Për vitin 2025, Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, (SPAK) ka arritur të bllokojë pasuri të konsiderueshme të zyrtarëve të lartë të hetuar për korrupsion, por vetëm një pjesë e vogël ka kaluar përfundimisht në pronësi të shtetit, duke treguar diferencën mes pasurive të bllokuara dhe atyre të provuara ligjërisht përmes vendimit të formës së prerë
Në raportin e saj vjetor të punës depozituar në Kuvend, SPAK njofton se për veprën penale të korrupsionit ndaj zyrtarëve të lartë u sekuestruan pasuri me vlerë rreth 1.1 milion euro, ndërkohë ato të konfiskuara janë rreth 100,000 euro.
SPAK thotë në raportin vjetor se intensifikoi luftën kundër korrupsionit duke njoftuar rritje të hetimeve me (+17.7%), procedime të reja ndaj zyrtarëve të lartë, 18 (nga 30 nën hetim) janë dërguar në gjykatë ndërsa 10 janë dënuar me vendim të formës së prerë
Procedimet
Në vitin 2025, SPAK hetoi 27 procedime (të mbartura dhe të regjistruara rishtazi) me 30 zyrtarë të lartë (nën hetim/të pandehur) për korrupsion.
Hetimet , sipas SPAK, zbuluan korrupsion të strukturuar në prokurime, legalizime pronash, polici dhe dogana, ku zyrtarët favorizonin procedurat për përfitime monetare, manipulonin dokumentet dhe shmangnin kontrollet, duke cenuar konkurrencën dhe transparencën.
Bien kallëzimet nga politika
SPAK vëren se bashkëpunimi institucional për hetime të filluara me referime nga Policia e Shtetit u rrit me rreth 70%, ndersa nga institucionet publike me rreth 15%.  Por vërehet gjithashtu se kallëzimet nga subjektet politike dhe personat juridikë kanë ranë përkatësisht me rreth 50% dhe 75%.
âArresti me burgâ
SPAK ka nje pĂ«rgjigje edhe pĂ«r debatin qĂ« po mĂ«shon kryeministri Edi Rama lidhur me numrin e lartĂ« tĂ« masĂ«s sĂ« sigurimit âarrest mĂ« burgâ
SPAk njofton se pĂ«rdorimi i âarrestit me burgâ ra me rreth 53.4%, duke u zhvendosur drejt masave alternative. Lidhur me korrupsionin (pĂ«r vitin 2025) kjo masĂ« zĂ« vetĂ«m 3.45% tĂ« personave nĂ«n hetim (nga 5% nĂ« 2024), ndĂ«rsa pĂ«r krimin e organizuar 21.4% (nga 31% nĂ« 2024).
Sfidat
SPAK njofton se përballet me sfida në hetimin e krimit të organizuar dhe korrupsionit në nivele të larta, ku gjithashtu retorika politike e mediatike, sipas saj, mund të ndikojë në perceptimin publik dhe mund të shërbejë si factor nxitës për rritjen e kërcënimeve nga krimi i organizuar.
Prokuroria e Posaçme vëren gjithashtu ndër radhë se ndërhyrjet ligjore apo institucionale që kufizojnë pavarësinë e tij do të përbënin rrezik serioz për funksionin kushtetues të SPAK dhe shtetin e së drejtës.
Transparenca dhe aksesi i qytetarëve në informacion në bashkitë e vendit ka patur rritje, por kjo rritje nuk shkon paralel me mbajtjen e premtimeve elektorale nga kryetarët e bashkive.
Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga gjetjet kryesore tĂ« projektit â40 Premtime, 10 Bashkiâ, i realizuar nga Faktoje pĂ«r vitin 2025 dhe i mbĂ«shtetur nga National Endowment for Democracy.
Për vitin 2025, janë monitoruar 40 premtime elektorale, nga të cilat vetëm 5  janë realizuar plotësisht, 12 pjesërisht, ndërsa 23  rezultojnë të pambajtura ose të shtyra pa afate të qarta
Rezultatet e projektit u bënë publike në një tryezë ku morën pjesë ministri i Shtetit për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, kryetarë dhe nënkryetarë të bashkive, agjenci ndërkombëtare, institucione të pavaruara, media dhe shoqëri civile.
Foto gjate tryezes se organizuar nga Faktoje
Puna Â
Ky Ă«shtĂ« viti i 6-tĂ« i monotirmit tĂ« bashkive nga Faktoje. Drejtoresha Ekzekutive, Klodiana Kapo tha se, âFaktoje, pas gjashtĂ« vitesh monitorimi tĂ« bashkive dhe kĂ«shillave bashkiakĂ«, e ka vĂ«nĂ« theksin tek dy fusha kryesore: zbatimi i ligjit tĂ« transparencĂ«s dhe pĂ«rmbushja e premtimeveâ.
Ne foto: Drejtoresha Ekzekutive e Faktoje, Klodiana Kapo
âTransparenca ka shĂ«nuar pĂ«rmirĂ«sime, duke ndihmuar nĂ« ndĂ«rtimin e besimit tĂ« qytetarĂ«ve, ndĂ«rsa pĂ«rmbushja e premtimeve mbetet sfidĂ«, sidomos nĂ« çështje si uji i pijshĂ«m, hapĂ«sirat e gjelbĂ«rta, kĂ«ndet e lojĂ«rave, rrugĂ«t, shkollat dhe menaxhimi i mbetjeveâ, vĂ«rejti ajo.
Premtimet
BashkitĂ« e monitoruara pĂ«r vitin 2025 janĂ«: Tirana, Elbasani, DurrĂ«si, Kavaja, Fieri, Vlora, Korça, Saranda, Lezha dhe Shkodra.Â
Rezulton se premtimet e pambajtura përqendrohen kryesisht në rehabilitimin e rrugëve dytësore, përmirësimin e kanaleve kulluese, investimet në infrastrukturë, menaxhimin e mbetjeve, shërbimet sociale dhe transportin urban.
Shkaqet kryesore lidhen me vonesa disavjeçare, mungesa e investimeve konkrete, varësia nga fonde të jashtme dhe mungesa e planifikimit afatgjatë.
Monitorimi ka evidentuar premtime të ricikluara që përfshijnë: ndërtimin e një resorti skish në Korçë, rehabilitimin e qendrës së Libofshës (Fier), rindërtimi i pallateve DS5 (Durrës), tre pikat e grumbullimit bujqësor në Elbasan si dhe ngritja e një tregu bashkëkohor në Fier.
Ka gjithashtu premtime jashtë kompetencave të bashkive si ndërtimi i rrugës se Bregdetit (Kavajë) apo projekti i gazifikimit të Korçës.
6 vite monitorim
Ndërkohë, në gjashtë vite monitorim nga Faktoje, janë verifikuar premtimet e 22 bashkive. Më shumë premtime të verifikuara i përkasin bashkisë Lezhë (15), Shkodër (13) dhe e njëjta shifër (13) edhe për Durrësin
Më pak premtime i përkasin bashkive Patos, Kukës, Belsh, Pustec, Sarandë, Himarë, Tiranë.
Lezha ka realizuar 8 premtime nga monitorimi ndër vite (më e larta ndër bashkitë e monitoruara).
Ne foto: Kryetari i Bashkise Lezhe, Pjerin Ndreu
âUnĂ« e quaj bashkinĂ« si shportĂ« qĂ« mbyll njĂ« vrimĂ« kĂ«tu dhe shpohen  dy tĂ« tjera. ĂshtĂ« dinamikĂ« e pĂ«rditshme dhe sâĂ«shtĂ« e thjeshtĂ« tĂ« adresosh gjĂ«ra. Je pĂ«rballĂ« kĂ«rkesave tĂ« njerĂ«zve tĂ« cilat jo gjithmonĂ« janĂ« konform ligjit, por presioni rritet dhe nga njohja qĂ« ke.
JetojmĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, kur kryetari del nga shtĂ«pia ka kushĂ«rinj, miq, familjarĂ«, komshij, shokĂ« klase pra Ă«shtĂ« njĂ« presion i madhâŠâ, tha kryetari i BashkisĂ« LezhĂ«, Pjerin Ndreu
Shkodra ndërkohë ka përmbushur 6 premtime në këtë afat kohor.
Bekim Memo nga Bashkia ShkodĂ«r tha gjatĂ« tryezĂ«s se, âne pĂ«rmiqemi gjatĂ« punĂ«s tonĂ« qĂ« ajo qĂ« premtojmĂ« tĂ« jetĂ« diçka e realizueshme dhe e matshmeâ
Durrësi dhe Dibra renditen secila me nga katër premtime të mbajtura ndër vite.
Premtime më shumë të pambajtura ka Durrësi me tetë të tilla.
SHKAQET
Premtimet e pambajtura ndër vite lidhen me projekte madhore infrastrukturore, rikualifikime urbane, investime zhvillimore që kërkojnë fonde të mëdha dhe koordinim me qeverinë qendrore dhe donatorët. Këtu e vuri theksin edhe ministri për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, nisur nga eksperienca e tij si ish-kryetar i Bashkisë së Beratit.
Ne foto: Ministri i Shtetit per Pushtetin Vendor, Ervin Demo
âMund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« donator, mund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« partner, mund tĂ« ketĂ« qenĂ« qeveria qendrore. ĂshtĂ« njĂ« amalgam burimesh qĂ« ty tĂ« japin mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur nevojat qĂ« ka territori, jo thjesht premtimet, se premtimet pĂ«r mua nuk janĂ« qĂ«llim nĂ« vetvete, por çdo kryetar bashkie Ă«shtĂ« atje pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar jetĂ«n e qytetarĂ«ve, dhe pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« pĂ«rgjigje atyre tĂ« cilĂ«t janĂ« sfidat e territoritâŠâ, tha ai
Shkaqet kryesore të mos mbajtjes së premtimeve gjatë monitorimit 6 vjeçar lidhen me planifikim jo realist gjatë fushatës, kapacitete të kufizuara administrative si dhe, varësi nga transfertat qendrore.
NjĂ« problematikĂ« qĂ« e preku edhe kryetari i BashkisĂ« LezhĂ«, Pjerin Ndreu. âNe nĂ« premtime mundohemi tĂ« fokusohemi nĂ« ato prioritete qĂ« i kanĂ« zona tĂ« ndryshme brenda njĂ« bashkie. Ne nganjĂ«herĂ« bĂ«jmĂ« rolin e lobuesit, pra nuk e kemi ne nĂ« dorĂ«, por detyrohemi ta marrim pĂ«rsipĂ«r se ne na shikojnĂ« si njerĂ«zit qĂ« mund ta bĂ«jmĂ« edhe lobimin nĂ« qeveriâŠâ, tha Ndreu
Transparenca në rritje
Monitorimi i Faktoje bazuar mbi 16 indikatorë të transparencës dhe konsultimit publik tregoi diferenca mes bashkive që e kanë institucionalizuar tashmë transparencën  (Shkodra, Lezha, Korça) dhe atyre që e trajtojnë si detyrim formal.
Në krye të renditjes 2025 renditen Lezha, Shkodra, Korça, Saranda dhe Durrësi me 100%.
NĂ«nkryetari i bashkisĂ« DurrĂ«s, Gentian Kallmi vlerĂ«soi se procesi i transparencĂ«s pĂ«r BashkinĂ« DurrĂ«s ka qenĂ« njĂ« sfidĂ« e veçantĂ«. Â
âĂshtĂ« njĂ« mekanizĂ«m shumĂ« i mirĂ« ky monitorim pĂ«r qĂ«llimin e pushtetit vendor. DemokracinĂ« vendore, pĂ«rfshirjen e qytetarĂ«ve, jo vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet komunikimit transparent, ne kemi si sfidĂ« dhe pĂ«rfshirjen e tyre nĂ« vendimmarrje pĂ«r tĂ« qenĂ« njĂ« bashki sa mĂ« transparenteâ, tha ai.
Nivele të larta transparence ka njohur gjatë vitit të monitorimit edhe Elbasani (93.75%), më pas vjen Tirana dhe Fieri (81.25%).
Në fund renditet Bashkia Kavajë, me problematika në publikimin e raporteve të buxhetit dhe dokumenteve vendimmarrëse, por me përmirësim krahasuar me vitet e mëparshme.
Impakti i Faktojes Â
Një gjetje e rëndësishme e raportit është se, bashkitë e monitoruara në mënyrë të vazhdueshme nga Faktoje kanë shfaqur përmirësim progresiv, përsa i përket komponentit të transparencës.
Ministri Ervin Demo vlerĂ«soi punĂ«n e Faktojes nĂ« kĂ«tĂ« drejtim duke pĂ«rcjellĂ« edhe njĂ« mesazh:  Â
âĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« bashkitĂ« tĂ« kuptojnĂ« dita ditĂ«s qĂ« transparenca punon nĂ« favor tĂ« tyre. ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« nĂ« fillim, por realisht transparenca punon pĂ«r bashkinĂ« nĂ« momentin qĂ« ajo kthehet nĂ« njĂ« nivel besimi mĂ« tĂ« madh tĂ« qytetarĂ«ve dhe patjetĂ«r puna e kryetarĂ«ve tĂ« bashkisĂ« dhe suksesi i tyre pastaj Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ«â.
Edhe Znj. Sabine Piccard, Drejtore e Qeverisjes dhe Shëndetësisë, Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim, tha se, besimi tek institucionet nuk është automatik, ai fitohet.
âMonitorimi i pavarur nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me kritikĂ«n, por me forcimin e demokracisĂ«. Duke matur transparencĂ«n dhe duke ndjekur realizimin e premtimeve elektorale, llogaridhĂ«nia nĂ« nivel vendor vetĂ«m sa pĂ«rforcohet. Nga perspektiva zvicerane, kjo Ă«shtĂ« thelbĂ«soreâŠPĂ«rmes partneritetit tonĂ« tĂ« ri me Faktoje, jemi tĂ« kĂ«naqur tĂ« kontribuojmĂ« nĂ« forcimin e zĂ«rit tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe nĂ« mbĂ«shtetjen e vlerave demokratike, duke vlerĂ«suar atĂ« qĂ« qeverisja vendore realizon nĂ« bazĂ« tĂ« angazhimeve tĂ« saj, por edhe duke sjellĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes çështjet qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndjekje dhe trajtim tĂ« mĂ«tejshĂ«mâ
Fondi Social
NdĂ«rkohĂ«, monitorimi i Fondit Social (2023â2025) ka treguar se ka zgjerim nĂ« shtrirjen territoriale dhe mbĂ«shtetjen financiare nga 33 bashki nĂ« vitin 2023 nĂ« 53 nĂ« vitin 2025, duke rritur numrin e shĂ«rbimeve dhe pĂ«rfshirjen e grupeve vulnerabĂ«l
Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), Arben Shehu, zhvilloi të premten një takim zyrtar me Ambasadorin e Mbretërisë së Holandës në Shqipëri, z. Reinout Vos.
Gjatë këtij takimi, u diskutua mbi inicimin e bashkëpunimit ndërinstitucional midis Kontrollit të Lartë të Shtetit dhe institucionit homolog holandez, Algemene Rekenkamer (Gjykata e Llogarive e Holandës).
KLSH njofton se ky bashkëpunim, i mundësuar me mbështetjen e Ambasadës së Mbretërisë së Holandës në Tiranë, synon të forcojë shkëmbimin e eksperiencave, praktikave më të mira të auditimit dhe zhvillimin e kapaciteteve profesionale.
âAmbasadori Vos shprehu vlerĂ«simin e tij pĂ«r punĂ«n dhe kontributin e deritanishĂ«m tĂ« KLSH-sĂ«, veçanĂ«risht nĂ« forcimin e rolit tĂ« institucionit nĂ« nivel ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«rmes bashkĂ«punimeve me institucione homologe dhe organizata ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« auditimitâ, thuhet nĂ« njoftimin pĂ«r shtyp tĂ« KLSH.
Gjithashtu, Ambasadori vlerësoi bashkëpunimet ekzistuese të KLSH-së me Institutin për Demokraci dhe Ndërmjetësim (IDM) dhe Faktoje.al, në kuadër të projekteve të përbashkëta që po zhvillohen me mbështetjen e Ambasadës së Holandës, me synim rritjen e transparencës, llogaridhënies publike dhe forcimin e rolit të shoqërisë civile dhe medias në mbikëqyrjen e përdorimit të fondeve publike.
