Ndërsa akulli i Arktikut po shkrihet dhe tensionet gjeopolitike po rriten, krahu verior i NATO-s po shfaqet si një nga “teatrot” më të rëndësishme dhe të neglizhuara të aleancës.

Dhe Evropa tani po përballet me një të vërtetë të hidhur: është strategjikisht e papërgatitur për të luajtur një rol në një rajon që pritet të bëhet një korridor kyç ushtarak dhe ekonomik, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.

Sipas tij, shumica e aleatëve evropianë mund të mos jenë pajtuar me politikën agresive të presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump për Arktikun, por shumica duket se pajtohen me thelbin e mesazhit të tij: Arktiku ka nevojë për vëmendje të veçantë, dhe ka nevojë për të shpejt.

Problemi i tyre: atyre u mungojnë si doktrinat ashtu edhe aftësitë ushtarake të nevojshme për t'i zbatuar ato.

Në nivel ushtarak, Arktiku është thelbësor për mbrojtjen e Atlantikut të Veriut, veçanërisht duke pasur parasysh se flota veriore e Rusisë i tejkalon në numër kapacitetet e NATO-s.

Gara që po bëhet më e nxehtë se kurrë: Pse Rusia, Kina dhe SHBA-të e kanë në shënjestër Arktikun?

"Kur flasim për mbrojtjen e Mbretërisë së Bashkuar, hendeku midis Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar në veçanti është shumë, shumë i rëndësishëm", ka thënë për Euronews, Anthony Heron, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin Arktik.

Sipas tij, "çdo forcë ose ushtri kundërshtare që do t'i afrohet Mbretërisë së Bashkuar ka shumë të ngjarë të vijë nga rajoni i Arktikut".

Monitorimi i asaj hapësire, shtoi ai, varet nga ndërgjegjësimi i vazhdueshëm për domenin në të gjithë një rajon të gjerë, me popullsi të pakët dhe “armiqësor ndaj mjedisit”.

Dhe ky ndërgjegjësim nuk ka të bëjë vetëm me veprimet ushtarake.

Nën akull shtrihet infrastruktura që mbështet ekonomitë moderne: kabllot nënujore dhe linjat e energjisë që mbajnë vëllime të mëdha të dhënash midis Evropës dhe Amerikës së Veriut, të cilat janë objektiva tërheqëse për spiunazh dhe sabotim.

Projektet e tjera të kabllove Arktike në proces përfshijnë “Far North Fiber”, e cila synon të lidhë Japoninë me Evropën përmes Kalimit Veriperëndimor, dhe “Polar Connect”, e cila planifikon të ofrojë lidhje të sigurt përmes Arktikut me Azinë dhe Amerikën e Veriut.

"Ndërgjegjësimi për rëndësinë dhe aftësia për të gjurmuar nëndetëset në Arktik janë çelësi për të siguruar që këto kabllo nënujore dhe linja energjie të jenë të sigurta", vlerëson Heron. "Nëse do të priteshin linja të tilla, do të ishte katastrofike për ekonominë".

Ndryshimi i klimës po krijon gjithashtu rrugë të reja transporti përmes Arktikut, të cilat do të shkurtonin ndjeshëm kohën e tranzitit krahasuar me kanalet e Suezit dhe Panamasë.

Por ato gjithashtu prezantojnë një shtresë të re të konkurrencës strategjike.

Trump thotë se ka arritur një 'marrëveshje kornizë' për Grenlandën - pezullon tarifat për evropianët

Rusia, thekson Heron, ka të ngjarë të zgjerojë praninë e saj ushtarake për të mbrojtur këto korsi, duke rritur rreziqet për NATO-n nëse nuk arrin të përgjigjet.

"Nëse rrimë duarkryq dhe humbasim mundësinë", paralajmëron ai, duke shtuar se "kjo me të vërtetë do të shkaktojë trazira ekonomike".

Problemi i kapaciteteve

Megjithatë, pavarësisht rëndësisë në rritje të rajonit, pozicioni i NATO-s në Arktik mbetet i pabarabartë dhe shumë i varur nga SHBA-ja - dhe Grenlanda është një shembull konkret.

"Kur flasim për Grenlandën, është kryesisht një prani amerikane për sa i përket satelitëve", thotë Heron, edhe pse ishulli është "shumë, shumë mirë i vendosur për sa i përket ndërgjegjësimit për domenin dhe zbulimit të hershëm të kërcënimeve", veçanërisht për gjurmimin e lëvizjeve ruse përmes boshllëkut GIUK.

Kjo mbështetje përforcon një problem më të gjerë strukturor.

Ndërsa Danimarka, Suedia dhe Norvegjia kanë investuar prej kohësh në forcat e motit të ftohtë - Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s për Evropën muajin e kaluar i përshkroi aftësitë e tyre si "të jashtëzakonshme" dhe "të pozicionuara në mënyrë unike për të forcuar sigurinë veriore të NATO-s dhe Arktikun" – por aleatët e tjerë evropianë po mbeten prapa.

"Shtetet fqinje të Arktikut, dhe kjo përfshin Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, nuk kanë një doktrinë specifike arktike", tha Heron.

Më thelbësisht, dekada të tëra investimesh të pamjaftueshme nga aleatët e NATO-s nënkuptojnë se aktualisht ka pak kapacitete moderne të vendosura në Arktik, dhe thjesht zhvendosja e aseteve dhe burimeve atje nga teatro të tjerë nuk është e mundur për shkak të kushteve të vështira.

Dhe ndërsa NATO nuk mban një prani gjatë gjithë vitit në Arktik, Rusia ka rreth 30-40 baza të specializuara dhe fusha ajrore të përmirësuara të shpërndara rreth territorit të saj arktik.

"Jo çdo kapacitet që keni diku tjetër mund të transpozohet thjesht në Arktik dhe të funksionojë atje", thekson për Euronews, Verineia Codrean, shefe e strategjisë në Euroatlas.

Kompania e saj, e cila ka kontrata me shumë qeveri evropiane, prodhon automjete të përparuara autonome nënujore me qëndrueshmëri deri në 16 javë.

Kjo për shkak se i ftohti ekstrem i Arktikut, mbulesa e akullit dhe largësia e tij degradojnë të gjitha sistemet që funksionojnë mirë në mjedise më të buta, nga dronët dhe sensorët deri te pajisjet e komunikimit dhe navigimi bazë.

Problemi i investimeve

Arktiku, i cili mbulon afërsisht 4% të sipërfaqes së Tokës, imponon kufizime serioze teknike.

"Nëse shikoni një zonë si Grenlanda ose Poli i Veriut, nuk ka infrastrukturë fikse", thotë për Euronews, James Campion, CEO dhe bashkëthemelues i kompanisë suedeze të teknologjisë së thellë 6G TERASi. "Çdo forcë mbrojtëse që vepron në zonë duhet të sjellë të gjitha ato pajisje me vete".

Edhe vendosja e komunikimeve mund të bëhet një ndërmarrje e madhe logjistike. Kullat tradicionale ushtarake të radios të përdorura nga ushtria mund të zgjasin orë të tëra për t'u montuar dhe kërkojnë që ekipe të mëdha të vendosen në kushte të vështira.

Kompania e Campion ofron një sistem që kombinon pajisje të lehta radioje me platforma dronësh që do të kërkonin vetëm një person për t'u vendosur - megjithëse mbetet eksperimental dhe me rreze të kufizuar veprimi.

Ajo do të vendoset për herë të parë në mars me qëllim që më pas të rritet rrezen e veprimit të sistemit.

Moti i ftohtë gjithashtu shkurton qëndrueshmërinë.

Ngrica mund të imobilizojë dronët brenda pak minutash, bateritë shkarkohen me shpejtësi dhe madje edhe kabllot mund të bëhen të brishta dhe të këputen.

Alternativa do të ishte përdorimi i shërbimeve të bazuara në satelit të cilat mund të ofrojnë shtrirje, por ato sjellin dobësitë e tyre.

"Këto sisteme fillojnë të vihen nën kërcënim", mendon Campion, "dhe ato janë gjithashtu nën kontrollin e palëve të treta që mund të jenë ose jo në përputhje me interesat tona."

Por kjo është vetëm maja e ajsbergut.

Sfidat bëhen edhe më të mprehta për aftësitë që nevojiten nën mbulesën e akullit.

Lundrimi pranë polit magnetik është i vështirë, komunikimi është i ndërprerë dhe rishfaqja mund të jetë e pamundur për periudha të gjata për shkak të mbulesës së akullit, tha Codrean.

"Në Arktik, 24 orë nuk të çojnë aq larg", tha ajo.

Sistemet që konsiderohen me rreze të gjatë veprimi diku tjetër mezi arrijnë të gjejnë sipërfaqen e asaj që nevojitet në Arktik.

Kjo për shkak se dronët zakonisht duhet të kthehen në sipërfaqe ose të kalojnë pranë sensorëve për të transferuar të dhënat që kanë mbledhur.

"Nëse ai aset nuk është në gjendje të shkojë shumë larg dhe duhet të rimbushet çdo dy ditë, atëherë duhet ta riktheni. Dhe ku do ta rikthenit nëse ka akull përreth jush? Nëse duhet ta riktheni në pikën tuaj të fillimit, nuk mund të shkojë aq larg".

Platformat e reja, të tilla si automjetet autonome nënujore të mundësuara nga “qelizat e karburantit me hidrogjen”, mund të funksionojnë për javë ose edhe muaj nën akull, por këto aftësi janë ende në fillimet e tyre.

