Deputeti shqiptar në Parlamentin e Serbisë, Shaip Kamberi, ka zhvilluar një takim me ambasadorin e Republikës së Shqipërisë në Beograd, Bardhyl Canaj.

Kamberi bëri të ditur se biseda ka qenë e gjatë dhe e hapur, duke u fokusuar në të gjitha çështjet me rëndësi për shqiptarët e Luginës së Preshevës.

“Zhvillova një bisedë të gjatë dhe të hapur me mikun tim, Ambasadorin e Republikës së Shqipërisë, z. Bardhyl Canaj, lidhur me të gjitha çështjet me rëndësi për shqiptarët e Luginës së Preshevës. Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Beograd mbetet një shtëpi e hapur dhe një pikë mbështetjeje për shqiptarët e Luginës”, ka shkruar Kamberi në Facebook.

Takimi vjen në kuadër të angazhimeve të vazhdueshme për forcimin e bashkëpunimit institucional dhe mbështetjen e të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

Shqiptarët në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë vazhdojnë të përballen me pasivizimin e adresave dhe shkeljet e të drejtave themelore të njeriut. Cili është qëndrimi i tyre? Dhe cili është qëndrimi i tyre ndaj shtetit të Serbisë?

Pasivizimi i adresave, mosrespektimi i dispozitave ligjore për gjuhën dhe arsimin, përfaqësimi i pabarabartë në institucionet publike dhe gjuha e urrejtjes janë vetëm disa nga problemet me të cilat përballet komuniteti shqiptar në Serbi.

Pasivizimi i adresave është një procedurë me të cilën Ministria e Punëve të Brendshme (MPB) fshin vendbanimin e një qytetari nga një adresë kur përcakton se ai nuk jeton atje. Pasojat janë humbja e të drejtës për kartë identiteti, kartë shëndetësore dhe votë. Me këtë përballen shqiptarët në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

Redaktori i portalit online Folj, Jeton Ismailji, i tha “Vreme” se njeh njerëz që jetojnë dhe punojnë në Bujanoc, kanë shtetësi serbe, por prapëseprapë janë të fshirë nga regjistri civil.

"Problemi është se policia kontrollon tri herë nëse dikush është në adresë, kështu që nëse nuk e gjen, e fshijnë nga regjistri. Dhe një person, për shembull, mund të jetë jashtë shtetit për një muaj. Komuniteti serb nuk e ka këtë problem. Unë njoh serbë që punojnë në Beograd ose Nish, kështu që ata nuk fshihen nga regjistri. Pra, është një praktikë selektive në lidhje me anëtarët e komunitetit shqiptar", shpjegon Ismailji.

Ai shton se ka pasur njëfarë iniciative nga Ministria e të Drejtave të Njeriut dhe të Pakicave në këtë çështje për të zhvilluar një dialog me përfaqësuesit e shqiptarëve.

“Është bardh e zi dhe mund të zgjidhet shumë lehtë - njerëzit punojnë këtu, fëmijët e tyre shkojnë në shkollë këtu, është shumë e lehtë të kontrollosh nëse jetojnë atje”, thekson Ismailji.

Rezultatet e regjistrimit të popullsisë të kryer në vitin 2022 tregojnë se në Serbi ka gjithsej 61,687 burra dhe gra shqiptarë, sipas të dhënave të Zyrës së Statistikave të Republikës (RZS).

Kjo është dukshëm më shumë se regjistrimi i kryer në vitin 2011, kur rezultati ishte 5,809 banorë për shkak të bojkotit të shumicës së anëtarëve të komunitetit kombëtar shqiptar.

Sipas regjistrimit të fundit, komuniteti shqiptar është më i përfaqësuar në Preshevë, 31.340 prej tyre nga 33.449 banorë në atë komunë dhe në Bujanoc, 25.465 prej tyre nga 41.068 banorë.

Gjithsej, në rajonin e Serbisë Jugore dhe Lindore, komuniteti shqiptar, sipas të dhënave zyrtare, ka 58,145 banorë, të dhëna nga RZS.

Mosnjohja e diplomave

Një problem tjetër me të cilin përballet komuniteti shqiptar është mosnjohja e diplomave të fituara në Kosovë. Ismailji thotë se më shumë se 90 përqind e të rinjve shqiptarë diplomohen në universitet në Kosovë.

Për shkak të mosnjohjes së diplomave në Serbi, shumica migrojnë në vendet e Evropës Perëndimore - Gjermani, Austri ose Zvicër. Një pjesë e të rinjve qëndrojnë në Prishtinë ku kanë përfunduar studimet. Kështu, njerëz nga Vranja dhe disa qytete të tjera gjejnë punë që mund t'i bënin me një diplomë universitare.

Rezolutë dhe propozime mbi pozicionin e shqiptarëve

Deputeti i Parlamentit nga Bujanoci, Shaip Kamberi, i paraqiti Parlamentit të Serbisë një propozim për "Rezolutën mbi pozitën e shqiptarëve në Luginën e Preshevës", megjithatë kjo nuk u përfshi kurrë në rend të ditës.

Rezoluta kërkon zbatimin e marrëveshjeve nga viti 2001, 2009 dhe 2013, pezullimin e menjëhershëm të masave administrative për pasivizimin e adresave, respektimin e plotë të dispozitave ligjore mbi gjuhën dhe arsimin, përfaqësimin e shqiptarëve në institucionet publike, përpunimin e gjuhës së urrejtjes kundër shqiptarëve, krijimin e fondeve të zhvillimit me mbështetje shtetërore dhe ndërkombëtare, shkroi "Bujanovačke".

Përveç kësaj, kryetari i komunës së Bujanocit, Arbër Pajaziti, i paraqiti një propozim prej 10 pikash Ministrit të të Drejtave të Njeriut dhe të Pakicave, Demo Berishës, si dhe përfaqësuesve të Trupit Koordinues të Qeverisë së Serbisë për komunat e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës, për përmirësimin e pozitës së shqiptarëve. Ky takim shkaktoi edhe konflikte në skenën politike shqiptare.

Për më tepër, misioni i OSBE-së zhvilloi një plan me shtatë pika, i cili u miratua nga Qeveria e Serbisë në vitin 2013 për të përmirësuar pozicionin e shqiptarëve.

Ai parashikon integrimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore, zhvillimin ekonomik të komunave të Bujanocit, Preshevës dhe Medvegjës, sigurinë e kësaj zone, të drejtën e përdorimit zyrtar të gjuhës, shkrimit dhe simboleve kombëtare, decentralizimin e gjyqësorit, përmirësimin e të drejtave të shqiptarëve në fushat e arsimit, kulturës dhe informacionit, shëndetësisë dhe mbrojtjes sociale.

Deri më tani, pak është zbatuar.

Ismailji e sheh zgjidhjen në faktin që shteti i Serbisë të respektojë ligjet dhe Kushtetutën e tij sepse "atëherë nuk do të kishte nevojë për rezoluta, propozime prej shtatë apo dhjetë pikash".

“Kushtetuta e Serbisë është e qartë - përfaqësimi i komunitetit në institucionet shtetërore duhet të pasqyrojë numrin e anëtarëve të komunitetit që jetojnë në atë komunë. Kjo nuk zbatohet, kështu që jemi në situatën në të cilën ndodhemi”, përfundoi bashkëbiseduesi i “Vremena”.

Qeveria lokale

Vitin e kaluar, në Bujanoc u formua një qeveri lokale multietnike pas dy dekadash qeverisjeje nga partitë shqiptare. Kryetari i komunës është Arbër Pajaziti nga Fronti për Ndryshim. Qeveria lokale në Bujanoc ka gjithsej 23 këshilltarë së bashku me koalicionin rreth SNS-së, GG Dr. Dejan Stojanović, Saša Arsić dhe dy përfaqësues romë.