Bashkëbisedimi ndërmjet Kryetarit Shehu dhe Ambasadorit Vos u përqendrua gjithashtu në zgjerimin e mëtejshëm të bashkëpunimit në fusha me interes të përbashkët institucional, me qëllim rritjen e ndikimit të auditimit të jashtëm publik në përmirësimin e qeverisjes dhe forcimin e shtetit të së drejtës.
Kur njĂ« port turistik Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« investimi strategjik tĂ« miratuar nga Komiteti i Investimeve Strategjike (KIS), ndĂ«rtimi dhe operimi i tij nuk do tâi nĂ«nshtrohet mĂ« procedurĂ«s koncesionare.
Në vend të kësaj, porti do të ndërtohet dhe operohet drejtpërdrejt nga investitori strategjik.
Një projektligj i shkurtër (dy nene) i propozuar nga deputetja e PS-së Vlorë, Zamira Sinaj, i hap dritën jeshile këtij procesi, për pasojë privatizimit të porteve detare.
Procedurat, rregullat dhe dokumentacioni i nevojshëm për lidhjen e kontratës për ndërtimin dhe operimin e portit/eve turistik/e do të përcaktohen me vendim të Këshillit të Ministrave
QĂ«llimi
Referuar relacionit, drafti justiifikohet me faktin se ka mbivendosje mes dy ligjeve aktuale: ligjit për portet turistike (dhënien me koncesion ose forma të tjera konkurruese) dhe ligjit për investimet (procedura të asistuara)
Kjo, sipas deputetes Sinaj, ka sjellë vonesa dhe paqartësi edhe pse nuk shoqërohet me shembuj konkret.
Praktikat e BE
Ne relacion specifikohet se, projektakti nuk synon përafrim të drejtpërdrejtë me acquis Communautaire te BE-së. Thuhet se është në përputhje me Kushtetutën dhe me hirearkinë e akteve normative. Eshte specifikuar gjithashtu se projektakti nuk sjell efekte financiare shtesë për buxhetin e shtetit.
Megjithatë referuar praktikave të BE-së rëndësi në këto procese duhet të ketë konkurrenca e lirë dhe transparenca.
Për rastin konkret, në njërën anë theksohen përfitimet që do të vijnë, si rritja e investimeve, zhvillimi rajonal, vende te reja pune, por nga ana tjetër lind dyshimi për reduktim të konkurrencës, transparencës dhe rritje privilegjesh për investitorë të caktuar.
Problematika
Nisur nga eksperienca e deritashme, eksperti i ekonomisĂ«, Zef Preçi, kritikon  dhĂ«nien e statusit âinvestitor strategjikâ nga qeveria si njĂ« mekanizĂ«m qĂ«, sipas tij, ka shĂ«rbyer pĂ«r tĂ« favorizuar klientĂ« tĂ« saj, oligarkĂ« dhe madje segmente tĂ« krimit tĂ« organizuar.
Argumenti kryesor, sipas tij, është se ky status u siguron bizneseve të përzgjedhura përfitime të pamerituara si përjashtime nga taksat, shpronësime të tokave dhe shmangie nga konkurrenca, duke anashkaluar parimet kushtetuese të garës së lirë.
Amendimet e propozuara, sipas Preçit, e pĂ«rforcojnĂ« kĂ«tĂ« praktikĂ« âduke u dhĂ«nĂ« investitorĂ«ve tĂ« dyshimtĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« marrin edhe portet bregdetare, pa njĂ« master plan kombĂ«tar pĂ«r zhvillimin e tyreâ.
âSipas mendimit tim, ky amendim thjesht favorizon disa klientĂ« tĂ« qeverisĂ« duke shkelur ligje tĂ« tjera qĂ« janĂ« nĂ« fuqi gjithashtuâ, thotĂ« pĂ«r Faktoje.al, eksperti i ekonomisĂ«, Zef Preçi
Grupi parlamentar i PS-së dorëzoi të hënën në Kuvend një projektligj që synon të ndalojë gjykatat të pezullojnë nga detyra funksionarë të lartë të shtetit.
Në listën e përjashtimeve përfshihen: Kryeministri, Zëvendëskryeministri, ministrat, Presidenti i Republikës, Avokati i Popullit, anëtarët e Gjykatës Kushtetuese dhe Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit.
Konkretisht, PS synon të prekë nenin 242 të Kodit të Procedurës Penale, që aktualisht nuk lejon pezullimin nga detyra vetëm të deputetit apo kryebashkiakut.
Sa më sipër, nisma ligjore e PS zgjeron listën e subjekteve në këtë drejtim.
Sipas relacionit, projektligji respekton Kushtetutën, balancën e pushteteve dhe parimin e proporcionalitetit.
PS argumenton se, ndryshimi nuk heq përgjegjësinë penale dhe as nuk pengon hetimin apo gjykimin.
Rama
NĂ« mbledhjen e grupit parlamentar tĂ« PS-sĂ«, kryeministri Edi Rama tha se nisma erdhi si pasojĂ« e njĂ« âboshllĂ«ku mendorâ referuar vendimit pa vendim tĂ« gjykatĂ«s Kushtetuese pĂ«r rastin âBallukuâ.  Â
Mosvendimi, sipas Ramës, krijon pasiguri. Sipas tij, funksionet e përfshira në projektligj mbeten të cenueshme ndaj pezullimit dhe se kufiri mes pushteteve (ekzekutivit dhe gjyqësorit bëhet i paqartë).
Rama tha gjithashtu se nisma ligjore nuk lidhet me pezullimin e Ballukut.
âRasti konkret ka rrugĂ«n e vet, nuk ka fare lidhje me pezullimin, por pezullimi Ă«shtĂ« i papranueshĂ«m dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye siç e kam shpjeguar nĂ« takimin e mĂ«parshĂ«m, ne do merremi me pezullimin, pĂ«r ta refuzuar me vullnetin e shumicĂ«s nĂ« Kuvend, ndĂ«rhyrjen nĂ« territorin kushtetues tĂ« pushtetit ekzekutiv. Askush nuk duhet tĂ« mendojĂ« se ka nĂ« dorĂ« dhe gurin dhe arrĂ«n pĂ«r ta goditur kĂ«tĂ« shumicĂ« qeverisĂ«seâ, tha ai
Kryeministri njoftoi gjithashtu se kishte refuzuar tre herë dorëheqjet (sa duket të revokueshme)  nga ana e Ballukut me argumentin se dorëheqja nën presionin e gjyqësorit cenon pavarësinë e pushtetit ekzekutiv.
âUnĂ« nuk e pranoj dorĂ«heqjen deri kur tĂ« plotĂ«sohen kushtet dhe se kur plotĂ«sohen kushtet, nuk e pĂ«rcakton dot as prokurori, as gjykatĂ«si i seancĂ«s paraprake, as media dhe as gjyqi popullorâ, tha ai.
Rama kritikoi praktikĂ«n e arrestimeve âtĂ« panevojshmeâ sipas tij ndĂ«rsa nĂ«nvizoi se punonjĂ«sit e administratĂ«s nuk duhet tĂ« pĂ«rdoren si âmish pĂ«r topâ nga prokurorĂ«t pĂ«r karrierĂ«.
Ai sqaroi gjithashtu se Parlamenti do të shprehet fillimisht për imunitetin e Ballukut dhe më pas për nismën ligjore.
Berisha
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ«, kryetari i PD-sĂ«, Sali Berisha tha se nisma ligjore e propozuar nga PS do tĂ« shĂ«rbejĂ« si âmburojĂ« pĂ«r korrupsionin e pushtetit ekzekutivâ.
Sipas tij, âprojektligji Ă«shtĂ« goditje ndaj shtetit ligjor dhe aspiratave europiane tĂ« ShqipĂ«risĂ«â.
Përmes këtij amendamenti, Berisha tha se, Rama dhe ministrat e tij synojnë të jenë mbi ligjin, duke u mbrojtur nga hetimi.
Anulimi i funksionit të pezullimit, sipas Berishës, i heq prokurorisë një mjet ligjor të rëndësishëm, duke e lënë imunitetin në dorën e kryeministrit.
Prokuroria e Durrësit ka zbardhur vendimin për vendosjen e 33 masave sigurie ndaj administratorëve të kompanive private dhe zyrtarëve shtetërorë, pas hetimeve mbi menaxhimin e paligjshëm të 102 kontejnierëve me mbetje të rrezikshme të depozituara mes Porto Romanos dhe Shën Avlashit
Prokuroria e DurrĂ«sit njofton se nga analizat laboratorike tĂ« kryera nĂ« Itali u zbulua se, âmbetjet pĂ«rmbanin elementĂ« toksikĂ« me rrezik pĂ«r shĂ«ndetin e njeriut dhe mjedisin, veçanĂ«risht pĂ«r ekosistemet ujoreâ.
Pas ekspertimit, Prokuroria DurrĂ«s vĂ«ren se â jemi pĂ«rpara jo thjesht njĂ« fakti penal, por njĂ« zinxhiri veprimesh tĂ« kundĂ«rligjshme qĂ« sjellin pasoja tĂ« rĂ«nda nĂ« disa drejtime si nĂ« mjedis, shĂ«ndet, veprimtarinĂ« doganore, veprimtarinĂ« e autoriteteve pĂ«r sigurinĂ« dhe cilĂ«sinĂ« nĂ« mjedisâ
ECURIA
Faktoje ka raportuar më herët për mungesë të laboratorëve të çertifikuar për kryerjen e analizave të 2800 ton mbetje, të dyshuara të rrezikshme. Ndërkohë pas një viti sorollatje Prokuroria e Durrësit mori vendimin që ekspertiza të kryhej në Itali.
Fillimisht, Prokuroria e DurrĂ«sit i kĂ«rkoi tre institucioneve shtetĂ«rore, AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Burimeve Natyrore, Fakultetit tĂ« Gjeologji Minierave dhe Fakultetit tĂ« Shkencave tĂ« NatyrĂ«s qĂ« tĂ« merrnin kampionĂ« nĂ« kĂ«to kontejnerĂ« dhe kryenin analizat nĂ«se mbetjet ishin toksike, apo âoksid hekuriâ siç paraqitej nĂ« dokumentacion nga kompania transportuese âSokolaj shpkâ.
Të trija këto institucione i kthyen përgjigje zyrtare Prokurorisë së Durrësit (më herët edhe Faktojes përmes kërkesave për informacion) se nuk kishin as laboratorë dhe as ekspertë për kryerjen e kësaj ekspertize.
BAN
Organizata mjedisore ndĂ«rkombĂ«tare âBasel Action NetĂ«orkâ (BAN) me qendĂ«r nĂ« Seatle tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara, ngriti shqetĂ«simin se nĂ« anijen âMoliviaâ tĂ« nisur nga ShqipĂ«ria mĂ« 4 korrik 2024 nĂ«pĂ«rmjet Portit tĂ« DurrĂ«sit fshiheshin tonelata me mbetje tĂ« rrezikshme. Mbetjet dyshohej se ishin marrĂ« nga pluhuri i furnaltave tĂ« kompanisĂ« Kurum nĂ« Elbasan e cila vepron nĂ« fushĂ«n e pĂ«rpunimit tĂ« skrapit pĂ«r prodhim hekuri.
BAN mori të dhëna që kjo anije bashkë me (Oksidin e Hekurit) po transportonte EAFD.
Përbërësi EAFD është material i cili vjen nga riciklimi i skrapit të çelikut dhe përmban okside metalike toksike, si (Cadmiumi dhe Kromi), të cilat konsiderohen të dëmshëm për shëndetin dhe mjedisin, çka detyroi vendin pritës Tajlandën që të kthente pas mbetjet, duke e rikthyer anijen sërish në Durrës me 28 shtator të vitit të kaluar.
Porto Romano
Faktoje raportoi në tetor të vitit të kaluar se në pjesën lindore të zonës industriale të Porto Romanos ndodheshin 102 kontejnerët të dyshuara se mund të përmbajnë mbetje toksike. Ato vijojnë të jenë ende aty.
Zona ku janë vendosur është lagunore dhe çdo rrjedhje e mundshme dhe dekompozim nga qëndrimi i gjatë në kontejnerë mund të përbëjë rrezik si për kontaminimin e tokës dhe ujërave nëntokësorë, por edhe drejtpërdrejtë për banorët, shtëpitë e të cilëve nuk janë më shumë se 200 metra larg.
Prokuroria e DurrĂ«sit ka lĂ«shuar tĂ« martĂ«n 33 masa sigurie nĂ« lidhje me çështjen e 102 kontejnerĂ«ve me mbetje tĂ« kompanisĂ« âKurumâ, tĂ« cilat janĂ« vendosur prej mĂ« shumĂ« njĂ« viti nĂ« njĂ« zonĂ« urbane mes Porto Romanos industriale dhe ShĂ«n Avlashit.
Masat e sigurisĂ« janĂ« firmosur pĂ«r personat si tĂ« dyshuar pĂ«r pĂ«rfshirje nĂ« kĂ«tĂ« çështje ku pĂ«rfshihen administratori dhe drejtues drejtorish tĂ« tĂ« âKurum Internationalâ, pronarja dhe drejtues tĂ«  kompanisĂ« âSokolajâ, punonjĂ«s tĂ« doganĂ«s sĂ« DurrĂ«sit, zyrtarĂ« tĂ« sektorit tĂ« monitorimit tĂ« lejeve mjedisore dhe drejtorisĂ« sĂ« inspektimit nĂ« AKM si dhe ish-drejtoresha e kĂ«saj agjencie (Arta Dollani) por edhe ajo aktuale (Marjeta PĂ«rlala) Â
Masë arresti edhe për dy inspektorë të Autoritetit Portual Durrës
Gjithsej janĂ« 26 masa âarrest me burgâ, ndĂ«rsa 7 masa janĂ« âarrest shtĂ«pieâ.
Mbetje të rrezikshme
Nga analizat laboratorike nĂ« Itali dhe aktet e ekspertimit njoftohet se, bĂ«het fjalĂ« pĂ«r mbetje tĂ« koduara 10 02 07*, tĂ« cilat konsiderohen tĂ« rrezikshme pĂ«r shĂ«ndetin dhe mjedisin. Â
âDuke iu referuar akteve tĂ« administruara dhe rezultateve tĂ« ekspertimit, rezulton se subjektet Sokolaj sh.p.k. dhe Kurum International, nĂ« dijeni tĂ« plotĂ« tĂ« rrezikshmĂ«risĂ« sĂ« mbetjeve tĂ« rrezikshme, tĂ« cilat kualifikohen sipas kodit 10 02 07*, kanĂ« kryer njĂ« sĂ«rĂ« veprimesh pĂ«r fshehjen e llojit tĂ« vĂ«rtetĂ« tĂ« mbetjes, nĂ« bashkĂ«punim edhe me tĂ« tretĂ«, me qĂ«llim eksportimin jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«, duke iu shmangur tĂ« gjitha detyrimeve ligjore tĂ« parashikuara nĂ« legjislacionin shqiptar dhe atĂ« ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«r menaxhimin e mbetjeve tĂ« rrezikshmeâ, thuhet nĂ« dokumentin e ProkurorisĂ«.
Vendimi
Faktoje raportoi më herët se, në mungesë të laboratorëve të çertifikuar për kryerjen e analizave të 2100 ton mbetje, të dyshuara të rrezikshme, pas plot një viti sorollatje Prokuroria e Durrësit mori vendimin që ekspertiza të kryhej në Itali.
Ecuria
Fillimisht, Prokuroria e DurrĂ«sit si hap tĂ« parĂ« i kĂ«rkoi tre institucioneve shtetĂ«rore, AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Burimeve Natyrore, Fakultetit tĂ« Gjeologji Minierave dhe Fakultetit tĂ« Shkencave tĂ« NatyrĂ«s qĂ« tĂ« merrnin kampionĂ« nĂ« kĂ«to kontejnerĂ« dhe kryenin analizat nĂ«se mbetjet ishin toksike, apo âoksid hekuriâ siç paraqitej nĂ« dokumentacion nga kompania transportuese âSokolaj shpkâ.
Të trija këto institucione i kthyen përgjigje zyrtare Prokurorisë së Durrësit se nuk kishin as laboratorë dhe as ekspertë për kryerjen e kësaj ekspertize.
