Dollari i SHBA-së po vazhdon të humbasë vlerën kundrejt monedhave të tjera të rëndësishme duke ndjekur kësisoj tendencën e vitit 2025. Vitin e kaluar monedha e SHBA-së shënoi humbjen më të fuqishme që prej gati një dekade.
Minusi kundrejt një grupi monedhash të tjera më 2025 përbënte rreth 10 përqind. Që nga fillimi i vitit 2026 rënia ka qenë edhe me minus 2,6 përqind të tjera.
Humbja e vlerës së dollarit ka pasoja ndaj euros dhe monedhave të tjera. Monedha e përbashkët europiane për herë të parë që nga viti 2021 ka arritur vlerën 1,20 dollarë të SHBA-së. Edhe paundi britanik dhe yeni japonez janë rritur kundrejt dollarit në nivelet më të larta.
Disa ekonomistë dhe analistë i shpjegojnë humbjet e vazhdueshme të vlerës së dollarit me mungesën e besimit të investitorëve tek monedha e SHBA-së, sepse paparashikueshmëria e politikës së presidentit Donald Trump vazhdon të japë shkas për shqetësime.
Ka edhe një tjetër këndvështrim, sipas të cilit vet Trump dhe shumë pjestarë të ekipit të tij për ekonominë e dëshirojnë një humbje vlere të dollarit,me shpresën, që eksportet nga SHBA të jenë me çmime më të favorshme dhe në këtë mënyrë të rritet aftësia e konkurrencës.
Trump nuk Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur ta hedhĂ« poshtĂ« kĂ«tĂ« hamendĂ«sim. PĂ«rkundrazi, kur e pyetĂ«n kĂ«tĂ« javĂ«, nĂ«se shqetĂ«sohet pĂ«r dollarin e dobĂ«t, ai u pĂ«rgjigj: âJo, kĂ«shtu Ă«shtĂ« shumĂ« mirĂ«.â
Stephen Miran, ish-kryetar i shtabit tĂ« kĂ«shilltarĂ«ve ekonomik tĂ« Trumpit dhe tani anĂ«tar i kĂ«shillit administrativ tĂ« BankĂ«s sĂ« Rezervave tĂ« SHBA-sĂ«, Fed, nĂ« nĂ«ntor 2024 publikoi njĂ« âUdhĂ«zues pĂ«r ristrukturimin e sistemit global tĂ« tregtisĂ«â. Doganat dhe zhvleftĂ«simi i dollarit u paraqitĂ«n si instrumenta tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, pĂ«r ta ulur deficitin tregtar tĂ« SHBA-sĂ«.
Përse e prek kjo Europën?
DobĂ«simi i dollarit ka efekt jo vetĂ«m ndaj ekonomisĂ« sĂ« SHBA-sĂ«, por ka edhe pasoja pĂ«r ekonominĂ« e eurozonĂ«s dhe pĂ«r euron. Monedha e pĂ«rbashkĂ«t nĂ« 2025 ka fituar 13 pĂ«rqind vlerĂ« kundrejt dollarit â rritja mĂ« e fuqishme qĂ« nga viti 2017.
Forcimi i euros luan ânjĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r rendimentin ekonomik, tregun e punĂ«s dhe gjendjen financiare tĂ« buxheteveâ nĂ« BE, thotĂ« Jack Allen-Reynolds, zĂ«vendĂ«s-kryeekonomist pĂ«r eurozonĂ«n nĂ« Capital Economics.
âNjĂ« euro mĂ« e fuqishme ul aftĂ«sinĂ« konkurruese tĂ« eksporteve, gjĂ« qĂ« dĂ«mton prodhuesit nĂ« rajonâ, thotĂ« pĂ«r DW Allen-Reynolds. âNga ana tjetĂ«r importet janĂ« mĂ« tĂ« lira, gjĂ« çon nĂ« uljen e çmimeve pĂ«r konsumatorĂ«t.â
Ricardo Amaro, kryeekonomist për eurozonën në Oxford Economic tërheq vëmendjen, se një rritje e mëtejshme e euros kundrejt dollarit mund të prekë gjithnjë e më shumë aftësinë e konkurrencës të sipërmarrjeve europiane, të cilat eksportojnë në SHBA.
Kjo vërtetë kompensohet nga çmimi i favorshëm i produkteve të SHBA-së në Europë, sipas Amaros. Por në përgjithësi kursi aktual i këmbimit, nëse mbetet kështu, do të kishte efekt negativ ndaj rritjes ekonomike në Europë.
âSipas llogarive tona produkti bruto nĂ« vend i eurozonĂ«s sivjet do tĂ« ishte rreth 0,2 pĂ«rqind mĂ« i ulĂ«t, nĂ«se kursi i kĂ«mbimit euro-dollar mbetet nĂ« nivelin aktual (1,20 USD), nĂ« vend tĂ« normĂ«s 1,16 dollar, qĂ« ka shĂ«rbyer si pikĂ« reference nĂ« marrĂ«veshjen e tregtisĂ« BE-SHBA nĂ« fund tĂ« korrikutâ, thotĂ« Amaro pĂ«r DW.
A duhet të ndërhyjë BQE?
Rritja e euros kundrejt dollarit ka nxitur spekulimet, nëse është e nevojshme ndërhyrja e Bankës Qendrore Europiane.
Martin Kocher, guvernator i BankĂ«s Qendrore tĂ« AustrisĂ« e konsideron rritjen aktuale tĂ« euros si tĂ« âmoderuarâ. NĂ«se vlera e euros do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« rritet, duhet tĂ« ndĂ«rhyjĂ« BQE-ja.
Qysh tani BQE pĂ«rpiqet tĂ« influencojĂ« pritshmĂ«ritĂ« e tregut, kur pĂ«rfaqĂ«suesit e nivelit tĂ« lartĂ« tĂ« BQE-sĂ« deklarojnĂ«, se âpo e vĂ«zhgojnĂ« situatĂ«n, dhe shprehin rezerva lidhur me zhvillimet e funditâ, thotĂ« Ricardo Amaro. âKjo shtron temĂ«n e uljes sĂ« interesave pĂ«r tĂ« frenuar rritjen e euros.â
Edhe Jack Allen-Reynolds mendon, se nuk është e nevojshme ndërhyrja me nivelin aktual të ndryshimeve në kurset e këmbimit. Por ai beson, se ndryshime të mëtejshme mund ta venë në lëvizje BQE-në që gjatë vitit të ulë interesat.
NdĂ«rsa Zsolt Darvas argumenton, se pasojat aktuale lidhur me inflacionin janĂ« gati zero dhe asnjĂ« sektor nuk Ă«shtĂ« veçanĂ«risht i ndjeshĂ«m. âKurset e kĂ«mbimit dekadat e fundit kanĂ« pasur luhatje tĂ« fuqishme. SipĂ«rmarrjet janĂ« pĂ«rgatitur pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar luhatje edhe mĂ« tĂ« forta se kĂ«to qĂ« shohim aktualishtâ, vlerĂ«son Darvas./dw
Login
