Ekspozita Ndërkombëtare EXPO, Kisha Ortodokse Serbe (KOS), autostrada në entitetin e Bosnje e Hercegovinës, Republika Sërpska, si dhe Zyra për Kosovën. Për të gjitha këto, mes tjerash, shteti i Serbisë ka shpenzuar para nga rezerva buxhetore.
Sipas rregullave, këto mjete duhet të përdoren për shpenzime të paparashikuara. Por, që nga fillimi i vitit 2026, fondet nga rezerva buxhetore janë ndarë me vendime të Qeverisë serbe më shumë se 130 herë, gjeti Radio Evropa e Lirë (REL).
Deri në publikimin e këtij artikulli, as Qeveria dhe as Ministria e Financave e Serbisë nuk janë përgjigjur se pse ka qenë e nevojshme që fondet nga rezerva të përdoren kaq shumë herë.
Shumat e ndara për përfitues të ndryshëm të arkës shtetërore kanë tejkaluar 122 milionë euro. Dhe, kjo është vetëm një pjesë e parave.
Arsyeja është se, në më shumë se 30 vendime të Qeverisë të publikuara në Gazetën Zyrtare, shuma që do të merret nga rezerva nuk është përcaktuar saktësisht.
âPĂ«rdorim tepĂ«r i gjerĂ« dhe jo mjaftueshĂ«m transparentâ, kĂ«shtu e pĂ«rshkruan KĂ«shilli Fiskal, organ i pavarur qĂ« mbikĂ«qyr financat shtetĂ«rore, shpenzimin e rezervĂ«s buxhetore nĂ« raportet e tij.
Radio Evropa e Lirë sjell një pasqyrë të mënyrës se si është shpenzuar rezerva buxhetore gjatë vitit 2026.
PĂ«rveç shpenzimeve urgjente â si trajtimi i qytetarĂ«ve jashtĂ« SerbisĂ«, furnizimi me vaksina ose blerja e rezervave tĂ« karburantit gjatĂ« muajve tĂ« krizĂ«s energjetike globale â paratĂ« janĂ« ndarĂ« edhe pĂ«r projekte tĂ« mĂ«dha qĂ« tashmĂ« kanĂ« vendin e tyre nĂ« buxhet, siç Ă«shtĂ« EXPO.
Miliona për EXPO-n edhe nga rezerva buxhetore
Në një nga kantieret më të mëdha të ndërtimit në Serbi, në lagjen Surqin të Beogradit, aktualisht po punojnë mijëra punëtorë dhe qindra makineri.
Aty po ndërtohet kompleksi për Ekspozitën e Specializuar Ndërkombëtare EXPO, mikpritës i së cilës do të jetë Beogradi vitin e ardhshëm, më 2027.
Ndërtimi i objekteve për EXPO-n është një nga kategoritë më të mëdhatë Ligjit për Buxhetin të këtij viti.
Por, përveç fondeve të rregullta të planifikuara, miliona euro po ndahen edhe nga rezerva buxhetore.
Paratë për këtë janë ndarë katër herë.
Mbi 11.8 milionë euro i janë ndarë Drejtorisë Republikane për Ujërat dhe Korporatës Elektroenergjetike të Serbisë, mes tjerash për ndërtimin e mbrojtjes së bregut pranë Surqinit dhe për linjat kabllore në Stadiumin Kombëtar.
Ndërkaq, në dy vendime, shuma e përcaktuar është vetëm 1.000 dinarë (rreth 10 euro).
Kjo Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pĂ«r âmbĂ«shtetjen e realizimitâ tĂ« projektit EXPO dhe ndĂ«rtimin e objekteve nĂ« zonat B dhe E, ku ndodhen pavijonet e ekspozitĂ«s dhe pavijoni kombĂ«tar i SerbisĂ«.
Por, kjo nuk do të thotë se Ministria e Financave do të ndajë realisht vetëm 1.000 dinarë.
BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« shumĂ« tĂ« ashtuquajtur âteknikeâ, me tĂ« cilĂ«n hapet mundĂ«sia pĂ«r ndarjen e fondeve pĂ«r atĂ« zĂ« tĂ« buxhetit.
Shuma përcaktohet më vonë.