BAN
Organizata mjedisore ndĂ«rkombĂ«tare âBasel Action Networkâ (BAN) me qendĂ«r nĂ« Seatle tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara, ngriti shqetĂ«simin se nĂ« anijen âMoliviaâ tĂ« nisur nga ShqipĂ«ria mĂ« 4 korrik 2024 nĂ«pĂ«rmjet Portit tĂ« DurrĂ«sit fshiheshin tonelata me mbetje tĂ« rrezikshme. Mbetjet dyshoheJ se ishin marrĂ« nga pluhuri i furnaltave tĂ« kompanisĂ« Kurum nĂ« Elbasan e cila vepron nĂ« fushĂ«n e pĂ«rpunimit tĂ« skrapit pĂ«r prodhim hekuri.
BAN mori të dhëna që kjo anije bashkë me (Oksidin e Hekurit) po transportonte EAFD.
Përbërësi EAFD është material i cili vjen nga riciklimi i skrapit të çelikut dhe përmban okside metalike toksike, si (Cadmiumi dhe Kromi), të cilat konsiderohen të dëmshëm për shëndetin dhe mjedisin, çka detyroi vendin pritës Tajlandën që të kthente pas mbetjet, duke e rikthyer anijen sërish në Durrës me 28 shtator të vitit të kaluar.
Dokumentacioni
Kompania transportuese âSokolaj shpkâ, nĂ« dokumentacionin shoqĂ«rues pĂ«rcaktonte se ngarkesa ishte me âOksid Hekuriâ, por dyshimet e âBasel Action NetĂ«orkâ, mbeteshin se nĂ« kontejnerĂ«t qĂ« mbajnĂ« 2100 ton material kishte mbetje tĂ« rrezikshme EAFD.
Drejtori Ekzekutiv i BAN, Jim Puckett erdhi nĂ« ShqipĂ«ri dhe u vetĂ«ofrua qĂ« tĂ« merrte pjesĂ« nĂ« çdo proces tĂ« transportimit dhe analizimit tĂ« mbetjeve tĂ« dyshuara toksike, por hasi nĂ« njĂ« vĂ«shtirĂ«si tĂ« âpakalueshmeâ ndonĂ«se zyrtarisht Prokuroria e DurrĂ«sit njoftonte se e kishin ftuar BAN pĂ«r tĂ« paraqitur çdo dĂ«shmi dhe dokumentacion.
Mbetjet në mes të fushës
Faktoje raportoi në tetor të vitit të kaluar se në pjesën lindore të zonës industriale të Porto Romanos ndodheshin ende 102 kontejnerët të dyshuara se mund të përmbajnë mbetje toksike.
Fillimisht ambienti ishte  përdorur për automjetet e sekuestruara nga Policia e Durrësit, por pas vendimit për tu vendosur aty, u krye rrethimi i plotë dhe ruhet 24 orë nga një patrullë e Policisë së Shtetit.
Zona është lagunore dhe çdo rrjedhje e mundshme dhe dekompozim nga qëndrimi i gjatë në kontejnerë mund të përbëjë rrezik si për kontaminimin e tokës dhe ujërave nëntokësorë, por edhe drejtpërdrejtë për banorët, shtëpitë e të cilëve nuk janë më shumë se 200 metra larg.
Dy muaj pas fillimit të punës të komisionit parlamentar për reformën administrativo-territoriale, procesi ka hyrë në ngërç politik për shkak të bojkotit të Partisë Demokratike, qysh prej miratimit të Avokatit të Popullit në Kuvend vetëm me votat e mazhorancës
Nga katër mbledhjet e deritashme të komisionit, vetëm një ka pasur pjesëmarrje të plotë të opozitës.
Afati i fundit
Kryetari i grupit parlamentar i PS-së, Taulant Balla, caktoi ditën e sotme si afat të fundit për PD që të merrte pjesë në komision.
Në të kundërt rregullat e lojës do të ndryshonin.
 âBesoj qĂ« sot nĂ« mbledhjen e komisionit, jo vetĂ«m deputetĂ«t e opozitĂ«s tĂ« jenĂ« prezent, por tĂ« marrin detyrat brenda kĂ«tij komisioni, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« nesĂ«r tĂ« mos jemi tĂ« detyruar tĂ« vendosim mekanizmat zhbllokuesâ, tha Balla.
Mbledhja e sotme e komisionit të posaçëm parlamentar ishte njoftuar zyrtarisht edhe në faqen e Kuvendit.
Por disa orĂ« mĂ« vonĂ«, NĂ«nkryetari i PartisĂ« Demokratike, Luçiano Boçi, tha nga selia e PD-sĂ« se mbledhja e parashikuar e Komisionit tĂ« ReformĂ«s Territoriale ishte e pavlefshme. Ai theksoi se, âthirrja e mbledhjes me âultimatumâ nga Taulant Balla Ă«shtĂ« e papranueshme dhe shkel normat e bashkĂ«punimit brenda komisionitâ.
Komisioni
Më herët nga kjo deklaratë, mbledhja e komisionit të posacëm u zhvillua pa praninë e opozitës ndërsa kjo e fundit paralelisht ishte mbledhur në seli për axhendën e grupit parlamentar.
Gjatë fjalës, Berisha nuk e preku asfare publikisht debatin për territorialen.
Në anën tjetër të bulevardit, në kryesinë e Kuvendit, Kryetari i komisionit parlamentar për reformën territoriale, Arbjan Mazniku, tha gjatë mbledhjes, se opozitës i ishin dhënë garanci shtesë për bashkëkryesinë e Komisionit, porse mungesa e tyre, sipas tij, ka sjellë humbje kohe.
Ai nënvizoi se procesi duhet të përfundojë deri në korrik 2026.
Për pasojë Kuvendi, sipas tij, duhet të ndryshojë mënyrën e formimit të Komisionit për të shmangur bllokimin.
Propozimet
Duke ndjekur këtë argument, mazhoranca ka propozuar ndryshime në përbërjen e Komisionit, duke shtuar numrin e përfaqësuesve të saj dhe duke ndryshuar formulën e drejtimit:
âKomisioni i Posaçëm pĂ«rbĂ«het nga 17 anĂ«tarĂ«, nga tĂ« cilĂ«t 9 janĂ« janĂ« pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste dhe 6 pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Demokratike, 1 pĂ«rfaqĂ«sues i Grupit Parlamentar Aleanca pĂ«r Ndryshim dhe 1 pĂ«rfaqĂ«sues I Grupit Parlamentar i PartisĂ« sĂ« LirisĂ«. Kryetari i komisionit Ă«shtĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste dhe zĂ«vendĂ«skryetari Ă«shtĂ« pĂ«rfaqĂ«sues i Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Demokratikeâ
Fillimisht komisioni u krijua me parimin e barazisë mes mazhorancës dhe opozitës, duke i dhënë opozitës garanci shtesë për bashkëkryesinë.
Propozimet e fundit që janë futur nesër për miratim në Kuvend i japin opozitës një faktor sekondar dhe jo më vendimmarrës krah për krah me PS-në.
TĂ«rhiqet PD
Ndërkohë, në mbledhjen me dyer të mbyllura të Grupit Parlamentar të PD-së, disa deputetë kundërshtuan vendimin Berishës për bojkot të territoriales dhe asaj zgjedhore, duke kërkuar pjesëmarrje në komisione.
Pas mbledhjes së grupit, bashkëkryetari i PD në komision, Luçiano Boçi, përcolli qendrim tërheqës, duke njoftuar se do të marrin pjesë në komision.
âMbledhja e sotme (e territoriales) Ă«shtĂ« nul, u thirr nĂ« ultimatum. ĂshtĂ« nul sepse mbledhja thirret nĂ« bashkĂ«punim me bashkĂ«kryetarĂ«t, sâjam njoftuar. Jo vetĂ«m pĂ«r kĂ«tĂ« mbledhje, por edhe mbledhje tĂ« tjera, qĂ« i kanĂ« pĂ«rdorur si argumente tĂ« bojkotit tĂ« PD. Nuk bashkĂ«punojmĂ« me RamĂ«n nĂ« nivele tĂ« tilla qĂ« konsiderohen si bashkĂ«punime politike, kjo Ă«shtĂ« çështje e njĂ« komisioni tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m. QĂ«ndrimi i PD pas diskutimeve Ă«shtĂ« qĂ« PD do vazhdojĂ« tĂ« jetĂ« pjesĂ« e komisionit, nĂ« njĂ« mbledhje sa mĂ« tĂ« afĂ«rt tĂ« dakordĂ«suar me bashkĂ«kryetarĂ«tâ, tha Boçi.
Kalendari i PS
Shkurt 2026 â Vizita nĂ« qarqe dhe takime me kryetarĂ« bashkish, biznesin, shoqĂ«rinĂ« civile dhe qytetarĂ«t.
Mars 2026 â Konsultime tematike mbi territorin, funksionet dhe financimin e pushtetit vendor.
Sondazhet dëshmojnë se ekziston një mendim i gjerë për rolin aktiv që kanë në procese zgjedhore grupet informale dhe kriminale.
Zgjedhjet nuk shihen më vetëm si garë për vota dhe emra kandidatësh, por edhe garë influencash të jashtme, sponsorizimesh, financimesh dhe ndikimesh informale.
Raporti i fundit i OSBE/ODIHR ishte i qartë në kritikat, adresimet dhe rekomandimet e tij. Shqipëria synon të bëhet anëtare e BE dhe për këtë do të duhet të kalojë paraprakisht pengesën kryesore, realizimin e zgjedhjeve të lira, përmes fushatave transparente dhe politikave konkurruese të bazuar në integritet, alternativë dhe llogaridhënie.
Rasti i Jurgis Ăyrbja, ish-deputet i PS-sĂ« nĂ« zgjedhjet e 2021 i cili ndodhet nĂ« burg pĂ«r korrupsion nĂ« zgjedhje dhe pĂ«rkrahje tĂ« krimit, tregoi se fenomeni i lidhjes sĂ« politikĂ«s me krimin nuk ishte i izoluar.  NĂ« zgjedhjet e fundit parlamentare u evidentuan raste tĂ« ngjashme nĂ« disa zona si Vora, DurrĂ«si apo Elbasani ku elementĂ« kriminalĂ« ndikuan nĂ« procesin e votimit. âDuke mos i besuar anĂ«tarĂ«sisĂ«, projektit dhe programit tĂ« vet, partitĂ« politike bĂ«jnĂ« lidhje tĂ« shkurtra me elementĂ« tĂ« krimit me idenĂ« se kĂ«ta njerĂ«z sigurojnĂ« votaâ, thotĂ« eksperti Lutfi Dervishi nĂ« njĂ« dalje pĂ«r A2CNN.
Krimi
Financimi nga grupet kriminale mbetet njĂ« nga problemet kyçe nĂ« çdo palĂ« zgjedhje nĂ« vend  Drejtori i ISP, Afrim Krasniqi, thotĂ« nĂ« podkast pĂ«r Faktoje se Ă«shtĂ« e papranueshme qĂ« nĂ« vitin 2025 krimi i organizuar tĂ« ketĂ« ndikim nĂ« pĂ«rzgjedhjen e deputetĂ«ve. âKy Ă«shtĂ« dĂ«shtimi mĂ« i madh i demokracisĂ« shqiptareâ, thotĂ« ai  Fenomeni, sipas tij, kĂ«rkon forcimin e mekanizmave tĂ« sigurisĂ« si dhe, hetim tĂ« lidhjeve tĂ« kandidatĂ«ve me krimin
Ligji për financimin e partive
Procesi i reformimit të ligjit për partitë politike, i rekomanduar prej kohësh nga OSBE/ODIHR, është futur si pjesë e punës së komisionit parlamentar për reformën zgjedhore, por ende mbetet e paqartë se deri ku do të shkojë ndërhyrja.
Instituti për Studime Politike ka organizuar disa tryeza konsultative në Tiranë (dhe jashtë saj) me partitë politike, ekspertë dhe shoqërinë civile, me fokus identifikimin dhe adresimin e çështjeve prioritare për ndërhyrje dhe ofrimin e rekomandimeve konkrete për hartimin e Ligjit për Partitë Politike/Kodit Zgjedhor.
Problematika
Problematikat janë të njohura dhe mbeten të njëjta. Shumë prej partive nuk kanë anëtarësi të deklaruar (dhe as detyrim ligjor për dorëzimin në gjykatë), regjistra të rregullt apo struktura funksionale.
Eksperienca ndër vite ka treguar gjithashtu se partitë në përgjithësi nuk zhvillojnë zgjedhje të brendshme. Në praktikë, sipas ekspertit Lutfi Dervishi, gjenden gjithnjë mënyra për të anashkaluar ligjin, duke e bërë transparencën një fasadë formale.
Financimet në fushatë
Kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r financat, KQZ verifikon vetĂ«m dokumentet e dorĂ«zuara. Audituesit e pavarur kanĂ« pĂ«r detyrĂ« tĂ« verifikojnĂ« saktĂ«sinĂ« formale tĂ« deklarimeve, pa mundĂ«si hetimi nĂ« terren apo nĂ« kohĂ« reale.  âNĂ« takime informale na Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« jo zyrtarisht nga kandidatĂ«t qĂ« shuma qĂ« ne kemi deklaruar nuk pĂ«rputhet me shumĂ«n e shpenzuar, pra ka njĂ« lloj hipokrizie qĂ« partitĂ« bĂ«jnĂ« sikur po raportojnĂ« dhe institucionet bĂ«jnĂ« sikur po auditojnĂ« dhe ky Ă«shtĂ« njĂ« moment krejt i qartĂ« dhe qĂ« duhet ndĂ«rhyrĂ«â, thotĂ« Dervishi
Roli i KLSH
Në tryezat e organizuara nga Instituti i Studimeve Politike (ISP) është propozuar që Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) të ketë rol në mbikëqyrjen e partive politike.  Qysh prej vitit 2000, si pasojë e një vendimi të Kushtetueses, partitë mbeten të vetmet institucione, që nuk i nënshtrohen kontrollit të KLSH.
Sipas ekspertit, Erion Tase, KLSH ka kompetencĂ« ligjore vetĂ«m mbi fondet publike dhe jo mbi financimet private, çâka e lĂ« propozimin pĂ«r kontrollin e partive nĂ« njĂ« boshllĂ«k ligjor.  PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ekspertĂ« nga shoqĂ«ria civile po shqyrtojnĂ« mundĂ«sinĂ« e propozimit tĂ« zgjerimit tĂ« kompetencave tĂ« KLSH ose krijimin e njĂ« organi tĂ« ri auditimi, qĂ« tĂ« mbikĂ«qyrĂ« financimet private tĂ« partive politike.
Ndarja parti-shtet
Raporti financiar i OSBE/ODIHR theksoi se zgjedhjet në Shqipëri nuk ishin të barabarta. Partia në pushtet përdori burimet shtetërore për avantazh elektoral. Problematike e përsëritur ishte edhe patronazhimi dhe presioni mbi administratën. Eksperienca e zgjedhjeve të fundit parlamentare tregoi gjithashtu se vendimet me efekt financiar u morën para periudhës së ndalimit ligjor, duke prodhuar pasoja gjatë fushatës. Kjo, sipas ekspertit Dervishi, tregon se ligji aktual nuk është i mjaftueshëm për të parandaluar deformimin e garës zgjedhore
Faqet anonime
Një tjetër problem i evidentuar në zgjedhjet e fundit ishte përdorimi i faqeve anonime në rrjetet sociale për sulme direkte ndaj kandidatëve kundërshtarë. Kufizimi i fushatave negative dhe raportimi i detajuar i shpenzimeve online po shihet nga ekspertë të shoqërisë civile si domosdoshmëri.
Reklamat
Ligji ndalon gjithashtu reklamat nĂ« media, por raportet e KQZ tregojnĂ« miliona euro borxhe tĂ« partive ndaj televizioneve pĂ«r reklama tĂ« papaguara, njĂ« problematikĂ« qĂ« duhet riparĂ«, referuar diskutimeve nĂ« kĂ«tĂ« drejtim Â
âNjĂ« votĂ«, njĂ« euroâ
Aktualisht, financimi i partive politike nĂ« ShqipĂ«ri lidhet kryesisht me numrin e mandateve parlamentare dhe jo me votat e fituara. Drejtori i ISP, Afrim Krasniqi, ka propozuar modelin gjerman ânjĂ« votĂ«, njĂ« euroâ, ku çdo votĂ« pĂ«rkthehet nĂ« mbĂ«shtetje financiare tĂ« barabartĂ« nga buxheti i shtetit, duke shmangur, sipas tij, deformimet qĂ« sjell sistemi i mandateve. âKjo ka prodhuar situata absurde ku njĂ« parti me vetĂ«m 8 mijĂ« vota nĂ« njĂ« qark merr financim tĂ« rregullt parlamentar dhe zyra falas, ndĂ«rsa njĂ« parti lokale qĂ« fiton nĂ« dhjetĂ«ra bashki nuk merr asnjĂ« mbĂ«shtetje financiare. Ky model Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tĂ« ruajtur monopolin e PS dhe PD, duke shtypur prirjet e reja politike dhe duke i mbajtur partitĂ« e vogla jashtĂ« lojeâ, thotĂ« Krasniqi.