Dhe ndoshta është nën akull që kapacitetet e reja janë më të nevojshme, sipas Codrean, sepse kabllot e reja që do të vendosen do të kërkojnë hartëzim bazë të shtratit të detit.

"E ardhmja e sigurisë së Arktikut do të vendoset nën ujë, jo në ajër ose mbi akull", i tha ajo Euronews.

Autonomia strategjike evropiane, shtoi ajo, "nuk do të ndërtohet vetëm përmes diplomacisë, por përmes aftësive të vazhdueshme nënujore".

Në këtë drejtim, ka shenja se qeveritë evropiane po fillojnë ta shohin rajonin shumë më strategjikisht.

Franca, për shembull, publikoi një strategji mbrojtëse për Arktikun vitin e kaluar, duke reflektuar një njohje gjithnjë e në rritje se Arktiku ofron avantazhe ushtarake dhe ekonomike afatgjata.

Por, duke vepruar kështu, do të kërkohen kompromise të vështira.

"Realiteti brutal është se do të duhen investime të konsiderueshme", tha Heron. "Kjo padyshim do të tërheqë natyrshëm fondet nga fusha të tjera me të cilat publiku i NATO-s mund të jetë i pakënaqur". /Telegrafi/

Në kuadër të brifingut të dedikuar monitorimit të progresit në zbatimin e Agjendës Reformuese, i cili u mbajt në Qeveri dhe ku morën pjesë anëtarë të Qeverisë, ambasadorët e Bashkimit Evropian dhe përfaqësues të komunitetit ndërkombëtar, u bë një pasqyrë e detajuar e rezultateve të deritanishme dhe prioriteteve të ardhshme në fushat kyçe reformuese.

Në këtë ngjarje, fjalim mbajti edhe ministrja e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale, Sanja Bozhinovska, e cila u ndal në aktivitetet dhe rezultatet e Ministrisë në fushën e tranzicionit të drejtë, integrimit të tregut dhe avancimit të politikave energjetike në përputhje me standardet evropiane.

Ministrja informoi se strukturat drejtuese të parashikuara me Udhërrëfyesin për Tranzicion të Drejtë janë plotësisht funksionale dhe se është miratuar me sukses Plani Vjetor i Zbatimit për vitin 2026, i harmonizuar me dokumentet strategjike dhe prioritetet investuese të Qeverisë.

Theks i veçantë iu kushtua miratimit të Ligjit të ri për Energjetikë, me të cilin shteti bëri një hap të rëndësishëm drejt harmonizimit të plotë me Paketën për Integrimin e Energjisë Elektrike të Komunitetit të Energjisë, si dhe progresit në përgatitjen e akteve nënligjore nga ana e SHA MEPSO.

Në fjalimin e saj, ministrja theksoi gjithashtu gatishmërinë institucionale të operatorëve për zbatimin praktik të mekanizmave evropianë të tregut, si dhe njohjen ndërkombëtare përmes anëtarësimit në Italian Working Border Table.

Në aspektin e dimensionit social, u theksua se Ministria zbaton në mënyrë aktive masa për mbrojtjen e konsumatorëve të cenueshëm, me një metodologji të miratuar për matjen e varfërisë energjetike dhe me mbështetje të siguruar për mijëra familje.
Gjithashtu, ministrja informoi për miratimin e Planit Trevjeçar për rinovimin e objekteve të Qeverisë Qendrore. Rezultatet e arritura, siç u theksua, përbëjnë një dëshmi të qartë të përkushtimit të institucioneve ndaj një tranzicioni të suksesshëm energjetik, integrimit të tregut dhe zhvillimit të qëndrueshëm, në interes të qytetarëve dhe ekonomisë.

Siç paralajmëroi kryeministri Hristijan Mickoski, do të mbahen rregullisht cikle takimesh, përkatësisht brifingje, me përfaqësues të vendeve anëtare të Bashkimit Evropian që janë rezidente në vendin tonë, me qëllim informimin e përfaqësuesve ndërkombëtarë mbi hapat e ndërmarrë në zbatimin e Agjendës Reformuese.

Ministria e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale do të vazhdojë me zbatimin e përgjegjshëm dhe transparent të reformave, në bashkëpunim të ngushtë me Qeverinë, institucionet dhe partnerët ndërkombëtarë, me qëllim sigurimin e një sistemi energjetik të sigurt, modern dhe të drejtë.

BE-ja ka njoftuar propozimet për paketën e saj të 20-të të sanksioneve kundër Rusisë, që mbulojnë energjinë, shërbimet financiare dhe tregtinë.

Ajo përfshin një ndalim të plotë të shërbimeve detare për naftën bruto ruse, si dhe shtimin e 43 anijeve të tjera pjesë e të ashtuquajturës 'flotë në hije' të Kremlinit, njoftoi presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen.

Një ndalim i ri për mallrat dhe shërbimet do të shtrëngojë kufizimet e eksportit që vijnë nga Rusia, ndërsa ndalimet e reja të importit për metalet, kimikatet dhe mineralet kritike do të vlejnë më shumë se 570 milionë euro.

Do të merren masa gjithashtu kundër kompanive dhe platformave që mundësojnë tregtinë e kriptomonedhave dhe do të listohen 20 banka të tjera rajonale ruse në listën e sanksioneve.

“Rusia do të ulet në tryezën e bisedimeve vetëm me qëllim të sinqertë nëse i bëhet presion ta bëjë këtë. Kjo është e vetmja gjuhë që Rusia e kupton. Kjo është arsyeja pse po bëjmë një hap përpara sot”, tha von der Leyen.

Ndryshe, propozimi duhet të miratohet nga 27 shtetet anëtare të BE-së përpara se të hyjë në fuqi zyrtarisht.

Paketa e 19-të e sanksioneve të bllokut - e cila synonte flotën e saj në hije dhe ndaloi importet e gazit natyror të lëngshëm - hyri në fuqi në nëntor. /Telegrafi/

Më shumë se dy të tretat e njerëzve që jetojnë në familje në BE posedojnë shtëpinë e tyre, përkundrejt 32% që jetojnë në banesa me qira. Në Maqedoni rreth 87% jetojnë në shtëpinë e tyre, ndërsa 12,9% me qira, tregojnë të dhënat e Eurostatit.

Sipas të dhënave të fundit, në vitin 2024, më shumë se dy të tretat e popullsisë që jeton në familje në BE kishin në pronësi shtëpinë e tyre, që është pak më pak krahasuar me 69% në vitin 2023. Pjesa tjetër prej 32% jetonte në banesa me qira, që paraqet rritje nga 31% në vitin paraprak.

Për Maqedoninë dhe vendet e rajonit, të dhënat e fundit të disponueshme të Eurostatit janë për vitin 2023, prandaj pjesa më e madhe e njerëzve jetojnë në shtëpi në pronësi në Shqipëri – 95,5%, më pas vjen Kroacia – 91,2%, Serbia – 89,9%, Maqedonia – 87,1%, Bullgaria – 86,1% dhe Greqia – 69,6%.

Janari iku, e shkurtit i erdhi edhe dita e pestë, por në Kosovë ende nuk është finalizuar procesi zgjedhor, si kusht për themelimin e institucioneve të reja.

Në këso rrethana, rreth 900 milionë euro, fonde të Bashkimit Evropian, po presin edhe më tej aminin e deputetëve për t’u disbursuar për Kosovën.

Nga Bashkimi Evropian thonë se pavarësisht vonesave, Kosova mbetet ende e kualifikuar për të marrë deri në 882 milionë euro në kuadër të Planit të Rritjes.

Sipas tyre, vonesat po ndodhin për shkak të mosformimit të institucioneve në Kosovë pas dy proceseve zgjedhore vitin e kaluar.

E, në qeverinë në detyrë, thonë se pas formimit të institucioneve të reja prioritet është votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Plani i Rritjes.

Në ekzekutiv deklarojnë se, pavarësisht se mjetet nuk janë ndarë, po vazhdojnë punën drejt realizimit të agjendës së reformave të dakorduara me BE-në mbi këtë ujdi.

Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, thotë për KosovaPress se është në interes të Kosovës që ratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare të ndodhë sa më shpejt për të shfrytëzuar të gjitha mundësitë nën Planin e Rritjes.

Sipas saj, pa marrjen e dritës së gjelbër të këtyre ujdive, Kosova nuk mund të bëjë kërkesë për pagesë në kuadër të reformave.

“Kosova ishte ndër partnerët e parë të Ballkanit Perëndimor që miratoi Agjendën e saj të Reformave të kërkuar nga Plani i Rritjes së BE-së, i cili u miratua nga Komisioni Evropian në tetor 2024. Prandaj, Kosova mbetet e kualifikuar për të marrë deri në 882 milionë euro fonde në kuadër të Planit të Rritjes, në varësi të hyrjes në fuqi të marrëveshjeve lidhur me Facilitetin për Reforma dhe Rritje, si dhe të gjitha kushteve të tjera për pagesë.

Për shkak të vonesës në formimin e institucioneve, marrëveshjet lidhur me Facilitetin për Reforma dhe Rritje ende nuk kanë hyrë në fuqi. Pa ratifikimin e marrëveshjeve, Kosova nuk mund të bëjë kërkesë për pagesë në kuadër të Facilitetit për Reforma dhe Rritje. Faciliteti për Reforma dhe Rritje është një instrument me kohë të kufizuar, i miratuar për periudhën 2024–2027, dhe është në interes të Kosovës që ratifikimi të ndodhë sa më shpejt për të shfrytëzuar plotësisht të gjitha mundësitë nën Planin e Rritjes, për të mirën e popullsisë së saj”, thuhet në përgjigjet e saj për KosovaPress.