Pas formimit të qeverisjes lokale, ministrat e Qeverisë së Serbisë e vizituan këtë komunë. Për shembull, në gusht të vitit 2024, Darko Glišić, atëherë Ministër i Investimeve Kapitale, ishte në Bujanoc.

Komuna e Preshevës drejtohet nga Ardita Sinani nga Partia për Veprim Demokratik. Ajo ishte këshilltare e Kryeministrit të Kosovës (tani në mandat teknik) Aljbin Kurtii.

Pastaj Kurti e uroi Sinanën në Facebook për pozicionin e saj të ri dhe theksoi se është i gatshëm për bashkëpunim institucional me të.

“Urimet më të sinqerta dhe të përzemërta për Ardita Sinanën për pozicionin e ri të kryetares së komunës së Preshevës, si dhe për banorët e saj që e mbështetën në zgjedhjet si kryetarja e re e komunës. Fitorja e saj bindëse në zgjedhje ishte një përcaktim i qartë i vullnetit të qytetarëve për të pasur komunën që duan, gjë që i jep Arditës një mandat të fortë për të udhëhequr dhe menaxhuar në atë drejtim”, shkroi Kurti në atë kohë.

Problem, krizë dhe paqëndrueshmëri

Me vrasjen e tre policëve pranë Dobrosinit natën midis 20 dhe 21 nëntorit 2000, zyrtarisht filloi konflikti midis forcave të sigurisë shtetërore dhe shqiptarëve të armatosur të mbledhur në Ushtrinë Çlirimtare të Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit (UÇPMB), shkroi Bujanovačke.

Sipas dëshmive të pjesëmarrësve, më 26 janar 2000, rreth 200 persona të armatosur, kryesisht të rinj, të veshur me uniforma të zeza, me simbole të kuqe-zi-verdhë të OVPMB-së në kapele, u mblodhën në Dobrosin, i cili ndodhet në vijën administrative me Kosovën.

Arsyeja për formimin e UÇPMB-së ishte aksioni i policisë serbe në afërsi të Dobrosinit, në të cilin u vranë dy banorë vendas.

Burime serbe njoftuan të nesërmen se "dy terroristë nga fshati Dobrosin u vranë", dhe burime shqiptare thanë se "forcat policore serbe vranë vëllezërit Isa dhe Shaip Shaqiri, njerëz të mirë dhe të ndershëm, ndërsa po sillnin dru nga pylli në shtëpinë e tyre me një traktor".

Ky formacion paramilitar u shpërbë pas 17 muajsh - më 31 maj 2001, dhe pikërisht të nesërmen, më 1 qershor, konflikti midis Forcave të Përbashkëta të Sigurisë Serbe (ushtria dhe policia) dhe UÇPMB-së përfundoi.

Situata në këtë rajon është ende e paqëndrueshme.

Më shumë se një dekadë më parë, pasi Kosova shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë e saj, u shfaq një propozim i diskutueshëm për shkëmbimin e territoreve, domethënë, "Kosova veriore për Luginën e Preshevës".

Kjo ide ishte paraqitur më parë nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave (ICG), i cili analizoi marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë. Megjithatë, kjo ide nuk është përvetësuar deri më sot.

Kohët e fundit, organizata joqeveritare CASA, e cila vepron në veri të Kosovës, kreu një anketë të opinionit publik në Kosovë (korrik, 2025).

Publikimi “Raporti mbi hulumtimin e opinionit publik - Perceptimet e kompromisit në procesin e normalizimit të marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë: Çështje të vështira para nesh” tregoi rezultatin se 65.92 përqind e shqiptarëve të Kosovës nuk mendojnë se shkëmbimi i territoreve (për shembull, Veriu i Kosovës për Luginën e Preshevës në Serbi) mund të kontribuojë në uljen e tensioneve midis Kosovës dhe Serbisë.

Përkundrazi, ata besojnë se kjo do të çonte në konflikte të reja dhe paqëndrueshmëri./Vreme.

PRISHTINË, 12 dhjetor /ATSH/ Kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar (KKSH), Enkel Rexhepi, është takuar sot me ambasadorin e ri të OSBE-së, Marcel Pesko, ku ka paraqitur sfidat me të cilat po përballet komuniteti shqiptar në Luginën e Preshevës.

Rexhepi theksoi se situata në Luginë nuk është teknike, por prek drejtpërdrejt përfaqësimin institucional, sigurinë dhe të drejtat themelore të shqiptarëve.

Ai denoncoi bllokimin e 304 511,16 eurove të dedikuara për KKSH-në, fonde të cilat janë refuzuar tre herë pa asnjë arsye, pavarësisht se 35 448 tekste mësimore tashmë janë shpërndarë dhe 3650 nxënës i përdorin çdo ditë. Sipas tij, ky bllokim përbën goditje të drejtpërdrejtë ndaj institucionit.

Gjatë takimit u diskutua edhe për dëmet që po shkakton bllokimi i subvencioneve bujqësore, mungesa e përfaqësimit të shqiptarëve në polici dhe rreziku i krizës së sigurisë që rrjedh nga kjo situatë. Rexhepi nënvizoi se një polici multietnike është urgjencë e kohës.

Ai theksoi dy çështjet më të rënda që po dëmtojnë jetën e shqiptarëve çdo ditë: Pasivizimi i adresave, që po zhvendos artificialisht popullsinë shqiptare; Mospërfillja e njohjes së diplomave, e cila po i privon të rinjtë nga e drejta për punë në profesionet ku janë kualifikuar.

Rexhepi kërkoi trajtim urgjent të të dyja çështjeve, si dhe zbatimin e Planit 7-pikësh dhe Planit operacional për punësimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore në nivel lokal – dokumente që ai i cilësoi bazë për afirmimin e të drejtave të shqiptarëve në Luginë.

Në fund, ai theksoi se bashkëpunimi institucional mes KKSH-së dhe OSBE-së mbetet thelbësor për adresimin e sfidave aktuale.

Postimi i plotë:

Sot u takuam me ambasadorin e ri të OSBE-së z. Marcel Peško, ku paraqitëm hapur sfidat me të cilat po përballen shqiptarët në Luginë. Situata nuk është teknike. Ajo prek përfaqësimin tonë institucional, sigurinë dhe të drejtat themelore.

Theksuam bllokimin e 304 511,16 eurove të dedikuara për KKSH-në, refuzuar tri herë pa asnjë arsye, megjithëse 35 448 tekste tashmë janë shpërndarë dhe 3650 nxënës i përdorin çdo ditë. Kjo është goditje e drejtpërdrejtë ndaj institucionit tonë.

Diskutuam edhe dëmin nga bllokimi i subvencioneve bujqësore, mungesa e përfaqësimit të shqiptarëve në polici dhe krizën e sigurisë që kjo sjell. Policia multietnike është urgjencë.

Theksuam dy plagët më të rënda që po prekin jetën e njerëzve çdo ditë. Pasivizimi i adresave që po zhvendos artificialisht popullsinë shqiptare. Mospërfillja e njohjes së diplomave, që i privon të rinjtë tanë nga puna dhe profesioni për të cilin janë kualifikuar.Kërkuam trajtim urgjent të pasivizimit dhe njohjes së diplomave.

