âNjĂ« masakĂ«r e pĂ«rgjakshme po pĂ«rgatitet kundĂ«r shqiptarĂ«ve nĂ« KosovĂ«â, zbulohet letra e KadaresĂ« pĂ«r Presidentin Bush nĂ« 1991

Në 90 vjetorin e lindjes së gjeniut të letrave shqipe, Ismail Kadare, në ceremoninë e zhvilluar nga Ministra për Europën dhe Punët e Jashtme është zbuluar edhe një letër që shkrimtari i ka dërguar Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, George Bush në vitin 1991.
Në letër Kadare shtron pyetjen nëse populli shqiptar ka të drejtë të jetojë në të njëjtën shtëpi, duke iu referuar Kosovës. Ai thotë se mjetet demokratike që çojnë në një zgjidhje paqësore dhe diplomatike, ekzistojnë.
âNdonĂ«se nuk do tĂ« doja ta mbyllja kĂ«tĂ« letĂ«r me diçka tĂ« zymtĂ«, sâmund tĂ« rri pa ju thĂ«nĂ« se shqiptarĂ«t e KosovĂ«s i kanĂ« bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r ndihmĂ« gjithĂ« botĂ«s: njĂ« masakĂ«r e pĂ«rgjakshme po pĂ«rgatitet kundĂ«r tyre. Shpresoj, Zoti President i SHBA, se ju do tĂ« bĂ«ni gjithçka, pĂ«r tĂ« ndaluar kĂ«tĂ« krim tĂ« paralajmĂ«ruar, tashmĂ«, nga shumĂ« drejtimeâ, shkruan ndĂ«r tĂ« tjera Kadare.
LETRA
Zoti President,
Dy vjet më parë, më 1989, kur jo vetëm në vendin tim por në gjithë perandorinë e Lindjes, diktatura komuniste ishte ende në këmbë, me mikun tim, laureatin e çmimit Nobel të paqes, Elia Weisel, ju kam dërguar një letër.
NĂ« atĂ« kohĂ«, pĂ«r njĂ« letĂ«r si ajo, nĂ« ShqipĂ«rinĂ« komuniste dĂ«noheshe me vdekje, megjithatĂ« unĂ« e ndjeva pĂ«r detyrĂ« tâju drejtohesha juve, presĂdentit tĂ« shtetit mĂ« tĂ« fuqishĂ«m demokratik tĂ« botĂ«s, pĂ«r tâju kĂ«rkuar ndjesĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« popullit shqiptar, pĂ«r qĂ«ndrimin armiqĂ«sor qĂ« mbante qeveria komuniste shqiptare ndaj SHBA.
Ju shkruaja, midis të tjerash, në atë letër se populli shqiptar, në kundërshtim me sunduesit komunistë, kishte ndjenja të thella mirënjohjeje për SHBA dhe ju lutesha Juve, që pa ia vënë veshin fyerjeve të Tiranës të vazhdonit të ndihmonit këtë popull martir, si atë që vuante brenda kufijve të shtetit, si gysmën tjetër të tij, që vuante në Jugosllavi.
Dhe ja, pa u mbushur dy vjet, nĂ« marrĂ«dhĂ«niet amerikano-shqiptare ndodhi e pabesueshmja. Kur Sekretari i Shtetıt, Baker, u prit nĂ« mĂ«nyrĂ« madhĂ«shtore nĂ« TiranĂ«, isha i lumtur tĂ« vĂ«rtetoheshin fjalĂ«t qĂ« ju kisha shkruar mĂ« 1989, qĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« mund tĂ« tingĂ«llonin si fantazi shkrimtari, se SHBA do tĂ« ketĂ« te populli shqiptar, njĂ« mik tĂ« zjarrtĂ« e tĂ« pĂ«rhershĂ«m. Nga ana e tyre, shqiptarĂ«t tĂ« zhgĂ«njyer nga ato lidhje tĂ« mbrapshta nĂ« tĂ« cĂlat i çuan komunistĂ«t, janĂ« sot mĂ« tĂ« etur se kurrĂ« pĂ«r miqĂ«si tĂ« vĂ«rtetĂ«.
