Gjykata Kushtetuese vendosi sot të mos japë një vendim përfundimtar për çështjen e ndalimit të platformës sociale Tik-Tok. Ajo dha kohë shtesë për palët e përfshira duke konsideruar se kishte ende pyetje për t’u shteruar.

Kështu, gjykata la afat deri më 12 shkurt për dorëzimin e komenteve dhe shpjegimeve shtesë, ndërsa seanca për konkluzionet përfundimtare u caktua për më 23 shkurt, në orën 10:00.

Vendimi pritet të përcaktojë jo vetëm fatin e aktit që ndaloi përkohësisht TikTok-un, por edhe standardin kushtetues mbi kufizimin e platformave digjitale nga pushteti ekzekutiv.

Tërheqja e qeverisë dhe vijimi i procesit në Kushtetuese

Seanca për shqyrtimin e ndalimit të përdorimit të platformës sociale TikTok nga qeveria shqiptare u mbajt paraditen e së enjtes në Gjykata Kushtetuese, por u parapri nga një zhvillim i papritur politik.

Dy ditë para seancës, qeveria miratoi vendimin Nr. 62, me të cilin shfuqizoi aktin e një viti më parë që ndalonte aksesin në TikTok.

Sipas vendimit të datës 3 shkurt, Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK), në bashkëpunim me entet rregullatore, duhet të ndërmarrë veprimet për heqjen e masave kufizuese, duke respektuar legjislacionin për mbrojtjen e të dhënave personale.

Padia në Gjykatën Kushtetuese kundër vendimit të qeverisë ishte depozituar nga Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Investigative në Shqipëri (BIRN Albania) dhe Asociacioni i Gazetarëve të Shqipërisë (AGSH), në mbrojtje të lirisë së medias dhe të shprehjes.

Përfaqësuesit e qeverisë argumentuan në seancën e Kushtetueses se shqyrtimi i çështjes është i panevojshëm, pasi vendimi që ndalonte TikTok-un tashmë është shfuqizuar.

“Vendimi e humb efektin e tij në afatin 12-mujor,” tha Herold Jonuzaj si përfaqësues i qeverisë, teksa shtoi se ai “do të shfuqizohej automatikisht brenda 6 marsit 2026.” Sipas tij, shfuqizimi ishte pjesë e një procesi negociimi me platformën për vendosjen e filtrave të kërkuar.

Avokati i palës paditëse, Franc Terihati, këmbënguli se çështja duhet të shqyrtohet pavarësisht vendimit të qeverisë për ta shfuqizuar ndalimin e platformës. Ai theksoi se akti normativ që e ndaloi Tik-Tok-un ka cenuar disa të drejta kushtetuese, përfshirë lirinë e shprehjes, të shtypit, të drejtën për informim dhe lirinë ekonomike.

Për këtë Terihati e konsideroi “çështje me interes madhor publik” ndaj dhe gjykata duhet të shprehet nëse vendimi ka qenë ose jo kushtetues gjatë kohës që ka qenë në fuqi.

Edhe përfaqësuesit e AGSH ngritën shqetësimin për rrezikun e një precedenti të krijuar. Ata e cilësuan gjithashtu problematike shfuqizimin e aktit vetëm 48 orë para seancës gjyqësore.

“Çfarë ndodh nëse çështja pushohet dhe pasnesër Këshilli i Ministrave rimblidhet për të bërë një akt tjetër të ri të ngjashëm?” u shpreh Isa Myzyraj nga AGSH duke theksuar se nga Gjykata Kushtetuese kërkohej vendosja e një standardi për raste të tilla edhe për qeveritë e ardhshme.

Trupa e Gjykatës Kushtetuese pyeti se cilat kishin qenë pasojat e ardhura nga mbyllja e platformës, pyetje së cilës përfaqësuesit e organizatave iu përgjigjën duke theksuar se pasojat kanë qenë konkrete, veçanërisht gjatë periudhës parazgjedhore.

Drejtorja ekzekutive e BIRN Albania, Kristina Voko, iu referua raportit përfundimtar të OSBE-ODIHR, ku evidentohej se kufizimi i platformës cenoi të drejtën e kandidatëve për të informuar dhe të qytetarëve për të marrë informacion.

Voko përmendi gjithashtu marrëveshjen ekzistuese mes Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA) dhe TikTok, e cila kishte shërbyer si mekanizëm funksional për adresimin e ankesave të qytetarëve.

“AMA në raportin e saj vjetor dhe në rezolutën drejtuar parlamentit thotë që ka qenë një praktikë shumë e mirë”, tha Voko.

Vendimi fillestar për mbylljen e TikTok u kundërshtua nga mbi 20 organizata të medias dhe shoqërisë civile, që e cilësuan atë si kufizim ekstrem të lirisë së shprehjes.

Në mars 2025, ankimimi për shpalljen antikushtetuese të vendimit u pranua për shqyrtim nga Gjykata Kushtetuese, edhe pse kërkesa për pezullim nuk u miratua.

Lexo gjithashtu:

• Mbyllja e Tik-Tok: A është kjo zgjidhja?
• “Fajin e ka TikTok-u”, Kryeministri shmang përgjegjësinë për vrasjen e 14-vjeçarit 
• Në arbitraritet, qeveria mbyll TikTok-un për një vit
• Censura digjitale, rasti i TikTok-ut dhe sfidat e privatësisë online

The post Ndalimi i TikTok-ut bie, por beteja kushtetuese vazhdon appeared first on Citizens.al.

Njohësi i çështjeve politike, Korab Blakaj, vlerëson se e ashtuquajtura luftë hibride e Rusisë përbën një nga kërcënimet më serioze të sigurisë për Evropën, duke u intensifikuar ndjeshëm pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.

Sipas tij, që nga fillimi i luftës në Ukrainë, shërbimet sekrete perëndimore kanë akuzuar gjithnjë e më shpesh Moskën për përdorimin e metodave hibride, të cilat nuk janë të reja, por po bëhen gjithnjë e më të sofistikuara.

Ai përmend një sërë incidentesh të fundit në Evropë – nga rrëzimi i një avioni mallrash të DHL-së në Lituani, dëmtimi i kabllove nëndetare në Detin Baltik, deri te rritja e ndikimit të aktorëve ekstremistë pro-rusë në disa shtete – si raste që kanë ngritur dyshime serioze për përfshirjen e Rusisë.

Blakaj shpjegon se lufta hibride nënkupton zgjerimin e veprimeve ushtarake përmes spiunazhit, sabotazhit, sulmeve kibernetike, ndërhyrjes në zgjedhje, propagandës dhe fushatave të dezinformimit, me synim dobësimin e shteteve kundërshtare nga brenda. Sipas tij, Rusia ka zgjeruar vazhdimisht arsenalin e këtyre mjeteve gjatë viteve të fundit.

Ai thekson se spiunazhi nën mbulesën diplomatike mbetet një nga format kryesore të veprimit rus.

"Që nga fillimi i luftës në Ukrainë, shtetet evropiane kanë dëbuar qindra diplomatë rusë, të cilët shërbimet perëndimore i kanë identifikuar si agjentë të inteligjencës. Paralelisht, janë shtuar raportet për dronë të dyshimtë mbi baza ushtarake, përgjime komunikimesh dhe aktivitet të anijeve ruse pranë infrastrukturës kritike nënujore".

Në këtë kontekst, Blakaj përmend edhe rritjen e akteve të sabotazhit dhe zjarrvënieve në Bashkimin Evropian dhe Britaninë e Madhe, si dhe përkeqësimin e situatës së sigurisë kibernetike.

"Sulmet DDoS dhe përpjekjet për depërtim në rrjetet e institucioneve dhe kompanive janë bërë më të shpeshta, ndërsa spiunazhi dhe sabotazhi po zhvendosen gjithnjë e më shumë në hapësirën online. Një tjetër shtyllë e luftës hibride, sipas Blakajt, është lufta për “zemrat dhe mendjet”, përmes dezinformimit dhe propagandës", shton tutje.

Tutje rikujton se në fillim të vitit 2024 autoritetet gjermane zbuluan një fushatë masive me dhjetëra mijëra llogari të rreme, të cilat shpërndanin narrativa pro-ruse dhe synonin të minonin mbështetjen për Ukrainën dhe të forconin partitë ekstreme në Evropë.