Juristi Altin Gjeta e ka zgjeruar këtë ide, duke theksuar se ligji gjerman jo vetëm favorizon financimin publik mbi bazën e votave dhe kontributeve të anëtarësisë, por vendos edhe një tavan buxhetor dhe mekanizma penalizues efektivë për rastet e shkeljeve.
PartitĂ« dhe âoligarkĂ«tâ
Ligji ndalon financimet e partive nga kompani me kontrata publike, por deri mĂ« sot asnjĂ« biznesmen i madh qĂ« ka fituar tendera nuk figuron nĂ« listĂ«n zyrtare tĂ« donatorĂ«ve tĂ« partive. Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Faktoje, nĂ« periudhĂ«n janarâprill 2025 Ă«shtĂ« vĂ«rejtur njĂ« rritje e pĂ«rqendrimit tĂ« parave publike nĂ« pak duar krahasuar me tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« tĂ« vitit 2024, kur nuk kishte zgjedhje. Afrim Krasniqi thotĂ« se financimet e partive nga grupe te caktuara tĂ« interesit realizohen nĂ« mĂ«nyra tĂ« tjera, shpesh tĂ« kamufluara pĂ«rmes emrave fiktivĂ«.
Propozimet
Legjislacioni mbi dekriminalizimin dhe integritetin (përfshirë AIDSSH) përcakton kritere të qarta për kandidatët në poste publike.  ISP propozon që këto kritere të përfshihen edhe në ligjin për partitë politike dhe në statutet partiake, duke përfshirë pra edhe strukturat drejtuese. Sipas ISP, partitë duhet të publikojnë CV-të e stafeve drejtuese (kryesia, sekretariati ekzekutiv, kryetarët e degëve).
ISP propozon gjithashtu që ligji për partitë të ndalojë sponsorizimin financiar nga individë me të shkuar kriminale ose me aktivitet kriminal ekonomik. Në rast shkelje, ISP propozon vendosjen e sanksioneve.
Propozohet gjithashtu që individët me rekorde kriminale të përjashtohen nga e drejta për të marrë me qira ose blerë media vizive, audio ose të shkruara për përdorim electoral. Por sipas propozimeve të ISP, një subjekt politik duhet të humbasë mandatin nëse kandidati i zgjedhur rezulton i inkriminuar. Volitet  gjithashtu dispozitë ligjore për të parandaluar presionin ndaj grave kandidate për dorëheqje paszgjedhore në listat shumëemërore.
ISP kĂ«rkon pĂ«rmes njĂ« pakete propozimesh qĂ« kufizimet e votĂ«s sipas ligjit tĂ« dekriminalizimit, tĂ« aplikohen edhe tek partitĂ« politike dhe listat e votuesve tĂ« diasporĂ«s. Ligji âPĂ«r garantimin e integritetit tĂ« personave qĂ« zgjidhen, emĂ«rohen apo ushtrojnĂ« funksione publikeâ dhe vendimi i Kuvendit nĂ« funksion tĂ« tij, sipas ISP, duhet tĂ« zgjerohet pĂ«r tu aplikuar pĂ«rtej BE-sĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« vende tĂ« tjera evropiane dhe rajonale ku ka komunitete tĂ« mĂ«dha shqiptare, si Zvicra apo Turqia.
Ky artikull bĂ«het nĂ« kuadĂ«r tĂ« projektit âPĂ«rmirĂ«simi i kuadrit ligjor pĂ«r partitĂ« politike pĂ«rmes Ligjit pĂ«r PartitĂ« Politike dhe/ose Kodit Zgjedhorâ, i cili realizohet nga Instituti i Studimeve Politike (ISP) me Fondacionin Westminster pĂ«r Demokraci (WFD) me mbĂ«shtetje financiare nga Ambasada Britanike nĂ« TiranĂ«.
Konferenca e VII KombĂ«tare pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit, organizuar nga Komisioneri pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit dhe Mbrojtjen e tĂ« DhĂ«nave Personale, u konceptua tĂ« martĂ«n si njĂ« takim i gjerĂ«, nĂ« njĂ« sallĂ« plot me pĂ«rfaqĂ«sues nga qeveria, media, ambasadorĂ« tĂ« akredituar nĂ« TiranĂ«, ku nĂ« qendĂ«r ishte njĂ« tryezĂ« e rrumbullakĂ«t me fokus kryeministrin Edi Rama dhe drejtueset e katĂ«r organizatave tĂ« shoqĂ«risĂ« civile: Faktoje.al, âTogether for Lifeâ, âBIRNâ dhe âSCiDEVâ. Â
Diskutimet u fokusuan tek progresi i deritanishëm dhe problematikat serioze në zbatimin praktik të së drejtës për informim.
Kryeministri Edi Rama ne konferencen per te drejten e informimit
Dekriminalizimi i shpifjes
Kryeministri Rama e cilĂ«soi panoramĂ«n e transparencĂ«s si âgotĂ« gjysmĂ« plotâ, duke theksuar se pengesat burojnĂ« nga pĂ«rtacia burokratike dhe jo mungesa e vullnetit politik.
Ai propozoi vendosjen e sanksioneve pĂ«r ministrat dhe sekretarĂ«t e pĂ«rgjithshĂ«m qĂ« tejkalojnĂ« afatin ligjor prej 10 ditĂ«sh pĂ«r dhĂ«nien e informacionit. âNuk besoj te autorregullimi i shqiptarĂ«ve, ballkanasveâŠâ, tha Rama kur foli pĂ«r nevojen e sanksioneve
Për herë të parë, Rama premtoi edhe dekriminalizimin e shpifjes, por vetëm për gazetarët. Megjithatë, një piskamë (ai) e lëshoi.
âNe nuk vuajmĂ« nga liria e shprehjes, por liria e shpifjesâ, tha Rama Â
Komisioneri Besnik Dervishi nënvizoi se problemet kryesore mbeten mosrespektimi i afateve, interpretimi i gabuar i përjashtimeve ligjore dhe neglizhenca administrative.
Platforma
Ministrja e Shtetit për administraten dhe antikorrupsionin, Adea Pirdeni, tha se platforma Transparent Albania, do të shërbejë në vijim si portë unike për aksesin në informacion publik, duke lehtësuar kërkesat online dhe monitorimin e performancës së ministrive.
Për herë të parë, sipas saj, qytetarët do të mund të paraqesin dhe ndjekin kërkesat për informacion online, ndërsa koordinatorët do të gjurmojnë zbatimin e tyre.
Ndërkohë, nga ana e partnerëve ndërkombëtarë ne tryezë u vlerësua rendësia e angazhimit për të përmirësuar qasjen e publikut dhe medias në informacion
Problematikat
Ne foto: Klodiana Kapo, Drejtore e Faktoje.al
Duke u bazuar në eksperiencën e saj personale,  Klodiana Kapo, drejtore e Faktoje.al, tha se dikur gazetaria mbështetej në kontakt të drejtpërdrejtë me institucionet, ekspertët dhe vetë drejtuesit e partive, ndërsa verifikimi i informacionit ishte pjesë thelbësore e punës së përditshme.
Sot, sipas saj, ky ekuilibër është prishur. Ajo theksoi vështirësitë e gazetarëve për të marrë informacion në kohë, duke sjellë shembullin e 183 kërkesave të dërguara vetëm këtë vit nga Faktoje.al, shumica me përgjigje të pjesshme ose të vonuara.
Ne foto: Eglantina Bardhi, Drejtore e âTogether For Lifeâ
Eglantina Bardhi Drejtore e âTogether for Lifeâ nĂ«nvizoi se qasja e hapur nĂ« informacion nuk duhet parĂ« si kĂ«rcĂ«nim nga institucionet.
Ndërsa Kristina Voko, Drejtore e BIRN, e cilësoi të drejtën e informimit si instrument thelbësor për mbrojtjen e interesit publik. Sipas saj, transparenca duhet kuptuar më gjerë se korniza ligjore, duke përfshirë konsultimin publik real, të dhënat e hapura dhe komunikimin e vazhdueshëm me qytetarët.
Blerjana Bino, Drejtore e SCiDEV ngriti shqetësime për mungesën e transparencës në procesin e negociatave për anëtarësim në BE dhe hendekun mes digjitalizimit dhe llogaridhënies demokratike.
Konferenca evidentoi kontrastin mes cilesimit qĂ« i dha vetĂ« kryeministri Rama âgotĂ«s gjysmĂ« boshâ tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe âgotĂ«s gjysmĂ« plotâ tĂ« qeverisĂ«, duke e lĂ«nĂ« tĂ« hapur debatin mbi efektivitetin real tĂ« sĂ« drejtĂ«s pĂ«r informim nĂ« ShqipĂ«ri.
Nga dje Belinda Balluku me vendim të GJKKO-së është e pezulluar nga detyra e zv-kryeministres dhe ministres së Infrastrukturës dhe Energjitikës. Asgjë nuk ka ndryshuar nga dje sot, e as pas takimit disa orësh që kryeministri Edi Rama zhvilloi me Ballukun në zyrën e tij të kryeministrisë.
E vetmja lĂ«vizje konkrete Ă«shtĂ« ankimimi i vendimit tĂ« GJKKO-sĂ« nga kryeministria nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese.Â
GJKKO
NjĂ« vendim mĂ« shumĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« kohĂ« sesa pĂ«r tĂ« mos e âlĂ«shuarâ, kur nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ« GJKKO zbardhi vendimin pĂ«r Ballukun dhe miratoi 28 leje tĂ« reja pĂ«r kontrolle personale.
 âNĂ« rastin konkret pĂ«r shkak tĂ« rrethanave tĂ« faktit dhe personalitetit tĂ« tĂ« pandehurve tĂ« sipĂ«rcituar, duke qenĂ« nĂ« ushtrimin e funksioneve respektive tĂ« tyre pĂ«r shkak tĂ« detyrĂ«s, ekziston rreziku qĂ« ata tĂ« kryejnĂ« krime tĂ« tĂ« njĂ«jtit lloj me atĂ« pĂ«r tĂ« cilin po procedohen, kjo lidhur me rrethanat e veprimeve tĂ« kundraligjshme tĂ« tĂ« pandehurve nĂ« disa procedura prokurimi, si dhe nisur nga fakti se tĂ« pandehurit menaxhojnĂ« nĂ« vazhdim fondet publike pĂ«r investimet publike tĂ« tjera tĂ« parashikuara pĂ«r Institucionet qendrore qĂ« ata drejtojnĂ«â, thuhet nĂ« vendimin e GJKKO.
Mbrojtja
NĂ« pĂ«rfundim tĂ« Samitit formal tĂ« Growth Plan âOur Pathway to the EUâ, nĂ« krah tĂ« Komisioneres pĂ«r Zgjerimin, Marta Kos, kryeministri Edi Rama iu pĂ«rgjigj enkas pyetjeve tĂ« tre gazetarĂ«ve, qĂ« nĂ« thelb kishin njĂ« qĂ«llim: A do ta shkarkonte Belinda Ballukun pas vendimit tĂ« marrĂ« nga GJKKO pĂ«r pezullimin e saj nga ta gjitha funksionet qeveritare?
Rama
Kryeministri Edi Rama e konsideroi vendimin e pezullimit të ministres dhe zv/kryeministres Belinda Balluku si një rast të paprecedentë të ndërhyrjes së drejtësisë në kompetencat e ekzekutivit, por theksoi se qeveria nuk do të reagojë në të njëjtën mënyrë ndaj sistemit gjyqësor.
Ankimimi
Rama deklaroi se vendimi do tĂ« respektohet, ndĂ«rsa çështja do tâi drejtohet GjykatĂ«s Kushtetuese me argumentin se duhet pĂ«rcaktuar qartĂ« kufiri mes pushteteve.
âPezullimi Ă«shtĂ« vendim i njĂ« gjykate qĂ« ne do ta pĂ«rcjellim nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese, si njĂ« akt brutal ndĂ«rhyrjeje nĂ« pavarĂ«sinĂ« e Pushtetit Ekzekutiv dhe Gjykata Kushtetuese do duhet tĂ« na thotĂ« se cili Ă«shtĂ« qĂ«ndrimi i saj bazuar mbi KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. Pra, nuk jemi nĂ« kushtet, kur duke ndĂ«rhyrĂ« me forcĂ« nĂ« pavarĂ«sinĂ« e ekzekutivit, mund tĂ« diktohet ndonjĂ« lĂ«vizje e qeverisĂ«. KĂ«shtu qĂ«, pĂ«r periudhĂ«n qĂ« flasim, qeveria e ShqipĂ«risĂ« nuk ka zĂ«vendĂ«s kryeministĂ«r dhe nuk ka njĂ« ministĂ«r tĂ« infrastrukturĂ«s dhe energjisĂ«, qĂ« funksionon. Kaq!â, tha ai
Pakënaqësia
Rama vuri nĂ« dukje se ShqipĂ«ria po pĂ«rjeton njĂ« drejtĂ«si tĂ« re, âtĂ« brishtĂ« dhe fĂ«minoreâ, qĂ« sipas tij shpesh shfaq reflekse tĂ« vjetra antidemokratike, por qĂ« qeveria duhet ta mbrojĂ« edhe kur âna godet padrejtĂ«sishtâ.
âĂshtĂ« njĂ« pushtet i ri fĂ«mijĂ«ror, i ndĂ«rtuar mbi njĂ« tĂ« kaluar, qĂ« nuk e ndihmon drejtĂ«sinĂ« e pavarur, sâka traditĂ«, sâka kulturĂ« historike tĂ« njĂ« drejtĂ«sie tĂ« pavarur. AftĂ«sitĂ« e prokurorĂ«ve dhe gjykatĂ«sve janĂ« njĂ« pjesĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« duhen rritur dhe forcuar, duhet kohĂ«, duhet durim dhe duhet vendosmĂ«ri.
Ne kĂ«tĂ« vendosmĂ«ri e kemi dhe pĂ«r sa kohĂ« do ta kemi, do tĂ« jetĂ« kĂ«shtu dhe kur them pĂ«r sa kohĂ« do ta kemi, flas pĂ«r veten time, qĂ« sa tĂ« jem unĂ« nĂ« kĂ«tĂ« detyrĂ«, nuk do shikoni luftĂ«ra me drejtĂ«sinĂ« apo akuza pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar akuzat qĂ« bĂ«n drejtĂ«siaâ.Â
Ai kritikoi gjithashtu kulturĂ«n e âgjyqeve populloreâ nĂ« televizione dhe rrjedhje e sekreteve hetimore nga prokurorĂ«t, duke e quajtur praktikĂ« tĂ« dĂ«mshme pĂ«r drejtĂ«sinĂ«.
Marta Kos
Komisionerja pĂ«r Zgjerimin, Marta Kos, nuk komentoi rastin konkret, por theksoi se pavarĂ«sia gjyqĂ«sore Ă«shtĂ« njĂ« ndĂ«r arritjet kryesore tĂ« ShqipĂ«risĂ«Â vitet e fundit dhe se vendimet e gjykatave duhet tĂ« respektohen. ââŠSigurisht qĂ« raste tĂ« tilla ndodhin gjithandej, por e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« qĂ« ne tĂ« ndjekim vendimet e gjykatĂ«s dhe ajo qĂ« kam dĂ«gjuar nga kryeministri qĂ« do tĂ« ndodhĂ« nĂ« faktâ, nĂ«nvizoi ajo.
KĂ«tu ndĂ«rhyri sĂ«rish Rama, mĂ« shumĂ«Â si mesazh pĂ«r BE-nĂ«, duke pĂ«rcjellĂ« tĂ« kundĂ«rtĂ«n e deklaratĂ«s sĂ« ârasteve qĂ« ndodhin gjithandejâ.
