Bashkitë mes transparencës dhe sfidës së premtimeve
Transparenca dhe aksesi i qytetarëve në informacion në bashkitë e vendit ka patur rritje, por kjo rritje nuk shkon paralel me mbajtjen e premtimeve elektorale nga kryetarët e bashkive.
Kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga gjetjet kryesore tĂ« projektit â40 Premtime, 10 Bashkiâ, i realizuar nga Faktoje pĂ«r vitin 2025 dhe i mbĂ«shtetur nga National Endowment for Democracy.
Për vitin 2025, janë monitoruar 40 premtime elektorale, nga të cilat vetëm 5  janë realizuar plotësisht, 12 pjesërisht, ndërsa 23  rezultojnë të pambajtura ose të shtyra pa afate të qarta
Rezultatet e projektit u bënë publike në një tryezë ku morën pjesë ministri i Shtetit për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, kryetarë dhe nënkryetarë të bashkive, agjenci ndërkombëtare, institucione të pavaruara, media dhe shoqëri civile.

Puna Â
Ky Ă«shtĂ« viti i 6-tĂ« i monotirmit tĂ« bashkive nga Faktoje. Drejtoresha Ekzekutive, Klodiana Kapo tha se, âFaktoje, pas gjashtĂ« vitesh monitorimi tĂ« bashkive dhe kĂ«shillave bashkiakĂ«, e ka vĂ«nĂ« theksin tek dy fusha kryesore: zbatimi i ligjit tĂ« transparencĂ«s dhe pĂ«rmbushja e premtimeveâ.

âTransparenca ka shĂ«nuar pĂ«rmirĂ«sime, duke ndihmuar nĂ« ndĂ«rtimin e besimit tĂ« qytetarĂ«ve, ndĂ«rsa pĂ«rmbushja e premtimeve mbetet sfidĂ«, sidomos nĂ« çështje si uji i pijshĂ«m, hapĂ«sirat e gjelbĂ«rta, kĂ«ndet e lojĂ«rave, rrugĂ«t, shkollat dhe menaxhimi i mbetjeveâ, vĂ«rejti ajo.






















Premtimet
BashkitĂ« e monitoruara pĂ«r vitin 2025 janĂ«: Tirana, Elbasani, DurrĂ«si, Kavaja, Fieri, Vlora, Korça, Saranda, Lezha dhe Shkodra.Â
Rezulton se premtimet e pambajtura përqendrohen kryesisht në rehabilitimin e rrugëve dytësore, përmirësimin e kanaleve kulluese, investimet në infrastrukturë, menaxhimin e mbetjeve, shërbimet sociale dhe transportin urban.
Shkaqet kryesore lidhen me vonesa disavjeçare, mungesa e investimeve konkrete, varësia nga fonde të jashtme dhe mungesa e planifikimit afatgjatë.
Monitorimi ka evidentuar premtime të ricikluara që përfshijnë: ndërtimin e një resorti skish në Korçë, rehabilitimin e qendrës së Libofshës (Fier), rindërtimi i pallateve DS5 (Durrës), tre pikat e grumbullimit bujqësor në Elbasan si dhe ngritja e një tregu bashkëkohor në Fier.
Ka gjithashtu premtime jashtë kompetencave të bashkive si ndërtimi i rrugës se Bregdetit (Kavajë) apo projekti i gazifikimit të Korçës.

6 vite monitorim
Ndërkohë, në gjashtë vite monitorim nga Faktoje, janë verifikuar premtimet e 22 bashkive. Më shumë premtime të verifikuara i përkasin bashkisë Lezhë (15), Shkodër (13) dhe e njëjta shifër (13) edhe për Durrësin
Më pak premtime i përkasin bashkive Patos, Kukës, Belsh, Pustec, Sarandë, Himarë, Tiranë.
Lezha ka realizuar 8 premtime nga monitorimi ndër vite (më e larta ndër bashkitë e monitoruara).

