Transparenca mbetet parimi kryesor në përdorimin e inteligjencës artificiale në media, ndërsa përgjegjësia për përmbajtjen mbetet editoriale.
Në “Përballje Podcast”, Niman Racaj, ushtrues detyre i Kryeshefit Ekzekutiv të Komisioni i Pavarur i Mediave, ka theksuar se përdorimi i inteligjencës artificiale nuk e përjashton përgjegjësinë ligjore, pavarësisht mënyrës se si krijohet përmbajtja.
“Transparenca është numër një nga pikëpamja e rregullatorit. Inteligjenca artificiale nuk e përjashton përgjegjësinë ligjore. Editori duhet të jetë përgjegjës dhe përgjegjësia bie mbi atë që e publikon përmbajtjen”, ka deklaruar Racaj.
Ai ka sqaruar se edhe në mungesë të një akti të veçantë ligjor për inteligjencën artificiale, aktet ekzistuese vazhdojnë të zbatohen në rast se një përmbajtje e prodhuar me AI është e dëmshme.
“Nëse përmbajtja është e dëmshme, ajo rregullohet dhe zbatohen aktet në fuqi, pavarësisht mënyrës se si është krijuar”, ka theksuar Racaj, duke shtuar se përgjegjësia mbetet te subjekti i licencuar dhe redaksia përkatëse. /Telegrafi/
Përhapja e shpejtë e inteligjencës artificiale në prodhimin e përmbajtjeve mediatike po krijon sfida të reja për rregullatorët, mediat dhe publikun, veçanërisht në kontekstin e dezinformimit dhe proceseve zgjedhore.
Në “Përballje Podcast”, Niman Racaj, ushtrues detyre i Kryeshefit Ekzekutiv të Komisioni i Pavarur i Mediave, ka theksuar se inteligjenca artificiale po e transformon rrënjësisht mënyrën e krijimit të përmbajtjes, por nuk e ndryshon parimin themelor të përgjegjësisë editoriale.
“Çdo përmbajtje e cila është prodhuar me inteligjencë artificiale duhet të jetë transparente dhe të tregohet qartë që është e tillë, në mënyrë që të mos krijohet konfuzion tek publiku”, ka deklaruar Racaj shkrun Telegrafi.
Sipas tij, pavarësisht mungesës së një akti të veçantë ligjor për inteligjencën artificiale, përgjegjësia ligjore nuk zhduket.
“Inteligjenca artificiale nuk e përjashton përgjegjësinë. Editori duhet të jetë përgjegjës, përgjegjësia bie mbi atë që e publikon përmbajtjen”, ka theksuar ai.
Racaj ka vlerësuar se përfitimet e inteligjencës artificiale janë të mëdha, por rreziku i keqpërdorimit të saj për dezinformim është po aq serioz.
“Shpërndarja e një përmbajtjeje të rreme sot është shumë më e lehtë dhe arrin shumë më shpejt te publiku”, ka thënë ai, duke shtuar se kjo e bën të domosdoshme vendosjen e standardeve të qarta për mediat.
Sipas tij, rregullimi nuk duhet parë si kufizim i lirisë së medias, por si mbrojtje e interesit publik.
“Vetë ekzistenca jonë si rregullator është mbrojtja e interesit publik, dhe interesi publik mbrohet duke përcaktuar standarde dhe kritere të qarta”, ka deklaruar Racaj.
Çfarë tutje? Përmbajtja dhe edukimi medial
Duke folur për hapat e ardhshëm, Racaj ka theksuar se rregullimi i inteligjencës artificiale në media nuk mund të ndodhë i shkëputur nga rregullimi i mediave online në përgjithësi.
“Nëse nuk e kemi të rregulluar çështjen e mediave online, do të jetë shumë problematike të kalojmë në stadin tjetër të rregullimit që është inteligjenca artificiale”, ka vlerësuar ai.
Në këtë proces, ai ka theksuar edhe rolin kyç të edukimit medial.
“Edukimi medial është bërë shumë më i nevojshëm, sidomos me zhvillimin e hovshëm të teknologjisë dhe platformave të reja”, ka thënë Racaj, duke shtuar se kjo kërkon përfshirje institucionale dhe strategji kombëtare./Telegrafi./
Komisioni i Pavarur i Mediave (KPM) ka publikuar raportin e monitorimit të mediave audio-vizuale gjatë fushatës për Zgjedhjet e Parakohshme për Kuvendin e Kosovës 2025.
KPM ka identifikuar një sërë shkeljesh gjatë monitorimit të mediave në fushatën zgjedhore, por për shkak të mungesës së kuorumit në Komision, këto gjetje nuk janë shoqëruar me vendime apo sanksione.
Në “Përballje Podcast”, Niman Racaj, ushtrues detyre i Kryeshefit Ekzekutiv të KPM-së, ka sqaruar se roli i institucionit gjatë procesit zgjedhor ka qenë monitorimi i mediave dhe zbatimi i Ligjit për Zgjedhjet dhe rregulloret përkatëse.
“KPM-ja ka përcjellë të gjitha mediat që kanë mbuluar fushatën zgjedhore dhe ka monitoruar trajtimin e barabartë dhe të drejtë të subjekteve politike, komunikimet politike dhe komerciale, si dhe respektimin e heshtjes zgjedhore”, ka deklaruar Racaj, shkruan Telegrafi.
Shkelje të përsëritura, mosidentifikim i reklamimit politik
Sipas Racajt, gjetjet e raportit tregojnë se problemet mbeten të njëjta nga zgjedhjet në zgjedhje, veçanërisht në aspektin e transparencës së reklamimit politik. Shkeljet më të zakonshme janë, sipas tij: mosidentifikimi i duhur i reklamimit politik, përdorimi i fëmijëve në spote politike, sponsorizimi i emisioneve politike, reklamimi me ekran të ndarë dhe vendosja e produkteve në emisionet e çështjeve aktuale, si dhe mosrespektimi i periudhës së heshtjes zgjedhore.