âNuk bĂ«n vaki nĂ« Bashkimin Europian, qĂ« njerĂ«zit tĂ« pezullohen nga funksionet, Ă«shtĂ« unike nĂ« historinĂ« e EuropĂ«s kjo, duke qenĂ« tĂ« zgjedhur, nuk bĂ«n vaki nĂ« Bashkimin Europian qĂ« kryetarĂ«t e bashkisĂ« tĂ« merren nga zyra dhe tĂ« çohen nĂ« burg, pa gjyq dhe tĂ« mbahen nĂ« paraburgim pĂ«r muaj e muaj tĂ« tĂ«rĂ«, nuk bĂ«n vaki nĂ« Bashkimin Europian qĂ« siç e thotĂ« jo qeveria e ShqipĂ«risĂ«, po âkomisioni i torturĂ«s i Strasburgutâ â njĂ« vend tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« paraburgosur, sesa njerĂ«z tĂ« gjykuar dhe tĂ« burgosur me gjyqâ, tha Rama.
Standardi i BEdhe rasti âunikâ
Politologu Afrim Krasniqi në një postim në Linkedin solli standardet e BE-së dhe jo vetëm, duke kundërshtuar tezën e Ramës.
âNĂ« EuropĂ«n PerĂ«ndimore ka standard tjetĂ«r: asnjĂ« zyrtar i lartĂ« nĂ«n akuzĂ« dhe masĂ« sigurie nuk vonon, por jep menjĂ«herĂ« dorĂ«heqjen. KĂ«shtu qĂ« duhen kĂ«rkuar vende âsi ShqipĂ«riaâ pĂ«r tĂ« krahasuar. Ja p.sh., Brazili ka indeksin e shtetit sĂ« tĂ« drejtĂ«s 10 pikĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« sesa ShqipĂ«ria dhe aty ka pasur raste tĂ« njĂ«jta pĂ«r zyrtarĂ« tĂ« lartĂ«, nĂ« Ekuador, njĂ« vend me nivel pak mĂ« tĂ« ulĂ«t sesa ShqipĂ«ria nĂ« indeks, Ă«shtĂ« shkarkuar nĂ« detyrĂ« zv/presidenti i zgjedhur me njĂ« vendim gjyqĂ«sor; nĂ« vende tĂ« tjera ka ndodhur tĂ« shkarkohen zyrtarĂ« edhe mĂ« tĂ« lartĂ«, pĂ«rfshirĂ« presidentĂ« e kryeministra.
NĂ« njĂ« vend tĂ« BE, si Spanja, kryeministri pezulloi funksionet e tij pĂ«r shkak tĂ« akuzave ndaj bashkĂ«shortes, nĂ« republikat baltike me nivel shumĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« demokracie sesa ne, rasti i fundit Ă«shtĂ« pezullimi i njĂ« deputeti nga gjyqtariâ, shkruan ai
Parimi i demokracisĂ«, sipas tij, kudo nĂ« botĂ« Ă«shtĂ« i njĂ«jtĂ«: âasnjĂ«herĂ« dhe nĂ« asnjĂ« rast njĂ« vendim gjyqĂ«sor nuk Ă«shtĂ« quajtur âgrusht shtetiâ, e kundĂ«rta, moszbatimi i vendimeve tĂ« gjykatave Ă«shtĂ« konsideruar akt kundĂ«r shtetitâ.  Â
Zgjedhjet e lira
E pyetur mbi vĂ«rejtjet e raportit tĂ« OSBE-ODHIR pĂ«r zgjedhjet (ku u bazua edhe raporti I Komisionit Europian) Komisionerja pĂ«r Zgjerimin, Marta Kos u pĂ«rgjigj: âPo, zgjedhjet kanĂ« qenĂ« tĂ« lira dhe tĂ« ndershme. ĂshtĂ« gjithmonĂ« mirĂ« kur marrim sugjerime pĂ«r pĂ«rmirĂ«sime dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« gjĂ« e mirĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, por edhe pĂ«r BEâ
Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2025 thekson se progresi në lirinë e shprehjes dhe medias në Shqipëri mbetet i kufizuar. Në këtë kontekst, Faktoje.al dhe Qendra Shkencë dhe Inovacion për Zhvillim (SciDev), me mbështetjen e Ambasadës së Mbretërisë të Vendeve të Ulëta në Shqipëri, organizuan një tryezë të rrumbullakët me pjesëmarrjen e institucioneve, deputetëve nga forcat kryesore politike por dhe partitë e reja, gazetarëve, shoqërisë civile dhe partnerëve ndërkombëtarë për veprime konkrete.
Roli i medias
Nën moderimin konçiz të tryezës nga eksperti Neritan Sejamini, Klodiana Kapo, Drejtoresha Ekzekutive e Faktoje.al, theksoi në fillim të takimit se interesat e pronarëve dhe presioni politik janë faktorët kryesorë që minojnë besimin ndaj medias.
Ajo nënvizoi se media duhet të shërbejë jo vetëm si transmetuese e lajmit, por edhe si instrument edukues që krijon besim në këtë mjedis polarizues.
Realiteti  Â
Blerjana Bino, Drejtoreshë Ekzekutive e SciDev, vuri në dukje se përparimi i vogël i evidentuar në raport nuk ka ndikim real tek gazetarët. Ajo paralajmëroi se pa çmontimin e një sistemi të kapur nga interesat monetare dhe politike, gazetaria cilësore mbetet e pamundur. Bino shtoi se pa gazetarë të mbrojtur, informacioni i besueshëm është i vështirë.
Perspektiva ndërkombëtare
Ambasadori i Mbretërisë së Vendeve të Ulëta në Shqipëri, Reinout Vos, theksoi se pa media të lirë, demokracia nuk funksionon dhe, kur gazetarët nuk janë të sigurt, llogaridhënia vihet në rrezik.
Kritikat Â
Koloreto Cukali kritikoi raportin e BE pĂ«r mosreflektimin e fenomenit tĂ« âzhdukjes sĂ« lajmitâ nga mediat kryesore dhe kĂ«rkoi transparencĂ« tĂ« fondeve publike. PĂ«r kĂ«tĂ« tĂ« fundit, Erion Tase kĂ«rkoi rregullim konkret.
Aleksandra Bogdani e BIRN  theksoi se vullneti politik Ă«shtĂ« âthembra e Akilitâ pĂ«r zhvillimin e medias, duke kritikuar praktikat e shpĂ«rndarjes sĂ« materialeve tĂ« gatshme nga institucionet dhe po aq, transmetimit tĂ« tyre nga tv e licensuara, nĂ« njĂ« kohĂ« kur vetĂ« frekuenca e transmetimit shfrytĂ«zohet si njĂ« e mirĂ« publike.
Kushtet e punës
Isa Myzyraj (AGSH) kërkoi shkëputjen e lidhjeve mes qeverisë dhe pronarëve të mediave, sidomos kur ata shpallen investitorë strategjikë. Ai ngriti shqetësime për kushtet e punës, pagesat e vonuara dhe mungesën e mbrojtjes ligjore.
Osman Stafa një tjetër gazetar denoncoi mungesën e aksesit në informacion, censurën dhe autocensurën që, sipas tij, po  dëmtojnë interesin publik.
Perspektiva politike
Kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik, Jorida Tabaku, solli në vëmendje kontrollin e informacionit nga MIA dhe theksoi tre detyrime që burojnë nga integrimi: Dekriminalizimi i shpifjes, mbrojtja nga paditë SLAPP dhe pavarësia e AMA/RTSH
Armela Krasniqi, DrejtoreshĂ« e AMA, kĂ«rkoi gjatĂ« diskutimeve njĂ« pĂ«rkufizim ligjor pĂ«r âmedianâ dhe âgazetarinâ, duke mbrojtur nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« pavarĂ«sinĂ« e AMA me vendime konsensuale tĂ« pakontestuara, sipas saj, as nga partitĂ« politike e as nga shoqĂ«ria civile
NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, Erald Kapri deputeti i PartisĂ« âMundĂ«siaâ paralajmĂ«roi se çdo iniciativĂ« ligjore rrezikon tĂ« kthehet nĂ« kontroll, duke mbrojtur tezĂ«n e vetĂ«rregullimit tĂ« medias.
Dekani i Fakultetit e Historisë dhe Filologjisë, profesor Mark Marku, sugjeroi konsensus për standardizimin e medias shqiptare
Konkluzionet
Në fund të diskutimeve, nga tryeza rezultoi nevoja për pavarësi politike të medias, transparencë financiare dhe pronësie, sidomos mbi përdorimin e fondeve publike, mbrojtje ligjore për gazetarët, një status i qartë juridik për median dhe gazetarët, dallimet mes mediave tradicionale dhe atyre online, vetërregullim dhe konsensus për standardizimin e sektorit.
Gjatë tryezës u evidentua se presioni i BE-së, donatorëve dhe vetë komunitetit të gazetarëve shihet si i domosdoshëm për të detyruar qeverinë të ndërmarrë hapa konkretë ne drejtim të pavarësisë së medias.
MĂ« 4 Tetor 2025, Faktoje, platforma e parĂ« dhe e vetme e verifikimit tĂ« fakteve u bĂ« objektiv i njĂ« sulmi kibernetik.Â
HakerĂ«t depĂ«rtuan nĂ« databazĂ«n e WordPress dhe fshinĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« konsiderueshme tĂ« artikujve.Â
Nga njĂ« raport i hollĂ«sishĂ«m i ekipit teknik rezulton se ky nuk ishte njĂ« sulm i rastĂ«sishĂ«m apo amator.Â
Veprimet e kryera tregojnĂ« njĂ« operacion tĂ« organizuar, me njohuri tĂ« avancuara teknike dhe synim tĂ« qartĂ«: pengimin e punĂ«s se Faktoje-s nĂ« tre linja kryesore: Â
1. Anti-dezinformimimin qĂ« lidhej me lajmet e rreme qĂ« qarkullonin nĂ« rrjetÂ
2. LuftĂ«n ndaj ekspozimit tĂ« narrativave hibride, sidomos ato tĂ« lidhura me burime pro-KremlinitÂ
3. LlogaridhĂ«nia e institucioneve brenda venditÂ
SynimiÂ
Fshirja e artikujve kishte si synim dobësimin e besueshmërisë së Faktojes dhe hapjes terren të narrativave të rreme
Pasoja: Mbi 200 artikuj të fshirë nga databaza, shumë prej të cilave kishin kërkuar muaj punë kërkimore.
ĂfarĂ« ndodhi konkretisht?Â
Pas një përpjekje që nisi nga data 4 tetor, faqja e internetit e Faktoje.al u nxor thuajse jashtë funksionit për 13 ditë, duke lënë publikun pa akses në qindra verifikime faktesh, raporte investigative, databaza të publikuara, podcaste, video-seri, newsletter dhe raporte.
GjatĂ« kĂ«saj periudhe, sulmuesit fshinĂ« vazhdimisht pĂ«rmbajtje, eliminuan llogari pĂ«rdoruesish, pĂ«rfshirĂ« ato tĂ« redaktorĂ«ve dhe administratorĂ«ve si dhe penguan ndjeshĂ«m pĂ«rpjekjet pĂ«r rikuperim.Â
OrigjinaÂ
Analiza e kryer nga ekipi teknik qĂ« mbĂ«shtet Faktoje dhe partnerĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ« qĂ« u angazhuan nĂ« kĂ«tĂ« hetim, zbuloi se shumica e adresave IP tĂ« pĂ«rdorura pĂ«r sulmin kishin origjinĂ«n nga Serbia.Â
Megjithatë, një shqyrtim i detajuar i përmbajtjes së fshirë zbulon se artikujt e fshirë nuk kishin fokus të veçantë vetëm Serbinë apo temat lidhur me të dhe rajonin.
ĂfarĂ« u fshi?Â
PĂ«rmbajtja e fshirĂ« pĂ«rfshinte njĂ« gamĂ« tĂ« gjerĂ« temash qĂ« nisnin qĂ« nga dezinformimi rus dhe narrativat anti-perĂ«ndimore, pjesĂ« e punĂ«s tre vjecare tĂ« Faktoje-s nĂ« bashkĂ«punim me pesĂ« partnerĂ« nĂ« rajon, konkretisht marrĂ«dhĂ«niet KosovĂ«-Serbi dhe gjeopolitika rajonale, narrativat e tensioneve ndĂ«rkufitare dhe propagandĂ«s ruse, dezinformim i ricikluar pĂ«r NATO-n, UkrainĂ«n, SHBA-nĂ«, dezinformim rajonal mbi politikĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare. Â
Fokus i fshirjes gjithashtu ishin narrativat mbi shĂ«ndetin dhe COVID-19 kryesisht teori konspirative tĂ« adaptuara lokalisht, çështjet mjedisore dhe energjia me fokus keqmenaxhimin dhe pretendimet e rreme pĂ«r progres, foto fake tĂ« aktorĂ«ve politik kryesore nĂ« botĂ« tĂ« gjeneruara me AI si dhe fusha e medias dhe transparenca me fokus mungesĂ«n e qasjes nĂ« tĂ« dhĂ«na dhe komunikimi i dobĂ«t publik nga institucionet shtetĂ«rore.Â
JanĂ« fshirĂ« gjithashtu edhe artikuj pĂ«r tema sensitive si çështja âgenderâ, dhe debati i fundit pĂ«r barazinĂ« gjinore.
Screenshot e lajmeve te fshira
QĂ«llimi  Â
Selektimi i artikujve qĂ« u fshinĂ«, tregon planifikim dhe jo njĂ« sulm i rastĂ«sishĂ«m qĂ« mund tĂ« vijĂ« nga njĂ« individ i caktuar.Â
Sulmi zgjati për dy javë me ndërhyrje të përsëritura, dhe targetimi i verifikimeve të dezinformimit tregon se motivi ka qenë strategjik.
Sulmuesit shfrytĂ«zuan njĂ« akses pĂ«r shumĂ« ditĂ«, duke fshirĂ« vazhdimisht pĂ«rmbajtje edhe gjatĂ« pĂ«rpjekjeve tĂ« rikuperimit, çâka tregon vendosmĂ«ri dhe njĂ« fushatĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme, tipike pĂ«r grupe tĂ« strukturuara.
Origjina e IP-ve nga Serbia Ă«shtĂ« gjithashtu e rĂ«ndĂ«sishme, sa kohĂ« qĂ« pjesĂ« e fshirjes janĂ« pĂ«rmbajtje qĂ« lidhen me luftĂ«n e qĂ«ndrueshme tĂ« Faktoje-s ndaj dezinformimit nĂ« nivel rajonal.Â
Rikuperimi
Faktoje.al ka marrĂ« tĂ« gjitha masat e nevojshme pĂ«r tĂ« rivendosur bazĂ«n e tĂ« dhĂ«nave dhe pĂ«r tĂ« forcuar mbrojtjet e sistemit.Â
Ekipi teknik nisi njĂ« operacion tĂ« ngjashĂ«m me njĂ« hetim kriminalistik. Importuan databazat me kodim tĂ« sigurt pĂ«r tĂ« ruajtur karakteret shqipe, ndĂ«rtuan njĂ« version tĂ« konsoliduar ndĂ«rsa rezultati ishte i qartĂ«. ĂshtĂ« restauruar gjithashtu databaza finale dhe forcuar mbrojtja e sistemit, duke rritur nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« vigjilencĂ«n gjatĂ« monitorimit tĂ« pĂ«rditshĂ«m.  Â
Pse Faktoje?
BesojmĂ« se ky nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« sulm kundĂ«r Faktoje.al, por njĂ« kĂ«rcĂ«nim ndaj medias shqiptare qĂ« guxon tĂ« pĂ«rballet me dezinformimin vendas dhe tĂ« huaj.Â
Puna e pĂ«rditshme pĂ«r tĂ« verifikuar pretendimet, ekspozuar gĂ«njeshtrat, por edhe bashkĂ«punimit tĂ« ngushtĂ« me pesĂ« partnerĂ« nĂ« nivel rajonal, e vendosi Faktoje-n nĂ« objektiv.Â
Në një rajon ku dezinformimi shpesh përdoret si armë, heshtja e përkohshme e një platforme fact-checking mund të ketë pasoja të mëdha.
Pavarësisht sulmeve kibernetike, Faktoje mbetet e përkushtuar për të vazhduar misionin e saj të verifikimit të fakteve si në nivel kombëtar ashtu edhe në atë rajonal.
Kryeministri Edi Rama ka marrë të martënprogres-raportin 95-faqësh të Komisionit Europian për Shqipërinë, i cili evidenton përparim të kufizuar në disa fusha, ndërsa thekson nevojën për reforma të thella në demokraci, sundimin e ligjit dhe qeverisje.