Zoti President, sot kur njĂ« pjesĂ« e botĂ«s, e sidomos ajo pjesĂ« qĂ« posa Ă«shtĂ« shkĂ«putur nga e kaluara komuniste, po pĂ«rpĂ«litet e sâgjen dot qetĂ«si, njerĂ«zimi mbarĂ« pĂ«rcjell me adhurim pĂ«rpjekjet tuaja ïŹsnike pĂ«r rregullimin e saj. NĂ« kĂ«tĂ« kahje, jo vetĂ«m si shkrimtar e qytetar shqiptar, por edhe si njeri qĂ« dĂ«shiron njĂ« botĂ« mĂ« tĂ« pĂ«rkryer, ju drejtohem Juve, burrit tĂ« shtetit me tĂ« cilin e ardhmja e botĂ«s ka njĂ« lidhje tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«.
Për shumë dekada, një pjesë e botës në aksionet e saj politike e diplomatike, përballë problemeve të mëdha ka qenë shpesh herë e paralizuar prej dogmave dhe tabuve. Në emër të një stabiliteti e qetësie false, këto dogma shpalleshin të shenjta e të pandryshueshme, paçka se kombe e popuj të tërë, të rrëzuar prej fatit, njëlloj si titanët e dikurshëm, vuanin e rënkonin prej tyre.
Tani Ă«shtĂ« e qartĂ« pĂ«r cilindo, se ajo qetĂ«si dhe stabilitet, qĂ« pĂ«rligjej nga formulat gjoja tĂ« shenjta, nuk ka qenĂ« veç njĂ« harmoni e gĂ«njeshtĂ«rt. Nuk do tĂ« zgjatem pĂ«r gjĂ«ra qĂ« ju i dini mĂ« mirĂ« se kushdo dhe, prej tĂ« cilave jeni shqetĂ«suar si rrallĂ« kush. Do tĂ« dĂ«shiroja vetĂ«m qĂ« tĂ« tĂ«rheq edhe njĂ« herĂ« vĂ«mendjen tuaj, Zoti President, pĂ«r popullin me fatin mĂ« tragjĂk, tĂ« krejt kontinentit evropian: shqiptarĂ«t.
Ky Ă«shtĂ« i vetmi popull nĂ« historinĂ« e EuropĂ«s, qĂ« pas dy mijĂ« vjetĂ«ve jetĂ« u nda mĂ« dysh, qĂ« nĂ« ïŹllim tĂ« shekullit tĂ« XX-tĂ« prej Fuqive tĂ« MĂ«dha. Ky Ă«shtĂ« i vetmi komb, qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« shekull u shtyp prej dy dĂktaturave mĂ« tĂ« egra, qĂ« ka njohur bota: diktaturĂ«s sĂ« komunistĂ«ve shqiptarĂ« dhe diktaturĂ«s sĂ« komunistĂ«ve serbĂ«.
Ky gjymtim e kjo shtypje dyïŹshe, e ka lodhur dhe e ka dĂ«mtuar rĂ«ndĂ« kĂ«tĂ« komb. Tani, gjysma e tij, ajo qĂ« jeton brenda kufijve tĂ« shtetit shqĂptar, Ă«shtĂ« duke e ïŹtuar mĂ« nĂ« fund lirinĂ«. Por gjysma tjetĂ«r, ajo qĂ« ende ndodhet nĂ«n komunistĂ«t serbĂ«, Ă«shtĂ« nĂ« zi dhe nĂ« mjerim.
Zoti President i SHBA! Mendoj se është e palejueshme dhe në kundërshtim me të gjitha ligjet e natyrës, të së drejtës universale dhe të Zotit, që ky komb të vazhdojë e të jetë i dënuar kështu.