“Vazhdojmë të kemi mosidentifikimin e duhur të spoteve politike. Nuk tregohet se kush qëndron prapa spotit politik dhe kush është sponsorizuesi i përmbajtjes, edhe pse këto janë kërkesa minimale ligjore”, ka theksuar ai.
Ai ka shtuar se shumica e shkeljeve kanë qenë të natyrës teknike, por një çështje më problematike mbetet përdorimi i fëmijëve në aktivitetet politike.
“Përdorimi i fëmijëve për përçimin e mesazheve politike është i ndaluar, sepse ata janë nën moshën madhore dhe nuk janë të vetëdijshëm për ekspozimin që kanë ndaj mesazheve politike”, ka deklaruar Racaj.
Niman Racaj nga KPM me kryredaktorin e Telegrafit, Muhamet HajrullahuFoto: Ridvan Slivova
Pa ankesa zyrtare gjatë zgjedhjeve
Një element i veçantë i këtyre zgjedhjeve, sipas KPM-së, ka qenë mungesa e ankesave formale.
“Në zgjedhjet e fundit nuk kemi pasur asnjë ankesë. Kjo për ne është tregues se mediat kanë qenë në pajtim me obligimet ligjore”, ka thënë Racaj, duke sqaruar se mungesa e ankesave nuk nënkupton domosdoshmërisht mungesë absolute të problemeve.
Ai ka theksuar se barazia në mbulim nuk mund të kuptohet në kuptim matematikor, pasi prezenca mediatike varet nga aktiviteti politik i subjekteve.
“Është e pamundshme të krijohet barazi matematikore. Subjektet me më shumë aktivitete politike, logjikisht, kanë edhe më shumë hapësirë mediatike”, ka theksuar ai.
Puna e Zyrës Ekzekutive pa vendime përfundimtare
Racaj ka sqaruar se Zyra Ekzekutive e KPM-së ka funksionuar gjatë gjithë procesit zgjedhor, duke komunikuar me mediat për përmirësimin e shkeljeve të identifikuara.
“Logjika e punës së KPM-së është që përmes komunikimit t’i sjellë mediat në pajtueshmëri, e jo domosdoshmërisht përmes sanksionimit”, ka thënë ai.
Megjithatë, mungesa e një Komisioni funksional ka pamundësuar nxjerrjen e vendimeve përfundimtare.
“Është mëkat që nuk kemi pasur një Komision funksional për ta materializuar punën e Zyrës Ekzekutive dhe për të nxjerrë vendime mbi të gjeturat”, ka deklaruar Racaj, duke përmendur se raporti përfundimtar përfshin mbi 100 faqe analizë.
Inteligjenca artificiale dhe përgjegjësia editoriale
Duke folur për inteligjencën artificiale dhe ndikimin e saj në media, Racaj ka theksuar se transparenca duhet të jetë parimi udhëheqës i çdo rregullimi në këtë fushë.
“Çdo përmbajtje e prodhuar me inteligjencë artificiale duhet të jetë transparente dhe të tregohet qartë që është e tillë, në mënyrë që të mos krijohet konfuzion te publiku”, ka deklaruar ai.
Niman Racaj nga KPMFoto:Ridvan Slivova
Ai ka nënvizuar se përdorimi i inteligjencës artificiale nuk e përjashton përgjegjësinë ligjore dhe editoriale.
“Inteligjenca artificiale nuk e përjashton përgjegjësinë. Përgjegjësia bie mbi atë që e publikon përmbajtjen”, ka shtuar Racaj.
Në këtë kontekst, ai ka theksuar edhe nevojën urgjente për edukim medial në Kosovë.
“Edukimi medial është bërë shumë më i domosdoshëm, sidomos me zhvillimin e hovshëm të teknologjisë dhe platformave të reja”, ka përfunduar Racaj. /Telegrafi/
Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani në një intervistë ekskluzive për “Përballje Podcast” në Telegrafi.com ka folur për përfshirjen e Kosovës në Bordin e Paqes të themeluar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, cilat janë obligimet, përgjegjësitë dhe përfitimet që mund t'i ketë.
E para e shtetit në këtë podcast ka folur po ashtu për takimin e saj me Presidentin Donald Trump, raportet strategjike me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe mundësitë për një diplomaci të re, përfshirë edhe angazhimin me shtetet që ende nuk e kanë njohur Kosovën.
Osmani ka vlerësuar përfshirjen e Kosovës në Bordin e Paqes si një nga zhvillimet më të rëndësishme të politikës së jashtme të vendit në vitet e fundit, duke theksuar se ky hap e fuqizon drejtpërdrejt subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës.
Presidentja ka bërë të ditur se ka pasur disa diskutime me Trump që nga zgjedhja e tij, të fokusuara kryesisht në çështjet e sigurisë dhe stabilitetit rajonal, duke theksuar rëndësinë e rolit amerikan në ruajtjen e paqes, sigurisë dhe sovranitetit të Kosovës.
Në një intervistë për “Përballje Podcast”, Osmani tha se ka pasur disa diskutime me Trump që nga zgjedhja e tij, të fokusuara kryesisht në çështjet e sigurisë dhe stabilitetit rajonal.
“Kam pasur disa diskutime me Presidentin Trump nga momenti i zgjedhjes së tij. Një nga takimet kryesore është zhvilluar në Paris, në Pallatin Elize. Diskutimet kanë qenë të fokusuara në situatën e sigurisë dhe në nevojën që Shtetet e Bashkuara të Amerikës të vazhdojnë të kenë rol lidershipi në mirëmbajtjen e paqes dhe sigurisë në rajonin tonë si dhe biseda në kuadër të takimeve në Kombet e Bashkuara ku kemi pasur një diskutim përmbajtjesor rreth rolit të Presidentit Trump për paqen, në vendin tonë, por edhe më gjerë, sepse rajoni ynë është i rëndësishëm për administratën amerikane”, tha Presidentja.
Osmani theksoi se roli i Shteteve të Bashkuara në Kosovë mbetet thelbësor dhe i pazëvendësueshëm, si në aspektin e sigurisë, ashtu edhe në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të vendit.
