â Qiproja po merr drejtimin e BE-sĂ« nĂ« kohĂ« tĂ« trazuara gjeopolitike. PĂ«rpjekjet pĂ«r ta drejtuar bllokun drejt njĂ« autonomie mĂ« tĂ« madhe â duke mbetur e hapur ndaj botĂ«s â do tĂ« formĂ«sojnĂ« prioritetet nga siguria dhe mbĂ«shtetja pĂ«r UkrainĂ«n te zgjerimi, migracioni dhe buxheti i ardhshĂ«m afatgjatĂ« âÂ
BRUKSEL, 6 janar /ATSH-enr/ â Qiproja sapo ka marrĂ« pĂ«rsipĂ«r presidencĂ«n e radhĂ«s tĂ« BE-sĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« dytĂ«, por bota ka ndryshuar qĂ« kur mbajti rolin e fundit 6-mujor nĂ« vitin 2012.
Duke marrë stafetën nga Danimarka, për gjashtë muajt e ardhshëm përfaqësuesit qipriotë do të kryesojnë takimet ministrore dhe do të ndërmjetësojnë në mosmarrëveshjet midis vendeve të BE-së.
Evropa tani âpĂ«rballet me sfida tĂ« reja dhe tĂ« pashembullta qĂ« rrjedhin nga lufta e RusisĂ« kundĂ«r UkrainĂ«s dhe situata nĂ« Lindjen e Mesme, nĂ« njĂ« mjedis global qĂ« ndryshon me shpejtĂ«si dhe me paqĂ«ndrueshmĂ«ri nĂ« rritjeâ, tha Erato Kozakou-Markoulis, ministrja e Jashtme qipriote nĂ« vitin 2012.
MegjithatĂ«, âEvropa nuk dorĂ«zohet para krizave, nuk ka frikĂ« nga sfidat. PĂ«rkundrazi, ajo i mirĂ«pret ato si mundĂ«si dhe evoluonâ, tha presidenti qipriot Nikos Christodoulides nĂ« njĂ« ceremoni mĂ« 21 dhjetor, ku u prezantua programi dhe prioritetet e presidencĂ«s.
Christodoulides ishte zëdhënësi i presidencës së parë qipriote në vitin 2012.
PĂ«r tĂ« arritur ânjĂ« Bashkim qĂ« mund tĂ« qĂ«ndrojĂ« i fortĂ«, i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i sigurtâ, presidenca qipriote ka dalĂ« me pesĂ« shtylla kryesore: siguria, konkurrueshmĂ«ria, zgjerimi, autonomia dhe ekuilibri fiskal, sipas Christodoulides.
Fjala mbizotĂ«ruese Ă«shtĂ« autonomia, nĂ« pĂ«rputhje me moton e NikozisĂ« âNjĂ« bashkim autonom. I hapur ndaj botĂ«sâ.
Emblema për gjashtë muajt e ardhshëm përmban qëndisje tradicionale qipriote që përfaqëson diellin mesdhetar.
âZemra e logos Ă«shtĂ« ideja e fillit: e brishtĂ« mĂ« vete, por e fortĂ« dhe kohezive kur Ă«shtĂ« e ndĂ«rthurur me tĂ« tjera. ĂshtĂ« njĂ« metaforĂ« pĂ«r forcĂ«n qĂ« vjen nga unitetiâ, sipas qeverisĂ« qipriote.
Siguria mbetet përparësi kryesore
Christodoulides tha se pushtimi rus i UkrainĂ«s demonstroi nĂ« âmĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« qartĂ« tĂ« mundshmeâ nevojĂ«n pĂ«r tĂ« forcuar arkitekturĂ«n evropiane tĂ« sigurisĂ« dhe gatishmĂ«rinĂ« e mbrojtjes. âMbĂ«shtetja pĂ«r UkrainĂ«n do tĂ« mbetet pĂ«rparĂ«sia kryesore e presidencĂ«s qiprioteâ, shtoi ai.