Blakaj thekson se ndërhyrja në zgjedhje dhe publikimi i dokumenteve të vjedhura pak para proceseve elektorale, si dhe atentatet ndaj kundërshtarëve politikë jashtë Rusisë, janë gjithashtu pjesë e këtij spektri të gjerë veprimesh hibride, akuza që Kremlini i mohon.

Duke iu referuar edhe vlerësimeve të ekspertëve ushtarakë perëndimorë, ai nënvizon se Rusia i përshtat taktikat e saj sipas secilit shtet, çka e bën të domosdoshëm një reagim fleksibël, të koordinuar dhe gjithëpërfshirës nga vendet evropiane për t’u përballur me këtë kërcënim kompleks dhe afatgjatë./Telegrafi.

Kina ka ndaluar kompanitë vendase të përdorin softuer të sigurisë kibernetike nga disa kompani amerikane dhe izraelite për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare.

Në mesin e kompanive të ndaluara janë VMware, Palo Alto Networks, Fortinet nga SHBA dhe Check Point nga Izraeli.

Autoritetet kineze shprehen shqetësimin se këto programe mund të grumbullojnë dhe transmetojnë informacion konfidencial jashtë vendit.

Nuk dihet saktësisht sa kompani kineze kanë marrë këtë urdhër.

Lëvizja është pjesë e përpjekjeve të Pekinit për të zëvendësuar teknologjinë perëndimore me alternativa vendase.

Analistët kinezë thonë se qeveria po shqetësohet gjithnjë e më shumë se pajisjet perëndimore mund të jenë të prekshme nga sulme të huaja. /Telegrafi/

Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës dhe kandidati për Kryeministër, Bedri Hamza, ka vizituar sot Innovation Centre Kosovo (ICK), duke theksuar rolin kyç që teknologjia dhe inovacioni po luajnë në ndërtimin e ekonomisë së re të vendit.

Gjatë vizitës, Hamza u njoh nga afër me punën e vajzave dhe djemve të sektorit të teknologjisë, të cilët po zhvillojnë zgjidhje inovative në fusha si Inteligjenca Artificiale, siguria kibernetike dhe printimi 3D.

Ai bëri të ditur se edhe vetë fushata e tij zgjedhore po përdor teknologji të avancuara, si dëshmi konkrete e orientimit drejt së ardhmes.

“Një pjesë e fushatës sime është duke u gjeneruar me Inteligjencë Artificiale, si dëshmi e vizionit dhe përkushtimit tonë për inovacionin dhe të ardhmen”, theksoi Hamza.

Kandidati për Kryeministër nënvizoi se mbështetja për sektorin e dijes dhe inovacionit do të jetë prioritet i qeverisjes së tij.

“Si kryeministër, do të punoj që Kosova të bëhet një shtet i dijes, me ekonomi digjitale të zhvilluar dhe mbështetje të vazhdueshme për inovatorët tanë”, u shpreh Hamza.

Sipas tij, investimi në teknologji, inovacion dhe të rinjtë kreativë është çelësi për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik dhe për krijimin e vendeve të reja të punës me vlerë të shtuar për Kosovën.

TIRANË, 22 dhjetor /ATSH/ Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike ka përmbyllur Maratonën Kombëtare të Sigurisë Kibernetike 2025, një iniciativë që u zhvillua përgjatë disa muajve, me qëllim identifikimin e talenteve të reja në nivel kombëtar.

AKSK njofton se maratona u organizua në tre kategori kryesore: Maratona për Universitetet dhe Shkollat Profesionale, Maratona për Vajzat dhe Gratë, si dhe Maratona Speciale për personat me nevoja të veçanta, duke reflektuar një qasje të gjerë dhe gjithëpërfshirëse. Formati i kësaj nisme ngjalli interes të lartë, me mbi 1000 aplikantë, prej të cilëve më shumë se 500 konkurrentë u përzgjodhën për të marrë pjesë aktive në fazat konkurruese.

Sipas AKSK, pjesëmarrësit u testuan përmes sfidave teknike të nivelit profesional, të implementuara dhe të administruara përmes platformës SimSpace, e financuar nga Departamenti Amerikan i Shtetit. Sfidat përfshinë analiza, menaxhim incidentesh, simulime proaktive, si dhe zgjidhje skenarësh me kompleksitet të lartë.

Në aktivitetin e finales së maratonës, organizuar nga Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, Igli Tafa, Drejtor i Përgjithshëm i Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, theksoi se Maratona Kombëtare e Sigurisë Kibernetike është një format që bashkon studentë të universiteteve, vajza dhe gra, si dhe persona me aftësi të kufizuara.

Ai nënvizoi se kjo maratonë shërben si një mekanizëm konkret për identifikimin e talenteve dhe ndërtimin e kapaciteteve profesionale, të domosdoshme për mbrojtjen e infrastrukturave kritike dhe të rëndësishme të informacionit në vend, si dhe për zhvillimin e sigurt të shërbimeve digjitale në vend.

Fituesit e Maratonës Kombëtare të Sigurisë Kibernetike 2025

Maratona për vajzat dhe gratë:

Vendi I: Ana Kaci

Vendi II: Adriana Roci

Vendi III: Irva Dafa

Maratona për studentët:

Vendi I: Earta Joca

Vendi II: Sidrit Zela

Vendi III: Orgito Leka

Vendi III: Firdeus Dikelari

Vendi III: Asim Lecini

Vendi III: Emanuel Dervishi

Vendi III: Abdurrahman Sejta

Vendi III: Arkel Lahi

Maratona speciale për persona me aftësi të kufizuara:

Vendi I: Dorina Olldashi

Vendi II: Erblin Karaj

Vendi III: Alvaro Dunja

Maratona për Universitetet:

Vendi I: Akademia e Forcave të Armatosura

Vendi II: Fakulteti i Teknologjisë së Informacionit

Vendi III: Universiteti “Neë York”

/e.i/a.f/

The post Shpallen fituesit e Maratonës Kombëtare të Sigurisë Kibernetike 2025 appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 13 dhjetor/ATSH/ Në epokën digjitale, ku komunikimi zhvillohet me shpejtësi marramendëse dhe rrjetet sociale janë bërë pjesë e pandashme e jetës sonë, dhuna online është kthyer në një fenomen shqetësues që po prek gjithnjë e më shumë qytetarët shqiptarë, veçanërisht të rinjtë.

Në kuadër të fushatës së “16 ditëve të aktivizmit kundër dhunës me bazë gjinore”, institucionet shtetërore dhe në mënyrë të veçantë Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK), kanë marrë një rol të rëndësishëm në përballjen me këtë sfidë të re, duke ndërtuar mekanizma të mbrojtjes, raportimit dhe ndërgjegjësimit publik.

Floreta Faber, zëvendësdrejtoresha e AKSK-së, tha për ATSH-në se “dhuna online përkufizohet si çdo formë agresioni, kërcënimi apo ofendimi që ndodh përmes internetit dhe platformave digjitale”.

“Në Shqipëri, format më të përhapura janë bullizmi kibernetik, shantazhi digjital, mashtrimet me identitete të rreme dhe gjuha e urrejtjes në rrjetet sociale. Këto forma janë bërë pjesë e përditshmërisë digjitale, shpesh duke kaluar pa u vënë re, derisa pasojat e tyre prekin rëndë jetën e individëve, sidomos të miturve. Shoqëria shqiptare po tregon një ndjeshmëri në rritje ndaj këtij fenomeni, por reagimi mbetet ende i kufizuar. Shumë raste të dhunës online nuk raportohen, për shkak të frikës, turpit apo mungesës së besimit tek institucionet. Megjithatë, fushatat e ndërgjegjësimit të zhvilluara nga AKSK dhe Ministria e Arsimit kanë ndihmuar në rritjen e raportimeve dhe në krijimin e një kulture të re përgjegjësie digjitale”, tha Faber.

Sipas Faber, “të miturit janë grup-mosha më e rrezikuar dhe janë më të ekspozuar ndaj bullizmit kibernetik, pasi janë përdoruesit më aktivë të rrjeteve sociale dhe shpesh nuk kanë njohuritë e duhura për mbrojtjen e të dhënave personale”.

“Sipas të dhënave të AKSK dhe Policisë së Shtetit për vitin 2025, janë regjistruar mbi 1200 raste të bullizmit kibernetik, nga të cilat 35 për qind kanë pasur si viktima të mitur, rreth 20 për qind e rasteve lidhen me publikimin e materialeve personale pa pëlqim, ndërsa vetëm 40 për qind e tyre janë raportuar zyrtarisht. Këto shifra tregojnë një rritje të dukshme të raportimeve, por edhe të vetë fenomenit”, tha ajo.