“Roli i Amerikës në mirëmbajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë, në mbrojtjen e kufijve tanë së bashku me institucionet tona të sigurisë dhe në shtyrjen përpara të Kosovës me sovranitet të plotë dhe integritet territorial të plotë, është rol i pazëvendësueshëm,” theksoi ajo.
Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, ka deklaruar se përzgjedhja e Kosovës si shtet bashkëthemelues në “Bordin e Paqes”, një organizatë kjo e rëndësishme ndërkombëtare e udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, është vlerësuar jashtëzakonisht pozitivisht nga liderë të shumtë botërorë dhe ka dhënë një mesazh të fuqishëm për shtetësinë dhe sovranitetin e Kosovës.
Osmani theksoi gjithashtu rëndësinë simbolike dhe politike të përzgjedhjes së Kosovës si një nga 20 shtetet themeluese, krahas vendeve me popullsi dhe ekonomi shumë të mëdha.
“Ju i keni parë shumë nga shtetet që ishin aty janë shtete jashtëzakonisht të mëdha, shtete me treqind milionë banorë, shtete me dyqind milionë banorë, shtete me ekonomi të jashtëzakonshme disa prej tyre dhe Kosova të përzgjedhjet ndër njëzet shtete themeluese, kjo tregon vlerësim të jashtëzakonshëm nga ana e Shteteve të Bashkuara të Amerikës”, deklaroi presidentja në “Përballje Podcast”.
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka deklaruar se marrëveshja e nënshkruar në Davos për anëtarësimin e Kosovës në “Bordin e Paqes” do të procedohet për ratifikim në Kuvendin e Kosovës, menjëherë pas konstituimit të tij, duke theksuar se asnjë obligim nuk do të merret pa miratimin e Kuvendit dhe se nuk është kërkuar asnjë kontribut financiar i detyrueshëm nga Kosova.
Osmani tha se rreshtimi i Kosovës me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është i padiskutueshëm dhe se Kosova nuk ka asnjë hezitim politik ndaj kësaj nisme, duke kujtuar rolin vendimtar të SHBA-ve në lirinë dhe shtet-ndërtimin e Kosovës. /Telegrafi/
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka deklaruar se marrëveshja e nënshkruar në Davos për anëtarësimin e Kosovës në “Bordin e Paqes” do të procedohet për ratifikim në Kuvendin e Kosovës, menjëherë pas konstituimit të tij, duke theksuar se asnjë obligim nuk do të merret pa miratimin e Kuvendit dhe se nuk është kërkuar asnjë kontribut financiar i detyrueshëm nga Kosova.
Në “Përballje Podcast” me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullau, Osmani tha se rreshtimi i Kosovës me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është i padiskutueshëm.
Presidentja theksoi se Kosova nuk ka asnjë hezitim politik ndaj kësaj nisme, duke kujtuar rolin vendimtar të SHBA-ve në lirinë dhe shtet-ndërtimin e Kosovës.
Presidentja deklaroi se procedura për ratifikimin e marrëveshjes do të nisë sapo Kuvendi të konstituohet dhe se synohet një unifikim i plotë politik rreth kësaj iniciative.
“Natyrisht, unë kam vendosur që në momentin që konstituohet Kuvendi, sepse fatkeqësisht akoma s'e kemi, por me shpresën që sa më parë do ta kemi si institucion funksional menjëherë do ta procedojë këtë marrëveshje për ratifikim në Kuvend, se besoj që duhet të ketë legjitimitet sa më të plotë dhe një lloj unifikim që as nuk dyshoj se do ta kemi total të skenës politike në Republikën e Kosovës rreth kësaj iniciative”, deklaroi Osmani shkruan Telegrafi.
Ajo paralajmëroi krijimin e një platforme nacionale gjithëpërfshirëse për të përcaktuar kontributin e Kosovës në këtë organizatë.
“Planifikoj që menjëherë pas ratifikimit ta krijojmë një platformë nacionale ku secili do të bashkohet rreth saj për të determinuar çdo lloj kontributi që Kosova mund ta japë… planifikojmë që t'i ftojmë shoqërinë civile, pastaj edhe mediat edhe shumë organizata të tjera të cilat kanë ndërtuar një përvojë më shumë se njëzet e gjashtë vjeçare në ndërtim të paqes”, u shpreh presidentja në “Përballje Podcast”.
Osmani theksoi se Kosova ka përvojë unike për të kontribuuar në proceset e paqes dhe ndërtimit të institucioneve pas konfliktit.
“Kosova vërtet ka si të kontribuojë me përvojën e saj, me kontributin e saj, me rreshtimin e saj politik me energjinë e saj do të thoja që rrallëherë mund ta gjeni te shumë shtete të tjera”, u shpreh ajo.
Sa i përket obligimeve financiare, Presidentja Osmani tha se nuk ka kërkesë për kontribute të detyrueshme.
“Po e përsëris, nuk është kërkuar kontribut financiar nga Republika e Kosovës. Karta e Bordit të Paqes potencon që kontributet financiare janë vullnetare, pra varet vullnetarisht nga shtetet se a dëshirojnë të kontribuojnë dhe sa dëshirojnë të kontribuojnë”, tha Osmani.
Osmani shtoi se Kosova tashmë ka dhënë kontribut humanitar për Gazën dhe se mundësitë për ndihmë nuk kufizohen vetëm në aspektin financiar.
“Republika e Kosovës nëpërmjet donacionit të Qeverisë së Republikës ka ndarë mbështetje humanitare për popullatën në Gaza, por ka edhe shumë mundësi të tjera, nëpërmjet ekspertizës që e kemi ndërtuar, që ne të ndihmojmë”, deklaroi presidentja.
Në fund, Osmani tha se anëtarësimi në këtë organizatë i jep Kosovës zë të barabartë në diskutimet për çështje globale dhe gjeopolitike.
“Në një organizatë ndërkombëtare, ku do të flitet për shumë konflikte globale, ku do të flitet për shumë tema të rëndësishme gjeopolitike, Kosova do ta ketë zërin e saj të barabartë dhe kjo ka shumë rëndësi”, tha ajo.
Ajo e quajti këtë përzgjedhje si një mundësi historike për Kosovën që duhet shfrytëzuar me mençuri.