âKjo do tĂ« thotĂ« se nĂ« fakt hapet njĂ« zĂ« buxhetor dhe planifikohen mjete mĂ« tĂ« mĂ«dha pĂ«r tâu ndarĂ«. NĂ«se njĂ« zĂ« i tillĂ« hapet pa miratimin e Kuvendit dhe pa rishikimin e buxhetit, atĂ«herĂ« kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me keqpĂ«rdorim tĂ« ligjitâ, vlerĂ«son ekonomisti Goran Radosavleviq.
NdĂ«rsa pushteti, i udhĂ«hequr nga presidenti Aleksandar Vuçiç, e pĂ«rshkruan EXPO-n si ânjĂ« projekt historik dhe simbol tĂ« sĂ« ardhmesâ, njĂ« pjesĂ« e opinionit publik e shoqĂ«ron kĂ«tĂ« projekt me akuza pĂ«r korrupsion dhe mungesĂ« transparence.
Punët e ndërtimit, në bazë të një ligji të posaçëm, u jepen kompanive pa hapur tenderë, ndërsa një pjesë e partive opozitare dhe aktivistëve të shoqërisë civile kanë vlerësuar se kontratat po u jepen kompanive të afërta me pushtetin.
Për këtë arsye, gjatë muajve të fundit ata kanë kërkuar që organizatorët ndërkombëtarë ta rishqyrtojnë mbajtjen e EXPO-s në Serbi.
Në pyetjet lidhur me financimin e ndërtimit të EXPO-s nga rezerva buxhetore, si dhe për akuzat për mungesë transparence, organizata që organizon këtë ekspozitë ndërkombëtare në Beograd nuk është përgjigjur.
Ata na kanë drejtuar te Ministria e Financave, nga e cila gjithashtu nuk është përgjigjur.
Miliona për Tempullin e Shën Savës
Kisha Ortodokse Serbe (KOS), si bashkësia më e madhe fetare në Serbi, ka marrë mjete nga rezerva buxhetore të paktën gjashtë herë që nga fillimi i vitit.
Rreth dy milionë euro janë siguruar, përmes një donacioni të Sekretariatit të Përgjithshëm të Qeverisë, për përfundimin e ndërtimit të Tempullit të Shën Savës në Beograd.
Vendimi është publikuar dy ditë para nënshkrimit të marrëveshjes ndërmjet Qeverisë së Serbisë dhe Kishës Ortodokse Serbe, me të cilën, më 28 qershor, është rënë dakord që përfundimi i ndërtimit të tempullit të financohet nga buxheti i shtetit.
Ndërtimi i tij ka nisur para më shumë se 90 vjetësh dhe ai përshkruhet si tempulli më i madh ortodoks në Serbi.
Shteti ka investuar deri më tani disa herë miliona euro në këtë projekt, por nuk ka të dhëna të sakta se sa ka kushtuar ndërtimi i tij.
Donacione për dioqezat e Kishës Ortodokse Serbe jashtë Serbisë
Tri donacione nga rezerva buxhetore gjatë vitit 2026 u janë ndarë dioqezave të Kishës Ortodokse Serbe jashtë kufijve të Serbisë.
DioqezĂ«s sĂ« Bihaqit dhe Petrovacit nĂ« Bosnje e HercegovinĂ« i janĂ« ndarĂ« rreth njĂ« milion euro si ândihmĂ« financiareâ.
Po kjo dioqezĂ«, njĂ« muaj para se tĂ« merrte donacionin, e dekoroi presidentin e SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiç, me âUrdhrin e MartirĂ«ve tĂ« Rinjâ, pĂ«r âbamirĂ«sinĂ« e treguar dhe dashurinĂ« e madhe ndaj kĂ«saj dioqeze dhe manastirit Rmanjâ.
Ndihmë përmes Sekretariatit të Përgjithshëm të Qeverisë serbe, në vlerë prej rreth 300 mijë eurosh, mori edhe Dioqeza e Budës e Kishës Ortodokse Serbe në Hungari.
Për restaurimin e rezidencës patriarkale në Dalj të Kroacisë janë ndarë rreth 200 mijë euro.
Qeveria ka ndarë fonde edhe për ndërtimin e dy kishave në vendbanime në Serbi, ku gjatë pranverës u mbajtën zgjedhje lokale.
Për kishën në Klokoçevc, afër Majdanpekut në lindje të Serbisë, janë dhuruar rreth 150 mijë euro.
Për ndërtimin e kishës në Luçan, në perëndim të Serbisë, janë ndarë rreth 128 mijë euro.