Faber tha se trajtimi i një denoncimi për dhunë kibernetike ndjek një procedurë të qartë institucionale.

“Fillimisht, viktima ose prindi bën raportimin pranë Policisë së Shtetit ose përmes portalit të AKSK: https://aksk.gov.al/raporto-3/. Më pas, ekspertët kryejnë verifikimin teknik për të identifikuar burimin e sulmit apo llogarinë anonime. Në rastet kur konstatohet shkelje ligjore, njoftohen institucionet përgjegjëse dhe hapet çështja penale. Paralelisht, përfshihen edhe strukturat e mbrojtjes së fëmijëve dhe psikologët shkollorë, për të garantuar mbështetje emocionale dhe sociale për viktimën”, u shpreh Faber.

Zëvendësdrejtoresha e AKSK-së, theksoi më tej se “në aspektin ligjor, Shqipëria ka bërë hapa përpara në përfshirjen e krimeve kompjuterike në Kodin Penal, por ende mungon një nen specifik që të trajtojë bullizmin kibernetik ndaj të miturve. AKSK ka propozuar ndryshime ligjore që do të parashikojnë dënime më të qarta për shpërndarjen e materialeve personale dhe për përdorimin e identiteteve të rreme me qëllim abuzimi. Kjo është një nevojë urgjente, pasi realiteti digjital po ecën më shpejt se ligji”.

“Një rol të rëndësishëm në këtë luftë ka edhe shkolla. Ministria e Arsimit ka nxjerrë udhëzime të posaçme që detyrojnë institucionet arsimore të kenë një koordinator për sigurinë digjitale, si dhe të trajnojnë mësuesit për identifikimin e rasteve të bullizmit online. Edukimi për përdorimin e sigurt të internetit është integruar në lëndët e teknologjisë dhe qytetarisë, me synimin për të ndërtuar një kulturë mbrojtjeje që fillon që në bankat e shkollës”, vijoi ajo.

“Ndikimi i dhunës online në shëndetin mendor është i thellë. Psikologët raportojnë raste gjithnjë e më të shpeshta të ankthit, depresionit, izolimit social dhe uljes së vetëvlerësimit te fëmijët që janë viktima të bullizmit digjital. Prindërit duhet të jenë të vëmendshëm ndaj shenjave paralajmëruese, si ndryshime të papritura në sjellje, refuzim për të përdorur telefonin apo rrjetet sociale, nervozizëm pas përdorimit të internetit dhe humbje interesi për aktivitetet e zakonshme. Këto sinjale mund të jenë tregues të qartë të një përvoje traumatike online”, shtoi Faber.

Për të përforcuar mbrojtjen e fëmijëve, AKSK ka ofruar platformën “Raporto”, që mundëson raportimin anonim të rasteve të dhunës online.

Faber nënvizoi se “të dhënat më të fundit tregojnë që gjatë periudhës janar-shtator në këtë platformë janë raportuar 184 raste të përmbajtjeve keqdashëse online. Rreth 69 për qind e personave të prekur nga këto përmbajtje keqdashëse online ishin të mitur, nën 18 vjeç”.

“Ndërsa vajzat dhe gratë përbënin 73 për qind të viktimave të këtyre përmbajtjeve të paligjshme. Gjithashtu, janë zhvilluar fushata kombëtare, të cilat synojnë ndërgjegjësimin e nxënësve, prindërve dhe mësuesve për rreziqet e botës digjitale. Sipas sondazheve të fundit, mbi 60 për qind e të rinjve shqiptarë kanë dëgjuar për këto fushata, por vetëm 35 për qind deklarojnë se kanë ndryshuar sjelljen e tyre online, çka tregon se ndërgjegjësimi duhet të shoqërohet me edukim praktik dhe të vazhdueshëm”, theksoi ajo.

Faber u shpreh se dhuna online është një sfidë që kërkon përgjigje të koordinuar nga të gjitha nivelet e shoqërisë.

“Qeveria shqiptare, përmes AKSK dhe institucioneve të tjera, ka hedhur themelet e një sistemi të mbrojtjes digjitale, por puna duhet të thellohet për të krijuar një mjedis virtual të sigurt për çdo fëmijë dhe qytetar. Vetëm përmes bashkëpunimit mes shtetit, shkollës dhe familjes mund të ndërtohet një kulturë e re digjitale, ku teknologjia të jetë mjet zhvillimi dhe jo burim frike apo abuzimi”, përfundoi Faber.

/e.i/a.f/r.e/

The post AKSK: Rriten rastet e dhunës online, të miturit grupi më i rrezikuar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Delegacioni i Bankës Qendrore e Republikës së Kosovës (BQK) ka realizuar një vizitë zyrtare në Bankën Qendrore të Estonisë (Eesti Pank) dhe në Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare të Estonisë (Finantsinspektsioon), me synim forcimin e bashkëpunimit institucional, shkëmbimin e përvojave dhe thellimin e bashkëpunimit në fushat kryesore brenda mandateve të institucioneve.

Delegacioni i BQK-së, i udhëhequr nga Guvernatori z. Ahmet Ismaili së bashku me anëtarë të ekipit menaxhues, u mirëprit në Bankën Qendrore të Estonisë nga Guvernatori z. Madis Müller dhe Zëvendësguvernatori z. Ülo Kaasik. Vizita filloi me një takim të nivelit të lartë mes Guvernatorit Ismaili dhe Guvernatorit Müller, gjatë të cilit pala ai paraqiti rolin, kornizën operacionale dhe prioritetet strategjike të Eesti Pank. Guvernatori Ismaili me pas bëri një prezantim gjithëpërfshirës mbi zhvillimet makroekonomike në Kosovës dhe Ballkanin Perëndimor, duke theksuar zhvillimet e fundit në sektorin financiar, iniciativat kryesore reformuese dhe avancimin e Kosovës drejt përafrimit me standardet evropiane rregullatore dhe mbikëqyrëse.

Pas diskutimeve të nivelit të lartë, ekipet teknike nga të dy institucionet vazhduan me sesione të detajuara mbi analizën e skenarëve dhe projeksionet makroekonomike, kornizat e mbikëqyrjes makroprudenciale, qasjet për monitorimin e rrezikut dhe përdorimin e instrumenteve mbikëqyrëse. Ata diskutuan gjithashtu raportimin e të dhënave dhe menaxhimin e cilësisë, veçanërisht qasjen në të dhëna të cilësisë së lartë nga bankat, si dhe strategjitë e komunikimit në kontekstin e mandateve të bankave qendrore. Këto shkëmbime u mundësuan të dy institucioneve ndarjen e qasjeve metodologjike dhe identifikimin e fushave ku bashkëpunimi i mëtejshëm mund të sjellë vlerë të shtuar.

Në kuadër të vizitës, delegacioni i BQK-së u takua me edhe z. Andres Kurgpõld, anëtar i Bordit Menaxhues të Autoritetit të Mbikëqyrës Financiare. Takimi ofroi mundësi për të shkëmbyer pikëpamje mbi strukturën dhe performancën e tregut financiar, zhvillimet e fundit mbikëqyrëse dhe sfidat e reja. Guvernatori Ismaili paraqiti informata mbi sektorin financiar të Kosovës, duke theksuar stabilitetin, avancimet rregullatore dhe prioritetet aktuale. Diskutimet adresuan gjithashtu kornizat mbikëqyrëse dhe rregullatore, zhvillimet në ekosistemin e pagesave dhe rreziqet e reja të lidhura me digjitalizimi dhe sigurinë kibernetike.

Në nivel teknik, ekspertët e BQK-së dhe ata të Autoritetit të Mbikëqyrës Financiare zhvilluan diskutime mbi sektorin financiar dhe kornizat e tij analitike, qasjet ndaj sjelljes në treg dhe mbrojtjes së konsumatorit, si dhe strukturën e mbikëqyrjes mikroprudenciale, përfshirë mbikëqyrjen bankare dhe proceset e përmbylljes bankare.

Banka Qendrore e Republikës së Kosovës shpreh mirënjohjen më të lartë për Bankën e Estonisë për organizimin e takimeve dhe mikpritjen e ngrohtë gjatë gjithë vizitës. Njëkohësisht falënderon Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare të Estonisë për takimet e vlefshme dhe të dobishme gjatë diskutimeve. BQK angazhohet për thellimin e mëtejshëm të bashkëpunimit dypalësh dhe vazhdimin e përpjekjeve të përbashkëta për të promovuar stabilitetin financiar dhe cilësinë e mbikëqyrjes sipas standardeve evropiane.