Demokracia
Në kapitullin për demokracinë, Komisioni Europian i referohet zgjedhjeve të fundit parlamentare dhe rekomandimeve të OSBE/ODIHR, duke kërkuar një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse.
Duke cituar raportin e OSBE/ODIHR, Komisioni Europian vĂ«ren se zgjedhjet u zhvilluan  nĂ« mĂ«nyrĂ« profesionale, por u shoqĂ«ruan edhe mĂ« mangĂ«si âpĂ«rfshi mungesĂ«n e kushteve tĂ« barabarta pĂ«r tĂ« gjithĂ« garuesit dhe abuzim me burimet publikeâ
Kuvendi cilĂ«sohet si funksional âvetĂ«m pjesĂ«rishtâ, pĂ«r shkak tĂ« âpolarizimit politik, mungesĂ«s sĂ« dialogut politik tĂ« sinqertĂ« dhe pĂ«rplasjeve mes shumicĂ«s qeverisĂ«se dhe opozitĂ«s, ndĂ«rkohĂ« qĂ« proceset e konsultimit publik mbetĂ«n tĂ« kufizuaraâ
Kuvendi pengohet gjithashtu nga mbikëqyrja e kufizuar ndaj ekzekutivit, ndërsa politizimi i emërimeve parlamentare në pozicione të larta në organet kushtetuese ose institucionet e pavarura të krijuara me ligj mbetet një çështje serioze
Referuar raportit, procesi i integrimit në BE duhet të jetë më gjithëpërfshirës, ndërpartiak dhe i mbështetur nga mekanizma efektivë konsultimi.
SPAK dhe lufta kundër korrupsionit
SPAK vlerësohet gjerësisht për rezultatet në hetimin e korrupsionit në nivele të larta. Nuk thuhet e njëjta për Prokurorinë e Përgjithshmë dhe Policinë e Shtetit.
âQĂ« nga themelimi i saj, SPAK ka dhĂ«nĂ« rezultate pozitive nĂ« luftĂ«n kundĂ«r korrupsionit. Organet e tjera tĂ« ngarkuara me luftĂ«n kundĂ«r korrupsionit, nĂ« veçanti Prokuroria e PĂ«rgjithshme dhe policia e shtetit, kanĂ« ende nevojĂ« tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« rezultatet e tyre nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«â, thuhet nĂ« progres-raport.
Sipas raportit, policia e shtetit mbetet e cenueshme ndaj korrupsionit.
Raporti vëren se rezultatet në luftën kundër korrupsionit janë përmirësuar për rastet në nivele të larta por janë përkeqësuar lehtë për rastet që nuk prekin ato nivele.
Sipas raportit, âkuadri institucional pĂ«r parandalimin e korrupsionit vazhdon tĂ« ketĂ« ndikim tĂ« kufizuar, pĂ«rfshi sektorĂ«t vulnerabĂ«l, dhe koordinimi me organet e zbatimit tĂ« ligjit mbetet i dobĂ«tâ
âDuhet tĂ« garantohet menaxhimi nĂ« kohĂ« dhe i duhur i pasurive tĂ« sekuestruara dhe tĂ« konfiskuara, pĂ«rfshirĂ« asetet virtuale dhe kriptovalutat, pasi nuk ka njĂ« portofol digjital shtetĂ«ror tĂ« disponueshĂ«mâ, thuhet nĂ« raport.
Raporti vëren gjithashtu mungesë të një qasjeje strategjike për identifikimin dhe konfiskimin e pasurive kriminale jashtë vendit.
Drejtësia dhe emërimet
Ndërkohë, efiçenca e sistemit të drejtësisë mbetet e kufizuar. Sipas raportit, ajo mbetet e penguar nga zvarritja e procedurave dhe akumulimi i çështjeve të prapambetura, sidomos në gjykatat e Apelit.
Publikimi i vendimeve shpesh vonohet përtej afateve ligjore, ndërsa menaxhimi i dobët i seancave dhe mungesa e avokatëve mbrojtës përbëjnë pengesa shtesë për funksionimin e sistemit.
Ndërkohë, sipas raportit, proceset e emërimeve në sistemin e drejtësisë në Shqipëri mbeten sfiduese dhe kërkojnë përmirësim të standardeve të meritës dhe pavarësisë.
Komisioni Europian nënvizon se duhet garantuar një procedurë konkurruese dhe transparente për zgjedhjen e kreut të ri të SPAK.
Raporti evidenton pasiguri ligjore lidhur me përfundimin e mandatit të dy anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese, si dhe probleme në zbatimin e meritokracisë për magjistratët.
Qeverisja dhe ndarja e pushteteve
Në fushën e qeverisjes, raporti përmend nevojën për më shumë transparencë, koordinim institucional dhe respektim të ndarjes së pushteteve.
Komisioni kritikon retorikĂ«n politike si nga shumica qeverisĂ«se ashtu edhe nga opozita ndaj sistemit gjyqĂ«sor, e cila sipas raportit ârrezikon tĂ« dĂ«mtojĂ« ndarjen e qartĂ« mes pushtetit ekzekutiv dhe gjyqĂ«soritâ.
Qeveria, gjithashtu duhet tĂ« pĂ«rmbahet nga âretorika dhe masat qĂ« nuk janĂ« nĂ« pĂ«rputhje me standardet e BE-sĂ«â.
Përmendet gjithashtu nevoja për përmirësimin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve dhe digjitalizimin e administratës vendore.
Ndërhyrjet e qeverisë në bashki dhe vala e dorëheqjeve në korrik 2025 janë cilësuar shqetësuese në kontekstin e Kartës Evropiane për Vetëqeverisjen Vendore.
âNdarja e qartĂ« e pĂ«rgjegjĂ«sive mes qeverisjes qendrore dhe asaj vendore mbetet njĂ« çështje problematikeâ, thuhet nĂ« raport.
Mjedisi dhe ndryshimet klimatike
Referuar progres-raportit mjedisi mbetet fusha ku Shqipëria nuk ka bërë përparim.
Nuk është arritur progres në menaxhimin e mbetjeve, cilësinë e ujit dhe ajrit apo mbrojtjen e biodiversitetit.
As për elimimin e zhurmës, vërehet se nuk është bërë përparim, pasi Shqipëria nuk ka përgatitur harta strategjike  dhe plane veprimi
BE kĂ«rkon miratimin urgjent tĂ« ligjit pĂ«r menaxhimin e integruar tĂ« mbetjeve dhe paralajmĂ«ron se vendime te marra mĂ« herĂ«t si ndĂ«rtimi i njĂ« TEC-i nĂ« mars tĂ« kĂ«tij viti (pĂ«r tĂ« cilin ka shkruar mĂ« herĂ«t edhe Faktoje) âmund tĂ« rrezikojĂ« aftĂ«sinĂ« e vendit pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur objektivat klimatike dhe pĂ«r tâu pĂ«rafruar me ato tĂ« BE-sĂ«â.
VĂ«rehet gjithashtu se ligji pĂ«r paketĂ«n e maleve âmund tĂ« sjellĂ«  pasoja pĂ«r pĂ«dorimin lokal tĂ« tokĂ«s dhe menaxhimin mjedisorâ.  Â
Ekonomia, biznesi dhe investimet
Edhe pse raporti njeh disa përmirësime në klimën e biznesit dhe reformën në drejtësi, zvarritja e proceseve gjyqësore mbetet pengesë. Ligji i unifikuar për investimet është shtyrë, ndërsa ai për investimet strategjike është zgjatur deri në vitin 2026.
Edhe pse masat e marra deri mĂ« tash synojnĂ« tĂ« nxisin aktivitetin ekonomik, raporti vĂ«ren se âato kanĂ« ngritur shqetĂ«sime lidhur me transparencĂ«n dhe aksesin e barabartĂ«, favorizimin dhe mungesĂ«n e proceseve konkurrueseâ.
Vërehet gjithashtu se është bërë përparim i kufizuar në përafrimin e kuadrit ligjor për prokurimin publik.
Ndërkohë, ndërmarrjet shtetërore, sipas raportit, paraqesin risqe fiskale. Ndaj dhe monitorimi i tyre, sipas Komisionit Europian, është thelbësor.
Liria e shprehjes dhe media
Raporti evidenton se liria e shprehjes mbetet problematike. Gazetarët përballen me frikësime, sulme verbale dhe fizike, si dhe fushata denigruese online. Shqipëria nuk ka bërë përparim në mbrojtjen ligjore të gazetarëve, ndërsa përqendrimi i pronësisë mediatike dhe mungesa e transparencës mbi financimin vazhdojnë të rrezikojnë pluralizmin mediatik, sipas raportit.
Progres-raporti nënvizon gjithashtu se Kodi Penal nuk ofron mbrojtje specifike për gazetarët në ushtrimin e detyrës.
Shoqëria civile
Organizatat e shoqĂ«risĂ« civile vijojnĂ« tĂ« punojnĂ« nĂ« njĂ« mjedis âpjesĂ«risht mundĂ«suesâ, me vĂ«shtirĂ«si nĂ« sigurimin e financimeve publike dhe rritjen e narrativave negative dhe fushatave denigruese nĂ« internet ndaj tyre.
Një projektligj i propozuar nga Partia Demokratike, i relatuar nga deputeti Tritan Shehu, mori një vëmendje të gjerë në komisionin parlamentar të Shëndetësisë, aty ku shumica e deputetëve me profesion janë mjekë.
Propozimi i PD-së synon të shtojë një nen në ligjin për gjendjen civile, duke përcaktuar se në Republikën e Shqipërisë ekzistojnë vetëm dy gjini biologjike, mashkull dhe femër, të pandryshueshme që nga lindja.
Ndarja
DeputetĂ«t e PD-sĂ« dhe ajo e pavarur Mesila Doda pĂ«rcollĂ«n njĂ« qasje tradicionale qĂ« âsynon tĂ« ruajĂ« strukturat shoqĂ«rore ekzistueseâ . NdĂ«rsa deputetĂ«t e PS konkretisht Eduard Shalsi dhe Enriketa Jaho ishin mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s duke kĂ«rkuar mbrojtjen, por edhe njohjen nĂ« njĂ« tĂ« ardhme tĂ« diversitetit gjinor.
Pyetjet
âKu ndryshon seksi nga gjinia?
Me sa sekse mund tĂ« lindĂ« njĂ« njeri biologjikisht? Â
Keni dĂ«gjuar pĂ«r personat interseks dhe mbi rreth 54 vihem nĂ« dijeni se ka dhe nĂ«se keni dĂ«gjuar çfarĂ« gjinie kanĂ« kĂ«ta persona interseks dhe si pĂ«rcaktohet gjinia e tyre?â, ishin disa nga pyetjet qĂ« shtroi deputeti Eduard Shalsi.
PD
GjatĂ« pĂ«rgjigjeve, deputeti i PD-sĂ«, Tritan Shehu tha se projektligji synon tĂ« âmbushĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« boshâ nĂ« legjislacionin aktual dhe tĂ« forcojĂ«, sipas tij, kolonat tradicionale tĂ« shoqĂ«risĂ« shqiptare, siç Ă«shtĂ« familja.
Ai tha se gjinia Ă«shtĂ« njĂ« kategori biologjike e pĂ«rcaktuar shkencĂ«risht dhe nuk duhet tĂ« ngatĂ«rrohet me orientimin seksual. Duke iu referuar pyetjeve tĂ« Shalsit, (pĂ«rfshi  interseksin) Shehu tha se, âdeformimet nga normaâ  duhen trajtuar nga shkenca mjekĂ«sore, por ânuk mund tĂ« pĂ«rmbysinâ, nĂ« interpretimin e tij, âkolonat e sotme tĂ« shoqĂ«risĂ«â.
âUnĂ« jam mjek dhe nĂ« lindje themi mashkull apo femĂ«r. Ka edhe deformime nga norma absolutisht qĂ« ka, shohim fĂ«mijĂ« dy bashkĂ«, ashtu si njĂ« fĂ«mijĂ« mund tĂ« lindĂ« edhe pa organe gjenitale, kĂ«to janĂ« probleme tĂ« deformimit nga norma dhe kĂ«ta duhen trajtuar rehabilituar pĂ«r njĂ« jetĂ« sa mĂ« normale, por pa dĂ«mtuar kolonat e shoqĂ«risĂ« njerĂ«zore. Thelbi i shoqĂ«risĂ« njerĂ«zore nuk varet nga raste tĂ« veçanta. Interseksi Ă«shtĂ« pak e shumĂ« ajo qĂ« thashĂ« mĂ« siper. Norma Ă«shtĂ« burrĂ« dhe gruaâŠâ, tha Shehu
Gjykatat shqiptare pĂ«r gjininĂ« Â
âNjĂ« tjetĂ«r pyetje Ă«shtĂ« se ka disa vendime gjyqĂ«sore. Gjykatat shqiptare kanĂ« marre disa vendime gjyqĂ«sore pĂ«r tĂ« ndryshuar gjininĂ«. Shkodra ishte njĂ« rast me tĂ« cilin u njoha pak minuta mĂ« parĂ«. A jeni nĂ« dijeni tĂ« kĂ«tyre vendimeveâ, pyeti Shalsi.
 âGjyqĂ«sori duhet tĂ« shohĂ« ligjet qĂ« miratojmĂ« neâ, u pĂ«rgjigj, si i zĂ«nĂ« nĂ« befasi, Shehu.
âNe po diskutojmĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« njĂ« vend ku ka rĂ«ndĂ«si edhe ruajtja e traditĂ«s dhe mbrojtja e thelbit tĂ« shoqĂ«risĂ« sonĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« familja shqiptareâ, mbĂ«shteti deputeti tjetĂ«r i PD-sĂ«, Bardh Spahia
PS
Deputetë të Partisë Socialiste si Eduard Shalsi apo Enriketa Jaho ngritën pyetje mbi përputhshmërinë e projektligjit me Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit, duke paralajmëruar se iniciativa mund të përballet me sfida ligjore në Gjykatën e Strasburgut.
âKufizimi ligjor vetĂ«m nĂ« burrĂ« dhe grua pĂ«rjashton ata qĂ« nuk identifikohen nĂ« kĂ«to kategori, njĂ« shtet qĂ« njeh mĂ« shumĂ« se dy kategori Ă«shtĂ« mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s dhe mĂ« nĂ« pĂ«rputhje me barazinĂ« e dinjitetit njerĂ«zor. Ligji duhet tĂ« jetĂ« pasqyrĂ« e realitetit shoqĂ«ror dhe jo kufizim i tij, pĂ«r kĂ«tĂ« arsye jam kundĂ«râ, tha Jaho.
Pasaporta shqiptare
Kundër u pozicionua edhe deputeti tjetër i PS-së, Eduard Shalsi, duke përmendur në fund të mbledhjes një argument shtesë
âPĂ«r çfarĂ« kĂ«rkoni ndryshimin nĂ« gjendjen civile? ĂfarĂ« kĂ«rkoni se nĂ« pasaportĂ«n shqiptare ju e keni mashkull dhe femĂ«r? ĂfarĂ« po kĂ«rkoni tĂ« ndryshoni?!. Keni sjellĂ« njĂ« ndryshim nĂ« ligjin e gjendjes civile, sot nĂ« ligj e keni tĂ« qartĂ«, a i keni parĂ« pasaportat shqiptare? Psh Gjermania pĂ«rvec mashkull, femĂ«r ka njĂ« shenjĂ« x interseksin, ne nuk e kemi ashtu. Ne e kemi tĂ« qartĂ« kĂ«tĂ« gjĂ«.Â
Ligji shqiptar Ă«shtĂ« i qartĂ«. Pasaporta Ă«shtĂ« e qartĂ«. Nuk do tĂ« ndryshojĂ« asgjĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. Po debatojmĂ« pĂ«r diçka qĂ« nuk ka lidhje fare. Pasaporta shqiptare mbetet siç Ă«shtĂ«. Mashkull dhe femĂ«r. PĂ«r çfarĂ« e keni sjellĂ« kĂ«tĂ« ndryshim? VetĂ«m ju e dini!â, ndĂ«rhyri Shalsi
âNĂ« tĂ« ardhmen duhet tĂ« pĂ«rcaktojmĂ« njĂ« kategori tĂ« caktuar⊠Ajo qĂ« keni propozuar bie ndesh me konventat europiane, jurisprudencĂ«n e GjykatĂ«s Evropiane tĂ« Drejtave tĂ« Njeriut dhe MarrĂ«veshjen e Stabilizim â Asocciimitâ, vijoi ai.