NdĂ«rkaq, pĂ«rmes MinistrisĂ« pa Portofol pĂ«r BashkĂ«punim Ekonomik NdĂ«rkombĂ«tar, nĂ« krye tĂ« sĂ« cilĂ«s Ă«shtĂ« ministri prorus Nenad Popoviq, i pĂ«rfshirĂ« nĂ« listĂ«n e zezĂ« tĂ« SHBA-sĂ«, janĂ« ndarĂ« rreth 500 mijĂ« euro pĂ«r âdonacione pĂ«r kishat nĂ« vend dhe jashtĂ« vendit me qĂ«llim tĂ« pĂ«rmirĂ«simit tĂ« pozitĂ«s sĂ« tyre shoqĂ«roreâ.
Me këtë është vazhduar praktika e deritanishme e financimit të Kishës Ortodokse Serbe nga rezerva buxhetore e shtetit, në muajt kur kisha u rreshtua në anën e pushtetit dhe protestat masive kundër qeverisë i cilësoi si përpjekje për destabilizimin e shtetit.
Kisha Ortodokse Serbe nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë lidhur me financimin nga shteti dhe mënyrën se si shpenzohen këto mjete.
Shumë e papërcaktuar për Kosovën
KatĂ«r vendime tĂ« QeverisĂ« sĂ« SerbisĂ«, tĂ« miratuara qĂ« nga fillimi i vitit, parashohin qĂ« mjete nga rezerva buxhetore tâi transferohen ZyrĂ«s pĂ«r KosovĂ«n.
PĂ«r âmbĂ«shtetjen e tĂ« rinjve dhe sipĂ«rmarrjes sĂ« graveâ janĂ« ndarĂ« mbi 400 mijĂ« euro, ndĂ«rsa pak mĂ« shumĂ« se 75 mijĂ« euro janĂ« ndarĂ« pĂ«r ndihma sociale pĂ«r serbĂ«t e zhvendosur nga Kosova.
Zyra ka marrë fonde nga rezerva buxhetore edhe për ndihmën ndaj qytetarëve të nacionalitetit serb që ndodhen në burgje në Kosovë.
PĂ«r kĂ«tĂ« janĂ« ndarĂ« mbi 130 mijĂ« euro, si ndihmĂ« pĂ«r ata qĂ« Beogradi i konsideron viktima tĂ« âproceseve tĂ« montuara tĂ« iniciuara me qĂ«llim tĂ« pĂ«rndjekjes politikeâ.
Ndër këto procese përmenden edhe gjykimet për krimet e pretenduara të kryera gjatë luftës në Kosovë më 1998-1999, për të cilat Serbia mohon përgjegjësinë.
Në një nga vendimet për përdorimin e rezervës buxhetore për Kosovën, shuma nuk është specifikuar. Bëhet fjalë për ndërtimin dhe rindërtimin e objekteve të banimit në Kosovë.
Zyra për Kosovën në Qeverinë serbe nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për detajet: sa para janë ndarë nga rezerva dhe ku e si do të shpenzohen ato.
Nën ombrellën e kësaj Zyre funksionojnë institucionet serbe në Kosovë, të cilat autoritetet në Prishtinë i konsiderojnë të paligjshme.
Tenderët për punët infrastrukturore në zonat me shumicë serbe zhvillohen nga Organet e Përkohshme Komunale, të krijuara sipas ligjeve të Serbisë. Ato kanë funksionuar në Kosovë deri në vitin 2024.
Më pas, së bashku me institucionet e tjera të Serbisë, autoritetet e Kosovës i mbyllën, me arsyetimin se ishin paralele dhe të paligjshme.
Megjithatë, ato vazhduan punën nga lokacione alternative në qytetet kufitare në Serbi.
Donacion për autostradën në Republikën Sërpska
Rreth 10 milionë euro nga rezerva buxhetore u transferuan në fillim të korrikut në shtetin fqinj.
Me këto mjete, Serbia ndihmoi ndërtimin e autostradës nga Raça në Bielinë, në entitetin e Bosnje e Hercegovinës, Republika Sërpska.
Përfundimi i punimeve në këtë segment, rreth 20 kilometra të gjatë, është vonuar dhe afatet janë shtyrë.
Autostrada po ndërtohet që nga viti 2019 në të dy anët e kufirit, me synimin për të lidhur Beogradin me Banjallukën.
Segmenti Bielinë-Raça kushton rreth 180 milionë euro. Serbia siguron 80 për qind të mjeteve, ndërsa Republika Sërpska mbulon 20 për qind të mbetura.