Në anën tjetër, Klisman Kadiu, këshilltar i zëvendëskryeministrit në detyrë për Integrime Evropiane, Besnik Bislimi, thotë se vonesat e alokimit të mjeteve të BE-së për Kosovën ndodhin për shkak të mosgatishmërisë së partive opozitare për t’i kaluar në legjislaturën e kaluar.

Sipas tij, pavarësisht se mjetet nuk janë disbursuar për Kosovën, qeveria në detyrë po punon në realizimin e reformave të dakorduara me BE-në mbi Planin e Rritjes.

“Qeveria në detyrë, në ndërkohë që Kuvendi ishte i formuar, para zgjedhjeve të parakohshme, propozoi votimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Planin e Rritjes, nga i cili Kosova do të përfitojë rreth 882 milionë euro dhe parafinancimin fillestar prej mbi 60 milionë eurosh. Opozita refuzoi ta votojë atë, duke mbajtur peng miratimin e marrëveshjes dhe fillimin e lirimit të fondeve nga BE për Kosovën. Po të mos kishte bllokim të palogjikshëm nga ana e opozitës, Kosova sot do ta kishte marrë shumën e parafinancimit. Me të formuar institucionet e reja, përsëri do të jetë prioritet votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Plani i Rritjes. Në ndërkohë, qeveria vazhdon punën drejt realizimit të agjendës së reformave të dakorduara me BE mbi Planin e Rritjes, për të cilën raportojmë edhe drejt Unionit në baza të rregullta rreth vazhdimësisë dhe avancimit të reformave”, deklaron Kadiu në përgjigjen për KosovaPress.

Por, pavarësisht se Kosova është vonë në ratifikimin e marrëveshjeve me BE-në, sipas profesorit të integrimeve evropiane, Dritëro Arifi, këtyre ujdive, ende s’u ka skaduar afati.

Sipas tij, vetëm 65 milionë eurot janë të sigurta si mjete të parafinancimit, ndërsa pjesa tjetër duhet të dëshmohet përmes realizimit të reformave.

“Ne veçse jemi vonë. Ne jemi vonë më shumë se një vit në ratifikimin e dy marrëveshjeve me Bashkimin Evropian, por kjo nuk është e tëra. Është paraparë një shumë, një parapërcaktim i 61 milionë eurove për të filluar reformat. Ne ende s’kemi filluar reformat dhe kjo paradhënie e parë varet nga ratifikimi i dy marrëveshjeve për të filluar reformat. Çdo mjet tjetër për t’u alokuar në qeveri duhet të dëshmohet se reformat e ndërmarra kanë përfunduar. Nuk është aq e thjeshtë me i marrë ato fonde, pasi ne po mendojmë se 880 milionë euro do t’i marrim menjëherë, mirëpo jo. Vetëm 61 milionë i marrim menjëherë dhe të tjerat duhet të dëshmohet, evidentohet dhe faktohet se reforma është aprovuar. Edhe nëse sot do ta kishim qeverinë, do të duhej të punonim me shpejtësi të dritës dhe t’i arrinim reformat me kohë”, potencoi ai.

Disbursimi i mjeteve të parafinancimit për Kosovën është i ndërlidhur me miratimin e dy marrëveshjeve ndërkombëtare në Kuvend, të cilat, për shkak të moskonstituimit të legjislaturës së dhjetë, ende nuk ka ndodhur.

Plani i Rritjes është një kornizë e re e BE-së për përshpejtimin e reformave për integrim evropian të tërë rajonit, që kombinon reformat me kontribut të drejtpërdrejtë financiar nga fondet e BE-së në buxhetet e vendeve përfituese dhe projekte investuese. Me zbatimin e këtyre reformave, Kosova do të përfitojë deri në 882,6 milionë euro fonde të BE-së. Nga kjo shumë totale, 253,3 milionë euro janë grante, ndërsa pjesa tjetër prej 629,3 milionë eurosh janë hua afatgjata.

Përdoruesit e internetit në BE po ndërmarrin më shumë veprime për të mbrojtur të dhënat e tyre personale në internet, shkruan euronews.

Ndërsa të dhënat e reja tregojnë rezistencë në rritje ndaj gjurmimit në internet, sa larg është e gatshme të shkojë BE për të rimarrë sovranitetin digjital?

Të dhënat e reja tregojnë se qytetarët e BE-së po marrin më shumë masa paraprake me të dhënat e tyre personale në internet, ndërsa Evropa përpiqet të rimarrë sovranitetin e saj digjital nga kompanitë e mëdha të teknologjisë amerikane, transmeton Telegrafi.

Në vitin 2025, shumica e përdoruesve të internetit në Bashkimin Evropian zgjodhën të mos lejonin që të dhënat e tyre personale të përdoren për reklama, ndërsa 56.2% kufizuan ose refuzuan qasjen në vendndodhjen e tyre gjeografike, sipas të dhënave të fundit të Eurostat.

Kufizimi i qasjes në profilet e mediave sociale ose në ruajtjen e përbashkët në internet u bë gjithashtu më i zakonshëm, me 46% të përdoruesve të internetit që ndërmorën një hap të tillë.

Shifra përfaqëson një rritje prej pesë pikësh përqindjeje krahasuar me vitin 2023.

Përveç kësaj, 39% e njerëzve kontrolluan nëse faqja e internetit ku ata dhanë të dhëna personale ishte e sigurt, dhe 37.6% lexuan deklaratat e politikës së privatësisë përpara se të ndanin të dhënat e tyre personale.

Përqindja më e lartë e përdoruesve të internetit që morën masa për të mbrojtur të dhënat e tyre u regjistrua në Finlandë (92.6%), e ndjekur nga Holanda (91.2%) dhe Çekia (90.3%).

Në të kundërt, përqindjet më të ulëta u regjistruan në Rumani (56%), Slloveni (57.4%) dhe Bullgari (62%).

Kërcënimet ndaj të dhënave personale

Në disa raste, organizatat dhe rregullatorët evropianë kanë çuar kompanitë e teknologjisë në gjykatë për keqpërdorimin e supozuar të informacionit personal të qytetarëve.

Në janar 2026, autoriteti austriak i mbrojtjes së të dhënave ngriti një padi kundër Microsoft, për vendosjen e paligjshme të cookie-ve të gjurmimit në pajisjet e një fëmije pa pëlqimin e tyre.

Padia, e bërë nga grupi i të drejtave të privatësisë noyb në qershor 2024, synonte softuerin arsimor të Microsoft, Microsoft 365 Education, i cili përdoret nga miliona studentë dhe mësues në shkollat evropiane.

Vitin e kaluar, nëntë organizata të shoqërisë civile ngritën një padi të përbashkët kundër X të Elon Musk për shkelje të supozuara të Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) të BE-së.

Padia synonte përdorimin nga platforma të informacionit personal të ndjeshëm, siç janë mendimet politike, orientimi seksual, besimet fetare dhe gjendjet shëndetësore, për reklama të synuara.

Ajo bazohej në një hulumtim nga AI Forensics, një organizatë jofitimprurëse evropiane që heton algoritmet me ndikim, e cila zbuloi, ndër të tjera, se Dell Technologies kishte synuar përdorues në X me interesa në medikamente specifike, orientim seksual dhe besim.

Si po reagojnë qeveritë e BE-së?

BE-ja dhe shtetet e saj anëtare duket se po shtojnë përpjekjet për të ndaluar shkeljen e rregullave të saj digjitale dhe për të fituar më shumë pavarësi digjitale.

Dhjetorin e kaluar, BE-ja e gjobiti X me një gjobë prej 120 milionë eurosh, dënimi i saj i parë ndonjëherë sipas DSA-së, për shkelje të detyrimeve të transparencës dhe rregullave të reklamimit.

BE-ja po punon gjithashtu për rritjen e sovranitetit të saj digjital nga kompanitë e mëdha teknologjike amerikane, pasi Amazon Web Services, Microsoft dhe Google aktualisht kontrollojnë rreth 70% të tregut të cloud-it në Evropë.

Në një nga masat, Komisioni Evropian është gati të miratojë Aktin e ri të Zhvillimit të Cloud-it dhe AI-së.

Synon të trefishojë të paktën kapacitetin e qendrës së të dhënave të BE-së brenda pesë deri në shtatë viteve të ardhshme.

Ndërkohë, në nivel kombëtar, Franca njoftoi se do të zëvendësojë platformat amerikane Microsoft Teams dhe Zoom me platformën e saj të videokonferencave të zhvilluar në vend.

Platforma Visio do të përdoret në të gjitha departamentet qeveritare deri në vitin 2027. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Vendet e Bashkimit Evropian arritën një marrëveshje për një hua prej 90 miliardë eurosh për të mbuluar nevojat financiare dhe ushtarake të Ukrainës për vitet 2026 dhe 2027.

Brukseli planifikon të bëjë pagesën e parë në fillim të prillit për të siguruar vazhdimësinë e ndihmës së huaj për Kievin, shkruan Euronews.

Ambasadorët e vendeve anëtare ranë dakord për tekstet ligjore të mërkurën pasdite, pasi Qiproja, që kryeson Këshillin, prezantoi një version të ri të propozimit.

“Marrëveshja e sotme tregon se BE-ja vazhdon të veprojë me vendosmëri në mbështetje të Ukrainës dhe popullit të saj. Financimi i ri do të sigurojë një rezistencë të fortë të vendit ndaj agresionit rus”, deklaroi ministri i Financave i Qipros, Makis Keravnos.

