Pak orë pasi amerikanët arrestuan diktatorin e Venezuelës, Nicolas Maduro, në një bastisje gjatë natës së 3 janarit, presidenti Donald Trump dha arsyen.
“Biznesi i naftës në Venezuelë ka qenë në gropë prej shumë kohësh. Ne do të çojmë kompaitë tona amerikane atje, të shpenzojnë miliarda dollarë, të rregullojnë infrastrukturën dhe të marrin fitime”, tha ai.
Deklarata ishte shija e ëmbël e hakmarrjes. 18 vite më parë, nën drejtimin e Hugo Chavez, Venezuela shtetëtëzoi asetet e naftës të kompanive amerikane dhe perëndimore me vlerë 60 mld dollarë. Kompanitë e çuan shtetin në arbitrazh.
Më 16 dhjetor 2025, Trump urdhëroi Venezuelën t’i kthejë “naftën, tokën dhe asetet e tjera që i vodhën amerikanëve”.
Por, ai do më shumë se thjesht hakmarrje. Dekada investimesh të pamjaftueshme dhe menaxhimi i dobët kanë bërë që prodhimi i naftës në Venezuelë të bjerë me dy të tretat që nga fundi i viteve 2000, në rreth 1 milion fuçi në ditë. Ideja është se rikuperimi i kapaciteteve të paaktivizuara do ta pasurojë Venezuelën, ndërsa njëkohësisht do të sjellë përfitime për Shtetet e Bashkuara. Akoma më mirë, Venezuela ka rreth 300 miliardë fuçi naftë, një e pesta e rezervave botërore, që nënkupton se prodhimi mund të rritet më tej për një periudhë kohe. Nafta e rëndë që vendi zotëron është pikërisht lloji që rafineritë amerikane gjithmonë e kanë pasur të munguar, veçanërisht në një kohë kur marrëdhëniet e SHBA-së me Kanadanë, një furnizues i këtij lloji, janë të tensionuara.
Çfarë mund të mos pëlqehet tek sulmi i Trump mbi naftën? Në fakt, shumë gjëra. Në afatshkurtër, prodhimi i naftës së Venezuelës ka më shumë gjasa të bjerë sesa të rikuperohet. Në dhjetor, Amerika shpalli një bllokadë mbi dërgesat venezueliane që transportoheshin nga kotejnerët të futur në listën e zezë; më pas i sekuestronte.
Venezuela ka gjithashtu mungesë napthe, një përbërës i nevojshëm për të bërë të transportueshme naftën e saj të trashë dhe shumë të ngjitur, i cili nuk po vjen më nga Rusia. Nëse bllokada nuk hiqet, gjë që varet nga zhvillimet politike dhe ushtarake, prodhimi i Venezuelës do të duhet të reduktohet më tej, ndoshta nën 700.000 fuçi në ditë.
Prodhimi mund të rikuperohet brenda disa muajsh nëse ndodh një tranzicion politik i qetë dhe sanksionet amerikane ndaj Venezuelës, përfshirë bllokadën, hiqen. Mirëmbajtja dhe riparimet bazë mund të rrisin prodhimin e naftës së vendit në 1.2 milion fuçi në ditë deri në fund të vitit 2026, sipas vlerësimeve të firmës së të dhënave Kpler. Megjithatë, kjo është ende larg kapacitetit maksimal të vendit dhe e vendos Venezuelën pak më pas Libisë, prodhuesi i 18-të më i madh në botë. Për të rritur prodhimin më shumë, Venezuela do të duhet të përballojë tre probleme: nevojën urgjente për fonde, mungesën e fuqisë punëtore dhe një treg global të mbingarkuar.
Konsulenca Rystad Energy vlerëson se do të duheshin 110 miliardë dollarë investime kapitale vetëm për eksplorim dhe prodhim që të rikthehet prodhimi në nivelin e para 15 vjetësh, dy herë më shumë se shuma totale që kompanitë kryesore amerikane të naftës investuan globalisht në vitin 2024.