Referendumi
Deputeti i PD-së, Tritan Shehu, këmbënguli se propozimi nuk shkel konventat ndërkombëtare dhe sfidoi mazhorancën me referendum ku publiku të vendosë:
âSeksi nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me gjininĂ«, a do lejohen tĂ« bĂ«jnĂ« ndryshimet seksuale apo jo Ă«shtĂ« çështje tjetĂ«r pastaj si ajo e vendeve tĂ« tjera Italia psh nuk e lejon. JanĂ« veprime kriminale ta pyesĂ«sh njĂ« vajzĂ« tre vjecare se si e ndjen veten ti mashkull apo vajzĂ«?!
Ne duhet tĂ« caktojmĂ« linjat. Ne duhet tĂ« ndjekim opinionin publik shqiptar nĂ« kĂ«tĂ« drejtim dhe nuk ka asnjĂ« konventĂ« obliguese kombĂ«tare qĂ« tĂ« fusĂ«sh âgenderâ-in nĂ« shkolla apo 72 gjinira, ju si tĂ« doni, por po ju them se nĂ«se do ndryshojmĂ« kolonat hajde shkojmĂ« nĂ« referendumâ.
NjĂ« projektligj pĂ«r barazinĂ« gjinore i depozituar nĂ« Kuvend ka ndezur debat mbi pĂ«rkufizimin e termit âgjiniâ.
Për një pjesë, ky hap shihet si i domosdoshëm referuar realitetit të ri shoqëror pasi lufton pabarazinë dhe ndihmon në politika më gjithëpërfshirëse, ndërsa për kritikët është një lëvizje që cenon konceptin tradicional të gjinisë, duke e zëvendësuar me një përkufizim më fluid e të paqartë.
Pse u hartua njĂ« draft i riÂ
Debati për hartimin e këtij projektligji është fokusuar në një pikë, ndërkohë që qëlllimi i vetë projektligjit është shumë herë më i gjerë.
Aktualisht ka një ligj për barazinë gjinore në Shqipëri që është në fuqi qysh prej vitit 2008 dhe nuk ka pësuar ndryshime.
Në relacionin shoqërues të projektligjit thuhet se, pavarësisht se realiteti ligjor, shoqëror dhe ndërkombëtar ka evoluar ndjeshëm, ligji për barazinë gjinore ka mbetur i pandryshuar
Ndërsa janë bërë rregullime të shumta në ligje të tjera, si ai për mbrojtjen nga diskriminimi, dhunën në familje, apo Kodin e Punës, ligji për barazinë gjinore ka mbetur i pandryshuar, duke krijuar boshllëqe dhe vështirësi në zbatim.
Referuar relacionit, mos-harmonizimi i ligjit aktual me aktet sa më sipër ka sjellë mungesë koherence në trajtimin e diskriminimit, të dhunës me bazë gjinore, të barazisë në punësim, apo në media.
Një tjetër arsye shtesë është edhe përafrimi me acquis të Bashkimit Evropian dhe direktivat e reja ndërkombëtare, të cilat vendet e rajonit dhe të BE-së i kanë implementuar.
Kush e përgatiti
NĂ« dokumentet zyrtare (qĂ« i bashkĂ«lidhen kĂ«tij projektligji) sqarohet se drafti âPĂ«r barazinĂ« gjinoreâ Ă«shtĂ« miratuar nga njĂ« grup pune e ministrisĂ« sĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ«.
Më tej, në regjistrin elektronik për njoftimet dhe konsultimet publike, janë regjistruar 1,403 shikime/vizitorë dhe është postuar 1 koment nga Komiteti Shqiptar i Helsinikit.
Ministria njofton gjithashtu se ka bashkërenduar të gjithë procesin konsultativë duke u bazuar tek strategjia kombëtare për barazinë gjinore 2021-2030, rekomandimet dhe konventat ndërkombëtare të GREVIO, CEDAW dhe Konventën e Stambollit si dhe Direktivat e Acquis në fushën e barazisë gjinore.
Konsultimet Â
Nga sugjerimet e pĂ«rcjella nga shoqĂ«ria civile u morĂ«n parasysh dhe u pasqyruan nĂ« tekstin pĂ«rfundimtar rreth 12 komente kryesisht tĂ« karakterit administrativ, por ajo qĂ« tĂ«rhoqi vĂ«mendjen dhe nxiti debatin ishte pĂ«rkufizimi ligjor i gjinisĂ«.Â
Drafti fillestar
Fillimisht, projektligji i hartuar nga Ministria e Shëndetësisë, i hedhur për konsultim publik në mars 2025, përfshinte një përkufizim tradicional të gjinisë ku termi gra dhe burra në kuptim të këtij ligji nënkuptonte edhe vajza dhe djem. Në thelb, kuptimi i gjinisë mbetej strikt binar, i kufizuar te dy kategori; femër dhe mashkull.
Drafti përfundimtar
Gjatë procesit të konsultimeve, ministria e Shëndetësisë njofton në korrespondencën zyrtare se aleanca LGBTI kërkoi që projektligji  të mos kufizohej vetëm në dy kategori gjinore.
Ministria e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe MirĂ«qenies Sociale e reflektoi kĂ«tĂ« propozim duke zgjeruar pĂ«rkufizimin, dhe nĂ« versionin pĂ«rfundimtar qĂ« Ă«shtĂ« depozituar nĂ« Kuvend, termi âgjiniâ merr njĂ« kuptim tĂ« ri juridik: Gjini, sipas kĂ«tij ligji, ka kuptim gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s nĂ« pĂ«rputhje me parimet e barazisĂ« dhe mosdiskriminimit lidhur me identitetin dhe shprehjen gjinore.
Në kuptim të këtij përkufizimi është reflektuar edhe një tjetër ndryshim e propozuar nga qendra AWEN sipas së cilës përfaqësimi i barabartë gjinor nënkupton përfaqësimin e secilës prej gjinive, në të gjithë diversitetin e tyre.
Kush mori pjesë në kosultime
NĂ« kuadĂ«r tĂ« procesit tĂ« hartimit tĂ« projektligjit tĂ« ri âPĂ«r barazinĂ« gjinoreâ, ministria e ShendetesisĂ« ka njoftuar se nĂ« takimet konsultuese parapĂ«rgatitore morĂ«n pjesĂ« njĂ« grup i gjerĂ« pĂ«rfaqĂ«suesish nga institucione dhe organizata kombĂ«tare e ndĂ«rkombĂ«tare, konkretisht: 9 institucione nĂ« nivel qendror dhe tĂ« varĂ«sisĂ«, pjesĂ« e grupit tĂ« punĂ«s;
18 përfaqësues të organizatave joqeveritare, përfshirë qendra sociale ditore dhe rezidenciale, shoqata të shoqërisë civile dhe grupe interesi aktive në fushën e barazisë gjinore dhe të drejtave të njeriut; 5 organizata ndërkombëtare: UNDP, UN Women, UNICEF, UNOPS dhe IOM; 7 përfaqësues nga ambasada dhe agjenci ndërkombëtare: Ambasada e Suedisë, Ambasada e Vendeve të Ulëta, Delegacioni i BE-së në Shqipëri, GIZ, OSBE, AICS dhe ADA.
Debati për Soros
NĂ« media ndĂ«rkohĂ« qarkulloi njĂ« lajm sipas tĂ« cilit âKryeministri Edi Rama ka pranuar se pĂ«r hartimin e projektligjit tĂ« âPĂ«r BarazinĂ« Gjinoreâ Ă«shtĂ« kĂ«shilluar me organizata tĂ« shoqĂ«risĂ« civile qĂ« ndĂ«r vite kanĂ« marrĂ« financime nga Fondacioni âSorosâ
Xheni Karaj nga komuniteti LGBTI (që bëri edhe propozimin) e kundërshtoi këtë narrativë.
âUnĂ« e pĂ«rmend shpesh sepse gjithnjĂ« jemi targetuar si komuniteti qĂ« financohemi nga Soros si pjesĂ« e axhendĂ«s sĂ« Soros nĂ« ShqipĂ«ri. Por nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« nĂ«se e shihni dhe cdokush mund tĂ« shkojĂ« tĂ« kontrollojĂ« çdo gjĂ« Ă«shtĂ« transparente dhe kushdo mund tĂ« shohĂ« se Soros nuk ka dhĂ«nĂ« kurrĂ« para pĂ«r LGBTIâ, tha Xheni Karaj pĂ«r gazetaren Alice Taylor nĂ« Euronews Albania
Burime zyrtare nga ShoqĂ«ria e Hapur pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« â Soros thanĂ« pĂ«r Faktoje.al se nuk kanĂ« qenĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« hartimin apo diskutimet konsultative tĂ« projektligjit âPĂ«r BarazinĂ« Gjinoreâ
Projektligji âPĂ«r menaxhimin e integruar tĂ« mbetjeveâ ka ngritur pikĂ«pyetje gjatĂ« seancĂ«s dĂ«gjimore nga ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, nĂ« komisionin e EkonomisĂ«, konkretisht mbi rolin qĂ« do tĂ« ketĂ« Agjencia KombĂ«tare e EkonomisĂ« sĂ« Mbetjeve, kostot qĂ« shoqĂ«ron zbatimi i kĂ«tij drafti dhe fati i inceneratorĂ«ve.
AKEM
Përmes deputetëve të opozitës Ledina Aliolli, dhe Enno Bozdo, Partia Demokratike ngriti shqetësimin se AKEM shkel autonominë e bashkive dhe rrezikon të hapë derën për interesa private.
Ministri Jaupaj u përgjigj se agjencia nuk do të centralizojë kompetencat, duke theksuar se bashkitë mbeten përgjegjëse për menaxhimin brenda territorit të tyre, ndërsa AKEM do të koordinojë procesin në nivel kombëtar.
MĂ« tej ministri solli shembullin nga Hungaria pĂ«r ngritjen e AKEM, duke e krahasuar mĂ« atĂ« shqiptar, rasti i OST nĂ« sektorin e energjisĂ«. Por deputeti Bozdo nĂ«nvizoi se modeli hungarez ishte i lidhur me privatizim dhe koncesione. âModeli hungarez duhet tĂ« jetĂ« jashtĂ«. Doni ta jepni AKEM me PPP ose ndryshe koncesion. Ka disa tĂ« dhĂ«na qĂ« e çoni drejt kĂ«tij modeli nĂ« projektligj siç lidhet me pronĂ«sinĂ« private tĂ« landfilleve
Ju nuk mundet ta çoni kĂ«tĂ« me model koncesionar dhe tâi hapni derĂ«n asnjĂ« privati tĂ« hyjĂ« nĂ« zinxhirin e integruar tĂ« mbetjeve
AKEM nuk mund tĂ« jetĂ« sipas modelit hungarez dhe tĂ« shkojĂ« nĂ« duart e privatit. Privati nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« sektorin e mbetjeve Ă«shtĂ« e barabartĂ« me mafienâ, tha Bozdo.
Ministri Jaupaj u përgjigj se AKEM do të jetë shoqëri me kapital shtetëror dhe do të financohet nga buxheti i shtetit.
âAKEM Ă«shtĂ« njĂ« shoqĂ«ri me kapital shtetĂ«ror, pra Ă«shtĂ« njĂ« institucion publik qĂ« parashikohet nĂ« nenet e projektligjit, pra Ă«shtĂ« me kapital shtetĂ«ror dhe i bie qĂ« tĂ« jetĂ« njĂ« institucion publik. Sa i pĂ«rket modelit ndĂ«rkombĂ«tar e kisha pĂ«r qendĂ«rzimin e trajtimit fundor tĂ« mbetjeve dhe jo modeleve. Modeli Ă«shtĂ« shumĂ«Â qartĂ« i pĂ«rcaktuar nĂ« projektligjâ, replikoi ministri.
Sa do të paguajnë qytetarët?
Një nga pikat më të nxehta lidhet me faturën financiare, që nuk është e parashikuar në projektligj. Deputetë të opozitës kërkuan të dinë se sa do të paguajnë familjet dhe bizneset pas hyrjes në fuqi të projektligjit.
A mund tĂ« me thoni ju njĂ« qytetar sot i ShqipĂ«risĂ« sa paguan sot dhe sa do tĂ« paguajĂ« nesĂ«r me kĂ«tĂ« model tĂ« ri sepse ndjesia ime me kĂ«tĂ« draft Ă«shtĂ« se pataten e nxehtĂ« po ia hidhni pushtetit vendor sepse ne i kalojmĂ« kompetenca pushtetit vendor por nuk e financojmĂ« kurrĂ« atĂ«. Ju kĂ«tu duhet tĂ« vinit me tarifa dhe kosto e kuptoj qĂ« nuk mund tĂ« jenĂ« 100% tĂ« saktaâ, pyeti Bozdo. Deputeti i PD-sĂ« foli pĂ«r pĂ«rllogaritje paraprake tarifash 3 deri nĂ« 6 herĂ« mĂ« tĂ« larta. Â
Ministri Jaupaj u pĂ«rgjigj se tarifat do tĂ« pĂ«rcaktohen nga njĂ« vendim i veçantĂ« i KĂ«shillit tĂ« Ministrave, sipas njĂ« metodologjie tĂ« hartuar me ekspertĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ«. Ai vuri gjithashtu nĂ« dukje se, âShqipĂ«ria ka aktualisht tarifat mĂ« tĂ« ulĂ«ta nĂ« EuropĂ« pĂ«r menaxhimin e mbetjeveâ
âMetodologjia dhe pĂ«rcaktimi i tarifave lidhet ngushtĂ«sisht me tipologjinĂ«, metodologjinĂ« e zhvillimit ekonomik tĂ« njĂ« njĂ«sie vendore, nĂ«pĂ«rmjet diskutimeve edhe nĂ« kĂ«shillat bashkiakĂ«. MegjithatĂ« ne do tâi asistojmĂ« me njĂ« metodologji pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar tarifa tĂ« drejta nĂ« bazĂ« edhe tĂ« mĂ«nyrĂ«s se si menaxhimi i mbetjeve kryhet nĂ« atĂ« zonĂ« tĂ« caktuar tĂ« territorit âŠâ, tha ministri
Inceneratorët
Ashtu si edhe nĂ« seancat e tjera dĂ«gjimore pĂ«r draftin e ri tĂ« mbetjeve, polemika u fokusua tek trashĂ«gimia e inceneratorĂ«ve. Deputeti Enno Bozdo akuzoi qeverinĂ« se, 11 vite pas dĂ«shtimit tĂ« projektit tĂ« inceneratorĂ«ve, ShqipĂ«ria ende pĂ«rballet me pirgje mbetjesh. âĂshtĂ« turp qĂ« nĂ« vitin 2025 ende ndodhemi nĂ« kĂ«tĂ« situatĂ«â, tha ai
âPse nuk vihet nĂ« punĂ« inceneratori i Fierit jo pĂ«r tu marrĂ« me mbetjet qĂ« krijohen tani apo kur tĂ« hyjĂ« ligji nĂ« fuqi dhe normalisht tĂ« trajtohen mbetjet sipas kĂ«tij ligji, por pĂ«r tĂ« zhdukur ato pirgje male tĂ« mĂ«dha me mbetje qĂ« janĂ« krijuar veçanĂ«risht nĂ« atĂ« territor nĂ« territorin e qarkut tĂ« Fierit, por edhe mĂ« gjere ato janĂ« mbetje qĂ« nuk riciklohen mĂ«, janĂ« mbetje qĂ« janĂ« dĂ«mtuar pĂ«rfundimisht nuk mund tĂ« kthehen nĂ« ekonomi.
Tani ky inceneratori i Fierit qĂ« Ă«shtĂ« pronĂ« publike tashmĂ« sepse e ka marrĂ« nĂ«n administrim Agjencia e Pasurive tĂ« Sekuestruara pse nuk e vĂ« nĂ« punĂ« kĂ«tĂ« gjĂ«nĂ«?, ngriti pyetjen deputeti i PS, Erion Braçe.   Â
âIncenerimi nĂ« fakt Ă«shtĂ« njĂ« pjesĂ« e trajtimit tĂ« mbetjeve dhe pavarĂ«sisht gjithĂ« elementĂ«ve qĂ« ju pĂ«rmendĂ«t, ne vlerĂ«sojmĂ« dhe nĂ« asnjĂ« moment ne nuk mendojmĂ« qĂ« incenerimi nuk duhet tĂ« jetĂ« pjesĂ« e trajtimit tĂ« mbetjeve.