TIRANË, 3 dhjetor /ATSH/ Këshilli i Ministrave miratoi sot vendimin për ngritjen e Ekipit të Përgjigjes ndaj Emergjencave dhe Krizës së Sigurisë Kibernetike (CERT), një strukturë ad hoc që do të veprojë pranë Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK).

CERT-i do të jetë përgjegjëse për trajtimin në kohë dhe me eficiencë të emergjencave dhe të krizës së sigurisë kibernetike në vend.

Ekipi do të kryesohet nga AKSK dhe do të përbëhet nga përfaqësues të institucioneve të tjera shtetërore, përfshirë Ministrinë e Brendshme, Ministrinë e Mbrojtjes, SHISH, Policinë e Shtetit, AKEP dhe AKSHI, si dhe nga ekspertë të sigurisë kibernetike, IT-së dhe teknologjive operative (OT).

Përzgjedhja e ekspertëve do të kryhet përmes një procedure të hapur, njëmujore, ku kandidatët duhet të plotësojnë kriteret profesionale, përfshirë të paktën 7 vite përvojë si dhe të zotërojnë njohuri të thelluara në fushën e sigurisë kibernetike dhe të teknologjisë së informacionit.

Sipas vendimit të qeverisë, CERT-i mblidhet nga AKSK-ja në rast emergjence dhe krize kibernetike për hartimin e planit të masave, menaxhimin dhe zgjidhjen e emergjencës e të krizës kibernetike.

Vendimi parashikon edhe mundësinë e angazhimit të ekspertëve shtesë nga institucione të tjera publike, sipas nevojës së situatës.

Lexo këtu vendimin e plotë.

/m.q/a.f/r.e/

The post Ngrihet Ekipi i Përgjigjes ndaj Emergjencave dhe Krizës së Sigurisë Kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

IPKO Telecommunications, në bashkëpunim me Telekom Slovenije, organizoi me sukses Konferencën e Tretë të Sigurisë Kibernetike, duke e kthyer Prishtinën në epiqendër të diskutimeve rajonale për të ardhmen e sigurisë digjitale.
Ngjarja, e mbajtur më 12 nëntor 2025, mblodhi mbi 450 pjesëmarrës, përfaqësues nga institucione, kompani teknologjike, banka, universitete dhe organizata ndërkombëtare, duke e bërë këtë edicion më të madhin dhe më gjithëpërfshirësin deri më tani.

Këtë vit, konferenca solli një format të ri dhe më interaktiv, që bashkoi ekspertizën, inovacionin dhe partneritetin në një ambient ku dialogu profesional u ndërthur me demonstrime reale të teknologjive më të avancuara.
Një risi e veçantë ishte Cybersecurity Exhibition, ku partnerët strategjikë të IPKO-s Check Point, CyberArk, UpGuard, Whalebone, ShieldIoT/MasterCard dhe Detenta prezantuan produktet dhe zgjidhjet më të reja për mbrojtjen e të dhënave, infrastrukturave dhe transaksioneve digjitale.

Në fjalimin e hapjes, Kryeshefi Ekzekutiv i IPKO Telecommunications, z. András Páli, theksoi se siguria kibernetike është bërë një nga shtyllat themelore të zhvillimit ekonomik dhe stabilitetit kombëtar:

“Në një botë gjithnjë e më të ndërlidhur, siguria kibernetike nuk është më një zgjedhje — është domosdoshmëri. Vetëm përmes partneritetit, besimit dhe inovacionit të përbashkët mund të ndërtojmë një të ardhme digjitale të qëndrueshme për Kosovën dhe rajonin. IPKO do të vazhdojë të udhëheqë këtë platformë si një urë e bashkëpunimit rajonal në fushën e sigurisë kibernetike. Kjo konferencë nuk është vetëm një ngjarje, është një angazhim i përbashkët për të mbrojtur dhe fuqizuar të ardhmen digjitale të Kosovës,” u shpreh Páli.

Gjatë ditës, konferenca solli prezantime nga liderë globalë të industrisë, përfshirë Metod Platiše nga Telekom Slovenije dhe Marko Ostanek nga Check Point, të cilët ndanë trendet më të fundit dhe praktikat më efektive për parandalimin e sulmeve dhe forcimin e rezistencës digjitale të organizatave.

Pas sesioneve të para, pjesëmarrësit patën mundësinë të eksploronin zonën ekspozuese të partnerëve, ku u prezantuan zgjidhje inovative në fushën e sigurisë së rrjeteve, cloud-it dhe mbrojtjes së të dhënave.

Kjo pjesë e konferencës solli në një vend teknologjitë më të avancuara, ekspertizën ndërkombëtare dhe praktikat më efektive të industrisë, duke e shndërruar ngjarjen në një hub të vërtetë të inovacionit dhe bashkëpunimit profesional në fushën e sigurisë kibernetike.

Pika qendrore e ngjarjes ishte paneli i diskutimit kryesor, me temën “Siguria kibernetike si shtyllë e qëndrueshmërisë kombëtare dhe zhvillimit digjital”, i moderuar nga Valon Canhasi, me pjesëmarrjen e:

• z. András Páli, CEO i IPKO Telecommunications
• z. Ejup Maqedonci, Ministër i Mbrojtjes i Republikës së Kosovës (në detyrë)
• Prof. Blerim Rexha, Universiteti i Prishtinës, FIEK
• z. Elvin Mala, Udhëheqës i Divizionit për Mbikëqyrjen e Sistemeve të TI-së, BQK
• z. Vladislav Gurman, Zëvendëspresident në Whalebone

Diskutimi solli perspektiva të thelluara mbi rolin e bashkëpunimit ndërinstitucional, ngritjen e kapaciteteve kombëtare dhe ndërtimin e kulturës së vetëdijes kibernetike si faktor kyç për zhvillim të qëndrueshëm ekonomik e teknologjik.

Në përmbyllje, z. Noam Segev nga MasterCard prezantoi inovacionet më të fundit të kompanisë në sigurinë e pagesave dhe mbrojtjen e të dhënave financiare, duke theksuar rëndësinë e integrimit të inteligjencës artificiale në sistemet moderne të mbrojtjes.

IPKO është operatori lider i telekomunikacionit dhe teknologjisë në Kosovë. Me fokus në inovacion, cilësi dhe siguri digjitale, IPKO ofron zgjidhje dhe shërbime të avancuara të sigurisë kibernetike për biznese dhe institucione, duke mbështetur mbrojtjen e të dhënave, rrjeteve dhe infrastrukturës kritike. Përmes investimeve strategjike dhe partneriteteve ndërkombëtare, IPKO po ndërton një ekosistem digjital më të sigurt, më të qëndrueshëm dhe më të besueshëm për të ardhmen e Kosovës dhe rajonit.

TIRANË, 9 nëntor /ATSH/ Në një kohë ku transformimi digjital po ndikon në të gjitha aspektet e jetës shoqërore, ekonomike dhe institucionale, siguria kibernetike ka marrë një rëndësi të jashtëzakonshme në Shqipëri dhe jo vetëm.

Vendi ynë, si pjesë e pandashme e ekosistemit global të informacionit, është e angazhuar të përballet me sfidat dhe të përqafoj mundësitë që ofron hapësira kibernetike, për të siguruar një mjedis digjital të sigurt dhe të besueshëm për qytetarët, bizneset dhe institucionet e saj.

Në zbatim të ligjit “Për sigurinë kibernetike”, Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) ka një rol të veçantë në mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve nga rreziqet që paraqiten në mjedisin online. Qëllimi është krijimi dhe forcimi i një mjedisi të sigurt dixhital, ku fëmijët dhe adoleshentët të mund të mësojnë, komunikojnë dhe ndërveprojnë pa u ekspozuar ndaj kërcënimeve.

Era Gjata, përgjegjëse në sektorin e Koordinimit të Projekteve Ndërkombëtare, Zhvillimit Strategjik dhe Identifikimit pranë AKSK-së tha për Agjencinë Telegrafike Shqiptare se “mbrojtja online e fëmijëve dhe të rinjve është një prioritet për vendin tonë, pasi rritja e përdorimit të teknologjisë dhe internetit nga të miturit është shoqëruar me rritjen e ekspozimit ndaj rreziqeve dhe kërcënimeve online”.