Çifti ukrainas po iknin nga trupat ruse kur u hodhën në erë nga dronët kamikaz

“Në të njëjtën kohë, ne dërgojmë një mesazh të qartë se sovraniteti dhe integriteti territorial i shteteve duhet të respektohet plotësisht, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare”, shtoi ai.

Hua prej 90 miliardë eurosh, për të cilën u arrit marrëveshje politike në samitin e Brukselit, do të financohet përmes emetimit të borxhit të përbashkët, ku buxheti i BE-së do të shërbejë si garanci për investitorët. Sipas marrëveshjes, Hungaria, Sllovakia dhe Çekia do të jenë plotësisht të përjashtuara nga të gjitha detyrimet financiare, duke përfshirë pagesat vjetore të interesave.

Komisioni Evropian vlerëson se 24 shtetet e tjera anëtare do të duhet të kontribuojnë çdo vit midis dy dhe tre miliardë eurosh për të mbuluar kostot e lidhura.

Shuma prej 90 miliardë eurosh do të ndahet në dy pjesë kryesore: 30 miliardë euro për mbështetje buxhetore dhe 60 miliardë euro për ndihmë ushtarake për blerjen e armëve dhe municioneve. Ky raport mund të ndryshojë nëse lufta përfundon.

Blerja e armëve ishte pika e fundit e diskutueshme gjatë negociatave të ambasadorëve. Franca, si përkrahëse e politikës “Prodhim në Evropë”, insistoi që të kufizohej sa më shumë blerja jashtë kontinentit.

Në fund u vendos që fondet të përdoren sipas parimit të prioriteteve: armët do të blihen së pari brenda Ukrainës, pastaj në Bashkimin Evropian dhe në Islandë, Lihtenshtajn, Norvegji dhe Zvicër. Vetëm nëse pajisjet nuk janë të disponueshme në këto tregje, Kievit do t’i lejohet të blejë nga furnizues të tjerë, si Shtetet e Bashkuara.

Vendet që kanë partneritete sigurie dhe mbrojtjeje me BE-në, si Mbretëria e Bashkuar, Japonia, Koreja e Jugut dhe Kanadaja, gjithashtu do të kenë prioritet për blerje nëse kontribuojnë “ndershëm dhe proporcionalisht” në kostot e huasë. Kjo marrëveshje përputhet me afrimin mes Brukselit dhe Londrës.

Dronët ukrainas shkatërrojnë sistemin raketor Solntsepyok-un 15 milionë dollarësh të Rusisë në tokën ruse

Paratë do të paguhen gradualisht dhe do të jenë subjekt i kushteve të rrepta. Për shembull, çdo hap prapa në luftën kundër korrupsionit në Ukrainë mund të shkaktojë pezullimin e ndihmës.

Ukraina do të detyrohet të kthejë 90 miliardë euro vetëm nëse Rusia ndalon luftën dhe pranon të kompensojë dëmet Kievin. Duke qenë se Moska e ka përjashtuar qartë mundësinë e pagesës së reparacioneve, pritet që Brukseli të shtyjë kthimin e borxhit për kohë të pacaktuar.

Tekstet ligjore të dakorduara të mërkurën duhet të miratohen ende nga Parlamenti Evropian, i cili ka premtuar një procedurë të shpejtuar. Qëllimi është që pagesa e parë të bëhet në fillim të prillit, që është edhe afati që vet Kievi ka propozuar. /Telegrafi/

BE-ja po rilanson konkursin e saj të rekrutimit elitar pas një ndërprerjeje shtatëvjeçare në një përpjekje për të gjetur një brez të ri administratorësh të nivelit të lartë, për të ndihmuar në menaxhimin e ekonomisë së dytë më të madhe në botë.

Komisioni Evropian, i cili e mbajti konkursin për herë të fundit në vitin 2019, organizon vlerësimin për të injektuar gjak të ri në korridoret e pushtetit të Brukselit. Një pagë e lartë dhe siguri pune i presin ata që kalojnë testin, transmeton Telegrafi.

"Është një kontratë për jetën", tha András Baneth, partner menaxhues i EU Training, i cili përgatit aplikantët për procesin dhe autor i një libri se si të kalohet testi.

"Kjo është një mundësi e shkëlqyer për avancim të parashikueshëm në karrierë dhe, sigurisht, një pagë dhe gjithçka që shoqërohet me të", shtoi ai.

Kandidatët e suksesshëm janë të kualifikuar për role në gradën "AD-5", të cilat vijnë me një paketë page mujore midis 5,973 dhe 6,758 euro, si dhe mundësinë për të përparuar përmes burokracisë dhe për të marrë role me ndikim në kabinetet e komisionerëve - ekipet elitare të këshilltarëve që peshojnë në fushat kryesore të politikave.

Skema e diplomimit, e destinuar për gjeneralistët, do të hapet të enjten, sipas Zyrës Evropiane të Përzgjedhjes së Personelit (EPSO), dhe do të mbyllet më 10 mars.

Është hera e parë që nga viti 2019 që mbahet konkursi. Procesi përfshin testime psikometrike, një vlerësim të njohurive të BE-së dhe një dorëzim eseje për ata që kalojnë fazat fillestare.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen e ka bërë përparësi t'u japë stafit më të ri dhe më të zellshëm një shans për t'u ngjitur në shkallët e një institucioni, që historikisht ka pasur një hierarki të ngurtë, thanë zyrtarët e Komisionit.

"Është shumë e rëndësishme të sjellësh një grup talentesh më të rinj me një mënyrë të ndryshme të të menduarit", tha një zyrtar i lartë, i cili nuk pranoi të fliste sinqerisht.

"Do të keni shumë nivele të caktuara që dalin në pension dhe duhet të siguroheni që brezi i ardhshëm i nëpunësve publikë po vjen. Sigurisht që kemi nevojë për njerëz që e kuptojnë institucionin, por kemi nevojë edhe për njerëz që i kuptojnë teknologjitë e së ardhmes nga një perspektivë e ndryshme", shtoi ai.

Sipas një zëdhënësi të Komisionit, "pauza e zgjatur" gjatë shtatë viteve të fundit ishte për shkak të një kalimi në testime të plota online. Heqja e një faze të qendrës së vlerësimit do të thotë se "kohëzgjatja e përgjithshme e konkurseve të EPSO-s është shkurtuar".

"Pasi hyra në fuqinë punëtore katër vjet më parë, ky është më në fund shansi im i parë për t'u futur në institucionet [e BE-së], gjë që deri më tani dukej e pamundur", tha një aplikant i mundshëm, i cili mbeti anonim për të shmangur dëmtimin e aplikimit të tij.

"Të gjithë e dinë se pasi të kaloni [konkursin] dhe të gjeni një punë, jeni gati për jetën. Kjo është arsyeja pse fjalë për fjalë të gjithë miqtë e mi do ta shfrytëzojnë këtë mundësi", shtoi ai.

Shumë staf më të ri në fuqinë punëtore të Komisionit prej 33,000 personash aktualisht shërbejnë në role relativisht të pasigurta me kontrata afatshkurtra ose si punonjës të agjencisë, që do të thotë se ata kanë më pak përfitime, pagë më të keqe dhe shumë më pak siguri për të ardhmen e tyre.

Ekzekutivi ka nisur një rishikim të strukturës së tij, të projektuar për të përmirësuar efikasitetin dhe efektivitetin e kostos, me shqetësime se ata që nuk kanë status zyrtar mund të preken negativisht nga një ristrukturim.

Një aplikant i dytë i mundshëm, që punon në sektorin privat, kritikoi parregullsinë e procesit.

“Shpresoj vërtet që këtë herë do të jetë ndryshe për t’u dhënë një shans personave të jashtëm, pasi për momentin sistemi favorizon kandidatët që tashmë punojnë në institucione”, thanë ata.

Baneth, eksperti i testeve, tha se rreth 1,200 aplikantëve do t’u ofrohen drejtpërdrejt vende pune nga një grup aplikantësh që mund të kalojë 50,000.

Të tjerët do të shtohen në një listë rezervë nga e cila “vetëm 30 përqind do t’u ofrohet në të vërtetë një punë… kjo çon në shumë ndjenja negative kur dikush kalon nëpër të gjitha këto dhe prapë nuk mund të jetë i sigurt se do të gjejë një punë”, shtoi ai. /Telegrafi/

Ministri i Drejtësisë, Igor Filkov tha se forcimi i efikasitetit dhe pavarësisë së gjyqësorit është një nga prioritetet më të larta shtetërore dhe një parakusht për rikthimin e besimit të qytetarëve në institucione.

“Ky është një moment kritik dhe vendimtar për sistemin e drejtësisë. Ne duhet ta perceptojmë situatën qartë dhe me objektivitet, sepse vetëm përmes një vlerësimi të saktë mund të arrijmë zgjidhje të qëndrueshme”, tha Filkov.

Euroambasadori Mihalis Rokas, kujtoi se në raportin e Komisionit Evropian, gjyqësori mori vlerësim “pa përparim” dhe se niveli i pajtueshmërisë me BE-në është “i moderuar”.

“Në vend kanë ndodhur një seri prolongimesh në implementimin e reformave. Në konceptin e ri për Planin për Rritje, BE nuk është donator, por ‘investitor’ në sundimin e ligjit, sepse paratë lidhen me rezultatet”, deklaroi Rokas.