Që nga fillimi, Qiproja dëshiron të bëjë përparim në mbështetjen financiare për Kievin, duke u bazuar në rezultatin e samitit të BE-së të muajit të kaluar, ku Bashkimi Evropian ra dakord për një kredi prej 90 miliardë eurosh (105.4 miliardë dollarë) për Ukrainën.
Më 14 shkurt, në përvjetorin e katërt të pushtimit në shkallë të plotë të Rusisë, presidenca qipriote shpreson të miratojë një paketë të mëtejshme sanksionesh kundër Rusisë, duke e bërë atë të 20-tën.
Vizioni qipriot është i një Bashkim Evropian të fortë që mbron kufijtë dhe interesat e tij strategjike, ndërsa ndërton partneritete dhe aleanca bazuar në vlerat demokratike dhe respektin për të drejtën ndërkombëtare.
Presidenca qipriote premton tĂ« zbatojĂ« me shpejtĂ«si Librin e BardhĂ« tĂ« vitit tĂ« kaluar pĂ«r Mbrojtjen â njĂ« kornizĂ« pĂ«r tĂ« rritur investimet nĂ« mbrojtje â si dhe tĂ« ecĂ« pĂ«rpara me tĂ« gjitha iniciativat kryesore tĂ« mbrojtjes, duke pĂ«rfshirĂ« instrumentin financiar SAFE (Veprimi i SigurisĂ« pĂ«r EvropĂ«n) dhe EDIP (Programi i IndustrisĂ« Evropiane tĂ« Mbrojtjes).
Qiproja e konsideron sigurinĂ« njĂ« âkoncept tĂ« gjerĂ«, gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s dhe shumĂ«shtresorâ qĂ« shkon pĂ«rtej forcimit tĂ« mbrojtjes â duke i dhĂ«nĂ« gjithashtu pĂ«rparĂ«si âmenaxhimit efektivâ tĂ« migracionit, pĂ«r shembull.
Pakti i BE-së për Migracionin dhe Azilin do të hyjë në fuqi më 12 qershor, duke premtuar menaxhim më të mirë të migracionit, kontrolle më efektive dhe kthime më të shpejta të azilkërkuesve të dështuar.
Tre rregullore të tjera për migracionin janë në proces miratimi: Rregullorja e Kthimit, Rregullorja e Vendit të Tretë të Sigurt dhe Rregullorja e Vendit të Sigurt të Origjinës, duke hapur rrugën për dëbimin e migrantëve që nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në BE.
Të qëndrosh i lidhur dhe konkurrues
Vendndodhja strategjike e Qipros ka nxitur një tjetër përparësi: zbatimin e Paktit për Mesdheun, një iniciativë që synon thellimin e bashkëpunimit dhe forcimin e marrëdhënieve me partnerët jugorë të Mesdheut të BE-së.
Christodulides synon të paraqesë projektet kryesore në një samit informal të prillit në Qipro. Pjesëmarrësit pritet të përfshijnë 10 udhëheqësit e partnerëve të Fqinjësisë Jugore të BE-së, si dhe Presidentin turk Rexhep Tajip Erdogan.
Ishulli i Qipros është i ndarë në një pjesë jugore të qeverisur nga grekët qipriotë dhe një pjesë veriore të qeverisur nga turqit qipriotë, të cilët shpallën në mënyrë të njëanshme pavarësinë në vitin 1983 dhe njihen vetëm nga Turqia.
Një përparësi tjetër qipriote është forcimi i marrëdhënieve të BE-së me organizatat rajonale si Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit dhe Lidhja e Shteteve Arabe, pjesë e përpjekjeve të Nikozisë për të përforcuar lidhjet e bllokut me partnerët e saj në Lindjen e Mesme dhe Mesdheun lindor.
Kjo përfshin marrëveshjen kufitare të vetë Qipros me Libanin: Në nëntor, të dy vendet nënshkruan një marrëveshje që përcakton zonat e tyre ekskluzive ekonomike, me qëllim hapjen e tregtisë në lindje të detit Mesdhe.