“Në Strategjinë Kombëtare të Sigurisë Kibernetike 2025–2030, nxitja e kulturës kibernetike është një politikat që synon edukimin e përdoruesve për një sjellje të ndërgjegjshme dhe të sigurt në hapësirën digjitale. Nga ana tjetër, qeveria shqiptare po promovon zhvillimin dhe përdorimin e teknologjive të avancuara, si Inteligjenca Artificiale dhe identifikimi elektronik. Për këtë arsye, është e rëndësishme që brezi i ardhshëm të pajiset me njohuritë dhe aftësitë e duhura për t’u mbrojtur dhe për t’u orientuar në një mjedis dixhital gjithnjë e më kompleks. Edukimi i tyre me përgjegjësi krijon bazat për një shoqëri të sigurt në të ardhmen”, tha ajo.

Sipas Gjatës, një ndër fenomenet më të përhapura është bullizmi kibernetik, nga e cila fëmijët përjetojnë nënçmime, poshtërime apo përhapje të informacionit shpifës në rrjete sociale dhe platforma komunikimi.

“Sipas raportimeve të adresuara pranë AKSK, 200 raportime për vitin 2025, shumica e rasteve të identifikuara deri më tani përfshijnë vajza, të cilat shpesh janë më të ekspozuara ndaj presionit dhe gjuhës dhunuese online. Përveç bullizmit, rreziqe të tjera të rëndësishme përfshijnë mashtrimet online, përfshirë manipulime për dërgim informacioni personal, akses në llogari, apo përfitime financiare të paligjshme, ekspozimi ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme, si materiale të dhunshme, pornografike apo që nxisin sjellje të rrezikshme, kontaktet me persona të panjohur, ku mund të ndodhin tentativa mashtruese, shfrytëzuese apo manipulime emocionale”, vijoi ajo.

Gjata tha se AKSK ka ndërmarrë një sërë programesh dhe fushatash ndërgjegjësimi për sigurinë online, duke zhvilluar takime të rregullta me nxënës dhe të rinj për t’i pajisur ata me njohuri praktike mbi mbrojtjen në mjedisin digjital.

“Së fundmi, në bashkëpunim me Ministrinë e Arsimit dhe me mbështetjen e Prezencës së OSBE-së në Shqipëri, është realizuar një program trajnimi për 41 senatorë nga gjimnazet e Tiranës. Këta nxënës u trajnuan mbi higjienën kibernetike, etikën online dhe sigurinë digjitale, me qëllim që më pas të shërbejnë si trajnerë në shkollat e tyre dhe të promovojnë te bashkëmoshatarët përdorimin e sigurt të teknologjisë digjitale”, theksoi ajo.

Gjata theksoi se AKSK nuk ka bashkëpunime direkte me kompanitë e medieve sociale, por punon ngushtë dhe në koordinim të vazhdueshëm me Policinë e Shtetit dhe institucionet përgjegjëse për mbrojtjen e fëmijëve dhe të rinjve.

“AKSK bashkëpunon ngushtë me të gjitha institucionet kompetente në vend, përfshirë Ministrinë e Arsimit dhe Sportit, Policinë e Shtetit, AKEP, ASHDMF dhe të tjera, për organizimin e fushatave ndërgjegjësuese, edukimin digjital të fëmijëve dhe trajtimin e rasteve të përmbajtjeve të dëmshme ose të paligjshme në internet. Po ashtu, Autoriteti ka bashkëpunime me partnerë ndërkombëtarë, si ITU (Unioni Ndërkombëtar i Telekomunikacionit), me të cilin u implementua projekti pilot për Mbrojtjen e Fëmijëve Online gjatë viteve 2021–2023. Ky bashkëpunim ka mundësuar ndarjen e përvojave, zhvillimin e praktikave të mira dhe forcimin e kapaciteteve për mbrojtjen e fëmijëve në mjedisin digjital, në përputhje me standardet ndërkombëtare”, tha Gjata.

Përgjegjësja e sektorit të Koordinimit të Projekteve Ndërkombëtare, Zhvillimit Strategjik dhe Identifikimit, u shpreh se “AKSK synon të vazhdojë dhe të forcojë punën për mbrojtjen online të fëmijëve dhe të rinjve përmes fushatave ndërgjegjësuese, trajnimeve të vazhdueshme për punonjësit që merren me fëmijët, oficerët e sigurisë në shkolla, mësuesit dhe specialistët e mbrojtjes së të miturve, si dhe përmes spoteve dhe aktiviteteve edukative që rrisin vetëdijen ndaj kërcënimeve të reja në mjedisin digjital”.

“Në plan afatgjatë, AKSK po punon për krijimin e një platforme të avancuar për raportim dhe edukim, e cila do të mundësojë raportimin e incidenteve online dhe ndërveprimin e institucioneve përgjegjëse. Platforma do t’u lejojë raportuesve të ndjekin vetë raportimet e tyre, duke siguruar transparencë, gjurmueshmëri dhe koordinim më të mirë mes institucioneve, si dhe duke rritur efikasitetin në reagimin ndaj kërcënimeve dhe mbrojtjen e të rinjve në hapësirën digjitale”, përfundoi Gjata.

/e.i/a.f/r.e/

The post Rreth 200 raste bullizmi online, AKSK platformë të avancuar për raportim dhe edukim appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 7 nëntor /ATSH/ Në kuadër të forcimit të sigurisë kibernetike dhe garantimit të qëndrueshmërisë kombëtare ndaj kërcënimeve, Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) organizoi aktivitetin “Menaxhimi i Rrezikut Kibernetik dhe Vlerësimi i Tij”, me pjesëmarrjen e rreth 300 përfaqësuesve nga infrastrukturat kritike dhe të rëndësishme të informacionit.

Në fjalën e tij hapëse, Drejtori i Përgjithshëm i AKSK, Igli Tafa, theksoi se të dhënat dhe informacioni janë arma më e fuqishme e një shteti, duke nënvizuar domosdoshmërinë e standardizimit të qasjes ndaj rrezikut, si dhe të ndërtimit të një kulture të përbashkët të parandalimit dhe menaxhimit.

“Vetëm duke folur me një gjuhë të përbashkët për rrezikun mund të kalojmë nga një shoqëri reaguese në një shoqëri parandaluese. Duhet të ndërtojmë besim, të ndajmë informacionin dhe të investojmë në standarde dhe kapacitete njerëzore”, u shpreh Tafa, duke theksuar gjithashtu se inteligjenca artificiale po shndërrohet në një mjet të dyfishtë, që mund të fuqizojë mbrojtjen, por edhe të përshpejtojë sulmet kibernetike nëse nuk trajtohet me kujdes dhe përgjegjësi.

Gjatë aktivitetit, ekspertët e AKSK prezantuan Metodologjinë Kombëtare për Vlerësimin e Rrezikut të Sigurisë Kibernetike, një instrument që përcakton hapat, burimet e informacionit dhe procesin e implementimit për matjen dhe menaxhimin e rrezikut në nivel institucional.

Gjithashtu, u prezantua Raporti Kombëtar i Vlerësimit të Rrezikut, i cili përmbledh gjetjet kryesore dhe trendet sektoriale në nivel kombëtar, duke ofruar një panoramë të qartë mbi sfidat dhe prioritetet për përmirësimin e sigurisë digjitale.

Në qendër të këtij procesi qëndron nevoja për bashkërendim, standardizim dhe veprim të përbashkët, për të ndërtuar një hapësirë digjitale më të sigurt, më të qëndrueshme dhe më të besueshme për të gjithë.

/e.i/a.f/

The post Prezantohet metodologjia kombëtare për vlerësimin e rrezikut të Sigurisë Kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 29 tetor /ATSH/ Drejtori i Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, Igli Tafa, në një deklaratë për mediet, sqaroi se pajisjet DPI (Deep Packet Inspection) nuk përdoren për të realizuar përgjim apo profilizim të qytetarëve, por përdoren për garantimin e një mjedisi digjital më të sigurt për fëmijët.

“Nuk ekziston asnjë mundësi shkencore apo teknologjike që përmes pajisjeve DPI të kryhet përgjim ose të krijohet profilizim i individëve gjatë komunikimeve të tyre”, theksoi Tafa.