Sipas analizës së projektit “Mbështetja e BE-së për sundimin e ligjit”, mungesa e gjykatësve dhe personelit gjyqësor vlerësohet si problemi më kritik në gjyqësor, me tendencën që çdo vit të përkeqësohet, teksa Maqedonia e Veriut funksionon me numër dyfish më të vogël të gjykatësve për kokë banori.

Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, paralajmëroi të hënën kundër krijimit të një ushtrie mbarëevropiane, duke e përshkruar idenë si "jashtëzakonisht të rrezikshme", ndërsa debati vazhdon mbi aftësitë e ardhshme mbrojtëse të bllokut.

Duke folur në një konferencë sigurie në Norvegji, Kallas tha se përparësia kryesore në çdo krizë ushtarake duhet të jetë ruajtja e një strukture të qartë komande, transmeton Telegrafi.

"Në nivel evropian, ministrat e Drejtësisë takohen gjatë gjithë kohës dhe ata tashmë mendojnë evropianë, ndërsa ministrat e Mbrojtjes kanë qenë gjithmonë kombëtarë: buxhetet kombëtare, vendimmarrja kombëtare", tha ajo.

"Sigurisht, është kompetencë e shteteve anëtare, askush nuk po ua heq atë, por shtetet anëtare janë shumë të vogla për ta bërë vetë. Nëse e bëjmë së bashku, në fakt mund të mbulojmë një zonë më të madhe. Merrni për shembull mbrojtjen ajrore. Ta bësh së bashku është e kushtueshme, kështu që kemi nëntë fusha aftësish që po i zhvillojmë në bashkëpunim me NATO-n", shtoi Kallas.

Ajo argumentoi se krijimi i një ushtrie të veçantë evropiane përkrah forcave të NATO-s mund të çojë në konfuzion gjatë krizave.

“Nëse je tashmë pjesë e NATO-s, atëherë nuk mund të krijosh një ushtri të veçantë përveç ushtrisë që ke tashmë. Sepse në kushtet e krizës, ajo që është më e rëndësishmja është zinxhiri i komandës: kush i jep urdhra kujt. Dhe nëse ke ushtrinë evropiane dhe pastaj ke ushtrinë e NATO-s, atëherë topi bie midis karrigeve dhe kjo është jashtëzakonisht, jashtëzakonisht e rrezikshme. Kjo është arsyeja pse them se duhet të forcojmë mbrojtjen evropiane, e cila është gjithashtu pjesë e NATO-s. Është vërtet plotësuese për NATO-n. Le të mos e hedhim NATO-n nga dritarja”, përfundoi ajo.

Para fjalëve të Kallas, kryeministri norvegjez Jonas Gahr Støre u tha delegatëve se Norvegjia mbetet vija e parë e NATO-s kundër forcave bërthamore të Rusisë, pavarësisht retorikës së Uashingtonit që minimizon rolin e anëtarëve evropianë të NATO-s në mbrojtje.

“Kur takova presidentin Trump për herë të parë, ia thashë këtë, e pashë në sy dhe i thashë se është e rëndësishme që një kryeministër norvegjez ta shohë një president amerikan në sy dhe të thotë: ‘100 kilometra larg kufirit tim ndodhet arsenali më i madh bërthamor në botë. Dhe nuk është i drejtuar kundër meje, president, por kundër jush’”, tha ai.

“Ka rëndësi që ne i monitorojmë ato nëndetëse. Ne e dimë kur ato largohen nga porti. Ne e dimë kur ato testojnë sistemet e tyre të reja të armëve. Dhe ne e ndajmë këtë me ju, dhe bashkëpunojmë për ta monitoruar atë. Dhe kjo është arsyeja pse duhet të them se tingëllon plotësisht e gabuar kur presidenti amerikan qëndron në Davos duke thënë se ‘ne i kemi dhënë gjithçka NATO-s dhe NATO nuk jep asgjë në këmbim’. Është e gabuar”, shtoi ai.

Støre theksoi gjithashtu shkallën e stërvitjeve ushtarake të ardhshme në Arktik.

“Një muaj nga tani do të kemi 25,000 trupa që ushtrohen në Norvegjinë veriore, Finlandën veriore. Dy delegacionet më të mëdha atje, pashë, ishin francezët dhe amerikanët, 4,000 deri në 5,000 trupa secila. Dhe përsëri, kjo nuk është bamirësi. Kjo është për shkak të një interesi të ndërsjellë. Ne do ta ruajmë këtë, do të kujdesemi për të dhe do t'ua kujtojmë partnerëve tanë amerikanë këtë”, shtoi ai.

Javët e fundit kanë parë tensione të përtërira brenda NATO-s, të nxitura nga kritikat e përsëritura të Donald Trump ndaj aleatëve evropianë dhe kërcënimet për të aneksuar Grenlandën, një territor gjysmë-autonom i Danimarkës.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u tha kohët e fundit ligjvënësve të BE-së se Evropa nuk mund të mbrohej pa mbështetjen e SHBA-së.

Kallas hodhi poshtë pretendimet për përçarje brenda NATO-s, duke këmbëngulur se bashkëpunimi midis aleancës dhe BE-së ishte forcuar.

“Në fakt, nuk pajtohem që ka një përçarje. Po përpiqemi t’i ndihmojmë shtetet anëtare që të rrisin shpenzimet e tyre për mbrojtjen dhe ta bëjmë këtë së bashku me të gjitha shtetet e tjera anëtare dhe gjithashtu me vende si Norvegjia, në mënyrë që të jemi gati. Dhe 23 anëtarë të Bashkimit Evropian janë gjithashtu pjesë e NATO-s, kështu që realisht po bashkëpunojmë me NATO-n. Kjo është përveç asaj që po bën NATO, dhe ne punojmë vërtet krah për krah”, tha ajo.

E pyetur nëse ishte dakord me vlerësimin e Rutte-s se Evropa nuk mund të qëndronte ende më vete pa SHBA-në, Kallas pranoi se mbetet punë për t’u bërë.

“Ishte shumë e qartë për këtë. Epo, tani për tani situata është e tillë, por po punojmë për të qenë më të pavarur edhe kur bëhet fjalë për sigurinë, sepse është e qartë se dobësitë tona janë dobësitë tona. Kjo është arsyeja pse po punojmë për të investuar më shumë në mbrojtje, gjithashtu në aftësi, dhe për ta konsideruar atë evropiane, jo vetëm kombëtare”, tha ajo. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

"Evropa rrezikon të nënshtrohet, të përçahet dhe të deindustrializohet", nëse nuk shndërrohet në një "federatë të vërtetë".

Kështu, siç raportojnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi, ka thënë ish-kryeministri italian dhe presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, në një fjalim në Universitetin belg Ku Leuven të hënën.

Sipas Draghi-t, "pushteti kërkon që Evropa të kalojë nga konfederata në federatë", sepse rendi global "tani është shuar".

Në fjalimin e tij, të mbajtur ndërsa merrte një diplomë nderi nga universiteti, Draghi paraqiti një pamje të një rendi global të dështuar, duke përmendur anëtarësimin e Kinës në Organizatën Botërore të Tregtisë dhe vendet perëndimore që filluan të tregtonin me një shtet "me ambicie për t'u bërë vetë një pol i veçantë".

Kjo, tha ai, përgatiti skenën për "reagimin politik me të cilin përballemi tani" dhe në fund të fundit prodhoi "një botë me më pak tregti dhe rregulla më të dobëta" - të dhimbshme, por jo një kërcënim në vetvete.

"Kërcënimi është ai që e zëvendëson atë", tha Draghi, duke treguar një ndryshim në Shtetet e Bashkuara.

"SHBA-të po vendosin tarifa ndaj Evropës, duke kërcënuar interesat tona territoriale dhe duke e bërë të qartë, për herë të parë, se e sheh fragmentimin politik evropian si shërbim ndaj interesave të saj", ka shtuar ai.

Nga ana tjetër, theksoi ai, Kina vazhdon të kontrollojë nyjet kritike në zinxhirët globalë të furnizimit dhe është e gatshme ta shfrytëzojë këtë levë duke përmbytur tregjet, duke mbajtur inputet kritike dhe duke i detyruar të tjerët të mbajnë koston e çekuilibrave të veta.

Ai argumentoi se në fushat ku Evropa është "federalizuar" - tregtia, konkurrenca, tregu i vetëm, politika monetare - ajo "respektohet si një fuqi dhe [mund] të negociojë si një e tillë".

Si provë, ai vuri në dukje marrëveshjet tregtare "të suksesshme" të negociuara së fundmi me Indinë dhe Amerikën Latine.

"Atje ku nuk e kemi bërë - në mbrojtje, në politikën industriale, në çështjet e jashtme - trajtohemi si një asamble e lirshme shtetesh të mesme, që duhen ndarë dhe trajtuar në përputhje me rrethanat", tha Draghi.

Ai e përshkroi propozimin e tij si një "federalizëm pragmatik" që "thyen bllokimin me të cilin përballemi sot pa nënshtruar askënd".

"Nga të gjithë ata që tani janë të bllokuar midis SHBA-së dhe Kinës, vetëm evropianët kanë mundësinë të bëhen vetë një fuqi e vërtetë. Pra, duhet të vendosim: a mbetemi thjesht një treg i madh, i nënshtruar ndaj prioriteteve të të tjerëve? Apo ndërmarrim hapat e nevojshëm për t'u bërë një fuqi e vetme?". /Telegrafi/

Progresi i Shqipërisë drejt integrimit në Bashkimin Evropian i detyrohet më pak përpjekjeve të qeverisë dhe më shumë një entuziazmi të ripërtërirë për zgjerim brenda vetë bllokut, thotë sociologu dhe analisti politik Ergys Mërtiri. Pasi hapi “grupin” e parë të kapitujve të negociatave me BE-në në tetor 2024, Shqipëria e hapi grupin e fundit në […]

The post Progresi i Shqipërisë drejt BE-së “tregon më shumë për Brukselin sesa për Tiranën” appeared first on Reporter.al.