Realizimin e Planit 7-pikësh dhe Planit Aksional për punësimin e shqiptarëve nëpër institucionet shtetërore në nivel lokal, si dokumente bazë për afirmimin e të drejtave të shqiptarëve. Vazhdimi i bashkëpunimit institucional mes KKSH-së dhe OSBE-së mbetet thelbësor.

/KosovaPress//r.e/

The post Rexhepi takon ambasadorin e OSBE, në fokus sfidat e shqiptarëve në Luginën e Preshevës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Zëvendësministri në detyrë i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Kreshnik Ahmeti, ka pritur në takim zëvendësdrejtorin për Evropën Jugore dhe Qendrore në Departamentin e Shtetit të SHBA-së, Lyn Debevoise.

Gjatë takimit, Ahmeti është njoftuar me prioritetet e SCE për Kosovën dhe rajonin, teksa ka prezantuar progresin e Qeverisë së Kosovës në fusha të ndryshme.

“Kosova ka avancuar ndjeshëm në diplomaci, ekonomi dhe mbrojtje. Qeveria është e përkushtuar ndaj thellimit të partneritetit strategjik me SHBA-në”, u shpreh zëvendësministri Ahmeti.

Ai gjithashtu ka informuar përfaqësuesin amerikan lidhur me shqetësimet për veprimet destabilizuese të Serbisë dhe për situatën e rëndë të shqiptarëve në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc.

Në takim u vlerësua angazhimi i përbashkët për forcimin e mëtejmë të marrëdhënieve dypalëshe ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Zëvendësministri Ahmeti dhe zëvendësdrejtori Debevoise ripohuan se Kosova dhe SHBA-ja ndajnë prioritete të përbashkëta në forcimin e stabilitetit rajonal, promovimin e vlerave demokratike dhe thellimin e mirëkuptimit të ndërsjellë, duke u mbështetur mbi miqësinë e qëndrueshme dhe partneritetin strategjik ndërmjet dy vendeve. /Telegrafi/

Kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi, deklaroi në A2 CNN se pas reagimit të fortë në Kongresin Amerikan priten hapa konkretë për ndalimin e diskriminimit ndaj shqiptarëve në Luginën e Preshevës, duke filluar me rikthimin e adresave të pasivizuara.

Rexhepi theksoi se situata aktuale është tepër e rrezikshme, sidomos për shkak të diskriminimit në institucionet e sigurisë. Sipas tij, nëse vazhdon ky trend, brenda dhjetë vitesh asnjë shqiptar nuk do të mbetet në policinë e Serbisë në Luginë.

“Kjo është alarmante. Konflikti i vitit 2001 erdhi pikërisht nga shtypja institucionale dhe nga sjelljet e policisë. Nëse policia bëhet tërësisht etnike serbe, diskriminimi dhe shtypja do të jenë të pashmangshme, dhe shqiptarët do të detyrohen të mbrojnë veten. Kjo mund të na kthejë në situatat e vitit 2001, dhe kjo nuk duhet të lejohet”, u shpreh Rexhepi.

Ai tha se këtë shqetësim ia ka paraqitur personalisht partnerëve ndërkombëtarë: “E kemi thënë hapur si në Berlin, ashtu edhe në Washington: kjo çështje është tepër delikate dhe mund të degjenerojë në skenarë shumë të rrezikshëm nëse nuk veprohet tani”.

Rexhepi u shpreh optimist se pas sinjalit të fortë nga Kongresi Amerikan, politika serbe do të vihet nën presion për të korrigjuar shkeljet: “Hapi i parë duhet të jetë rikthimi i të gjitha adresave të pasivizuara dhe integrimi real i shqiptarëve në institucione”.

Gjatë dëgjimit në Komitetin për Punët e Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve në ShBA, kongresisti Keith Self prezantoi rezolutën e parë ndonjëherë të Kongresit Amerikan që trajton në mënyrë të drejtpërdrejtë çështjen e diskriminimit të shqiptarëve në Luginë.

Kjo u bë e ditur nga ish-deputeti Faton Bislimi, përmes një postimi në rrjetin social Facebook.

Ai tha se kryetari i Nënkomitetit për Evropë theksoi se “ka ardhur koha që Serbia të mbahet përgjegjëse” për trajtimin e shqiptarëve etnikë në këtë rajon, duke e cilësuar pasivizimin administrativ si formë të “spastrimit etnik me mjete administrative”.

"Rezoluta kërkon që Departamenti i Shtetit të përgatisë një raport zyrtar mbi shkeljet e të drejtave të shqiptarëve në Luginën e Preshevës, duke përfshirë: pasivizimin e adresave, i cili prej vitesh është kritikuar nga organizatat ndërkombëtare, mosnjohjen e diplomave të shqiptarëve, mungesën e përfaqësimit proporcional në institucionet shtetërore të Serbisë, si dhe praktika të tjera të dokumentuara të diskriminimit", shkroi Bislimi në Facebook.

Sipas Bislimit, ky është një moment historik dhe “kapitulli më i rëndësishëm diplomatik për Luginën në SHBA”.

Më tej shtoi se ky hap është rezultat i një pune shumëvjeçare dhe i përkushtimit të komunitetit shqiptaro-amerikan, veçanërisht në Dallas.

Bislimi vlerësoi se rezoluta dërgon një mesazh të qartë se çështja e Luginës së Preshevës nuk do të anashkalohet më dhe se të drejtat e shqiptarëve në atë zonë nuk mund të shkelën pandëshkueshëm.

“Lugina e Preshevës nuk është e harruar. Zëri ynë është dëgjuar në Kongresin e Shteteve të Bashkuara”, u shpreh ai, duke e cilësuar ditën si “historike dhe motivuese për vazhdimin e angazhimit”./Telegrafi/

Çështja e shqiptarëve në Luginën e Preshevës është bërë zyrtarisht pjesë e agjendës së politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara.

Kjo ndodhi sot në një dëgjim kongresional në Komitetin për Punë të Jashtme të Kongresit, në Nënkomitetin për Evropë, të udhëhequr nga kongresisti Keith Self.

Gjatë fjalës së tij, Self deklaroi se pasivizimi administrativ dhe diskriminimi sistematik i shqiptarëve etnikë nga autoritetet serbe janë të papranueshme dhe përbëjnë rrezik të vërtetë për destabilizimin e rajonit, veçanërisht në kontekstin e agresivitetit të Serbisë ndaj Kosovës.

Ky qëndrim mori mbështetje të gjerë nga dëshmitarë dhe anëtarë të ndryshëm të Kongresit.

Në seancë paraqitën qëndrimet e tyre:

• Edward P. Joseph (Johns Hopkins SAIS)
• Luke Coffey (Hudson Institute)
• Max Primorac (Heritage Foundation)

Disa kongresistë nga të dyja partitë u pajtuan se politika e jashtme amerikane duhet të udhëhiqet nga standarde të qarta dhe se çështja e Luginës së Preshevës nuk mund të anashkalohet më.

Në diskutim u nënvizua gjithashtu se Shtetet e Bashkuara duhet të insistojnë në njohjen e Kosovës nga Serbia, duke theksuar se Kosova mbetet aleati më i besueshëm i SHBA-ve në Ballkan.

Përfaqësuesi komunal në Bujanoc, Ragmi Mustafi, e cilësoi seancën si “mbështetje serioze institucionale në Washington”, duke thënë se puna për avancimin e kauzës së Luginës do të vazhdojë me partnerët në SHBA dhe Evropë.

Sipas tij, diskutimi i sotëm është vetëm hapi i parë dhe rezultatet konkrete pritet të vijnë me vazhdimin e angazhimit diplomatik./Telegrafi/

PRISHTINË, 28 nëntor /ATSH/ Deputeti shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, ka uruar qytetarët shqiptarë me rastin e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit, duke e cilësuar këtë datë si ditën kur “u ndez përjetësisht drita e lirisë shqiptare”.