Ai shpjegoi se çdo përdorues në internet del me një IP publike që i përket entitetit dhe jo individit, duke përjashtuar kështu mundësinë e identifikimit personal. Po ashtu, theksoi se komunikimet elektronike janë të enkriptuara, përmes çelësave dhe algoritmeve simetrike dhe asimetrike, gjë që i bën teknikisht të paarritshme ndërhyrjet apo leximin e përmbajtjes së tyre.

“Çdo interpretim ndryshe është i pabazuar në fakte shkencore. Ky është realiteti teknik që e them si drejtues i institucionit dhe si profesor me mbi 20 vite eksperiencë në këtë fushë”, u shpreh Tafa, duke shtuar se një pjesë e debatit publik shpesh krijon keqinformim dhe konfuzion te qytetarët.

Në vijim, Tafa theksoi se pajisjet DPI janë instaluar për të garantuar mbrojtjen e fëmijëve nga platformat dhe përmbajtjet e rrezikshme dhe nuk përfshijnë asnjë mekanizëm që cenon privatësinë e individëve.

/e.i/r.e/a.f/

The post Tafa: Pajisjet DPI nuk përgjojnë, ato mbrojnë fëmijët në hapësirën digjitale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 27 tetor/ATSH/ Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) zhvilloi sot aktivitetin mbi “Qeverisjen e Mirë të Sigurisë Kibernetike”, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve nga të gjitha infrastrukturat kritike dhe të rëndësishme të informacionit.

Ky ishte takimi i parë i një serie prej gjashtë sesionesh që do të zhvillohen gjatë javëve në vijim, me qëllim ngritjen e një qasjeje të unifikuar kombëtare për menaxhimin, standardizimin dhe mbrojtjen e sigurisë kibernetike në Shqipëri.

Në hapje të aktivitetit, drejtori i përgjithshëm i AKSK, Igli Tafa, theksoi se qeverisja e mirë është mburoja më e fortë kundër rreziqeve kibernetike, duke nënvizuar se siguria digjitale nuk varet vetëm nga teknologjia, por mbi të gjitha nga mënyra se si qeveriset dhe standardizohet puna brenda institucioneve.

Sipas tij, standardizimi i proceseve të pune mund të reduktojë deri në 80% të rreziqeve që burojnë nga mungesa e investimeve teknologjike:

“Nëse qeverisim mirë, ne parandalojmë shumicën e sulmeve që lënë gjurmë, sepse siguria fillon nga mënyra si menaxhojmë, si planifikojmë dhe si ndërtojmë standarde për çdo proces”, tha Tafa.

Tafa vuri në dukje se shpesh dobësitë nuk lidhen me mungesën e sistemeve teknologjike, por me keqqeverisjen, mungesën e koordinimit dhe gabimet njerëzore që ndodhin në procese të përditshme pune.

Në fjalën e tij, Drejtori i AKSK theksoi se siguria kibernetike nuk është më një detyrë teknike, por një proces i gjerë qeverisjeje, që kërkon sinkronizim, komunikim të hapur dhe bashkëpunim të vazhdueshëm midis sektorit publik dhe privat.

Ai shtoi se përballë sulmeve gjithnjë e më të sofistikuara, institucionet duhet të kalojnë nga modeli reaktiv drejt qasjes parandaluese, duke e filluar sigurinë që nga strukturimi i punës dhe ndërtimi i standardeve të brendshme.

“Është më e lehtë të parandalosh sesa të “kurosh”’. Prandaj duhet të fillojmë sot me themelin, qeverisjen e mirë kibernetike”, u shpreh ai.

Në vijim të aktivitetit, ekspertët e AKSK prezantuan rregulloren e re të masave të sigurisë sipas VKM Nr. 531, datë 25.09.2025, zhvillimet e fundit mbi sistemin e digjitalizuar të kontrollit dhe verifikimit të sigurisë kibernetike.

Ky proces shënon një hap të rëndësishëm drejt modernizimit të mekanizmave të qeverisjes kibernetike, duke forcuar përgjegjshmërinë institucionale dhe rritur transparencën në raport me sigurinë.

/e.i/r.e/a.f/

The post Tafa: Standardizimi i proceseve brenda institucioneve, çelësi i mbrojtjes kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 27 tetor/ATSH/ Drejtori i përgjithshëm i Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, Igli Tafa mori pjesë në forumin “Siguria Kibernetike në Sektorin Bankar 2025”, organizuar nga Shoqata Shqiptare e Bankave në bashkëpunim me Shoqatën e Bankave të Kosovës, në kuadër të Muajit të Sigurisë Kibernetike.

Në fjalën e tij, Tafa theksoi se sektori financiar është në fokus të Strategjisë Kombëtare për Sigurinë Kibernetike 2025–2030 të sapomiratuar, si një nga shtyllat më të rëndësishme për garantimin e besimit dhe stabilitetit ekonomik.

Ai nënvizoi se ngritja e Qendrave Sektoriale të Monitorimit (SOC) do të forcojë mbrojtjen, do të mundësojë reagim në kohë reale ndaj incidenteve dhe do të rrisë bashkëpunimin ndërmjet institucioneve.

Duke folur për politikat shtetërore që mbështesin zhvillimin dhe sigurinë financiare, drejtori solli në vëmendje pjesëmarrjen e Shqipërisë në SEPA dhe zhvillimin e open banking, si shembuj të qasjeve që kombinojnë modernizimin digjital me sigurinë dhe transparencën.

Në përmbyllje, Tafa theksoi se siguria kibernetike është bazë e stabilitetit ekonomik, dhe se bashkëpunimi ndërinstitucional, teknologjitë e reja dhe vizioni afatgjatë janë thelbësore për ndërtimin e një ekosistemi financiar të qëndrueshëm dhe të mbrojtur digjitalisht.

/e.i/r.e/a.f/

The post Tafa: Qendra Sektoriale të Monitorimit për forcimin e mbrojtjes kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 26 tetor /ATSH/ Në një realitet global ku teknologjia është në zemër të zhvillimit ekonomik dhe të qeverisjes publike, siguria kibernetike është kthyer në një çështje thelbësore të sovranitetit kombëtar dhe të besimit publik.

Shqipëria, përmes reformave të thella në këtë fushë, ka arritur rezultat historik duke u vlerësuar me 85 pikë dhe duke u renditur në vendin e 18-të në botë në Cyber National Security Index (NCSI).

Në një intervistë për ATSH-në, drejtoresha e Monitorimit dhe Reagimit të Incidenteve Kibernetike, Qendrës Operacionale SOC CSIRT pranë Autoritetit Kombëtar për Sigurinë Kibernetike, Esmeralda Kazia, ndalet tek ky sukses, reformat që e mundësuan si dhe sfidat dhe prioritetet e ardhshme të Shqipërisë në ndërtimin e një arkitekture të qëndrueshme kombëtare të mbrojtjes digjitale.

Kazia thotë se “ky vlerësim përfaqëson një arritje të rëndësishme për Shqipërinë, duke reflektuar forcimin e sistemit të saj kombëtar të sigurisë kibernetike dhe përputhshmërinë me standardet ndërkombëtare”.

“Sipas tabelës zyrtare të NCSI, rezultati aktual shoqërohet me pozicionimin global nr. 18, që e vendos Shqipërinë ndër vendet me performancën më të lartë në rajon. Kjo pikë e lartë është tregues i gatishmërisë strategjike, përmirësimit të kornizës ligjore në përputhje me NIS2, forcimit të kapaciteteve operacionale dhe zhvillimit të sistemeve të monitorimit të avancuar që garantojnë një mbrojtje të qëndrueshme të infrastrukturës kritike kombëtare”, tha Kazia.

Sipas saj, kjo arritje ndikon ndjeshëm në imazhin dhe besueshmërinë e Shqipërisë në arenën ndërkombëtare, sa i takon sigurisë kibernetike.

“Ky rezultat forcon ndjeshëm imazhin e Shqipërisë si një vend që po ndërton me seriozitet një arkitekturë të qëndrueshme të sigurisë digjitale dhe po përmbush standardet më të avancuara të BE-së dhe NATO-s. Përputhshmëria me NIS2, zbatimi i Cyber Resilience Act dhe progresi në 5G Security Toolbox, në bashkëpunim me autoritetet e tjera përkatëse, e bëjnë Shqipërinë një partner të besueshëm në sistemin evropian të mbrojtjes kibernetike. Ky pozicionim rrit gjithashtu besueshmërinë ndërkombëtare për investimet e huaja dhe bashkëpunimet teknologjike në fushën digjitale”, pohoi ajo.