“Fakti që Shtetet e Bashkuara të Amerikës ia kanë bërë Kosovës këtë nder të jashtëzakonshëm… atëherë kjo është një mundësi që ne duhet ta shfrytëzojmë në mënyrën më të mençur të mundshme për interesat tona, për interes të paqes, por edhe duke dhënë kontribut për aq sa kemi kapacitet dhe kemi mundësi”, u shpreh Osmani. /Telegrafi/
Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, ka folur për takimet dhe diskutimet që ka pasur me Presidentin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, duke theksuar rëndësinë e rolit amerikan në ruajtjen e paqes, sigurisë dhe sovranitetit të Kosovës.
Në një intervistë për “Përballje Podcast”, Osmani tha se ka pasur disa diskutime me Trump që nga zgjedhja e tij, të fokusuara kryesisht në çështjet e sigurisë dhe stabilitetit rajonal.
“Kam pasur disa diskutime me Presidentin Trump nga momenti i zgjedhjes së tij. Një nga takimet kryesore është zhvilluar në Paris, në Pallatin Elize. Diskutimet kanë qenë të fokusuara në situatën e sigurisë dhe në nevojën që Shtetet e Bashkuara të Amerikës të vazhdojnë të kenë rol lidershipi në mirëmbajtjen e paqes dhe sigurisë në rajonin tonë si dhe biseda në kuadër të takimeve në Kombet e Bashkuara ku kemi pasur një diskutim përmbajtjesor rreth rolit të Presidentit Trump për paqen, në vendin tonë, por edhe më gjerë, sepse rajoni ynë është i rëndësishëm për administratën amerikane”, tha Presidentja.
Osmani theksoi se roli i Shteteve të Bashkuara në Kosovë mbetet thelbësor dhe i pazëvendësueshëm, si në aspektin e sigurisë, ashtu edhe në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të vendit.
“Roli i Amerikës në mirëmbajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë, në mbrojtjen e kufijve tanë së bashku me institucionet tona të sigurisë dhe në shtyrjen përpara të Kosovës me sovranitet të plotë dhe integritet territorial të plotë, është rol i pazëvendësueshëm,” theksoi ajo.
Presidentja sqaroi se diskutimet me Trump kanë qenë edhe të natyrës diskrete dhe se detajet do të bëhen publike në një periudhë tjetër.
“Këto janë diskutime diskrete dhe është mirë që, për hir të ecjes përpara të shtetit tonë dhe të relacionit me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, detajet t'i themi në një moment tjetër”, tha Osmani.
Ajo theksoi se takimet me Presidentin amerikan janë zhvilluar në frymën e falënderimit për mbështetjen e vazhdueshme të SHBA-së ndaj Kosovës.
“Ka qenë një diskutim falënderimi për rolin që Shtetet e Bashkuara po e luajnë për Kosovën dhe për përkrahjen e vazhdueshme që Amerika i jep shtetit tonë”, përfundoi Osmani. /Telegrafi/
Në një intervistë ekskluzive për “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, tregon çfarë do të thotë për Kosovën përfshirja në Bordin e Paqes të themeluar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe cilat janë obligimet, përgjegjësitë dhe përfitimet që mund t'i ketë.
Në këtë podcast, Osmani ka folur për takimin e saj me Presidentin Donald Trump, raportet strategjike me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe mundësitë për një diplomaci të re, përfshirë edhe angazhimin me shtetet që ende nuk e kanë njohur Kosovën.
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka vlerësuar përfshirjen e Kosovës në Bordin e Paqes si një nga zhvillimet më të rëndësishme të politikës së jashtme të vendit në vitet e fundit, duke theksuar se ky hap e fuqizon drejtpërdrejt subjektivitetin ndërkombëtar të Kosovës.
“Anëtarësimi i Kosovës në secilën organizatë ndërkombëtare është lajm i mirë për vendin tonë, e në veçanti kur po flasim për një organizatë ndërkombëtarë që udhëhiqet nga aleati ynë strategjik, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, shteti kryesor që nëpërmjet ndihmës, bashkërendimit dhe udhëheqjes, lidershipit të vet ia ka bërë Kosovës të mundur lirinë, pavarësinë, demokracinë dhe paqen që e gëzojmë”, tha Osmani me kryeredaktorin e Telegrafit, Muhamet Hajrullahu.
Ajo tha se është krejtësisht i natyrshëm rreshtimi politik i Kosovës me aleatin e saj, Shtetet e Bashkuara të Amerikës sa herë që ka nisma të tilla të rëndësishme ndërkombëtare.
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani në Përballje Podcast Foto: Ridvan Slivova
Osmani ka treguar detaje lidhur me ftesën për Kosovën si shtet themelues i kësaj organizate ndërkombëtare të themeluar nga SHBA me Presidentin Trump, çka sipas saj përbën një vlerësim të jashtëzakonshëm për shtetin dhe qytetarët e Kosovës.
“Kosova është vlerësuar nga ShBA. Ky është një vlerësim i jashtëzakonshëm i popullit tonë dhe i shtetit tonë si faktor i rëndësishëm për paqe dhe stabilitet, jo vetëm në rajon, por edhe përtej. Në anën tjetër, kjo fuqizon subjektivitetin e pozicionin ndërkombëtar të shtetit”.., deklaroi Osmani.
E para e shtetit sqaroi se pjesëmarrja në Bord i jep Kosovës mundësi të ketë zë të barabartë në vendimmarrjen ndërkombëtare, si dhe hap dyer të reja diplomatike, përfshirë edhe me shtete që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës.
“Na jep mundësi që të kemi zërin tonë të barabartë në tavolina të vendimmarrjes dhe në të njëjtën kohë na jep qasje te shumë shtete që ende nuk e kanë njohur Kosovën”, theksoi Presidentja.
Ajo shtoi se gjatë ceremonisë së themelimit të Bordit të Paqes ka pasur takime dhe komunikime të drejtpërdrejta me liderë të shumë shteteve, përfshirë edhe vende mos njohëse, të cilat, sipas saj, e kanë parë përfshirjen e Kosovës si një mesazh të fortë politik.