Në përgjithësi, Qiproja dëshiron të shfrytëzojë sa më shumë pozicionin e saj: strategjik jo vetëm për flukset e migracionit dhe për marrëdhëniet rajonale, por edhe si një qendër e mundshme energjie në një kohë kur BE-ja po finalizon zëvendësimin e gazit dhe naftës ruse.
Lidhshmëria, veçanërisht për ishujt dhe rajonet periferike, është gjithashtu një gur themeli i Strategjive Portale dhe Detare Industriale që presidenca qipriote do të promovojë.
Zgjerimi i BE-së për paqe
Nikozia është në favor të zgjerimit si një mjet për të zgjeruar sferat e paqes, demokracisë, sigurisë dhe stabilitetit.
Ai thekson fuqinë transformuese të zgjerimit në vendet kandidate që janë të përkushtuara për reforma dhe për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të gjata të fqinjësisë bazuar në ligjin, vlerat dhe parimet evropiane.
Christodulides përmendi Ukrainën, Moldavinë dhe Ballkanin Perëndimor në veçanti, duke nënvizuar angazhimin e presidencës qipriote për përparim të prekshëm në proceset e pranimit të këtyre vendeve.
Megjithatë, aspiratat e anëtarësimit të Ukrainës janë në një bllokim, me Hungarinë që bllokon çdo përparim në negociata. Sipas rregullave të BE-së, çdo fazë e procesit të pranimit duhet të mbështetet nga të 27 vendet e BE-së.
Sfida e buxhetit afatgjatë
Një problem koke që rrezikon të lërë në hije presidencën qipriote është buxheti i ardhshëm afatgjatë i BE-së për vitet 2028-2034. Danimarka hartoi draftin e parë nën presidencën e saj, duke e lënë Qipron të bëjë përparim të konsiderueshëm në arritjen e një kompromisi.
Buxheti shtatëvjeçar mbulon të gjitha shpenzimet kryesore të BE-së, nga subvencionet bujqësore dhe fondet e kohezionit për rajonet më pak të zhvilluara, deri te ndërtimi i infrastrukturës së transportit dhe mbështetja e vendeve në zhvillim jashtë bllokut.
Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, synon të arrijë një marrëveshje mbi kornizën financiare shumëvjeçare (KFSH) deri në fund të vitit 2026. Ky afat kohor është thelbësor për të siguruar vazhdimësinë në programet e financimit të BE-së, tha kohët e fundit Costa.
QĂ«llimi i NikozisĂ« Ă«shtĂ« tĂ« arrijĂ« nĂ« njĂ« pozicion negociues deri nĂ« fund tĂ« qershorit, kur pĂ«rfundon presidenca e saj â megjithĂ«se miratimi i KFSH-sĂ« pritet tĂ« jetĂ« sfidues.
Propozimi fillestar i Komisionit Evropian u kritikua menjĂ«herĂ« nga Parlamenti Evropian, veçanĂ«risht duke pasur parasysh planet pĂ«r tĂ« bashkuar fondet pĂ«r fermerĂ«t dhe rajonet â tĂ« cilat pĂ«rbĂ«jnĂ« rreth gjysmĂ«n e buxhetit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« BE-sĂ« â nĂ« fonde tĂ« vetme tĂ« menaxhuara nga 27 kryeqytetet e bllokut.
Sipas sistemit aktual, rajonet luajnë një rol kyç në menaxhimin e fondeve.
Priten dy vjet negociata intensive.
Prioritete të tjera për gjashtë muajt e ardhshëm përfshijnë forcimin e sundimit të ligjit në të gjithë BE-në dhe zbatimin e Planit Evropian të Strehimit të Përballueshëm, si dhe forcimin e tregut të vetëm të BE-së dhe lidershipit të saj dixhital mes sfidave globale.
Ceremonia zyrtare e hapjes do të mbahet nesër në Nikozia ose Lefkosia siç e quajnë kryeqytetin qipriotët greqishtfolës./ a.jor.
The post ANALIZĂ â Autonomia, siguria dhe zgjerimi nĂ« qendĂ«r tĂ« presidencĂ«s qipriote tĂ« BE-sĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