Dhurata që iu bë terroristëve serbë që vranë më 1914 në Sarajevë, dukën Ferdinand të Austro-Hungarisë, duke u dhënë si shpërblim gjysmën e Shqipërisë, është një nga krimet më të rënda në historinë e njerëzimit. Sa më shpejt që bota e qytetëruar ta çlirojë veten e saj nga ky krim, aq më mirë do të jetë.
Kur ju shkruaj kĂ«to ïŹalĂ«, unĂ« nuk mendoj kurrĂ«, qĂ« paqja dhe mirĂ«kuptimi i sotĂ«m i arritur me aq mundime, tĂ« rrezikohen pĂ«r shkak tĂ« shqiptarĂ«ve. As nuk parashtroj kĂ«rkesa pĂ«r veprime tĂ« ngutshme, brutale ose sensacionale.
Ajo qĂ« dĂ«shiroj tĂ« shtroj para jush Ă«shtĂ« kĂ«rkesa pĂ«r njĂ« ndryshim parimor nĂ« qĂ«ndrimin ndaj popullit shqiptar. NĂ« mbarim tĂ« kĂ«tij shekulli, pĂ«rpara shqiptarĂ«ve po ngrihet shansi historik, shansi qĂ« tĂ« korrigjohet faji qĂ« u bĂ« ndaj tyre nĂ« ïŹllim tĂ« shekullĂt.
A do tĂ« pranohet prej botĂ«s sĂ« sotme tĂ« qytetĂ«ruar e drejta e kĂ«tij populli, qĂ« tĂ« jetojĂ« bashkĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n shtĂ«pi, si tĂ« gjithĂ« kombet apo do tâi mohohet kjo e drejtĂ«, nĂ« emĂ«r tĂ« tabuve ose tĂ« gjumit tĂ« qetĂ« tĂ« dikujt?
Në qoftë se në vizionin e Europës së nesërme pranohet kjo ide, mendoj se edhe mjetet demokratike për zgjedhjen e saj në mënyrë paqësore, diplomatike, njerëzore, pa dhimbje e gjak për kërrkënd, mund të gjenden.
E tmerrshme Ă«shtĂ« se gjer mĂ« sot kjo ide nuk Ă«shtĂ« pranuar. Por nĂ« kohĂ«n tonĂ«, nĂ« kohĂ«n e triumïŹt tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njerĂut, triumf nĂ« tĂ« cilĂn SHBA kanĂ« njĂ« vend nderi, tĂ« mos pranosh njĂ« ide tĂ« tillĂ«, do tĂ« thotĂ« tĂ« pajtohesh me tĂ« kundĂ«rtĂ«n.
Me njĂ« krim tĂ« tillĂ« nĂ« ndĂ«rgjegje, bota e lirĂ« sâmund tĂ« ïŹejĂ« e qetĂ«. NdonĂ«se nuk do tĂ« doja ta mbyllja kĂ«tĂ« letĂ«r me diçka tĂ« zymtĂ«, sâmund tĂ« rri pa ju thĂ«nĂ« se shqiptarĂ«t e KosovĂ«s i kanĂ« bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r ndihmĂ« gjithĂ« botĂ«s: njĂ« masakĂ«r e pĂ«rgjakshme po pĂ«rgatitet kundĂ«r tyre.
Shpresoj, Zoti President i SHBA, se ju do të bëni gjithçka, për të ndaluar këtë krim të paralajmëruar, tashmë, nga shumë drejtime.
Duke ju falenderuar edhe një herë, ju personalisht dhe shtetin tuaj të madh, për vëmendjen ndaj popullit tim, shpresoj Zoti President, se midis punëve dhe problemeve tuaja të shumta, do të vazhdoni të interesoheni për fatin e popullit tim martir.
Pranoni, Zoti President, shprehjen e respektit tim më të thellë.






