Presidentja sqaroi gjithashtu se anëtarësimi në këtë Bord nuk sjell obligime financiare të detyrueshme për Kosovën, pasi kontributet janë vullnetare dhe çdo angazhim i mëtejmë do të kalojë përmes Kuvendit.
Vjosa Osmani - Presidente e KosovësFoto: Ridvan Slivova
Osmani konfirmoi se marrëveshja do t’i dërgohet Kuvendit të Kosovës për ratifikim sapo ky institucion të konstituohet, me qëllim që procesi të ketë legjitimitet të plotë kushtetues dhe politik.
Duke folur për mesazhin që kjo përfshirje dërgon në arenën ndërkombëtare, Osmani tha se anëtarësimi i Kosovës në Bordin e Paqes është një konfirmim i pathyeshmërisë së shtetësisë së Kosovës. /Telegrafi/
Në një intervistë ekskluzive për “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, tregon çfarë do të thotë për Kosovën përfshirja në Bordin e Paqes dhe nëse kjo përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt ndërkombëtarizimit dhe forcimit të pozitës së vendit në skenën globale.
Në këtë podcast, Osmani flet për takimin e saj me Presidentin Donald Trump, raportet strategjike me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe mundësitë për një diplomaci të re, përfshirë edhe angazhimin me shtetet që ende nuk e kanë njohur Kosovën.
Ajo shpjegon gjithashtu rolin dhe përgjegjësitë e Kosovës në kuadër të këtij bordi, si dhe procesin e miratimit që pritet të zhvillohet në Kuvendin e Kosovës.
Nxënësit në Kosovë po rriten në një realitet ku inteligjenca artificiale dhe teknologjia digjitale janë pjesë e përditshme e jetës së tyre, prandaj sistemi arsimor duhet t’i përgatisë ata për ta kuptuar dhe përdorur këtë teknologji në mënyrë të përgjegjshme.
Kështu ka deklaruar Samir Shahini, drejtor i Drejtorisë së Arsimit në Komuna e Prishtinës.
Duke folur në “Përballje Podcast”, Shahini theksoi se nxënësit sot janë të rrethuar vazhdimisht nga teknologjia dhe inteligjenca artificiale, por shpesh pa udhëzime të mjaftueshme se si ta përdorin atë në mënyrë kritike.
“Nxënësit tanë jetojnë çdo ditë me teknologji. Nëse ata kanë qasje në internet, tabela digjitale dhe platforma online, atëherë duhet t’i mësojmë edhe si ta kuptojnë inteligjencën artificiale dhe si ta filtrojnë përmbajtjen që konsumojnë”, tha Shahini shkruan Telegrafi.
Ai bëri të ditur se Prishtina ka nisur pilotimin e përfshirjes së temave që lidhen me inteligjencën artificiale dhe edukimin medial në shkolla, pa pritur vendime nga niveli qendror, duke e parë këtë si një domosdoshmëri për përgatitjen e nxënësve për të ardhmen digjitale.
Sipas Shahinit, qëllimi i këtyre iniciativave është që nxënësit të mos jenë vetëm konsumues pasivë të teknologjisë, por përdorues të vetëdijshëm dhe kritikë, të aftë të dallojnë informacionin e saktë nga ai i manipuluar.
Ai shtoi se kryeqyteti synon të shërbejë si model për komunat e tjera në Kosovë, duke testuar praktika të reja arsimore që mund të shtrihen më pas në nivel vendi. /Telegrafi/
Kosova mund të mos jetë “gati” për edukim medial nëse dëgjohen zërat skeptikë, por pritja vetëm do ta përkeqësonte situatën, ka vlerësuar Samir Shahini, drejtor i Drejtorisë së Arsimit në Komuna e Prishtinës.
“Çdo ndryshim në arsim përballet me rezistencë dhe skepticizëm, por kjo nuk duhet të jetë arsye për mosveprim”, tha Shahini në “Përballje Podcast”, duke theksuar se nxënësit sot kanë qasje të pakufizuar dhe shpesh të pakontrolluar në internet dhe rrjete sociale, madje edhe gjatë qëndrimit në shkollë.
“Prishtina ka vendosur të mos presë nivelin qendror, duke pilotuar mësimin gjithëditor dhe përfshirjen e temave si inteligjenca artificiale dhe edukimi medial”, theksoi Shahini, duke shtuar se kryeqyteti duhet të shërbejë si model për komunat e tjera në Kosovë shkruan Telegrafi.
Fëmijët në Kosovë kalojnë mesatarisht mbi tri orë në ditë në media digjitale, kryesisht për argëtim, ndërsa përdorimi i teknologjisë për mësim dhe zhvillim mbetet i kufizuar.
Kështu ka deklaruar Blerta Aliu Ahmeti nga Iniciativa për Fuqizimin e Arsimit.
Sipas saj, fëmijët shpesh ekspozohen ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme për moshën e tyre, ndërkohë që rastet e dhunës online, bullizmit digjital dhe sfidave të rrezikshme në internet janë në rritje.
“Shumë pak raste kemi kur fëmijët e përdorin teknologjinë për mësim apo zhvillim, ndërsa dhuna online dhe përmbajtjet e pakontrolluara po bëhen gjithnjë e më shqetësuese”, tha Aliu Ahmeti.
Ajo theksoi se, ndonëse edukimi medial është pjesë e kurrikulës në Kosovë që nga viti 2016, zbatimi praktik në shkolla ka qenë minimal, kryesisht për shkak të mungesës së trajnimeve dhe kapaciteteve te mësimdhënësit.
“Edukimi medial duhet të nisë herët, jo për t’i ndaluar fëmijët nga teknologjia, por për t’i mësuar se si ta përdorin atë në mënyrë kritike dhe të sigurt”, u shpreh ajo.
Aliu Ahmeti foli edhe për projektin “Edukimi Mediatik – Ekspertiza Nordike në Kosovë”, përmes të cilit përvojat e vendeve nordike po përshtaten në kontekstin lokal, në bashkëpunim me disa komuna, me synim forcimin e edukimit medial në shkollat fillore dhe të mesme./Telegrafi/.