Kamberi ka shkruar në Facebook se kjo festë përfaqëson lidhjen mes së kaluarës heroike dhe aspiratave për të ardhmen.

“Sot zemrat tona rrahin më fort, sepse kujtojmë ditën kur e shkuara jonë heroike takon të ardhmen. Flamuri kuqezi na kujton se jemi një komb me shpirt të madh, të kaluar në sakrifica të shumta, por me krenari të pathyer,” shkroi ai.

Kamberi uroi që flamuri shqiptar të valojë kudo ku jetojnë shqiptarët, duke shtuar se uniteti dhe dinjiteti janë kyçe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë për brezat që vijnë.

“Të valojë flamuri ynë i shenjtë në çdo shtëpi, në çdo zemër dhe në çdo cep të botës ku jetojnë shqiptarët. Me unitet dhe dinjitet mund të ndërtojmë një të ardhme më të mirë për fëmijët tanë”, përfundoi ai. /KosovaPress/

The post “Sot zemrat tona rrahin më fort për lirinë”, mesazhi nga Lugina appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Deputeti shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, ka reaguar ndaj, siç e quan ai, heshtjes së qëllimshme të Qeverisë së Serbisë ndaj kërkesave legjitime të përfaqësuesve politikë të shqiptarëve të Luginës së Preshevës.

Përmes një postimi në Facebook, Kamberi ka ngritur shqetësimin se institucionet qendrore në Beograd po injorojnë pyetjet parlamentare dhe iniciativat e njëpasnjëshme, ndonëse ligji i obligon që të japin përgjigje.

“Pse nuk përgjigjeni!?

Pse Qeveria e Republikës së Serbisë po hesht karshi kërkesave tona legjitime?

Pse, edhe pse e obliguar me ligj, nuk po u përgjigjet pyetjeve dhe iniciativave tona të njëpasnjëshme?

Gjatë këtij viti, si individualisht, ashtu edhe bashkë me deputetët e SDA-së, kemi shtruar pyetje dhe kemi ngritur iniciativa që kanë për qëllim përmirësimin e pozitës së komuniteteve tona pakicë.

Qeveria, megjithëse e obliguar t’u përgjigjet pyetjeve dhe iniciativave të deputetëve, po hesht.

Asnjë përgjigje për krijimin e Fondit për Zhvillimin e Luginës së Preshevës, në vlerë prej 10 milionë eurosh.

Asnjë përgjigje për Programin e Veçantë për Policinë Multietnike në Luginë dhe në Sanxhak.

Heshtje edhe për iniciativën për ta pajisur Komunën e Preshevës me tabela të veta.

Përveç që po hesht, Qeveria po i bllokon edhe ndihmat e dedikuara për Luginën.

Prandaj, njëra prej pyetjeve të mia drejtuar Kryeministrit të Serbisë sot ishte:

Pse Qeveria e Serbisë po e bllokon Fondin e Republikës së Kosovës të dedikuar shqiptarëve të Luginës?”, ka shkruar Kamberi.

Deputeti Shaip Kamberi gjatë një debati për buxhetin në Kuvendin e Serbisë foli për problemet që kanë qytetarët në Luginën e Preshevës, si pasivizimi i adresave, diskriminimi institucional ndaj shqiptarëve, moszbatimi i ligjit për përdorimin zyrtar të gjuhëve, etj.

Kamberi përmes një postimi në rrjetin social në Facebook ka bërë të ditur se e ka pyetur Ministrinë e Brendshme pse nuk i ka kthyer përgjigje në kërkesën e tij që komuna e Preshevës të marrë targën e saj të regjistrimit për automjetet motorike.

Gjithashtu Kamberi pyeti Qeverinë pse janë bllokuar paratë për Këshillin Kombëtar Shqiptar nga fondet e Qeverisë së Kosovës, si dhe çfarë po ndodh me iniciativën për një program për pranimin e personave nga pakicat kombëtare shqiptare dhe boshnjake në shërbimin policor në nivel lokal.

Edhe në seancën e kaluar, deputeti shqiptari foli me tone të ashpra në parlamentin serb.

“E dimë se ekziston diskriminim institucional ndaj shqiptarëve në Luginën e Preshevës. E dimë se ekziston praktika e pasivizimit të adresave, përmes së cilës mijëra njerëzve u hiqet e drejta zgjedhore dhe qytetare”, nënvizoi Kamberi.

Për më shumë lexoni të plotë fjalimin e Kamberit:

Para se Serbia të hyjë në BE, ajo më parë duhet të hyjë në Evropën e të drejtave, e jo vetëm në Evropën e tregut.

Zonja dhe zotërinj,

Sot po flas jo vetëm si deputet, por si zëri i dhjetëra mijëra qytetarëve të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës njerëz, që prej më shumë se dy dekadash, jetojnë mes ligjit dhe padrejtësisë, mes garancive kushtetuese dhe jetës reale.

Para nesh është një Rezolutë që nuk është as ekstreme e as separatiste, por thellësisht, demokratike dhe evropiane.

Ajo kërkon vetëm një gjë: që shqiptarëve në Luginën e Preshevës t’u sigurohet barazia para ligjit dhe realizimin e plotë tëtë drejtave qytetare, politike dhe kombëtare.

Prandaj, kur flasim për këtë Rezolutë, ne flasim për drejtësi, e jo për politikë.

Për besim në institucione, e jo për kërcënime ndaj shtetit.

Për vlera evropiane, e jo për kufij.

Zonja dhe zotërinj,

Të gjithë ne e dimë se ekziston një problem.

E dimë se ekziston diskriminim institucional ndaj shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

E dimë se ekziston praktika e pasivizimit të adresave, përmes së cilës mijëra njerëzve u hiqet e drejta zgjedhore dhe qytetare.

E dimë se ka moszbatim të ligjit për përdorimin zyrtar të gjuhëve, mosnjohje të diplomave, mungesë të mbishkrimeve dygjuhëshe, mungesë të përfaqësimit në polici, gjyqësor, prokurori dhe në shërbimet inspektuese.

E dimë edhe që zhvillimi ekonomik i rajonit neglizhohet sistematikisht, ndërsa të rinjtë po largohen sepse nuk shohin të ardhme në një vend ku trajtohen si qytetarë të dorës së dytë.

Prandaj, mos të themi sot se “nuk është momenti”, sepse ky moment pritet tashmë më shumë se njëzet vjet.

Kur kërkojmë ndalimin e pasivizimit të adresave, ne nuk kërkojmë mëshirë, por respektim të së drejtës.

Kur kërkojmë përdorim zyrtar të gjuhës dhe simboleve, ne nuk kërkojmë privilegje, por trajtim të barabartë.

Kur kërkojmë që shqiptarët të jenë të përfaqësuar në mënyrë të barabartë në institucione, ne nuk kërkojmë poste, por përfaqësim të drejtë në shtetin ku edhe ata janë qytetarë.

Kjo Rezolutë bën thirrje për krijimin e një trupi të pavarur parlamentar, i cili, në bashkëpunim me OSBE-në dhe shoqërinë civile, do të hetojë pasojat e pasivizimit dhe do të propozojë masa për kthimin e të drejtave të mijëra njerëzve të privuar nga to.

Ajo bën thirrje që të njihen përfundimisht diplomat dhe kualifikimet arsimore të fituara në Kosovë, që të respektohet e drejta për gjuhën shqipe dhe të sigurohet përfaqësim i barabartë në shërbimet shtetërore.