Kontraktori kryesor Ă«shtĂ« kompania âIntegral Inzhenjeringâ, nga Laktashi pranĂ« BanjallukĂ«s.
Kjo kompani ishte nën sanksionet e SHBA-së që nga tetori i vitit 2022, për shkak të dyshimeve për korrupsion në sektorin e ndërtimit dhe lidhjeve me ish-presidentin e entitetit, Millorad Dodik.
Sanksionet ndaj kompanisë u hoqën në vitin 2024.
Nga arka republikane në atë lokale
Beogradi, Nishi, Irigu, Ăaçaku, VĂ«rbasi dhe Klladova. TĂ« gjitha kĂ«to qytete dhe komuna kanĂ« marrĂ« gjatĂ« vitit 2026 ândihmĂ«â nga rezerva buxhetore.
Qyteti i Nishit i mori fondet dy herë, në vlerë totale prej rreth 9.4 milionë eurosh.
Në arkën e Beogradit kanë mbërritur rreth 1.2 milion euro.
Arsyetimi nĂ« vendimet e QeverisĂ« ishte gjithmonĂ« i njĂ«jtĂ« â se fondet nevojiten pĂ«r âpĂ«rmbushjen e detyrimeve qĂ« nuk kanĂ« mundur tĂ« parashikohen nĂ« momentin e miratimit tĂ« buxhetit dhe qĂ« mund tĂ« rrezikojnĂ« likuiditetin aktualâ.
Megjithatë, nuk jepen detaje se për çfarë janë destinuar saktësisht këto mjete.
Deri në publikimin e këtij artikulli, drejtuesit e këtyre qyteteve dhe komunave nuk iu përgjigjën pyetjeve të Radios Evropa e Lirë.
Komunës së vogël të Klladovës, në lindje të Serbisë, iu transferuan mbi 480 mijë euro.
Vendimi i Qeverisë u publikua në Gazetën Zyrtare në fund të shkurtit 2026, më pak se një muaj para zgjedhjeve lokale në atë komunë.
Në zgjedhjet e 29 marsit në Klladovë dhe në nëntë komuna e qytete të tjera, fitoi Partia Progresive Serbe (SNS), në pushtet.
Si i shpenzojnë federatat sportive fondet nga rezerva?
Ndarja e mjeteve nga rezerva buxhetore nisi që në mesin e janarit, vetëm dy javë pasi Ligji për Buxhetin e vitit 2026 hyri në fuqi.
âKjo vetĂ«m tregon se pothuajse me siguri dihej paraprakisht se pĂ«r çfarĂ« do tĂ« shpenzohej rezerva buxhetore dhe se pushteti ekzekutiv mori duar tĂ« lira pĂ«r tâi shpenzuar paratĂ« sipas dĂ«shirĂ«s. Sekretariati i PĂ«rgjithshĂ«m i QeverisĂ« shfaqet si njĂ« âkanal kalimiâ pĂ«r gjithçkaâ, thotĂ« ekonomisti Goran Radosavleviq.
Përmes Sekretariatit të Përgjithshëm të Qeverisë, në mesin e janarit, fonde morën Federata e Basketbollit dhe Federata e Futbollit.
Arsyetimi ishte ândihmĂ« financiare pĂ«r funksionimin e rregullt tĂ« shoqatave sportiveâ.
Federata e Basketbollit të Serbisë mori donacione nga rezerva edhe shtatë herë të tjera.
Në total, asaj i janë ndarë mbi 12 milionë euro.
Deri në publikimin e artikullit, Radio Evropa e Lirë nuk kishte marrë përgjigje nga Federata e Basketbollit për mënyrën e shpenzimit të këtyre mjeteve.
Federata e Futbollit e Serbisë gjatë vitit 2026 mori mbi gjashtë milionë euro nga rezerva buxhetore.
PĂ«rveç pesĂ« donacioneve pĂ«rmes Sekretariatit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« QeverisĂ«, tĂ« evidentuara si ândihmĂ« pĂ«r funksionimin e rregulltâ tĂ« federatĂ«s, njĂ« donacion ishte i dedikuar pĂ«r organizimin e njĂ« kampi sportiv pĂ«r fĂ«mijĂ« nga Ukraina.