Kryeministri i vendit, Hristijan Mickoski komentoi paralajmërimet për “non paper” nga eurokomisionerja Mart Kos, në lidhje me statusin e vendeve kandidate për anëtarësim në BE, ku parashihet edhe anëtarësim pa të drejtë vote.

Ai tha se qëndrimi i qeverisë është që duhet të punojmë dhe të bëjmë gjithçka që duhet, që ta realizojmë qëllimin tonë të dytë strategjik , anëtarësimin e plotë në BE.

"Nuk do të jetë lehtë, sepse qeveria e kaluar bëri komplikim të atillë me procesin eurintegrues, duke i dorëzuar të gjitha pozitat që ishin arritur paraprakisht në dekadat e fundit", tha Mickoski.

Ai tha se njëherë do ta shikojë non paperin.

“Ta shohim njëherë atë non paper. Ka liderë nga rajoni që këtë e kërkojnë, të jemi të sinqertë…nga ana e BE-së. Ta shohim atë no paper. Shumë herë kemi dëgjuar deri tani për “gradual integration”, respektivisht integrim në etapa, dhe “safe guards”, të tipit mekanizma mbrojtës, ja të themi Polonia 20 vjet nuk mundi të shfrytëzojë fonde strukturore për bujqësinë, për herët ë parë filloi t’i shfrytëzojë në vitin 2024. Fillimisht ta shohim konceptin, pastaj to ta themi qëndrimin tonë”, deklaroi Mickoski.

Kryetari i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Afrim Gashi, në takimin e sotëm me Ambasadorin e Republikës së Austrisë, i theksoi marrëdhëniet miqësore ndërmjet dy vendeve.

Gashi falënderoi për mbështetjen e Austrisë në rrugën integruese të vendit tonë drejt Bashkimit Evropian.

"Kisha kënaqësinë të zhvilloj një takim shumë konstruktiv me Ambasadorin e Republikës së Austrisë, Sh.T. z. Martin Pamer.
Konfirmuam marrëdhëniet miqësore ndërmjet vendeve tona dhe diskutuam forcimin e mëtejmë të raporteve bilaterale. Shqyrtuam mundësitë e bashkëpunimit në fushën e kulturës, si dhe thellimin e bashkëpunimit parlamentar ndërmjet dy vendeve. Gjithashtu, shkëmbyem mendime lidhur me zhvillimet aktuale politike, si dhe për rrugën europiane të vendit tonë. Falënderova Ambasadorin për kontributin e tij të çmuar dhe për mbështetjen e vazhdueshme të Austrisë në zhvillimin e vendit", thuhet në njoftimin për media lëshuar nga kabineti i Gashit.

Ministri i Punëve të Jashtme dhe Tregtisë së Jashtme, Timço Mucunski, zhvilloi pasditen e sotme një bisedë telefonike me eurokomisaren për zgjerim, Marta Kos.

Fokusi i bisedës ishte vendosur te sfidat aktuale ekonomike dhe procesi i eurointegrimit, njoftuan nga Ministria.

“Bashkëbiseduesit shkëmbyen mendime për gjetjen e një zgjidhjeje konkrete dhe të qëndrueshme për sfidat me të cilat përballen transportuesit profesionalë, si dhe për çështjen që lidhet me tarifat për çelikun. Në këtë kontekst, ministri Mucunski theksoi nevojën për një reagim të shpejtë dhe të koordinuar, me qëllim shmangien e efekteve shtesë negative mbi ekonominë vendase”, thuhet në njoftim.

Në kontekst të rrugës eurointegruese të shtetit, ministri Mucunski konfirmoi përkushtimin e qartë dhe të fortë ndaj procesit reformues, sigurimin e vazhdimësisë në zbatimin e tij, si dhe miratimin e ligjeve që janë pjesë përbërëse e agjendës evropiane.

Presidentja e Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska-Davkova tha se pret zgjidhjet të problemit me transportuesit e mallrave dhe se bllokada e tyre të merr fund.

"Pres zgjidhje të problemit, mendoj se tashmë manifeston vetëdije dhe përgjegjësi, veçanërisht pasi çështja është rajonale, por siç e thashë tashmë, nuk bëhet fjalë vetëm për interesa rajonale, por për interesa evropiane, sepse po flasim për kompani që vijnë edhe nga vende të tjera", deklaroi Siljanovska-Davkova.

Sipas saj, zgjidhja për problemin e transportit është e nevojshme, sepse kjo çështje nuk është vetëm kombëtare, por edhe rajonale dhe evropiane.

“Pres që të gjejnë zgjidhje, të gjejnë një mënyrë veprimi që do t’i trajtojë transportuesit si subjekte, subjekte ekonomike që kontribuojnë jo vetëm në ekonominë e vendit dhe atë rajonale, por edhe në atë evropiane”, shtoi Siljanovska-Davkova.

Presidentja tha se çështja targeton rajonin, madje, siç shton, ka të bëjë me pjesëmarrjen tonë në NATO.

“Pse? Sepse nëse ekonomia jonë bie pa asnjë faj tonin dhe nëse rritja ekonomike ngadalësohet, atëherë aftësia jonë për të marrë pjesë në alokimet, përfshirë ato për NATO-n, është sigurisht një problem edhe për NATO-n. Prandaj ne presim mirëkuptim dhe zgjidhje”, thekson Siljanovska-Davkova.

India dhe Bashkimi Evropian kanë nënshkruar një marrëveshje të tregtisë së lirë që të dyja palët e kanë cilësuar si “nëna e të gjitha marrëveshjeve”.

Marrëveshja, e njoftuar të martën, u arrit gjatë gati dy dekadave negociatash të ndërprera dhe gjatë një krize gjeoekonomike të shkaktuar nga lufta tregtare e presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump.

Marrëveshja midis Indisë dhe BE-së me 27 vende mbulon rreth 2 miliardë njerëz dhe përfaqëson një treg të kombinuar prej gati 27 trilionë dollarësh dhe rreth 25 përqind të produktit të brendshëm bruto (PBB) global.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, si dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa iu bashkuan kryeministrit indian Narendra Modi në New Delhi të hënën si të ftuar nderi për Ditën e Republikës dhe paradën e saj vjetore ushtarake.

“Kjo marrëveshje do të sjellë mundësi të mëdha për njerëzit e Indisë dhe Evropës”, tha Modi ndërsa iu drejtua një konference për energjinë virtualisht të martën para një samiti Indi-BE.

“Evropa dhe India po bëjnë histori sot”, shkroi von der Leyen në një postim në X. “Ne kemi krijuar një zonë të tregtisë së lirë prej dy miliardë njerëzish, me të dyja palët që do të përfitojnë. Ne do ta forcojmë marrëdhënien tonë strategjike”.

Dhe sipas një shkrimi të Al Jazeera, përcjell Telegrafi, pritet që marrëveshja të ulë ndjeshëm tarifat për Indinë dhe BE-në.

Por, çfarë përmban marrëveshja? Dhe si do ta pranojë atë Donald Trump – i cili e goditi Indinë me tarifa prej 50 përqind vitin e kaluar pjesërisht si ndëshkim për vazhdimin e blerjes së naftës ruse?

Çfarë mbulon marrëveshja dhe sa e rëndësishme është ajo?

Ajo është marrëveshja më e madhe dhe më gjithëpërfshirëse tregtare e Indisë dhe mbulon mallrat, shërbimet dhe investimet në të gjithë bashkimin doganor të BE-së.

Në vitin 2023, BE tërhoqi një masë (GSP) për Indinë, duke i ekspozuar eksportuesit e saj ndaj tarifave më të larta.

Marrëveshja e re, vunë në dukje analistët, mund t'i japë Indisë një avantazh në disa sektorë, duke përfshirë tekstilet, farmaceutikën, makineritë, çelikun, produktet e naftës dhe pajisjet elektrike.

Në përgjithësi, BE-ja po i jep Indisë qasje në 144 nënsektorë shërbimesh, ndërsa India po hap 102 nënsektorë për BE-në, duke përfshirë industritë financiare, detare dhe të telekomunikacionit.

Të martën, Modi u tha punëtorëve indianë dhe udhëheqësve të industrisë në sektorë të tillë si tekstilet, gurët e çmuar dhe bizhuteritë se "marrëveshja do të jetë shumë e dobishme për ju", duke shtuar se jo vetëm që do të nxisë prodhimin në Indi, por do të zgjerojë edhe sektorin e shërbimeve të Indisë.

"Kjo marrëveshje e tregtisë së lirë do të forcojë besimin në Indi për çdo biznes dhe çdo investitor në botë. India po punon gjerësisht në partneritete globale në të gjithë sektorët", tha Modi.

Drafti përfundimtar i marrëveshjes tregtare duhet të kalojë ende shqyrtimin ligjor në Bruksel dhe Nju Delhi dhe mund të bëhet funksional vetëm vitin e ardhshëm, tha Biswajit Dhar, një ekonomist tregtar i cili ka qenë i përfshirë në negociata të shumta tregtare indiane.