A nuk është kjo ajo që çdo shtet evropian duhet të bëjë?

Nëse dëshirojmë që Serbia të hyjë në Bashkimin Evropian, ajo më parë duhet të hyjë në Evropën e të drejtave, e jo vetëm në Evropën e tregut.

Zonja dhe zotërinj deputetë,

Që nga viti 2001, nga nënshkrimi i Planit për zgjidhjen e krizës në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, përmes marrëveshjeve të viteve 2009 dhe 2013, e deri te Plani i Veprimit i vitit 2022, shtet ii Serbisë është zotuar se do ta integrojë komunitetin shqiptar.

Të gjitha këto zotime ekzistojnë në letër, por në praktikë ato janë thjesht fjalë të vdekura.

Sot, në vitin 2025, funksionarë të Trupit Koordinues publikisht mohojnë edhe ekzistencën e vetë Planit të Veprimit.

Kjo nuk është vetëm papërgjegjësi – është edhe fyerje për ata që besojnë në dialog dhe institucione.

Prandaj sot, Kuvendi Popullor ka mundësinë të marrë përgjegjësinë.

Të tregojë se shteti nuk është armik ndaj qytetarëve të vet, por garantues i të drejtave të tyre.

Të rikthejë besimin që është rrënuar për dekada.

Zonja dhe zotërinj,

Lugina e Preshevës kërkon respektimin e rregullave që tashmë ekzistojnë.

Nuk kërkon premtime të reja, por zbatimin e atyre të dhëna para 20 vjetësh.

Nuk kërkon më shumë, por nuk do të pranojë asgjë më pak se barazinë.

Prandaj, sot, duke mbështetur këtë Rezolutë, ne nuk miratojmë një akt në dobi të shqiptarëve, por një akt në dobi të drejtësisë, demokracisë dhe Serbisë evropiane. /Telegrafi/

Në Medvegjë është zhvilluar një aktivitet kulturor i pasur me elemente tradicionale shqiptare, ku janë prezantuar këngë, valle, veshje dhe instrumente autoktone nga Lugina e Preshevës, me theks të veçantë nga treva e Medvegjës.

Kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar në Luginën e Preshevës, Enkel Rexhepi, tha se manifestimi synoi të pasqyrojë shpirtin e trashëgimisë kulturore dhe shpirtërore të shqiptarëve të kësaj zone.

“Me këngë shqipe, veshjen e veçantë medvegjase dhe krelanë tradicionale e dra, manifestuam sot shpirtin e trashëgimisë kulturore dhe shpirtërore të shqiptarëve të Luginës së Preshevës”, ka shkruar ai në Facebook.

Ai njoftoi se aktiviteti u organizua në kuadër të programit kulturor “Nëntor Luginë”, me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit të Republikës së Shqipërisë, nën monitorimin e Ambasadës së Republikës së Shqipërisë në Beograd dhe me mbështetjen e Këshillit Kombëtar Shqiptar.

TIRANË, 16 nëntor /ATSH/ Për herë të parë, Këshilli Kombëtar Shqiptar në Serbi, me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit të Shqipërisë dhe me asistencën e Ambasadës së Shqipërisë në Beograd, po organizon një seri aktivitetesh kulturore, artistike dhe identitare në Preshevë, Bujanoc, Medvegjë dhe Sanxhak, me rastin e Festave të Nëntorit.

Lajmin e dha ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, i cili theksoi se, kjo nismë vjen menjëherë pas nënshkrimit të memorandumit të bashkëpunimit në shtator, si dhe pas vizitave zyrtare të zhvilluara këtë vit në Luginën e Preshevës, të cilat u realizuan nën kujdesin dhe vëmendjen e posaçme të Kryeministrit Edi Rama.

Gjatë këtyre vizitave, nënvizoi Gonxhja në një postim në rrjetet sociale, “u thellua dialogu me komunitetin shqiptar, institucionet lokale, dhe të rinjtë që mbajnë gjallë gjuhën, kulturën dhe identitetin tonë në Luginë”.

Gonxhja thekson se, Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit mbetet plotësisht e përkushtuar të forcojë bashkëpunimin me Preshevën dhe të gjithë Luginën, duke mbështetur nismat kulturore, panairin e librit, artistët e rinj, aktivitetet komunitare dhe çdo përpjekje që ruan, zhvillon dhe promovon identitetin shqiptar.

Sipas kalendarit, aktivitetet kulturore dhe patriotike do të mbahen nga data 28 nëntor deri në 10 dhjetor.

/gj.m/r.e/

The post Gonxhja: Shqipëria për herë të parë aktivitete kulturore në Serbi appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Kryenegociatori i Kosovës, Besnik Bislimi ka bërë të ditur se i ka shkruar Përfaqësuesit të Posaçëm të Bashkimit Evropian për Dialogun Kosovë–Serbi, Peter Sorensen lidhur me një çështje serioze që tashmë siç thotë Bislimi ka marrë karakter të pengesës sistemike ndaj të drejtave të shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

Bislimi në një postim në Facebook shkruan se pagesa e financuar nga Qeveria e Kosovës prej 304,511.16 euro, e destinuar për furnizimin me tekste shkollore, përkrahjen e aktiviteteve ndërkombëtare të avokimit dhe funksionimin institucional të Këshillit Kombëtar Shqiptar, është bllokuar tre herë radhazi nga banka pranuese në Serbi

Lexoni të plotë postimin e Bislimit:

Sot kam njoftuar z. Peter Sørensen, Përfaqësuesin e Posaçëm të Bashkimit Evropian për Dialogun Kosovë–Serbi, lidhur me një çështje serioze që tashmë ka marrë karakter të pengesës sistemike ndaj të drejtave të shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

3,650 fëmijë shqiptarë në Luginë janë duke përdorur 35,448 tekste shkollore të financuara nga Qeveria e Kosovës, pas kërkesës zyrtare të Këshillit Kombëtar Shqiptar. Qeveria jonë ka zbatuar plotësisht dhe në kohë të gjitha detyrimet e saj ligjore dhe institucionale.

Megjithatë, pagesa përkatëse prej 304,511.16 euro, e destinuar për furnizimin me tekste shkollore, përkrahjen e aktiviteteve ndërkombëtare të avokimit dhe funksionimin institucional të KKSH-së, është bllokuar tre herë radhazi nga banka pranuese në Serbi. Në të tre rastet, transferi është refuzuar. Mjetet po refuzohen pa dhënë asnjë arsye ligjore, teknike apo rregullatore.

Pra ky nuk është gabim teknik. Kjo paraqet një model të qëllimshëm administrativ që synon të pengojë mbështetjen e ligjshme dhe transparente për komunitetin shqiptar në Luginë.

E njëjta qasje është vërejtur edhe në anulimin e vendimit të KKSH-së për programin e subvencioneve bujqësore për fermerët shqiptarë, pavarësisht se të gjitha procedurat ligjore dhe verifikimet ishin përfunduar plotësisht. Këto veprime nuk janë raste të izoluara, por tregues të një qasjeje të strukturuar të pengimit administrativ.

Institucionet e Kosovës i kanë vënë në dispozicion Bashkimit Evropian të gjitha provat dokumentare: komunikimet SWIFT, kthimet e bankave dhe dokumentacionin e vendimeve qeveritare.

Kosova mbetet e përkushtuar ndaj procesit të dialogut, por nuk mund të qëndrojë indiferente kur mekanizmat administrativë përdoren për të cenuar të drejtat e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. /Telegrafi/

TIRANË, 30 tetor /ATSH/ Presidenti i FSHF-së, Armand Duka, priti sot në një takim zyrtar dy krerët e komunave të Luginës së Preshevës, kryetaren e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, dhe kryetarin e Komunës së Bujanocit, Arbër Pajaziti, të shoqëruar nga zyrtarë dhe përfaqësues të pushtetit vendor.