Trump duket se mendon se këto kompani do të nxitojnë të firmosin çeqe të mëdha. Chevron, e cila tashmë është e pranishme në Venezuelë dhe eksporton rreth 200.000 fuçi në ditë për në SHBA nën një përjashtim nga sanksionet, mund të zgjerojë operacionet e saj. Por të tjerët nuk kanë harruar vuajtjet e së kaluarës. Suksesi i planeve të Trump nuk është i garantuar. Ai do të largohet nga Shtëpia e Bardhë pas pak më shumë se tre vjetësh dhe mund të humbasë interesin më parë se atëherë. Deri tani, kompanitë kryesore amerikane kanë mbetur të heshtura ndaj thirrjes së presidentit. As tregtarët globalë të mallrave nuk janë “në vijën e nisjes”, thotë konsulenti Jean-François Lambert. Bankat dhe siguruesit, të cilët do të nevojiteshin për të financuar dhe siguruar transportet, pritet të kthehen edhe më ngadalë.
Edhe nëse kompanitë e naftës do të bindeshin të investonin, mbetet e dyshimtë nëse industria e naftës e Venezuelës mund të përballojë ritmin. Në vitet e fundit ajo ka pësuar një largim masiv të talentit të kualifikuar. Dhjetëra mijëra punonjës të aftë, nga inxhinierët tek gjeologët, kanë lënë vendin. Sot, industria shtetërore e naftës drejtohet kryesisht nga forcat e armatosura. Për të formuar bashkëpunime të qëndrueshme me kompanitë perëndimore, kjo kompani me rreth 70.000 punonjës do të duhej të reformohej plotësisht. Ajo mund të mos jetë një partner i besueshëm për shumë vite.
Çdo sasi shtesë nafte që Venezuela mund të prodhojë do të hidhet në një treg të mbingarkuar. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), një parashikues zyrtar, pret që oferta globale e naftës të tejkalojë kërkesën të paktën deri në fund të dekadës, për shkak të prodhimit të lartë në vende si Brazili, Guajana dhe vetë Amerika, si dhe rritjes së ngadaltë të kërkesës. Shumë analistë presin që tepricat të ulin çmimet globale të naftës drejt 50 dollarë për fuçi, dhe ndoshta edhe më poshtë, këtë vit dhe vitin e ardhshëm një nivel nën çmimin e pritur për shumicën e fushave ekzistuese venezueliane me rezerva të qëndrueshme. Projektet e reja shpesh janë edhe më pak konkurruese.
Në skenarin më optimist, Kpler parashikon se prodhimi i naftës së Venezuelës mund të rritet në 1.7-1.8 milion fuçi në ditë deri në vitin 2028. Megjithatë, kjo mund të shkaktojë vetëm një ristrukturim të dukshëm të tregtisë. Rafineritë amerikane ndoshta do të blejnë disa fuçi shtesë: ato importuan 500.000 fuçi më shumë në ditë në fillim të viteve 2010. Kuba, e cila prej kohësh ka blerë nga Venezuela me kushte favorizuese, do të drejtohet drejt Meksikës dhe Rusisë për ndihmë. Rafineritë e vogla kineze (“teapot refineries”), të cilat dikur blenin shumicën e furnizimeve venezueliane me zbritje, mund të përjashtohen nga tregtia; ndoshta edhe kompanitë shtetërore kineze do të reduktojnë praninë e tyre lokale.
E gjithë kjo mund të sjellë përfitime komerciale dhe gjeopolitike për Amerikën, por vetëm në mënyrë të kufizuar. Çdo gjë më drastike, si rikthimi i prodhimit venezuelian në 2.5-3 milion fuçi në ditë, niveli në fund të viteve 2010, dhe afërsisht sa prodhon sot Kuvajti, prodhuesi i 8-të më i madh në botë, duket si një projekt afatgjatë, vlerëson Jorge León nga Rystad Energy. Kapja e Maduros nga Trump ishte spektakulare dhe e shpejtë, por përfitimi ekonomik nga kjo nuk do të jetë i njëjtë.
Marrë nga The Economist, përshtati GazetaSI.al
The post Kumari i Trump me naftën e Venezuelës appeared first on Gazeta Si.
Login