Edukimi medial duhet të jetë pjesë funksionale e sistemit arsimor në Kosovë, për t’u mundësuar fëmijëve dhe të rinjve zhvillimin e mendimit kritik dhe dallimin e informacionit të saktë nga dezinformimi.
Kjo u theksua në episodin e ri të “Përballje Podcast”, ku u diskutua për rolin e shkollave, institucioneve dhe shoqërisë në epokën digjitale.
Blerta Aliu- Ahmeti nga Iniciativa për Fuqizimin e Arsimit bëri të ditur se fëmijët në Kosovë kalojnë mesatarisht rreth tri orë në ditë në media digjitale, kryesisht për argëtim.
“Shumë pak raste kemi kur teknologjia përdoret për mësim apo zhvillim, ndërsa ekspozimi ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme dhe dhunës online po rritet”, tha ajo shkruan Telegrafi.
Aliu- Ahmeti theksoi se, ndonëse edukimi medial është pjesë e kurrikulës që nga viti 2016, “zbatimi praktik në shkolla ka qenë minimal”, kryesisht për shkak të mungesës së trajnimeve për mësimdhënësit.
Blerta Aliu Ahmeti nga EEIFoto: Ridvan Slivova
Ajo shtoi se EEI ka nisur projekt- pilot në bashkëpunim me disa komuna, për të trajnuar mësimdhënësit me mbështetje të ekspertëve nga vendet nordike.
Nga ana tjetër, Samir Shahini, drejtor i Drejtorisë së Arsimit në Komuna e Prishtinës, vlerësoi se shoqëria kosovare shpesh e pranon rëndësinë e edukimit medial vetëm në teori.
“Çdo ndryshim përballet me rezistencë, por kjo nuk duhet të na ndalë. Nxënësit sot kanë qasje të pakontrolluar në internet dhe kjo kërkon veprim urgjent”, tha Shahini transmeton Telegrafi.
Sipas tij, teknologjia ka ndikuar edhe në rritjen e konflikteve, bullizmit dhe dhunës mes të rinjve, por “mund të jetë mjet pozitiv vetëm nëse shoqërohet me edukim të duhur”.
Samir Shahini nga Komuna e PrishtinësFoto: Ridvan Slivova
Ai theksoi se Prishtina ka nisur iniciativa konkrete, duke pilotuar mësimin gjithë- ditor dhe përfshirjen e temave si inteligjenca artificiale dhe edukimi medial, pa pritur vendime nga niveli qendror.
Të dy panelistët u pajtuan se edukimi medial është edhe investim për demokracinë, pasi në kohën e dezinformimit dhe përmbajtjeve të manipuluara, ndërtimi i mendimit kritik që nga mosha e hershme është thelbësor për shoqërinë kosovare.
Ky ishte episodi e gjashtë i serisë “Përballje Podcast” (Integriteti Medial dhe Demokracia në Kosovë), ku diskutohen tema kundër dezinformimit, inteligjencën artificiale, edukimin medial, sigurinë kibernetike etj. /Telegrafi/
Zhvillimi i inteligjencës artificiale dhe përhapja e videove ‘deepfake’ po e çojnë dezinformimin në një nivel të ri rreziku, veçanërisht në periudha të ndjeshme si fushatat zgjedhore.
Kështu tha mes tjerash Aimona Vogli në “Përballje Podcast”.
Sipas saj, inteligjenca artificiale po përdoret gjithnjë e më shumë për të krijuar përmbajtje të manipuluara, përfshirë video dhe imazhe që duken autentike, por që në realitet janë të rreme.
"Kjo e bën gjithnjë e më të vështirë dallimin mes së vërtetës dhe manipulimit, si për publikun ashtu edhe për mediat".
Vogli theksoi se, ndonëse AI po shfrytëzohet edhe për zhvillimin e mjeteve të verifikimit, pala që synon të dezinformojë shpesh ecën më shpejt dhe përfiton nga algoritmet e rrjeteve sociale, të cilat favorizojnë përmbajtjet sensacionale dhe emocionale.
“Teknologjia nuk e ka mendimin kritik”, nënvizoi ajo, duke shtuar se ky mbetet avantazhi kryesor i gazetarëve profesionistë dhe i një publiku të edukuar medialisht.
“Pa verifikim dhe pa përgjegjësi editoriale, videot deepfake dhe përmbajtjet e gjeneruara nga AI rrezikojnë të manipulojnë opinionin publik dhe të dëmtojnë besimin në media”, ka deklaruar ajo shkruan Telegrafi.
Voglo apeloi që mediat dhe institucionet të investojnë më shumë në edukimin medial dhe në zhvillimin e mekanizmave për identifikimin e përmbajtjeve të rreme, për të shmangur përhapjen e dezinformimit në epokën e inteligjencës artificiale. /Telegrafi/
Dezinformimi në fushën e shëndetësisë është një nga format më të rrezikshme të keqinformimit, me pasoja të drejtpërdrejta për jetën dhe mirëqenien e qytetarëve.
Kështu u shpreh Aimona Vogli, menaxhere editoriale në Faktoje.al, në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com
“Informacioni i rremë për shëndetin nuk është një problem abstrakt, por një rrezik real që ndikon në vendimmarrjen e njerëzve. Kur flasim për dezinformim nuk është një gjë abstrakte...Raste të tilla mund të çojnë deri te ndërprerja e mjekimeve dhe përkeqësimi i gjendjes shëndetësore të pacientëve”, u shpreh ajo.
Vogli vuri në dukje se mund të krijon pasiguri.
“Shpërndarja e informacioneve të paverifikuara për trajtime, sëmundje apo këshilla mjekësore krijon panik dhe keq orienton publikun, veçanërisht në rrjetet sociale, ku mungon filtri profesional”, thotë ajo.
Foto: Ridvan Slivova
Në këtë kontekst, Vogli theksoi rëndësinë e verifikimit të burimeve dhe përgjegjësinë e mediave për të mos publikuar informacione shëndetësore pa u bazuar në burime të besueshme dhe ekspertizë profesionale, duke nënvizuar se dezinformimi në këtë fushë mund të ketë pasoja të pakthyeshme./Telegrafi/.