Takimi vjen pas organizimit të suksesshëm, në korrik të këtij viti, të turneut të futbollit për fëmijët në Luginën e Preshevës nga FSHF, ku morën pjesë mbi 350 fëmijë të grup-moshës 7 deri në 13 vjeç. Në fazën finale të turneut ishte i pranishëm edhe Presidenti Duka.

Gjatë vizitës, krerët e komunave të Preshevës dhe Bujanocit, së bashku me Presidentin Duka, zhvilluan një tur në “Shtëpinë e Futbollit”, ku u njohën nga afër me terrenet stërvitore, qendrën e stërvitjes për ekipin kombëtar, ambientet e administratës, muzeun e futbollit shqiptar dhe FSHF TV.

Presidenti Duka shprehu angazhimin e FSHF për të vijuar mbështetjen ndaj fëmijëve dhe futbollit në Luginën e Preshevës. Ai theksoi se fëmijët e Luginës së Preshevës do të përfshihen në programet e FSHF, përmes projekteve “Uniforma Ime” dhe “Topi Im”. Presidenti Duka u shpreh gjithashtu se FSHF do të kontribuojë në ndërtimin e një fushe futbolli për fëmijët e Luginës dhe do të punojë për organizimin e një kampionati rajonal.

“Ne kemi shumë dëshirë që të kontribuojmë. E ndjej vërtet si obligim dhe kemi dëshirë, do të bëjmë aq sa ne kemi mundësi. Dua t’ju falënderoj vërtet për disponibilitetin tuaj, për ndihmën, për bashkëpunimin. Ne kemi filluar disa projekte. Kemi menduar se çfarë mund të bëjmë dhe çfarë duam të bëjmë. Padyshim që do të mirëpresim edhe sugjerimet e juaja. Ky është një angazhim i yni, për të bërë çfarë të mundemi për zhvillimin e futbollit, për të ndihmuar të gjithë fëmijët e Luginës, për t’u bashkuar me lojën tonë të futbollit”, tha ai.

“Ashtu siç ne e kemi konceptuar bashkëpunimin dhe kemi filluar, ne do të regjistrojmë të gjithë fëmijët dhe ata që luajnë futboll në Luginë në programin që kemi ne, pa cenuar regjistrimin e tyre në programet e tjera, në mënyrë që ne të kontribuojmë.  Do t’i regjistrojmë fëmijët, do t’i bëjmë pjesë të projektit ‘Uniforma ime’ që ne kemi, që çdo fëmijë që luan futboll në Luginë sot dhe në të ardhmen do të furnizohet me materiale sportive falas nga Federata e Futbollit, do t’i bëjmë pjesë të projektit ‘Topi im’, është projekt që furnizon çdo skuadër që luan futboll në rajon. Kemi marrë përsipër që të bashkëpunojmë për të ndërtuar një fushë futbolli që t’i shërbejë fëmijëve. Do shohim që ta organizojmë kampionat rajonal në Luginë”, tha Duka.

Gjatë takimit u ra dakord që baza materiale me uniforma dhe topa të përgatitet dhe me datë 12 nëntor të mbërrijë në Luginën e Preshevës e t’u shpërndahet fëmijëve të cilët luajnë futboll në kampionatet lokale.

Kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani dhe kryetari i Komunës së Bujanocit, Arbër Pajaziti, e cilësuan si historike mbështetjen e FSHF për zhvillimin e futbollit në Luginën e Preshevës.

“Ju me shumë modesti paraqitët angazhimin dhe synimet që keni për Luginën e Preshevës dhe për të rinjtë shqiptarë aty. Kjo ditë e sotme nuk është dosido, po për ne shqiptarët e Preshevës është historike. Ju falënderoj për angazhimin, kontributin dhe ju përgëzoj për të gjithë këto arritje”, tha Sinani.

“Ju falënderoj për mikpritjen dhe vizitën që na keni bërë atje. Për ne edhe ajo vizitë aty ka qenë historike, por edhe kjo ditë sot është historike. Komunën e Bujanovcit do ta keni një partner serioz dhe të përgjegjshëm në të gjitha këto projekte që ju keni në plan që të realizoni atje. Bujanovci ka tre shkolla të futbollit, një për vajza dhe dy për djem. Një nga klubet është si shkollë futbolli dhe vitin e ardhshëm feston 50 vjetorin e themelimit, FK Tërnovci. Uroj që të sjellim më të mirën edhe për fëmijët tanë atje. Moto jonë është më shumë sport, më shumë shëndet dhe më shumë sukses për Bujanovcin”, tha Pajaziti.

/e.i/j.p/

The post Duka: Bazë materiale dhe fushë të re për çdo fëmijë në Luginën e Preshevës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Rreth dyqind qytetarë nga Lugina e Preshevës kanë udhëtuar sot drejt kryeqytetit shqiptar për të marrë pjesë në protestën "Drejtësi për Çlirimtarët".

Kryetari i Partisë Demokratike Shqiptare (PDSH), Ragmi Mustafa deklaroi për KosovaPress se mesazhi i shqiptarëve sot ishte që edhe "Lugina e Preshevës është me çlirimtarët dhe kundër padrejtësive.

"Pa dyshim se Lugina e Preshevës ishte prezente edhe në protestën në Prishtinë e cila u mbajt kohë më parë në sheshin 'Skënderbeu', por edhe sot gjithashtu në sheshin 'Skënderbej' është protesta e dytë me të njëjtin motiv, me të njëjtin mesazh kundër padrejtësive që po ndodhin në Gjykatën e Hagës dhe në këtë drejtim PDSH e ka parë të arsyeshme që të jetë pjesë edhe e protestës së Prishtinës dhe protestës sot këtu në Tiranë, përveç asaj në Hagë. Megjithatë, duke qenë që këtu në afërsi përkundër që kemi përshkuar 600 kilometra prej Preshevës drejt Tiranës, kemi mbushur një autobus për të qenë këtu që të dërgojmë një mesazh se edhe Presheva është me Hashim Thaçin, edhe Presheva është me çlirimtarët, edhe shqiptarët e Luginës së Preshevës janë me Kadri Veselin, Jakup Krasniqin e Rexhep Selimin dhe jemi kundër padrejtësive", deklaron ai për KosovaPress.

Ish-krerët e UÇK-së ndodhen në paraburgim që nga nëntori 2020. Kreu i PDSH-së e quan skandaloze gjykimin në Hagë dhe mbajtjen e Thaçit, Veselit, Krasniqit e Selimit për pesë vjet në paraburgim.

"Është viti i pestë që ata ndodhen në Hagë dhe është skandaloze, sepse nuk ka asnjë gjyq në botë që të mbajë për aq kohë të gjatë brenda pesë vjetësh. Zakonisht ndodhin për 30 ditë paraburgim, 60 ditë ose një vit, por jo edhe 5 vjet”, tha ai.

Lufta më e pastër është ajo e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, thotë Mustafa teksa thotë se pret lirimin e ish-krerëve të UÇK-së.

"Patjetër që po [pres lirimin e ish-krerëve të UÇK-së], me bindje shumë të thellë dhe të sigurt. Është shumë e vërtetë se çdo gjykatë në botë gjykon në emër të popullit dhe kjo gjykatë nuk e ka çare pa u thirr në emër të popullit. Cili popull? Çka tha sot në Tiranë, çka tha në Hagë, cili është opinioni i shqiptarëve? Gjykata e Hagës duhet të vendosë në emër të popullit dhe të lirojë çlirimtarët", përfundon ai.