Kazia rendit disa nga faktorët kryesorë që çuan në këtë ngritje me 36 vende të Shqipërisë në harkun kohor të një viti.

“Në planin ligjor, Shqipëria ka përfunduar transpozimin e NIS2, duke forcuar përgjegjësitë e operatorëve të shërbimeve thelbësore dhe mekanizmat e raportimit të incidenteve. Në planin operativ, është ngritur dhe funksionalizuar Qendra Kombëtare Operacionale e Sigurisë (SOC), e cila ofron monitorim 24/7 dhe zbulim të hershëm të kërcënimeve përmes kombinimit të teknologjive me agjentë dhe pa agjentë. Ndërkohë, analiza e mangësive (gap analysis) ka ndihmuar në identifikimin e boshllëqeve teknike e procesuale dhe në përcaktimin e prioriteteve për ndërhyrje të drejtuara. Në bashkëpunim me autoritetet e tjera përkatëse, është zbatuar gjithashtu 5G Security Toolbox, duke siguruar që rrjetet e gjeneratës së pestë të komunikimit të zhvillohen me garanci të plota sigurie dhe rezistence ndaj kërcënimeve hibride”, pohoi ajo.

Drejtoresha e Monitorimit dhe Reagimit të Incidenteve Kibernetike pranë AKSK-së tha për ATSH se pas sulmit të vitit 2022, Shqipëria ndërmori një ristrukturim të plotë të arkitekturës së mbrojtjes digjitale.

“Sistemi kombëtar i reagimit është transformuar nga model reaktiv, në model proaktiv dhe inteligjent, ku SOC operon me teknologji të avancuara për parandalim, detektim dhe reagim të menjëhershëm ndaj incidenteve. Është përmirësuar ndjeshëm koha mesatare e përgjigjes, janë përditësuar playbook-et operative dhe është implementuar filozofia Zero Trust Architecture, në përputhje me parimet e Cyber Resilience Act. Kjo ka rritur ndjeshëm reziliencën e institucioneve publike dhe të infrastrukturave kritike ndaj sulmeve të sofistikuara dhe atyre ndaj zinxhirëve të furnizimit”, nënvizoi ajo.

Sa i takon mbrojtjes aktuale të të dhënave të qytetarëve dhe institucioneve publike përballë sulmeve apo kërcënimeve digjitale të huaja, Kazia u shpreh se “mbrojtja aktuale është shumë më e avancuar dhe e centralizuar se më parë”.

“Sistemet e SOC ofrojnë monitorim në kohë reale, reagim të automatizuar dhe bashkëpunim të menjëhershëm me strukturat ligjzbatuese dhe partnere ndërkombëtare. Megjithatë, siguria kibernetike është një proces i vazhdueshëm, dhe AKSK zbaton filozofinë defence-in-depth, duke testuar rregullisht qëndrueshmërinë e rrjeteve në përputhje me standardet e Cyber Resilience Act dhe NIS2”, tha Kazia.

Kazia u ndal edhe te prioritetet e radhës për sigurinë kibernetike në Shqipëri, duke theksuar se këto synime janë të orientuara drejt integrimit të plotë në hapësirën digjitale evropiane.

“Zbatimi i NIS2 dhe Cyber Resilience Act, krijimi i skemës kombëtare të certifikimit të sigurisë, forcimi i mbrojtjes së infrastrukturës kritike dhe zgjerimi i mbikëqyrjes teknologjike me inteligjencë artificiale për zbulim të hershëm të anomalive janë disa prej prioriteteve. Në bashkëpunim me autoritetet përkatëse, do të zgjerohet zbatimi i 5G Security Toolbox, duke garantuar siguri të shtuar për rrjetet e avancuara të komunikimit dhe integritetin e zinxhirit të furnizimit”, përfundoi Kazia.

/e.i/j.p/r.e/

The post Shqipëria ndër vendet me performancën më të lartë në sigurinë kibernetike, suksesi në Cyber National Security Index appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Drejtoria e Policisë së Shtetit dhe Shoqata Shqiptare e Bankave kanë nënshkruar Memorandum Mirëkuptimi me prioritet sigurinë kibernetike. Memorandumi u nënshkrua në ambientet e Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë së Shtetit, nga Drejtori i Policisë së Shtetit, Ilir Proda dhe Presidenti i Shoqatës Shqiptare të Bankave, Bledar Shella. Akti tregues i vullnetit të ndërsjellë të palëve…

Source

TIRANË, 23 tetor /ATSH/ Drejtoria e Përgjithshme e Policisë së Shtetit dhe Shoqata Shqiptare e Bankave (AAB) nënshkruan sot një Memorandum Mirëkuptimi me prioritet sigurinë kibernetike.

Memorandumi u nënshkrua në ambientet e Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë së Shtetit, nga Drejtori i Përgjithshëm i Policisë së Shtetit, Ilir Proda dhe Presidenti i Shoqatës Shqiptare të Bankave, Bledar Shella. Akti, tregues i vullnetit të ndërsjellë të palëve, për të kontribuar me kuadër ligjor dhe ekspertizë teknike, te çështjet e përbashkëta të sigurisë kibernetike.

Proda nënvizoi gjatë fjalës së tij në ceremoninë e nënshkrimit, se bashkëpunime të tilla janë thelbësore për parandalimin e krimeve kibernetike, rritjen e kapaciteteve profesionale dhe ndërtimin e një mjedisi të besueshëm digjital.

Ndërkaq, Presidenti i Shoqatës Shqiptare të Bankave, Bledar Shella theksoi rëndësinë e këtij bashkëpunimi, duke u shprehur se siguria kibernetike është një nga sfidat më të mëdha të kohës sonë dhe kërkon bashkërendim institucional.

Më tej, Shella u shpreh kjo marrëveshje forcon partneritetin ndërmjet sistemit bankar dhe institucioneve ligjzbatuese, duke krijuar një bazë solide për parandalimin e krimeve digjitale dhe mbrojtjen e qytetarëve dhe të bizneseve.

Ky Memorandum Mirëkuptimi i bashkon të dy institucionet në një partneritet afatgjatë, të bazuar në reciprocitet, konfidencialitet dhe respektim të legjislacionit në fuqi.

Ai synon të krijojë një mjedis bashkëpunues për t’u përballur më efektivisht me sfidat e epokës digjitale dhe për të ndërtuar një ekosistem financiar më të sigurtë në Shqipëri. /j.p/

1 nga 3

The post Parandalimi i krimeve kibernetike, Policia e Shtetit memorandum mirëkuptimi me Shoqatën e Bankave appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Në “Përballje Podcast”, profesori i sigurisë kibernetike në UBT, Blerton Abazi, ka folur për ndikimin që teknologjia dhe dezinformimi po e kanë mbi proceset demokratike, duke theksuar se siguria kibernetike sot nuk është më vetëm çështje teknike, por edhe çështje besueshmërie dhe demokracie.

“Nëse deri tani kemi folur për sigurinë kibernetike, për pjesën e dezinformimit dhe deepfake vetëm në aspektin teknik, tash kjo nuk ka të bëjë vetëm me pjesë teknike, por ka të bëjë edhe me besueshmëri,” tha Abazi.

Në “Përballje Podcast”, profesori i sigurisë kibernetike në UBT, Blerton Abazi, ka folur për ndikimin që teknologjia dhe dezinformimi po e kanë mbi proceset demokratike, duke theksuar se siguria kibernetike sot nuk është më vetëm çështje teknike, por edhe çështje besueshmërie dhe demokracie.“Nëse de...

Ai paralajmëroi se në momentin kur qytetarët fillojnë të dyshojnë në integritetin e votës, rrezikohet vetë baza e demokracisë.

- YouTube www.youtube.com

“Nëse zëri i qytetarëve, ose qytetarët vetë, dyshojnë që vota e tyre është manipuluar përmes formave të ndryshme, atëherë ne kemi të bëjmë me një rrezik për vetë demokracinë”, ka deklaruar ai.

Abazi foli edhe për përhapjen e shpejtë të videove të manipuluara (deepfake) dhe vështirësitë që kanë institucionet dhe mediat për t’i ndaluar ato në kohë.

“Modelet e tilla në siguri kibernetike, por edhe në deepfake, janë rritur aq shumë sa që shpejtësia e publikimit të atyre videove është shumë më e shpejtë sesa përgjigja e verifikuesve të fakteve për t’i ndaluar ato.”