âUnĂ« e quaj bashkinĂ« si shportĂ« qĂ« mbyll njĂ« vrimĂ« kĂ«tu dhe shpohen  dy tĂ« tjera. ĂshtĂ« dinamikĂ« e pĂ«rditshme dhe sâĂ«shtĂ« e thjeshtĂ« tĂ« adresosh gjĂ«ra. Je pĂ«rballĂ« kĂ«rkesave tĂ« njerĂ«zve tĂ« cilat jo gjithmonĂ« janĂ« konform ligjit, por presioni rritet dhe nga njohja qĂ« ke.
JetojmĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, kur kryetari del nga shtĂ«pia ka kushĂ«rinj, miq, familjarĂ«, komshij, shokĂ« klase pra Ă«shtĂ« njĂ« presion i madhâŠâ, tha kryetari i BashkisĂ« LezhĂ«, Pjerin Ndreu
Shkodra ndërkohë ka përmbushur 6 premtime në këtë afat kohor.
Bekim Memo nga Bashkia ShkodĂ«r tha gjatĂ« tryezĂ«s se, âne pĂ«rmiqemi gjatĂ« punĂ«s tonĂ« qĂ« ajo qĂ« premtojmĂ« tĂ« jetĂ« diçka e realizueshme dhe e matshmeâ
Durrësi dhe Dibra renditen secila me nga katër premtime të mbajtura ndër vite.
Premtime më shumë të pambajtura ka Durrësi me tetë të tilla.

SHKAQET
Premtimet e pambajtura ndër vite lidhen me projekte madhore infrastrukturore, rikualifikime urbane, investime zhvillimore që kërkojnë fonde të mëdha dhe koordinim me qeverinë qendrore dhe donatorët. Këtu e vuri theksin edhe ministri për Pushtetin Vendor, Ervin Demo, nisur nga eksperienca e tij si ish-kryetar i Bashkisë së Beratit.

âMund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« donator, mund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« partner, mund tĂ« ketĂ« qenĂ« qeveria qendrore. ĂshtĂ« njĂ« amalgam burimesh qĂ« ty tĂ« japin mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur nevojat qĂ« ka territori, jo thjesht premtimet, se premtimet pĂ«r mua nuk janĂ« qĂ«llim nĂ« vetvete, por çdo kryetar bashkie Ă«shtĂ« atje pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar jetĂ«n e qytetarĂ«ve, dhe pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« pĂ«rgjigje atyre tĂ« cilĂ«t janĂ« sfidat e territoritâŠâ, tha ai
Shkaqet kryesore të mos mbajtjes së premtimeve gjatë monitorimit 6 vjeçar lidhen me planifikim jo realist gjatë fushatës, kapacitete të kufizuara administrative si dhe, varësi nga transfertat qendrore.
NjĂ« problematikĂ« qĂ« e preku edhe kryetari i BashkisĂ« LezhĂ«, Pjerin Ndreu. âNe nĂ« premtime mundohemi tĂ« fokusohemi nĂ« ato prioritete qĂ« i kanĂ« zona tĂ« ndryshme brenda njĂ« bashkie. Ne nganjĂ«herĂ« bĂ«jmĂ« rolin e lobuesit, pra nuk e kemi ne nĂ« dorĂ«, por detyrohemi ta marrim pĂ«rsipĂ«r se ne na shikojnĂ« si njerĂ«zit qĂ« mund ta bĂ«jmĂ« edhe lobimin nĂ« qeveriâŠâ, tha Ndreu