Një tjetër protestë e madhe është mbajtur në Hagë, ku mijëra shqiptarë u mblodhën nga Evropa, Amerika dhe Kosova që të kërkojnë drejtësi për ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Kjo protestë u organizua një ditë para se të dëgjohet dëshmitari i parë i mbrojtjes në rastin e ish-krerëve të UÇK-së.

Bëhet fjalë për ish-ndihmës sekretarin amerikan të Shtetit, James Rubin. Diplomati amerikan dëshmoi para trupit gjykues për procesin e Rambujesë, ku ndër tjera ka thënë se Hashim Thaçi nuk kishte rol udhëheqës në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. Po ashtu, ai ka thënë se UÇK nuk ka pasur strukturë të organizuar komanduese.

Dëshmia e tij u vlerësua si një nga më të rëndësishmet në këtë proces.

Procesi i paraqitjes së provave pritet të përfundojë në mesin e nëntorit të këtij viti.

Ish-krerët e UÇK-së ndodhen në paraburgim që nga nëntori 2020. Në prill 2023 ka nisur procesi gjyqësor ndaj tyre në Hagë.

Zyra e Prokurorit të Specializuar, e cila i ngarkon ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me përgjegjësi për krime të pretenduara të luftës, pati sjell në gjykatore rreth 125 dëshmitarë, ndërkaq është mbështetur në mbi 100 dëshmi me shkrim.

Qeveria në detyrë e Kosovës ka mbajtur mbledhje elektronike, në të cilën ka ndarë 304 mijë e 511 qind e 16 euro, për pajisjen me 35.448 tekste shkollore për 3.650 nxënës shqiptarë të shkollave në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, si dhe për avokimin dhe ndërkombëtarizimin e çështjes së Luginës së Preshevës në SHBA, BE dhe organizatat ndërkombëtare përkatëse.

Po ashtu, u miratua kërkesa e Ministrisë së Financave, Punës dhe Transfereve për kursime dhe ndarje, sipas tabelave të bashkëngjitura në aneksin A (Kursimet) dhe në aneksin B (ndarjet).

Kabineti qeveritar në detyrë ka ndarë 50 mijë euro për familjen Bunjaku, të zyrtarit policor të rënë në krye të detyrës gjatë sulmit terrorist në Banjskë, Heroit Afrim Bunjaku, për ndërtimin e një hapësire pritjeje, e cila do të shërbejë për të gjithë qytetarët dhe në shenjë respekti dhe nderimi për jetën dhe veprën e tij.

Po ashtu, qeveria në detyrë ka ndarë 200 mijë euro për renovimin e objektit në Mitrovicën e Veriut, që do të shfrytëzohet nga Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve, përkatësisht Administrata Tatimore e Kosovës.

Frika nga shërbimi i detyrueshëm ushtarak po rikthehet në Luginën e Preshevës. Për komunitetin shqiptar, paralajmërimet e Qeverisë serbe ngjallin kujtime të dhimbshme të viteve ’80, kur të rinjtë u dërguan në kazermat e Armatës Popullore të Jugosllavisë dhe shumë prej tyre humbën jetën në rrethana misterioze.

Dyzet e katër vjet më parë nipi i tij u thirr në ushtri. Pak muaj më vonë historia e Yzeir Sadikut u mbyll në heshtje.

Axha i tij, Sadik Sadiku, për Radio Evropën e Lirë ka kujtua se si 25-vjeçari nga Presheva u kthye i vdekur nga shërbimi ushtarak në Armatën Popullore të Jugosllavisë (APJ), më 1982. Autoritet e kohës thanë se ishte “vetëvrasje”, familja nuk e pranoi kurrë këtë version.

“Mënyra e vdekjes është e çoroditshme krejt, që i habit njerëzit. Ata (eprorët) kinse e kanë marrë, jo kinse por është e vërtetë që e kanë marrë në biseda informative gjatë dhe maltretimet dihen në bisedat informative nga armata, nga shërbimi ushtarak i Armatës Jugosllave dhe sipas atyre Yzeiri paska hyr në WC dhe ka kërcyer prej katit të 4, nga të kërcyerit ai paska vdekur”, tha axha i Yzeirit për REL

Gjatë viteve ’80 dhe ’90, përçarjet etnike në Jugosllavi u thelluan. APJ-ja ktheu me arkivole dhjetëra të rinj shqiptarë nga Kosova dhe trevat e tjera. Një nga këto histori tragjike është edhe ajo e Abedin Krasniqit nga Kosova i cili humbi jetën më 1992.

“Vallahin shumë pak. Gati se nuk ka ditë që nuk qaj. Çka të bëj…nuk ka njeriu çfarë të bëjë”. U shpreh Mihane Krasniqi, nëna e Abedin Krasniqit për REL.

Organizatat për të Drejtat e Njeriut, si KMDLNJ, thonë se shumë ushtarë shqiptarë u vranë e jo vetëvranë, siç pretendojnë autoritet.

Sot, paralajmërimi për rikthimin e shërbimit të detyrueshëm ushtarak në Serbi shkakton frikë te shqiptarët në jug të këtij vendi.

“Unë i kam tre nipa, të cilët janë të pjekur për ushtarë, por unë nuk i lëshoj”, tha axha i Yzeirit.

Ministri serb i mbrojtjes, Bratisllav Gashiq paralajmëroi se shërbimi i detyrueshëm ushtarak mund të fillojë vitin e ardhshëm.

Shërbimi do të prekë burrat nga 18 deri në 30 vjeç dhe do të zgjasë 75 ditë.

Frikën e shërbimit të detyrueshëm e ndan edhe deputeti i vetëm shqiptar në parlamentin serb, Shaip Kamberi. Dyshon se qëllimi është ë boshatiset Lugina e Preshevës.

“Situata këtu është ligjërisht e qartë. Nëse merret ftesa për ushtri dhe ti e refuzon, atëherë pason ngritja e aktakuzës. Dhe me këtë, krahas pasivizimit (të adresave) dhe mosnjohjes së diplomave, që po shkaktojnë shpërngulje masive të të rinjve dhe zbarzje të Luginës së Preshevës, do të ishte mekanizmi i tretë administrativ-juridik, përmes të cilit Serbia do të ndikonte në shpopullimin e Luginës së Preshevës.

Kamberi dorëzoi në Kuvendin e Serbisë një propozim për komision të posaçëm për të zbardhur vdekjet e ushtarëve shqiptarë në APJ gjatë viteve ’80, por nuk është optimist për miratimin e tij.

Kryetarja e Kuvendit të Serbisë, Ana Bërnabiq nuk iu përgjigjet pyetjeve të Radio Evropës së Lirë për këtë propozim.

As Ministria serbe e Mbrojtjes nuk dha informacione mbi vuajtjet dhe vdekjet e ushtarëve shqiptarë në APJ./Radio Evropa e Lirë

Presidenti i Republikës së Shqipërisë Bajram Begaj në fjalën e tij në Debatin e Përgjithshëm të Sesionit të 80-të të Asamblesë së Kombeve të Bashkuara që përkon edhe me 70-vjetorin e anëtarësimit të Shqipërisë në OKB, theksoi përkushtimin ndaj vlerave të Kartës së Kombeve të Bashkuara, paqes, barazisë dhe bashkëpunimit shumëpalësh.