Ministria e Mjedisit Ă«shtĂ« duke bashkĂ«punuar me AgjencinĂ« e Pasurive tĂ« Sekuestruara pĂ«r tĂ« gjithĂ« procesin e transferimit tĂ« kĂ«tyre aseteve publike tĂ« cilat janĂ« zhveshur nga tĂ« gjithĂ« kufizimet ligjore qĂ« kanĂ« ndodhur gjatĂ« kĂ«tyre viteve nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« mĂ« pas pĂ«rmes Operatorit tĂ« trajtimit tĂ« mbetjeve tĂ« kryejmĂ« vlerĂ«simin teknik dhe fillimin e operimit tĂ« infrastrukturĂ«s pasi siç e kam thĂ«nĂ«, ne nuk flasim pĂ«r incinerator por flasim pĂ«r incenerim qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« proces qĂ« lidhet ngushtĂ«sisht me landfillimin, kompostimin dhe ricikliminâ, u pĂ«rgjigj Jaupaj.
NĂ« Komisionin e Ligjeve u zhvillua njĂ« debat i gjatĂ« (mbi tre orĂ«) mbi projektligjin e ri pĂ«r âMenaxhimin e integruar mbetjeveâ, njĂ« akt prej 85 nenesh dhe 5 shtojcash, qĂ« qeveria e konsideron tĂ« domosdoshĂ«m pĂ«r afrimin me standardet e BE-sĂ« dhe kapitullin 27 tĂ« negociatave pĂ«r mjedisin dhe ndryshimet klimatike
Negociatat
Ministri i Turizmit dhe Mjedisit, Sofjan Jaupaj, theksoi se drafti është fryt i një pune trevjeçare, me konsultime publike dhe asistencë ndërkombëtare (ekspertë nga Gjermania, Suedia dhe Banka Boterore), duke garantuar, sipas tij, përputhshmëri të plotë me direktivat europiane si dhe ruajtje të autonomisë vendore.
Një fjalë e parapërgatitur e ministrit të ri të Turizmit dhe Mjedisit, Sofjan Jaupaj, pas një shqetësimi të gjatë të ngritur nga deputetët e opozitës, rreth projektligjit në fjalë.
Ministri sqaroi se nĂ«pĂ«rmjet organizimit tĂ« territorit nĂ« 10 zona menaxhimi, (7 janĂ« aktualisht tĂ« ngritura) projektligji promovon kalimin nga njĂ« model linear âprodho-pĂ«rdor-hidhâ nĂ« njĂ« ekonomi qarkulluese.
Opozita
Anëtari i komisionit të Ligjeve, Oerd Bylykbashi, vuri në dyshim qëllimet e hartimit të një projektligji të ri që shfuqizon ligjin aktual për mbetjet (i miratuar në vitin 2011), transparencën e ndjekur për hartimin e tij se kush e ka përgatitur dhe në bashkëpunim me kë, si dhe, vuri theksin tek nxitimi i mazhorancës për ta miratuar sa më shpejt.
Në kalendarin e punimeve projektligji për mbetjet është parashikuar të kalojë për miratim në seancën e 16 tetorit.
Sipas opozitës, nevojiten paraprakisht disa seanca dëgjimore kryesisht me përfaqësues të pushtetit vendor dhe ekspertë.
PS
Por Damian Gjiknuri nga ana tjetĂ«r i parapriu debatit kur propozoi qĂ« seancat dĂ«gjimore tĂ« fokusohen tek çështja e ligjshmĂ«risĂ« dhe respektimit tĂ« kompetencave tĂ« pushtetit vendor, ndĂ«rsa aspektet teknike (qĂ« mund tĂ« pĂ«rfshijnĂ« edhe objeksionet e ekspertĂ«ve ambientalistĂ«) tĂ« trajtoheshin nĂ« komisionin pĂ«rgjegjĂ«s dhe jo tek Ligjet. Â
AKEM
Nga opozita lindën gjithashtu dyshime mbi vendimmarrjen e një agjencie të re kombëtare që përfshihet në projektligj, AKEM.
âPse e kthyet AgjencinĂ« KombĂ«tare pĂ«r EkonominĂ« e Mbetjeve (AKEM) nga njĂ« institucion publik nĂ« SH.A pra nĂ« njĂ« subjekt tregtar?â, ishte pyetja e ngritur nga Bylykbashi.
Ministri Jaupaj tha se i ishin referuar rasteve të suksesshme sipas tij të disa modeleve të huaja por edhe Shqipërisë duke përmendur OSHE dhe OST.
Por ministri nuk i dha pĂ«rgjigje njĂ« tjetĂ«r pyetje tĂ« ngritur nga deputeti Gent Strazimiri nĂ«se ai garantonte qĂ« AKEM do tĂ« ishte nje shoqĂ«ri aksionere terĂ«sisht shtetĂ«rore apo do tĂ« pĂ«rfshijĂ« edhe aksioner privat. âUnĂ« garantoj cfarĂ« Ă«shtĂ« parashikuar nĂ« projektligjâ, u pĂ«rgjigj ministri.
Kompetencat Â
âAutonomia e bashkive mbetet e pacenuar, grumbullimin dhe menaxhimin vendor tĂ« mbetjeve e kanĂ« pĂ«rsiper bashkitĂ« ndĂ«rsa operatori (AKEM) merr pĂ«rsipĂ«r trajtimin fundor dhe infrastrukturĂ«nâ, tha ndĂ«r radhĂ« ministri Jaupaj.  Â
Ministri sqaroi disa here se bashkitë kanë kompetenca të plota dhe se qeveria shqiptare për shkak të imponimit të standardeve që sjell zbatimi i këtij projektligji do të merrte përsipër kostot financiare.
Jaupaj nuk dha shpjegime specifike nĂ« kĂ«tĂ« drejtim, ndĂ«rsa pyetjet nga deputetĂ«t lidheshin deri me kostot qĂ« mund tĂ« vinin qĂ« nga ndarja nĂ« burim i mbetjeve, kompetencĂ« e bashkisĂ«. Â
Pyetjet pa përgjigje
Po aq të rëndësishme ishin edhe pyetjet disa prej të cilave nuk morën përgjigje nga ministri i ri i Mjedisit.
Sofjan Jaupaj iu shfaq mĂ« sĂ« shumti teknicien nĂ« pĂ«rgjigjet e tij duke u pĂ«rgjigjur ndĂ«r radhe se ai kishte shkuar nĂ« ministri nĂ« vitin 2021 (kur u pyet pĂ«r inceneratorĂ«t) paçka se kryetari i komisionit, Ulsi Manja, u pĂ«rpoq ta prezantonte si zyrtarin me shumĂ« eksperiencĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. Â
Ministri shmangu përgjigjet për pyetjet mbi ekzistencën e inceneratorëve në Tiranë, Elbasan e Fier, pagesat për shërbime të pakryera, përgjegjësinë politike për aferën, tha se nuk kishte informacion mbi juridiksionin e menaxhimit të mbetjeve në Gjadër dhe nuk dha përgjigje direkte nëse qeveria ishte konsultuar për hartimin e këtij projektligji edhe me agjencitë që sot administrojnë impiantet e trajtimit të mbetjeve.
Brenda 24 orësh nga depozitimi i kërkesës, Presidenti i Republikës, Bajram Begaj, ka dekretuar datën 9 nëntor për zgjedhjet e pjesshme në 6 bashki të vendit, përfshirë edhe Tiranën.
Begaj shpalli dekretin pĂ«r zgjedhjet e pjesshme nĂ« TiranĂ«, nĂ« njĂ« proces tĂ« diskutueshĂ«m ligjor, kur Kushtetuesja ende nuk ka folur pĂ«r padinĂ« âVeliajâ.
Fillimisht Presidenti i Republikës sqaron se për vakancën në Tiranë, ai shqyrtoi procedurën e ndjekur nga Këshilli Bashkiak i Tiranës e më pas nga kryeministria.
MĂ« tej, Presidenti Begaj argumenton se KĂ«shilli i Ministrave e ka bazuar vendimin pĂ«r shkarkimin nga detyra tĂ« kryebashkiakut nĂ« njĂ« dispozitĂ« tĂ« veçantĂ« ligjore (Ligji pĂ«r âVetqeverisjen vendoreâ) pas mungesĂ«s 3-mujore nĂ« punĂ«, e cila dallon sipas tij nga rasti i shkarkimit pĂ«r shkelje tĂ« KushtetutĂ«s qĂ« referon neni 115.
Për këtë arsye, Presidenti vlerëson se vendimi për shkarkimin e Veliajt nuk bie nën juridiksionin e Gjykatës Kushtetuese, por të Gjykatës Administrative.
NdĂ«rkohĂ« referuar dekretit, zgjedhje tĂ« pjesshme mĂ« 9 NĂ«ntor do tĂ« kemi edhe nĂ« VlorĂ«, Berat, TepelenĂ«, Mat dhe CĂ«rrik Â
Debatet juridike Â
Avokatët e Veliajt pretendojnë në padinë e tyre se çështja duhet të trajtohet në Kushtetuese, pasi lidhet me rastet e shkeljes së Kushtetutës nga një i zgjedhur nga populli dhe se, vetë legjislatori, sipas tij, ka përcaktuar se ligji ku është referuar edhe shkarkimi i tij, ka dalë edhe në bazë dhe për zbatim të nenit 115 të Kushtetutës. Neni në fjalë pezullon automatikisht vendimin për shkarkimin, nëse i zgjedhuri i shkarkuar i drejtohet Gjykatës Kushtetuese. Pikërisht këtu qëndron edhe i gjithë debati.
PĂ«r tĂ« shmangur nenin 115 e pĂ«r pasojĂ« pezullimin e proçesit, Qeveria e kanalizon debatin nĂ« njĂ« tjetĂ«r interpretim ligjor se, mungesa 3-mujore e kryebashkiakut, qĂ« parashikohet nĂ« pikĂ«n c tĂ« nenit 62 tĂ« Ligjit pĂ«r âVetĂ«qeverisjen vendoreâ nuk lidhet me shkarkimin pĂ«r shkelje tĂ« KushtetutĂ«s (neni 115), por me njĂ« shkarkim formal thjesht mungesĂ« paraqitje nĂ« punĂ«, raste tĂ« cilat i shqyrton Gjykata Administrative.
Veliaj
Në të njëjtën ditë me dekretin e Presidentit Bajram Begaj, kryebashkiaku i shkarkuar Erion Veliaj është shprehur përmes një postimi në Facebook se nuk do të heqë dorë nga beteja e tij ligjore.
âJam mirĂ«, mĂ« i fortĂ« e mĂ« i vendosur se kurrĂ« nĂ« betejĂ« me tĂ« ligĂ«n!â, komentoi Veliaj nĂ« cilĂ«sinĂ« e âkryetarit tĂ« BashkisĂ« TiranĂ«â
PD
Kryetari i grupit parlamentar i PD-sĂ«, Gazment Bardhi, tha se, pĂ«rmes dekretit, Presidenti i RepublikĂ«s kishte kryer puç kushtetues. Â
âZgjedhjet e pjesshme nĂ« BashkinĂ« TiranĂ« janĂ« futur nĂ« njĂ« ngĂ«rç kushtetues pĂ«r shkak tĂ« aktit tĂ« sotĂ«m tĂ« Presidentit tĂ« RepublikĂ«s. Juridiksionin e shqyrtimit tĂ« ankimit ndaj VKM-sĂ« sĂ« shkarkimit nuk e cakton Edi Rama nĂ« relacion, por Kushtetuta e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. NjĂ« mandat kushtetues nuk mund tĂ« ndĂ«rpritet veçse pĂ«r shkaqet e parashikuara shprehimisht nĂ« KushtetutĂ« dhe kjo i nĂ«nshtrohet kontrollit kushtetuesâ, shkruan Bardhi
Vota e parë e tij, pas kthimit në Shqipëri, ishte për Edi Ramën, si kryebashkiak në vitin 2003.
Ka rrĂ«fyer se e ka takuar rastĂ«sisht âsi artistâ nĂ« vitin 2004, njĂ« vit pasi kishte themeluar  LĂ«vizjen âMjaftâ.
Asokohe njĂ« kundĂ«rshtar i ashpĂ«r i qeverisĂ« âNanoâ, Erion Veliaj, kinse ka kujtuar se atĂ«botĂ« Rama konsiderohej âoazi i suksesitâ pĂ«r tĂ« rinjtĂ«, pĂ«rfshi atĂ« vetĂ«.
Veliaj ndryshoi shpejt mendim për të majtën kur ajo u drejtua nga Edi Rama. Drejtimin nga ai në PS e ka cilësuar si histori suksesi.
Në fillimet e tij politike, Veliaj hezitoi. Fillimisht, ai krijoi partinë G99 (2008) si parti që dilte nga shoqëria civile. Dështoi në zjedhjet e 2009-ës me partinë, por i besoi Ramës të ardhmen e tij politike.
Dy vite më pas katapultohet në PS si Sekretar për Rininë dhe Emigracionin.
Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2013 ai u zgjodh deputet i qarkut Gjirokastër dhe më pas ministër.
Në 2015 Erion Veliaj zgjidhet kryebashkiak i Tiranës
QĂ« nga ajo kohĂ«, Erion Veliaj i dha âEditâ, (kĂ«shtu e ka quajtur ndĂ«r vite RamĂ«n) besnikĂ«rinĂ«, lavdat dhe lojalitetin e tij.
Akuzat
Sot në një situatë të përmbysur, jo vetëm politike, i dyshuar nga SPAK me akuzat e korrupsionit, fshehje të të ardhurave, pastrim parash dhe shpërdorim detyre, në të paktën 13 episode, Erion Veliaj ndodhet në arrest me burg qysh prej 10 shkurtit.
Nga sot edhe i shkarkuar zyrtarisht nga ofiqi i lartë i Tiranës me firmën e mentorit të tij në politikë, Edi Rama, në mbledhjen e parë të qeverisë së riformatuar.
Rama nuk ka folur për raportet e tij me Veliajn. Dhe as nuk e ka lidhur vendimin për shkarkim me pranimin e akuzave penale, që rëndojnë ndaj bashkëpunëtorit të tij të ngushtë ndër vite.
PĂ«r Edi RamĂ«m shkarkimi shihet si detyrim formal politik pĂ«r tĂ« mos e lĂ«nĂ« TiranĂ«n âpa kokĂ«â.
Rama nuk ndoqi rrugën e kryebashkiakëve të tjerë të shkarkuar prej tij si Fatos Tushe, Lefter Alla apo Safet Gjici, por u mbështet në një klauzolë tjetër të ligjit për vetëqeverisjen vendore, duke përfshirë në proces Këshillin Bashkiak të Tiranës, një procedurë e cila mbetet e diskutueshme sa i përket legjitimitetit.
NĂ« takimin me kandidaten e PS-sĂ« pĂ«r BashkinĂ« e TiranĂ«s, Ogerta Manastirliu, kryeministri Edi Rama tha se zgjedhja e kryetarit tĂ« ri ishte domosdoshmĂ«ri. Sipas tij, âkryeqyteti i mbetur pa njĂ« kryetar tĂ« zgjedhur me votĂ«, po pĂ«rballej me mungesĂ« legjitimiteti dhe rĂ«nie tĂ« ndjeshme tĂ« prokurimeve publike e investimeveâ.
Rama theksoi gjithashtu se Tirana po shoqërohej me disa problematika, që kërkonin zgjidhje të shpejtë si uji i pijshëm, menaxhimi i mbetjeve, hapësirat publike, shpesh të zëna, sipas tij, në mënyrë të paligjshme.
Rama foli gjithashtu pĂ«r âkatarsisâ institucional nĂ« bashki, ânĂ« funksion tĂ« qytetarĂ«ve dhe jo interesave tĂ« ngushtaâ. Â
Kushtetuesja
Nisur nga âemergjencaâ e shprehur pĂ«r TiranĂ«n, kryeministri Rama mund ta dĂ«rgojĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« PresidencĂ« vakancĂ«n e krijuar nĂ« BashkinĂ« e TiranĂ«s, ku Kreu i Shtetit, Bajram Begaj, ka 48 orĂ« kohĂ« pĂ«r tĂ« dekretuar datĂ«n e zgjedhjeve.
Brenda afatit 15 ditor, Erion Veliaj ka të drejtë të ankimojë shkarkimin në Gjykatën Kushtetuese.
Login
