objektiva, por faktorĂ«t kryesorĂ« janĂ« praktika gjyqĂ«sore dhe kultura ligjoreâ, tha Esposito.
Duke iu referuar standardeve evropiane, ai rikujton se, sipas jurisprudencës së Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, paraburgimi duhet të jetë një masë e jashtëzakonshme dhe të përdoret vetëm si mjet i fundit, kur masat më pak kufizuese rezultojnë të pamjaftueshme.
âPĂ«rmirĂ«simi i paraburgimit Ă«shtĂ« thelbĂ«sor sepse ka tĂ« bĂ«jĂ« me individĂ« qĂ« supozohen tĂ« pafajshĂ«m dhe liria e tĂ« cilĂ«ve kufizohet vetĂ«m pĂ«r tĂ« siguruar administrimin e duhur tĂ« drejtĂ«sisĂ«â, tha Esposito.
âFushat prioritare duhet tĂ« jenĂ« pĂ«rmirĂ«simi i cilĂ«sisĂ« sĂ« arsyetimit gjyqĂ«sor, rritja e pĂ«rdorimit kuptimplotĂ« tĂ« alternativave ndaj paraburgimit dhe sigurimi i shqyrtimit periodik substancial dhe efektivâ, shton ai.
Duke pasur parasysh kĂ«tĂ«, roli i KĂ«shillit tĂ« EvropĂ«s Ă«shtĂ« tĂ« ndihmojĂ« nĂ« sigurimin qĂ« paraburgimi tĂ« kryhet nĂ« pĂ«rputhje me tĂ« drejtat themelore dhe dinjitetin njerĂ«zor. KĂ«shilli i EvropĂ«s ofron njĂ« qasje gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se qĂ« kombinon ekspertizĂ«n ligjore, ndĂ«rtimin e kapaciteteve dhe monitorimin, tĂ« gjitha tĂ« bazuara nĂ« standardet evropiane tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut dhe sundimit tĂ« ligjitâ, shton Esposito.
âNĂ« ShqipĂ«ri, ne kemi njĂ« projekt bashkĂ«punimi tĂ« hartuar posaçërisht me autoritetet shqiptare qĂ« adreson sfidat qĂ« lidhen me paraburgimin, ndĂ«r tĂ« tjera. Projekti bazohet nĂ« nevojat konkrete tĂ« identifikuara sĂ« bashku me autoritetet shqiptare pĂ«rmes gjetjeve dhe rekomandimeve tĂ« CPT-sĂ« dhe jurisprudencĂ«s pĂ«rkatĂ«se tĂ« GjykatĂ«s Evropiane tĂ« tĂ« Drejtave tĂ« Njeriut. Ai synon tĂ« pĂ«rkthejĂ« standardet evropiane nĂ« pĂ«rmirĂ«sime praktike nĂ« legjislacion dhe praktikĂ«n gjyqĂ«soreâ, shprehet mĂ« tej Esposito.
Drejtori i përgjithshëm për të Drejtat e Njeriut dhe Sundimin e Ligjit në Këshillin e Evropës shprehet mirënjohës për bashkëpunimin konstruktiv me autoritetet shqiptare dhe besimin se do të ndërmerren veprimet e nevojshme për adresimin e kësaj çështjeje.
Ai shton se Shqipëria mund të përfitojë nga praktikat e mira të vendeve të tjera evropiane, ku paraburgimi përdoret si masë e fundit, me arsyetim individual, shqyrtim të rregullt gjyqësor, përdorim të gjerë të alternativave dhe mbrojtje të posaçme për personat në situata të cenueshme.
âStandardet evropiane mbi paraburgimin janĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« shumĂ« praktika tĂ« mira nĂ« tĂ« gjitha shtetet anĂ«tare tĂ« KĂ«shillit tĂ« EvropĂ«s. Hulumtimet krahasuese kanĂ« treguar se pavarĂ«sisht ndryshimeve midis sistemeve ligjore, problemet qĂ« ndikojnĂ« nĂ« vendimet e paraburgimit janĂ« tĂ« zakonshme nĂ« tĂ« gjitha shtetet anĂ«tare dhe tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu trajtuar. Qasjet efektive ndajnĂ« karakteristika tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta, duke pĂ«rfshirĂ« pĂ«rdorimin e paraburgimit si masĂ« e fundit, arsyetimin individual, shqyrtimin e rregullt gjyqĂ«sor, pĂ«rdorimin e gjerĂ« tĂ« alternativave ndaj paraburgimit, aksesin nĂ« kĂ«shillim ligjor dhe mbrojtje tĂ« tjera procedurale, dhe konsideratĂ«n specifike pĂ«r personat nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« cenueshme. KĂ«shilli i EvropĂ«s promovon shkĂ«mbimin e praktikave tĂ« tilla, tĂ« pĂ«rshtatura me kontekstin ligjor kombĂ«tar dhe traditĂ«n ligjoreâ, thekson Esposito.
/gj.m/j.p/r.e/
The post Esposito pĂ«r ATSH: Paraburgimi nĂ« ShqipĂ«ri pesĂ« herĂ« mĂ« i lartĂ« se mesatarja e BE-sĂ«, tâi jepet pĂ«rparĂ«si alternativave tĂ« tjera appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.