“Ne duhet të zgjedhim bashkëpunimin mbi kundërshtitë, dialogun mbi ndarjen dhe solidaritetin mbi indiferencën,” u shpreh presidenti Begaj, duke theksuar rolin e OKB-së si platformën globale për të adresuar përgjigjet ndaj sfidave të përbashkëta.

Presidenti theksoi se Kosova meriton vendin e saj në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, ndërsa nënvizoi rolin e Shqipërisë si promotor i stabilitetit në rajon, raporton A2cnn.

“17 vjet pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka treguar me vepra se është një anëtare e përgjegjshme e komunitetit ndërkombëtar, e përkushtuar ndaj paqes, stabilitetit dhe vlerave demokratike. Me institucione të forta dhe popullsi vitale, kontributi i saj në bashkëpunimin rajonal dhe më gjerë është i pamohueshëm. Megjithatë, vendi i Kosovës në këtë Asamble mbetet padrejtësisht bosh. Njohja e pavarësisë se Kosovës, mbështetja për anëtarësimin e saj në Kombet e Bashkuara dhe në organizatat e tjera ndërkombëtare është një akt drejtësie ndaj popullit të Kosovës, është një hap që forcon edhe më shumë paqen dhe sigurinë në Ballkanin Perëndimor dhe një kontribut në stabilitetin e Evropës”, tha Begaj.

Presidenti i Shqipërisë i kushtoi vëmendje kërkesës për respektimin e të drejtave të shqiptarëve që jetojnë në Luginën e Preshevës.

“Shqipëria kërkon që të drejtat e liritë e shqiptarëve të Luginës së Preshevës të respektohen, që shqiptaret atje të mos diskriminohen, por të integrohen, që gjuha shqipe të përdoret, kultura, vlerat, identiteti dhe traditat e tyre të mbrohen dhe promovohen”.

Në fjalën e tij, ai u ndal tek krizat aktuale botërore, duke ritheksuar mbështetjen e palëkundur të Shqipërisë për sovranitetin e Ukrainës dhe dënimin e agresionit rus. Presidenti Begaj konfirmoi qëndrimin e Shqipërisë që lufta në Gaza duhet të përfundojë, të gjithë pengjet duhet të lirohen dhe situata humanitare duhet të trajtohet me urgjencë.

“Ne dënojmë sulmet e vazhdueshme të Rusisë ndaj Ukrainës dhe incidentet e provokuara së fundmi ndaj aleatëve tanë të NATO/s. Në të njëjtën kohë, vlerësojmë përpjekjet diplomatike, nën udhëheqjen e Presidentit Trump, për një paqe të drejtë, të qëndrueshme dhe në respekt të plotë të sovranitetit, pavarësisë dhe integritetit territorial të Ukrainës.

Shqipëria është po aq e përkushtuar për paqe, siguri dhe stabilitet edhe në Lindjen e Mesme. Lufta në Gaza duhet të përfundojë, të gjithë pengjet duhet të lirohen dhe situata e rëndë humanitare në Gaza duhet të trajtohet me urgjencë”, tha Begaj.

Begaj theksoi angazhimin e Shqipërisë për integrimin në BE deri në vitin 2030, tranzicionin e gjelbër, zhvillimin e qëndrueshëm, barazinë gjinore dhe fuqizimin e të rinjve. Ai u shpreh se përballë sfidave si ndryshimet klimatike, inteligjenca artificiale dhe pasiguria globale, bashkëpunimi ndërkombëtar është çelësi.

“Shqipëria ka treguar se dialogu, partneriteti dhe vlerat e përbashkëta mund të transformojnë shoqëritë. Ne do të vazhdojmë të punojmë që fëmijët tanë të jetojnë në një botë më të sigurt, me dinjitet dhe në paqe,” përfundoi Presidenti Begaj, duke ftuar për unitet, përgjegjësi dhe guxim në përballimin e sfidave globale.

Kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar (KKSH) në Luginën e Preshevës, Enkel Rexhepi, thotë se parada ushtarake e Beogradit nuk ishte vetëm spektakël ceremonial, por marshim i hapur e madje antishqiptar.

Rexhepi, në një postim në Facebook, thotë se ishte demonstrim i një ushtrie që shqiptarët e njohin mirë: ushtri e dhunës, krimeve të luftës dhe spastrimeve etnike.

“Ky është provokim për rajonin, por edhe ndaj popullit tonë, është edhe fyerje e rëndë ndaj dinjitetit kombëtar. Në këtë sfond, pjesëmarrja e myftiut shqiptar është akt i turpshëm dhe i papranueshëm. Ai nuk përfaqëson komunitetin tonë, por është bërë vegël e propagandës serbe, pjesë e luftës hibride që synon ta thyejë moralin tonë përmes rekrutimit të individëve kundër interesit të vet kombit. Si rasti i ministrit Demo Berishës”, shkruan Rexhepi në Facebook.

Sipas tij, ky është cenim flagrant i nderit dhe dinjitetit shqiptar dhe nuk mund as të pranohet, as të relativizohet, as të mbulohet me justifikime.

Serbia është shumë afër që të funksionalizojë shërbimin ushtarak të detyrueshëm.

Për shqiptarët, që janë shumicë në Luginë të Preshevës, një gjë e tillë është e papranueshme.

Përfaqësuesi komunal në Bujanoc, Ragmi Mustafi thotë se ushtria serbe nuk i përfaqëson shqiptarët, pikërisht për shkak të së kaluarës.

“Është komplet e papranueshme çfarëdo nisme për rektrutim te shqiptarët për në ushtrinë serbe e aq më tepër për shërbim të detyrueshëm ushtarak te shqiptarëve në Bujanoc, Preshevë dhe Medvegjë… Ajo ushtri nuk përfaqëson shqiptarët, ajo ushtri është një ushtri që përfaqëson anën e kundërt të shqiptarëve, përkatësisht vrasësit dhe ata që kanë ushtruar dhunë e kanë abuzuar me të drejtat tona e me jetët tona në Luginë të Preshevës”, u shpreh Ragmi Musrafi, këshilltar komunal Bujanoc.

Lidhur me këtë, dy ditë më parë, deputeti i vetëm shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi ka propozuar themelimin e një Komisioni të posaçëm, që do të hetonte rastet e vdekjeve të ushtarëve shqiptarë që ishin në radhët e Armatës Popullore të Jugosllavisë gjatë viteve të ’80.

Mustafi thotë se kjo nismë do të bënte që Serbia të ballafaqohej me të kaluarën.

“Është mirë që të zbulohet e vërteta. Përmes të vërtetës ne mund të ndërtojmë të ardhmen, përmes të vërtetës ne mund të ndërtojmë paqen, ndryshe, Serbia duhet të përballet përfundimisht me të kaluarën e saj”, thotë Mustafi.

Megjithatë, konsiderohet si shumë e vështirë që nisma e Shaip Kamberit të jetësohet.

“E rëndësishme është që shqiptarët të ngrenë zërin. E rëndësishme është që edhe deputeti shqiptar, në mënyrë brilante të përfaqësojë këto tema me të cilat edhe më tej ballafaqohet komuniteti shqiptar. E rëndësishme është që bashkësia ndërkombëtare të shohë proaktiv komunitetin shqiptar dhe shumë më e rëndësishme është që ne të themi të vërtetën”.

Me këtë nismë, synohet që të zbardhet e vërteta për vdekjet e 135 shqiptarëve gjatë shërbimit në ushtrinë jugosllave e që në atë kohën ishin cilësuar si “vetëvrasje”, “aksidente” apo “shkelje disiplinore”, por që për familjarët ishin të dyshimta sepse shpesh kishin hasur në shenja dhune mbi trupat e kthyer./Top Channel/