Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte tha sot se vendet aleate po diskutojnĂ« âhapat e ardhshĂ«mâ pĂ«r tĂ« siguruar sigurinĂ« nĂ« Arktik, duke pĂ«rmendur rrezikun qĂ« Rusia dhe Kina tĂ« jenĂ« âmĂ« aktiveâ nĂ« rajonin strategjikisht tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m.
âTĂ« gjithĂ« aleatĂ«t bien dakord pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« dhe sigurinĂ« e Arktikut, sepse e dimĂ« se me hapjen e rrugĂ«ve detare, ekziston rreziku qĂ« rusĂ«t dhe kinezĂ«t tĂ« jenĂ« mĂ« aktivĂ«. Dhe siç e dini, ka tetĂ« vende arktikeâ, u tha Rutte gazetarĂ«ve nĂ« Zagreb gjatĂ« njĂ« konference tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r mediat me kryeministrin kroat Andrej Plenkoviç.
Ai tha se shtatë nga tetë vendet arktike janë anëtare të NATO-s: SHBA-ja, Kanadaja, Danimarka, Islanda, Norvegjia, Finlanda dhe Suedia ndërsa Rusia mbetet i vetmi vend arktik jashtë aleancës. Kina shtoi ai, është bërë një lojtare gjithnjë e më aktive në rajon pavarësisht mungesës së pranisë gjeografike.
âDeri tani, Kina Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pothuajse njĂ« lloj vendi arktik dhe jo gjeografikisht, por tĂ« paktĂ«n pĂ«r shkak tĂ« sasisĂ« sĂ« madhe tĂ« aktiviteteve dhe interesit tĂ« saj nĂ« rajonâ, tha Rutte.
Ai vuri nĂ« dukje se NATO pĂ«rfundoi diskutimet e brendshme vitin e kaluar mbi mĂ«nyrĂ«n e forcimit tĂ« bashkĂ«punimit midis anĂ«tarĂ«ve tĂ« saj nĂ« Arktik dhe tani po punon pĂ«r masa âpraktike pasueseâ.
âAktualisht, po diskutojmĂ« hapin tjetĂ«r drejt kĂ«saj, si tĂ« sigurohemi qĂ« tĂ« japim ndjekje praktike tĂ« kĂ«tyre diskutimeve pĂ«r tâu siguruar qĂ« si aleancĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka, kolektivisht dhe pĂ«rmes aleatĂ«ve tanĂ« individualĂ«, pĂ«r tâu siguruar qĂ« Arktiku tĂ« mbetet i sigurt, pasi tĂ« gjithĂ« pajtohemi se kjo duhet tĂ« jetĂ« njĂ« pĂ«rparĂ«siâ, tha ai.
Rutte tha se NATO Ă«shtĂ« angazhuar mĂ« shumĂ« nĂ« sigurinĂ« e Arktikut qĂ« nga viti 2025 me kĂ«rkesĂ« tĂ« shtatĂ« aleatĂ«ve tĂ« saj tĂ« Veriut tĂ« LartĂ«, duke e quajtur rajonin ânjĂ« pjesĂ« jetĂ«sore tĂ« territorit tĂ« NATO-sâ.
Komentet e tij erdhën mes raporteve se një grup vendesh evropiane, të udhëhequra nga Mbretëria e Bashkuar dhe Gjermania, po planifikojnë të zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në Groenlandë.
âKeni parĂ« disa njoftime nga britanikĂ«t dhe gjermanĂ«tâ, tha Rutte. âSot po punojmĂ« tani sĂ« bashku pĂ«r tĂ« parĂ« se si mundemi nĂ« thelb sĂ« bashku si aleancĂ« tĂ« ndĂ«rtojmĂ« atĂ« hap tjetĂ«râ, tha ai.
âTrumpi po bĂ«n gjĂ«nĂ« e duhur pĂ«r NATO-nâ
Lidhur me marrëdhëniet me SHBA-në, Rutte hodhi poshtë shqetësimet për një krizë të brendshme brenda NATO-s, duke lavdëruar shtytjen e presidentit të SHBA-së, Donald Trump për shpenzime më të larta për mbrojtjen midis aleatëve.
âUnĂ« besoj se Donald Trump po bĂ«n gjĂ«rat e duhura pĂ«r NATO-n duke na inkurajuar tĂ« gjithĂ«ve tĂ« shpenzojmĂ« mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« barazuar atĂ« qĂ« po shpenzon SHBA-jaâ, tha ai. âKur lavdĂ«roj dikĂ«, kjo bazohet nĂ« fakte dhe besoj se faktet janĂ« atyâ, shtoi ai.
Kryeministri kroat Plenkoviç tha se dialogu mbetet çelësi për zgjidhjen e tensioneve rreth statusit të Groenlandës.
âJam i bindur se me diskutim, mund tĂ« gjejmĂ« zgjidhje qĂ« do tĂ« ofrojĂ« sigurinĂ« pĂ«r SHBA-nĂ« dhe do tĂ« sigurojĂ« qĂ« Groenlanda tĂ« jetĂ« pjesĂ« e DanimarkĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse dialogu me cilĂ«si tĂ« lartĂ« Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m dhe padyshim qĂ« mund ta zgjidhĂ« situatĂ«n nĂ« dobi tĂ« sigurisĂ« globaleâ, tha Plenkoviç.