Edhe kur videot arrijnë të ndalen, shtoi ai, pasojat mbeten.

“Gjurmët dhe pasojat po mbesin mbrapa derisa po verifikohen.”

Profesori theksoi se tashmë nuk është e mundur të ndalohen plotësisht manipulimet digjitale, por mund të menaxhohen dhe kufizohen pasojat e tyre përmes vetëdijesimit publik dhe përgjegjësisë institucionale.

“Ka teknologji që mund t’i identifikojnë, por zhvillimi i tyre është shumë i shpejtë. Prandaj qytetarët dhe kompanitë duhet të mendojnë më shumë si t’i menaxhojnë këto video, sesa t’i ndalojnë ato, sepse tashmë është e pamundur të ndalohen plotësisht”, ka shtuar ai.

Ky diskutim u zhvillua në kuadër të serisë “Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë” të “Përballje Podcast”, që trajton ndikimin e dezinformimit dhe temat tjera. /Telegrafi/

TIRANË, 20 tetor /ATSH/ Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike (AKSK) dhe Ministria e Punëve të Jashtme e Mbretërisë së Hollandës, në bashkëpunim me Observer Research Foundation America dhe Albania Sustainable Development Organization, organizuan në Tiranë një dialog rajonal mbi politikat e sigurisë kibernetike.

Ky aktivitet mblodhi 50 pjesëmarrës nga qeveria, biznesi dhe shoqëria civile nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor. Sipas njoftimit të AKSK-së, në këtë tryezë u trajtuan mënyrat për të përmirësuar bashkëpunimin rajonal në mbrojtjen kibernetike, reagimin ndaj incidenteve, diplomacinë kibernetike dhe ngritjen e kapaciteteve.

Drejtori i Përgjithshëm i AKSK, Igli Tafa, u shpreh se “ende ekziston një hendek i ndjeshëm në fushën e sigurisë kibernetike në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Sfida të tilla nuk mund të përballohen të vetëm, por vetëm përmes bashkëpunimit dhe ndërtimit të përbashkët të kapaciteteve mund të ecim përpara”.

Ernst Noorman, ambasador i Posaçëm për Çështjet e Sigurisë Kibernetike në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Mbretërisë së Holandës, theksoi se “siguria kibernetike kërkon përfshirje të shumë aktorëve, nuk është vetëm çështje qeveritare, por përfshin gjithë shoqërinë. Me digjitalizimin që sjell efikasitet, sfidat bëhen gjithnjë e më komplekse. Veprimi i koordinuar dhe besimi i ndërsjellë janë thelbësorë nëse duam të ecim përpara së bashku”.

Ky dialog ndërtohet mbi rezultatet e takimeve të mëparshme të zhvilluara në Tiranë në nëntor 2024 dhe në Shkup, Maqedonia e Veriut, në qershor 2022 dhe shtator 2023.

/e.i/j.p/

The post Dialog rajonal në Tiranë mbi politikat e sigurisë kibernetike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Kosova ka përfunduar raundin e parë të zgjedhjeve lokale, dhe në “Përballje Podcast” është diskutuar për një temë që lidhet drejtpërdrejt me proceset demokratike të vendit, deepfake dhe siguria kibernetike gjatë zgjedhjeve.

Të ftuar në episod ishin Dren Gërguri, ligjërues në Gazetari në Universitetin e Prishtinës, dhe Blerton Abazi, profesor i Sigurisë Kibernetike në UBT.

Rreziku i manipulimit digjital

Në hapje të bisedës, Dren Gërguri sqaroi se “deepfake është çdo audio apo video e gjeneruar me inteligjencë artificiale, ku mund të paraqitet dikush që thotë diçka që në fakt nuk e ka thënë”.

Ai theksoi se niveli i përsosmërisë së këtyre materialeve ka arritur në atë pikë sa “është shumë e vështirë për syrin e njeriut të dallojë nëse një video është reale apo e ndërtuar artificialisht”.

Sipas tij, ky zhvillim po e sfidon ndjeshëm gazetarinë profesionale dhe publikun në ndarjen e informacionit të saktë nga mashtrimet.

- YouTube www.youtube.com

Gërguri paralajmëroi se përdorimi i videove të manipuluara mund të ketë pasoja të rënda për perceptimin publik dhe për besimin në institucione:

“Në momentin që qytetarët nuk janë të sigurt çka është e vërtetë, krijohet një mjegull ku askush nuk di çka të besojë më. Dhe kjo është e mjaftueshme për ta cenuar procesin zgjedhor”, tha Gërguri në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin Muhamet Hajrullahu.

Ai solli edhe shembuj konkretë të përdorimit të narrativave të rreme që vijnë nga Serbia dhe Rusia, të cilat sipas tij “përdorin të njëjtat taktika propagandistike prej vitesh, duke e paraqitur Kosovën si vend në krizë, dhe përmes përsëritjes e kthejnë të pavërtetën në diçka që duket e besueshme”.

Siguria kibernetike, një çështje e demokracisë

Nga ana tjetër, profesori Blerton Abazi nënvizoi se siguria kibernetike sot nuk kufizohet vetëm në aspektin teknik.

“Kjo nuk është më vetëm çështje e rrjeteve apo e serverëve. Nëse qytetarët dyshojnë që vota e tyre mund të manipulohet përmes formave digjitale, atëherë kemi rrezik për vetë demokracinë,” tha ai.

Abazi rikujtoi rastet kur vonesat teknike në publikimin e rezultateve zgjedhore kishin krijuar terren për përhapjen e dezinformimit, duke theksuar se “mungesa e komunikimit të shpejtë institucional krijon hapësirë për panik dhe për narrativa të rreme që dëmtojnë besimin e qytetarëve”.

Ai tregoi gjithashtu se në shumë raste, problemet që paraqiten si “sulme kibernetike” janë thjesht dështime teknike apo abuzime të brendshme, por mungesa e sqarimit publik i kthen në kriza besimi.

“Një platformë e pa testuar mirë mund të dështojë dhe qytetarët e përjetojnë si manipulim. Në këto raste, transparenca është mbrojtja më e mirë.”

Foto: Pjetër Monreca

Inteligjenca artificiale – mundësi dhe rrezik

Të dy ekspertët u ndalën edhe te ndikimi global i inteligjencës artificiale.

Gërguri theksoi se tashmë janë shënuar raste ku “në takime online, një drejtues kompanie është zëvendësuar nga një deepfake që në kohë reale jepte urdhra dhe kryente transaksione financiare”, duke vjedhur mijëra dollarë.

“Kjo tregon se kemi hyrë në një epokë ku manipulimi nuk është vetëm çështje montazhi, por edhe i komunikimit të drejtpërdrejtë. Prandaj vetëdija dhe edukimi janë më të rëndësishme se kurrë”, theksoi ai.

Abazi shtoi se kjo “është një luftë e pafund mes ofensivës dhe mbrojtjes”:

“Sa herë që zhvillohet një mekanizëm i ri për t’i detektuar manipulimet, zhvillohet menjëherë një tjetër për t’i shmangur ato. Është një betejë e pandalshme teknologjike që kërkon reagim të vazhdueshëm institucional.”

Çfarë duhet bërë?

Në përmbyllje, të ftuarit theksuan se Kosova ka nevojë për një bashkërendim të qëndrueshëm mes institucioneve, mediave dhe sektorit privat për të ndërtuar një sistem funksional të mbrojtjes digjitale.

Abazi theksoi: “Ende nuk kemi një Agjenci të funksionalizuar të Sigurisë Kibernetike. Infrastruktura ekziston, por mungon koordinimi dhe ndërgjegjësimi. Siguria kibernetike nuk mund të jetë vetëm përgjegjësi e institucioneve – është detyrë e të gjithëve, përfshirë sektorin privat dhe vetë qytetarët.”

Ndërsa Gërguri e mbylli me rëndësinë e edukimit medial dhe të mendimit kritik:

“Sikurse mjeku që është i rëndësishëm për shëndetin, gazetari është thelbësor për shëndetin informativ të shoqërisë. Duhet të mësojmë ta verifikojmë çdo informacion përpara se ta besojmë, sidomos në kohën e inteligjencës artificiale.”

Ky është episodi i tretë i “Përballje Podcast” (Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë), një seri prej tetë episodesh që synon të nxisë debat për rolin e mediave, dezinformimin dhe sfidat e besueshmërisë gjatë zgjedhjeve në Kosovë. /Telegrafi/.