Anil Trigunayat, një ish-diplomat indian i cili është marrë me blloqe tregtare rajonale, e përshkroi marrëveshjen tregtare si "të shkëlqyer, duke siguruar qasje profesionale në treg, ndërsa kujdeset për labirintin burokratik të BE-së".

“Ndryshe nga 20 vjet më parë, sot India ka kapacitetin për të punuar së bashku me evropianët dhe ofron një treg të mirë për ta”, tha Trigunayat. “Do të ketë shumë më tepër për të shqyrtuar përveç verërave ose BMW-ve më të lira, duke përfshirë investimet tregtare”.

“Është një marrëveshje shumë e rëndësishme si për Indinë ashtu edhe për BE-në”, vlerëson Dhar, “dhe një hap i madh drejt konsolidimit të marrëdhënieve tregtare dhe ekonomike të Indisë me partnerin e saj më të madh tregtar”.

Çështja kryesore, mendon Dhar, është se kjo marrëveshje përfaqëson një mundësi për të dyja palët që të “diversifikohen dhe të shohin përtej SHBA-së dhe të rriten përtej varësisë së tyre nga tregu amerikan”.

A po e hap India industrinë e saj shumë të mbrojtur të automobilave?

India është kritikuar në të kaluarën për qasjen e saj proteksioniste ndaj sektorit të automobilave, përfshirë edhe nga pronari i Tesla-s, Elon Musk. Ajo ka vendosur tarifa deri në 110 përqind për automjetet e huaja.

Negociatat për të arritur një marrëveshje tregtare midis Indisë dhe BE-së u ndërprenë në vitin 2013 për shkak të ngurrimit të Nju Delhit për të hapur sektorin e saj të automobilave, shkruan Al Jazeera, përcjell Telegrafi.

Sipas marrëveshjes së njoftuar të martën, megjithatë, Nju Delhi do të hapë tregun e tij të brendshëm të automobilave për importet e BE-së, duke ulur tarifat për shumicën e makinave nga BE-ja në 30 deri në 35 përqind, të cilat më pas do të ulen gradualisht në 10 përqind gjatë disa viteve.

Kuptohet që makinat e BE-së me çmim nën 15,000 euro (17,800 dollarë) përjashtohen nga marrëveshja dhe do të mbeten subjekt i tarifave më të larta.

Makinat që kushtojnë më shumë se kjo do të ndahen në tre kategori, secila me kuota dhe tarifa të veçanta.

Megjithatë, automjetet elektrike do të përjashtohen nga uljet e taksave të importit për pesë vitet e para për të mbrojtur investimet nga prodhuesit vendas indianë të makinave elektrike.

Pas kësaj, importet nga BE-ja do të kufizohen në 160,000 motorë me djegie të brendshme dhe 90,000 automjete elektrike në vit.

Pavarësisht këtyre masave mbrojtëse, aksionet e prodhuesve indianë të makinave ranë me rreth 1.6 përqind pas njoftimit të marrëveshjes tregtare.

Si do t'i sjellë dobi BE-së kjo marrëveshje?

Tarifat indiane për 30 përqind të mallrave të importuara nga BE-ja do të bien menjëherë në zero.

Në përgjithësi, tarifat për 96.6 përqind të eksporteve të mallrave të BE-së në Indi do të eliminohen ose do të ulen, thanë zyrtarët e BE-së.

Marrëveshja do të kursejë deri në 4 miliardë euro (4.74 miliardë dollarë) në vit në detyrime për produktet evropiane.

Përveç lehtësimit të tarifave për importet e makinave nga BE-ja, tarifat ekzistuese indiane deri në 44 përqind për makineritë, 22 përqind për kimikatet dhe 11 përqind për produktet farmaceutike, për pjesën më të madhe, do të eliminohen.

Tarifat për aeroplanët dhe “anijet kozmike” të BE-së do të eliminohen gjithashtu për pothuajse të gjitha produktet, ndërsa ato për pajisjet optike, mjekësore dhe kirurgjikale do të eliminohen për 90 përqind të produkteve.

Ndërkohë, pijet alkoolike dhe verërat e importuara në Indi nga BE-ja, të cilat aktualisht tarifohen me 150 përqind, do të ulen në 20 deri në 30 përqind për verërat, 40 përqind për pijet alkoolike dhe 50 përqind për birrën.

India gjithashtu do të ofrojë qasje më të mirë për firmat e BE-së në shërbimet financiare dhe detare, dhe të dyja palët do të thjeshtojnë rregullat doganore dhe do të ofrojnë mbrojtje më të forta të pronësisë intelektuale.

Si do t'i sjellë dobi Indisë?

BE-ja do të heqë të gjitha tarifat për 90 përqind të mallrave indiane, dhe brenda shtatë viteve, kjo do të shtrihet në 93 përqind të mallrave indiane.

Midis atyre që përfitojnë menjëherë nga tarifat zero janë produktet detare/ushqimet e detit, të tilla si karkalecat dhe peshku i ngrirë (aktualisht të vendosura deri në 26 përqind); kimikatet (12.8 përqind); plastika dhe goma (6.5 përqind); lëkura dhe këpucët (17 përqind); tekstilet (12 përqind); veshjet (4 përqind); metalet bazë (10 përqind); dhe gurët e çmuar dhe bizhuteritë (4 përqind).

Do të ketë ulje të pjesshme të tarifave dhe kuota për rreth 6 përqind të mallrave indiane, duke e ulur normën mesatare të tarifave të BE-së nga 3.8 përqind në 0.1 përqind.

Në përgjithësi, 99.5 përqind e tregtisë dypalëshe do të përfitojë nga një formë e koncesionit tarifor.

India ende po kërkon përmirësime në kuotat e eksportit të çelikut pa tarifa, dhe rezultati i këtyre bisedimeve pritet deri më 30 qershor para se rregullat e BE-së të hyjnë në fuqi më 1 korrik.

Sipas marrëveshjes siç është, Indisë do t'i lejohet të eksportojë 1.6 milion ton çelik në BE pa taksa, por kjo është vetëm rreth gjysma e asaj që eksporton çdo vit aktualisht.

Sa e rëndësishme është tregtia Indi-BE tani?

SHBA-të mbeten partneri më i madh tregtar në përgjithësi si për Indinë ashtu edhe për BE-në.

Megjithatë, gjatë dekadës së fundit, tregtia e mallrave midis Indisë dhe BE-së është rritur ndjeshëm, duke u rritur nga rreth 74 miliardë dollarë në vitin 2020 në 136 miliardë dollarë në vitet 2024-2025, duke e bërë BE-në partnerin më të madh tregtar të mallrave të Indisë.

India ka një suficit tregtar të favorshëm me BE-në prej më shumë se 15 miliardë dollarësh, pasi eksportet e saj prej 75.85 miliardë dollarësh tejkalojnë importet prej 60.68 miliardë dollarësh.

Eksportet e BE-së janë në makineri, pajisje transporti dhe kimikate, ndërsa India eksporton kryesisht kimikate, metale bazë, produkte minerale dhe tekstile.

Të dyja palët shpresojnë ta rrisin këtë shifër në rreth 200 miliardë dollarë deri në vitin 2030.

Nga viti 2019 deri në vitin 2024, tregtia e shërbimeve midis Indisë dhe BE-së u rrit gjithashtu, me eksportet indiane që u rritën nga 22.5 miliardë dollarë në 44 miliardë dollarë, ndërsa eksportet e BE-së u rritën nga rreth 17 miliardë dollarë në 34 miliardë dollarë.

Të dyja tregtojnë kryesisht në konsulencë biznesi dhe shërbime IT.

India është partneri i nëntë më i madh tregtar i BE-së, duke përbërë 2.4 përqind të tregtisë së saj totale, krahasuar me 17.3 përqind për SHBA-në dhe 14.6 përqind për Kinën.

Që nga viti 2024, 931,607 indianë banonin në BE, sipas qeverisë indiane. Shifrat krahasuese për qytetarët e BE-së që jetojnë në Indi nuk janë të disponueshme.

BE thotë se rreth 6,000 kompani evropiane operojnë në Indi, ndërsa rreth 1,500 kompani indiane kanë një prani në BE.

Si do të reagojnë SHBA-të ndaj marrëveshjes tregtare midis Indisë dhe BE-së?

Shtëpia e Bardhë e ka kritikuar tashmë marrëveshjen.

Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, e sulmoi ashpër BE-në për paktin me Nju Delhin.

“Ne kemi vendosur tarifa prej 25% ndaj Indisë për blerjen e naftës ruse. A e dini çfarë ndodhi javën e kaluar? Evropianët nënshkruan një marrëveshje tregtare me Indinë”, tha Bessent për ABC News të dielën.

“Ata [evropianët] po e financojnë luftën kundër vetes”, shtoi ai.

Ndërsa BE-ja nënshkroi një marrëveshje tregtare me SHBA-në mjaft shpejt pasi Trump njoftoi luftën e tij tregtare vitin e kaluar, Nju Delhi ende po përpiqet të negociojë një të tillë me Uashingtonin. Ai gjithashtu po kërkon të diversifikojë tregtinë me palë të tjera.

"India ka ndjekur një politikë durimi strategjik [në trajtimin e luftës tregtare të Trump]", thotë Trigunayat.

"Marrëveshja me BE-në është pjesë e të njëjtit proces për të zbutur ndikimin dhe për të gjetur partnerë të rinj".

Ndërsa Harsh Pant, nënkryetar i grupit të ekspertëve Observer Research Foundation me seli në New Delhi, i tha Al Jazeera-s: "Keni dy lojtarë të mëdhenj ekonomikë që bashkohen, gjë që është një sinjal për SHBA-në se ata janë të gatshëm të ecin përpara me axhendën e tyre".