Në përgjigjen për Radion Evropa e Lirë, Federata e Futbollit thotë se nga rezerva buxhetore, përveç këtij kampi, janë financuar mirëmbajtja e tre stadiumeve shtetërore në Leskovc, Loznicë dhe Zajeçar, ndërsa pjesa tjetër e mjeteve është ndarë për ndihmë klubeve, sipas kërkesave të tyre.
Në përgjigje nuk specifikohet se cilat klube kanë përfituar.
Federata i hedh poshtĂ« kritikat e njĂ« pjese tĂ« opinionit publik se pushteti, duke financuar federatat, siguron besnikĂ«rinĂ« e tyre, duke i cilĂ«suar ato si âtĂ« pabazuaraâ dhe âtĂ« mbĂ«shtetura nĂ« akuza tĂ« pĂ«rgjithshme, e jo nĂ« fakteâ.
Po ashtu, thekson se auditimi i punës së Federatës së Futbollit kryhet nga FIFA, UEFA, një auditor i pavarur dhe Ministria e Sportit.
âKĂ«to procese janĂ« shumĂ« kĂ«rkuese dhe gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se, dhe çdo konstatim pĂ«r keqpĂ«rdorim tĂ« mjeteve do tĂ« çonte domosdoshmĂ«rish nĂ« probleme, sanksione financiare dhe masa tĂ« tjera ndaj federatĂ«s kombĂ«tareâ, thuhet nĂ« pĂ«rgjigje.
Nga rezerva buxhetore, përmes Ministrisë së Sportit, rreth 500 mijë euro iu ndanë edhe Federatës së Tenisit.
NĂ« vendimin e shkurtit, tĂ« publikuar nĂ« GazetĂ«n Zyrtare, thuhet se fondet janĂ« miratuar pĂ«r MinistrinĂ« si donacion pĂ«r FederatĂ«n e Tenisit tĂ« SerbisĂ« âme qĂ«llim tĂ« realizimit tĂ« programit tĂ« rregulltâ.
Federata e Tenisit, në përgjigjen për Radion Evropa e Lirë, thotë se gjatë vitit 2026 ka nënshkruar dy marrëveshje me Ministrinë e Sportit, në bazë të të cilave janë siguruar fondet për funksionimin e saj të rregullt.
âShumat e kĂ«tyre dy marrĂ«veshjeve pĂ«rbĂ«jnĂ« shumĂ«n totale qĂ« Federata e Tenisit tĂ« SerbisĂ« ka marrĂ« edhe nĂ« vitet e mĂ«parshme dhe qĂ« Ă«shtĂ« miratuar edhe pĂ«r vitin 2026 nga Komiteti Olimpik i SerbisĂ«, e mĂ« pas nga Ministria e Sportit, kur programet e rregullta pĂ«r vitin 2026 u dorĂ«zuan qysh nĂ« prill tĂ« vitit 2025â, theksohet nĂ« pĂ«rgjigje.
Federata shton se asnjëherë nuk ka marrë vërejtje për shpenzimin e mjeteve buxhetore dhe se financat e saj kontrollohen nga një auditor i pavarur.
Në vend të shërbimit ushtarak, ambulanca mobile
Rezerva buxhetore gjatë vitit 2026 jo vetëm që u zbraz, por edhe u mbush.
NĂ« mesin e majit 2026, dhjetĂ«ra pĂ«rdorues tĂ« buxhetit â nga Presidenca e SerbisĂ«, ministritĂ«, gjykatat e deri te qarqet administrative â transferuan mjete nĂ« rezervĂ«n rrjedhĂ«se buxhetore.
NĂ« total u transferuan 148 milionĂ« euro, duke ia vĂ«nĂ« kĂ«to fonde nĂ« dispozicion QeverisĂ« pĂ«r tâi shpĂ«rndarĂ« mĂ« tej me vendime tĂ« saj.
Vendimet për shpenzimin e rezervës buxhetore tregojnë gjithashtu se pushteti në Serbi hoqi dorë nga disa plane të parashikuara për këtë vit.
Kështu, një pjesë e mjeteve nga buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes, të destinuara për shërbimin e detyrueshëm ushtarak, u ridestinuan për ambulanca mobile, gara sportive dhe blerjen e veprave të artit.
Sipas njoftimeve të fundit të presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiç, shërbimi i detyrueshëm ushtarak, me kohëzgjatje prej 75 ditësh, do të fillojë në mars të vitit 2027. / REL
The post Për çfarë shpenzon Serbia miliona nga rezervat buxhetore? appeared first on Euronews Albania.
Login