Janina Ymeri nga Lidhja Demokratike e Kosovës, ka deklaruar se zgjidhja për krizën energjetike në Kosovë nuk qëndron te importi urgjent, por te planifikimi afatgjatë dhe përgjegjësia institucionale.
Në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Ymeri tha se sektori i energjisë po funksionon pa strategji të qartë dhe pa planifikim vjetor, çka sipas saj është arsyeja kryesore pse krizat po përsëriten.
“Zgjidhja është planifikimi vjetor i të gjithë sektorit të energjisë elektrike, që nuk është bërë as për vitin 2025 e as për vitin 2026”, deklaroi Ymeri shkruan Telegrafi.
Ajo theksoi se institucionet duhet të tregojnë qartë se sa energji i nevojitet Kosovës, sa do të importohet dhe nga cilat burime, në mënyrë që të shmangen situatat emergjente me çmime të larta.
“Duhet me ditë sa kemi nevojë për energji, sa kemi me importu dhe prej kujt kemi me importu. Kjo është bazë”, u shpreh ajo.
Sipas Ymerit, mungesa e këtij planifikimi e ka bërë sektorin të pambrojtur dhe ka hapur rrugë për improvizime që po i kushtojnë shtrenjtë qytetarëve.
“Pa planifikim, gjithçka bëhet ad-hoc. Importi bëhet urgjent dhe faturën e paguajnë qytetarët”, tha ajo.
Deputetja e zgjedhur e LDK-së shtoi se transparenca dhe mbikëqyrja institucionale janë po aq të rëndësishme sa vetë prodhimi i energjisë.
“Energjia elektrike është siguri kombëtare dhe nuk mund të menaxhohet pa përgjegjësi dhe pa llogaridhënie”, theksoi Ymeri.
Ymeri dhe Hajrullahu në "Përballje Podcast"Foto: Ridvan Slivova
Ajo paralajmëroi se, në mungesë të një strategjie të qartë vjetore, Kosova do të vazhdojë të përballet me kriza të përsëritura energjetike dhe pasoja të rënda ekonomike për qytetarët dhe bizneset./Telegrafi/.
Deputetja e zgjedhur nga Lidhja Demokratike e Kosovës, Janina Ymeri, ka paralajmëruar se kriza energjetike po reflektohet drejtpërdrejt në rritjen e faturave të rrymës dhe shtrenjtimin e produkteve bazë, duke goditur ekonominë familjare.
Në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Ymeri tha se importi milionësh i energjisë po krijon një efekt zinxhir që sapo ka nisur të ndihet nga qytetarët.
“Kjo ndikon në ekonomi, dyqind e pesëdhjetë milionëshin nuk e keni parë ende”, tha ajo, duke shtuar se pasojat do të thellohen.
Sipas saj, shpenzimet e larta për energji dalin fillimisht në pah në buxhetin publik, por përfundojnë në faturat e qytetarëve.
“Tash na bien faturat tona. E kur bien faturat, rritet gati çdo shërbim dhe çdo produkt”, theksoi Ymeri.
Ajo paralajmëroi se edhe subvencionet eventuale shtetërore për energjinë janë para publike që mungojnë në investime të tjera.
“Nëse subvencionohet me paratë tona, atëherë një investim tjetërkund ka me na mungu”, u shpreh ajo.
Duke e ilustruar efektin zinxhir në ekonomi, Ymeri mori shembull çmimet e ushqimeve.
“Kur rritet çmimi i vezës, rritet torta. Po e paguajmë edhe vezën, edhe tortën – dy herë çmimin në fund”, deklaroi Ymeri, duke theksuar se barra përfundimtare bie gjithmonë mbi qytetarët”.
Sipas saj, kolapsi energjetik po e gërryen ekonominë e Kosovës, ndërsa pasojat reale do të ndihen edhe më shumë në muajt në vijim nëse nuk ka ndërhyrje dhe planifikim serioz në sektorin e energjisë. /Telegrafi/
Janina Ymeri nga Lidhja Demokratike e Kosovës, ka deklaruar se reduktimet e energjisë elektrike, të cilat së fundmi kanë prekur edhe Prishtinën, janë dëshmi e qartë e një krize serioze dhe e një kolapsi energjetik në vend, të shoqëruar me mungesë reagimi nga institucionet përgjegjëse.
Në “Përballje Podcast” në Telegrafi.com, Ymeri tha se Prishtina zakonisht konsiderohet zonë e privilegjuar për shkak të pranisë së institucioneve shtetërore, QKUK-së dhe funksioneve kyçe publike.
“Kur ka pasur reduktime edhe në Prishtinë, që është zonë e privilegjuar sepse i ka institucionet publike, QKUK-në dhe funksionet kyçe të vendit, atëherë duhet me u pyet çka po ndodh me qytetet tjera”, deklaroi Ymeri, shkruan Telegrafi.
Ajo shtoi se nga reagimet që ka marrë nga qytetarët, situata në komunat tjera është edhe më e rëndë.
“Po flas edhe nga komentet që i marr prej njerëzve, prej Ferizajt e deri te zonat më rurale, ku gjendja është edhe më keq”, u shpreh ajo.
Sipas Ymerit, fakti që reduktimet kanë prekur edhe kryeqytetin tregon se problemi është thelbësor dhe jo i rastësishëm.
Deputetja e zgjedhur e LDK-së theksoi se kjo gjendje është paralajmëruar prej kohësh dhe tani po manifestohet hapur.
“Kjo e tregon atë që po e themi prej një kohe të gjatë – është kolaps energjetik, vetëm se tash vetëdija është manifestu edhe në kushte dimri”, deklaroi Ymeri.
Ajo theksoi se përgjegjësia nuk duhet t’u bartet punëtorëve teknikë, të cilët sipas saj janë nën presion të madh.
“Nuk duhet me ua lënë fajin zyrtarëve teknikë. Me të ra dy blloqe prej pesë është shumë, por kjo vjen si pasojë e vendimeve dhe mosveprimeve të instancave qeveritare”, tha ajo.