"Ekziston një riorganizim gjeopolitik mjaft i jashtëzakonshëm midis Indisë dhe BE-së", shton Pant. "Efekti Trump ka përshpejtuar procesin e kësaj konvergjence dhe ne do të shohim më shumë angazhim strategjik midis të dyjave". /Telegrafi/

Evropianët nuk mund ta zëvendësojnë “mburojën bërthamore të SHBA-së”, të paktën për momentin, por kur bëhet fjalë për mbrojtjen konvencionale situata është e ndryshme.

Kështu ka thënë të mërkurën për Euronews Komisioneri Evropian për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, përcjell Telegrafi.

Deklarata e tij vjen pasi Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha të hënën se Bashkimi Evropian duhet të "vazhdojë të ëndërrojë" për t'u bërë i pavarur nga SHBA-ja, aleati i saj më i madh, në çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes.

E Kubilius i tha Euronews se nëse komentet e Rutte i referohen vetëm mbrojtjes bërthamore dhe nëse Rutte nënkuptonte se "evropianët duhet të ndalojnë së ëndërruari për mundësinë për të mbrojtur veten pa mburojën bërthamore amerikane - unë pajtohem me të".

"Por amerikanët thanë në një mënyrë shumë të qartë se janë të gatshëm ta mbajnë këtë ombrellë dhe ne jemi të kënaqur me këtë", shtoi Kubilius.

Sipas Kubilius, kur bëhet fjalë për mbrojtjen konvencionale, këtu është vendi ku Evropa "duhet të jetë e gatshme të mbrohet me shumë më pak Amerikë".

"Është realiteti i sotëm", tha ai.

Një shembull praktik i kësaj, siç shpjegoi Kubilius, është gjetja e një zgjidhjeje për të zëvendësuar deri në 100,000 personel aktiv që ushtria amerikane aktualisht ka të stacionuar në të gjithë Evropën, të cilët luajnë "një rol shumë të rëndësishëm".

Kubilius këmbënguli se BE-ja duhet të kuptojë se çfarë saktësisht do të duhet të zëvendësojë nëse SHBA-ja vendos të zvogëlojë praninë e saj në kontinentin evropian.

"Ata po luajnë atë që ekspertët e quajnë një forcë ushtarake shtyllë në Evropë. Pyetja është se si do ta zëvendësojmë këtë aftësi".

Një pyetje tjetër që mbetet pa përgjigje për momentin është se kur kjo do të ishte e mundur dhe nëse do të ishte e mjaftueshme për të adresuar një kërcënim të mundshëm nga Rusia.

"Nuk mund t'ju them një datë shumë të qartë", pranoi Kubilius ndërsa komentoi se kur BE-ja mund të jetë e përgatitur të mbrohet pa SHBA-në.

"Ne duhet të kuptojmë se Rusia, e cila është kërcënimi më i madh për ne në terma konvencionalë për sigurinë evropiane, po ndërton një ekonomi lufte", tha ai.

“Dhe nëse paqja në Ukrainë do të vijë, ata nuk do ta ndalin ekonominë e tyre të luftës. Ata do të vazhdojnë të prodhojnë siç po prodhojnë tani”.

Sipas Komisionerit Kubilius, nëse BE nuk e rrit kapacitetet e saj, “atëherë brenda pak vitesh mund të përballemi me të vërtetë se si mund t’i rezistojmë fuqisë ushtarake ruse”. /Telegrafi/

Shefja për Politikë të Jashtme e Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, ka lëshuar një paralajmërim të fuqishëm për Evropën dhe botën gjatë një fjalimi të fundit.

Ajo theksoi se kontinenti nuk është më qendra kryesore e gravitetit për Shtetet e Bashkuara dhe se ky ndryshim është i thellë dhe i qëndrueshëm, jo i përkohshëm.

Fjalimi i kryeministrit të Kandasë në Davos në qendër të vëmendjes, reagon ashpër Trumpi

“Asnjë fuqi e madhe në histori nuk ka deleguar mbijetesën e saj dhe ka mbijetuar”, u shpreh Kallas, duke paralajmëruar për rrezikun real të rikthimit të politikës së forcës dhe një bote ku fuqia vendos drejtësinë.

— (@)

Ajo përmendi gjithashtu fjalimin e kryeministrit kanadez, Mark Carney, në Davos, i cili nënvizoi se është koha që Europa të marrë përgjegjësi.

“Kemi arritur në një moment kritik. Jemi tani rrezikshëm afër kambanës së tretë”, tha Kallas, duke bërë një paralajmërim të qartë për pasojat e mosveprimit.

Ky fjalim vjen në një kohë kur tensionet ndërkombëtare dhe sfidat strategjike për Europën po rriten, duke nxitur debat mbi rolin e saj global dhe marrëdhëniet me SHBA-në. /Telegrafi/

Të punosh ndërkohë që studion nuk është zakon për shumicën e punonjësve në Bashkimin Evropian.

Megjithatë, nevoja financiare dhe ambicia për karrierë i motivojnë disa të veprojnë kështu, sipas raportit të Euronews.

Sipas të dhënave më të fundit të Eurostat, më shumë se një në katër të rinj evropianë të moshës 15–29 vjeç punonin dhe studionin njëkohësisht në vitin 2024.

Kjo praktikë ishte më e përhapur në Holandë (74.3 për qind), Danimarkë (56.4 për qind) dhe Gjermani (45.8 për qind).

Ndërkohë, Rumania (2.4 për qind), Greqia (6 për qind) dhe Kroacia (6.4 për qind) raportuan përqindjet më të ulëta të të rinjve që punojnë dhe studiojnë njëkohësisht midis vendeve të BE-së, transmeton Telegrafi.

Shkaku kryesor për të punuar paralelisht me studimet mbetet nevoja financiare, por ekspertët vënë në dukje se motivimet e studentëve ndryshojnë në varësi të vendit dhe sektorit ku ata ndodhen.

“Disa studentë janë të motivuar kryesisht nga konsideratat financiare, ndërsa të tjerët zgjedhin punësimin ose praktikat pa pagesë për të fituar përvojë pune dhe për të rritur shanset e tyre për punësim”, tha Madeline Nightingale, udhëheqëse kërkimore në organizatën jofitimprurëse RAND Europe, për Europe in Motion.

Sipas Nightingale, ndërsa nevoja financiare “ka të ngjarë të ndryshojë nga një shtet anëtar i BE-së tek tjetri, në varësi të rregullimeve për financimin e studentëve, motivimi për të fituar përvojë pune është më i zakonshëm në disa sektorë, si ligji, financa dhe industritë kreative”.

“Gjithashtu, kjo ka të ngjarë të ndryshojë sipas sfondit socio-ekonomik, pasi për disa studentë puna e paguar është një domosdoshmëri ekonomike,” shtoi ajo.

Për më tepër, angazhimi i studentëve në punë të paguar ndikohet edhe nga trendet më të gjera të tregut të punës.

Shembull, një studim holandez sugjeronte se rritja e punës së paguar për studentët në Holandë lidhet me zgjerimin e praktikave të punës fleksibël.

Megjithatë, shumica e të rinjve evropianë nuk punojnë ndërkohë që studiojnë.

Më shumë se shtatë në 10 të rinj mbeten jashtë forcës punëtore gjatë ndjekjes së arsimit të lartë, sipas të dhënave të Eurostat. Vetëm 3.2 për qind e tyre ishin të papunë, por kërkonin aktivisht një punë.

Përqindjet më të larta të të rinjve të papunë që ndjekin arsimin formal u regjistruan në Suedi (14.1 për qind), Finlandë (10 për qind) dhe Danimarkë (9.6 për qind), ndërsa në Rumani (0.6 për qind), Kroaci, Çeki dhe Hungari (secila 0.8 për qind), më pak se 1 për qind e të rinjve kërkonin punë.

Pse ka përqindje të ndryshme midis burrave dhe grave?

Tek gratë e moshës 15–19 vjeç, 74.4 për qind ishin jashtë tregut të punës, krahasuar me 70.4 për qind të burrave të së njëjtës moshë.

Ndërsa plakën dhe arrijnë grupmoshën 20–24 vjeç, përqindja e atyre jashtë forcës punëtore u ul në 30.9 për qind për gratë dhe 24.8 për qind për burrat.

Kjo tregon një integrim më të madh të të rinjve në tregun e punës paralelisht me aktivitetet arsimore, vëren Eurostat.

Në këtë grupmoshë, përqindja e të rinjve të punësuar ndërkohë që studiojnë ishte 19.6 për qind për gratë dhe 17 për qind për burrat.

Tek të rinjtë e moshës 25–29 vjeç, punësimi arriti në 62 për qind për gratë dhe 71.9 për qind për burrat.

Në këtë grupmoshë, përqindja e grave jashtë forcës punëtore dhe jo në arsimin formal (16.2 për qind) ishte më e lartë se ajo e burrave (6.9 për qind), gjë që mund të sugjerojë se ato preferojnë të fokusohen në edukimin e tyre gjatë viteve të reja.

Të dhënat tregojnë gjithashtu se gratë zakonisht regjistrohen më shumë në arsimin formal sesa burrat.

Megjithatë, kur nuk janë në arsim, ato kanë më pak gjasa të jenë të punësuara ose të kërkojnë punë, siç reflektohet nga normat më të ulëta të punësimit dhe nivelet më të larta të pasivitetit krahasuar me burrat. /Telegrafi/