Transparenca në rritje
Monitorimi i Faktoje bazuar mbi 16 indikatorë të transparencës dhe konsultimit publik tregoi diferenca mes bashkive që e kanë institucionalizuar tashmë transparencën  (Shkodra, Lezha, Korça) dhe atyre që e trajtojnë si detyrim formal.
Në krye të renditjes 2025 renditen Lezha, Shkodra, Korça, Saranda dhe Durrësi me 100%.
NĂ«nkryetari i bashkisĂ« DurrĂ«s, Gentian Kallmi vlerĂ«soi se procesi i transparencĂ«s pĂ«r BashkinĂ« DurrĂ«s ka qenĂ« njĂ« sfidĂ« e veçantĂ«. Â
âĂshtĂ« njĂ« mekanizĂ«m shumĂ« i mirĂ« ky monitorim pĂ«r qĂ«llimin e pushtetit vendor. DemokracinĂ« vendore, pĂ«rfshirjen e qytetarĂ«ve, jo vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet komunikimit transparent, ne kemi si sfidĂ« dhe pĂ«rfshirjen e tyre nĂ« vendimmarrje pĂ«r tĂ« qenĂ« njĂ« bashki sa mĂ« transparenteâ, tha ai.
Nivele të larta transparence ka njohur gjatë vitit të monitorimit edhe Elbasani (93.75%), më pas vjen Tirana dhe Fieri (81.25%).
Në fund renditet Bashkia Kavajë, me problematika në publikimin e raporteve të buxhetit dhe dokumenteve vendimmarrëse, por me përmirësim krahasuar me vitet e mëparshme.
Impakti i Faktojes Â
Një gjetje e rëndësishme e raportit është se, bashkitë e monitoruara në mënyrë të vazhdueshme nga Faktoje kanë shfaqur përmirësim progresiv, përsa i përket komponentit të transparencës.
Ministri Ervin Demo vlerĂ«soi punĂ«n e Faktojes nĂ« kĂ«tĂ« drejtim duke pĂ«rcjellĂ« edhe njĂ« mesazh:  Â
âĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« bashkitĂ« tĂ« kuptojnĂ« dita ditĂ«s qĂ« transparenca punon nĂ« favor tĂ« tyre. ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« nĂ« fillim, por realisht transparenca punon pĂ«r bashkinĂ« nĂ« momentin qĂ« ajo kthehet nĂ« njĂ« nivel besimi mĂ« tĂ« madh tĂ« qytetarĂ«ve dhe patjetĂ«r puna e kryetarĂ«ve tĂ« bashkisĂ« dhe suksesi i tyre pastaj Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ«â.
Edhe Znj. Sabine Piccard, Drejtore e Qeverisjes dhe Shëndetësisë, Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim, tha se, besimi tek institucionet nuk është automatik, ai fitohet.
âMonitorimi i pavarur nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me kritikĂ«n, por me forcimin e demokracisĂ«. Duke matur transparencĂ«n dhe duke ndjekur realizimin e premtimeve elektorale, llogaridhĂ«nia nĂ« nivel vendor vetĂ«m sa pĂ«rforcohet. Nga perspektiva zvicerane, kjo Ă«shtĂ« thelbĂ«soreâŠPĂ«rmes partneritetit tonĂ« tĂ« ri me Faktoje, jemi tĂ« kĂ«naqur tĂ« kontribuojmĂ« nĂ« forcimin e zĂ«rit tĂ« shoqĂ«risĂ« civile dhe nĂ« mbĂ«shtetjen e vlerave demokratike, duke vlerĂ«suar atĂ« qĂ« qeverisja vendore realizon nĂ« bazĂ« tĂ« angazhimeve tĂ« saj, por edhe duke sjellĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes çështjet qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndjekje dhe trajtim tĂ« mĂ«tejshĂ«mâ
Fondi Social
NdĂ«rkohĂ«, monitorimi i Fondit Social (2023â2025) ka treguar se ka zgjerim nĂ« shtrirjen territoriale dhe mbĂ«shtetjen financiare nga 33 bashki nĂ« vitin 2023 nĂ« 53 nĂ« vitin 2025, duke rritur numrin e shĂ«rbimeve dhe pĂ«rfshirjen e grupeve vulnerabĂ«l
The post Bashkitë mes transparencës dhe sfidës së premtimeve appeared first on Faktoje.al.