Në këtë kontekst, Ymeri kritikoi ashpër mungesën e reagimit institucional.
“As kryeministri dhe as ministria në detyrë nuk kanë pasur asnjë reagim deri tash”, deklaroi ajo.
Sipas saj, heshtja institucionale është veçanërisht shqetësuese në një kohë kur, siç tha, rreth 50 për qind e konsumit po mbulohet përmes importit të energjisë elektrike.
“Kur importohet gjysma e konsumit dhe kjo pranohet si normale, atëherë problemi është shumë më i thellë”, përfundoi Ymeri. /Telegrafi/
Zgjedhja e Presidentes apo Presidentit të ri të Kosovës, sipas analistit të politikave Agron Demi, nuk pritet të shoqërohet me bllokadë institucionale, pavarësisht debateve politike që mund të zhvillohen.
Sipas tij, bazë për këtë është vendimi i Gjykata Kushtetuese e Kosovës në rastin e Behgjet Pacollit, i cili përcakton qartë obligimin e deputetëve për të marrë pjesë në procesin e votimit.
“Deputetët janë të obliguar me marrë pjesë në votim. Edhe nëse nuk arrihet zgjedhja në dy rundet e para, në rundin e tretë Presidenti zgjidhet me 61 vota, por deputetët duhet të jenë të pranishëm”, u shpreh Demi në “Përballje Podcast”, shkruan Telegrafi.
Ai theksoi se partitë politike nuk kanë më hapësirë për manovra apo bllokada të qëllimshme, pasi përvoja e kaluar ka treguar se zvarritjet institucionale nuk u kanë sjellë përfitime politike.
“Bllokada disamujore, edhe pse realisht përgjegjësia ishte kryesisht e partisë në pushtet, në perceptimin publik përfundimisht nuk e dëmtoi Vetëvendosjen”, tha Demi, duke shtuar se kjo parti ka arritur ta menaxhojë narrativën politike në favor të saj.
Sipas analistit, një raund i ri zgjedhjesh parlamentare nuk do t’u konvenonte as partive opozitare.
Ai përmendi se Lidhja Demokratike e Kosovës pritet të hyjë në procese të brendshme zgjedhore, ndërsa një lidership i ri nuk do të rrezikonte përballjen me zgjedhje të reja brenda pak muajsh.
Një situatë e ngjashme, sipas tij, vlen edhe për Partinë Demokratike të Kosovës dhe AAK-në, të cilat nuk kanë interes të futen sërish në një cikël zgjedhor të shpejtë.
Demi foli edhe për faktorë të jashtëm që mund të ndikojnë në kalkulimet politike, përfshirë vendimet e mundshme nga Haga për ish-krerët e UÇK-së dhe PDK-së.
Në përmbyllje, Demi theksoi se rezultatet e zgjedhjeve të fundit dhe pjesëmarrja e mërgatës kanë treguar se Vetëvendosje, veçanërisht lideri i saj Albin Kurti, ka qenë disa hapa përpara në menaxhimin e skenarëve politikë.
“Edhe zvarritjet institucionale, në fund, janë shndërruar në avantazh elektoral për partinë në pushtet”, tha ai, duke shtuar se dalja më e ulët në votime në disa raste ka ndikuar drejtpërdrejt në rezultatin final.
Qeveria e re e Kosovës, sipas analistit të politikave Agron Demi, duhet ta shfrytëzojë vitin 2026 për të vendosur themele të qarta zhvillimore dhe për të shmangur politikat afatshkurtra që nuk prodhojnë rezultate të qëndrueshme.
Në “Përballje Podcast”, me kryeredaktorin e Telegrafit Muhamet Hajrullahu, Demi theksoi se fokusi i institucioneve të reja duhet të jetë funksionalizimi i shtetit dhe orientimi drejt reformave që ndikojnë drejtpërdrejt në ekonomi dhe shoqëri.
Sipas tij, prioriteti i parë duhet të jetë stabiliteti institucional dhe miratimi në kohë i buxhetit.
“Miratimi i buxhetit është pika e parë dhe më e rëndësishme, sepse pa të bllokohen pagesat dhe funksionimi normal i shtetit”, tha Demi, duke nënvizuar se vonesat politike krijojnë kosto të drejtpërdrejta ekonomike.
Në aspektin e zhvillimit ekonomik, Demi vlerësoi se Qeveria e re duhet të rikthejë vëmendjen te investimet kapitale dhe projektet zhvillimore.
“Investimet kapitale kanë qenë për vite motor i zhvillimit ekonomik, krijimit të vendeve të punës dhe rritjes afatgjatë”, u shpreh ai, duke shtuar se pa projekte konkrete infrastrukturore është e vështirë të flitet për zhvillim real.
Një tjetër fokus i domosdoshëm, sipas Demit, është digjitalizimi i administratës publike dhe modernizimi i shërbimeve shtetërore.
“Digjitalizimi duhet të ndikojë mënyrën se si funksionon shteti – nga arsimi dhe shëndetësia, te projektet kapitale dhe raporti i qytetarëve me institucionet”, tha ai shkruan Telegrafi.
Foto:Ridvan Slivova
Demi theksoi gjithashtu se arsimi dhe inovacioni duhet të trajtohen si shtylla të zhvillimit afatgjatë. Sipas tij, ndryshimet teknologjike dhe zhvillimi i inteligjencës artificiale po e transformojnë tregun global të punës, ndaj Kosova duhet të përgatisë kapitalin njerëzor për këto sfida.
“Nuk kemi luksin të vazhdojmë me politika të vjetra në një botë që po ndryshon kaq shpejt”, u shpreh ai.
Në përmbyllje, Demi tha se suksesi i Qeverisë së re do të matet me aftësinë për të kaluar nga menaxhimi i përditshëm drejt një vizioni zhvillimor.
“Këto janë vitet kur duhet të vendosen themelet për dekadat e ardhshme, sepse vendimet e sotme do ta përcaktojnë zhvillimin e Kosovës në të ardhmen”, përfundoi ai. /Telegrafi/.
Login
