Pretendimi: Fyerja e Islamit do të çojë në 5 vjet burg në Spanjë

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se Spanja do të dënojë me 5 vite burg fyerjen e fesë myslimane, shoqeruar me një citim të pretenduar të kryeministrit spanjoll Pedro Sanchez.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë.

Nuk ka prova për ndonjë fjalim apo deklaratë publike nga Sanchez që njofton një vendim të tillë. Njësoj, nuk ka raportime për ndonjë ligj të ri spanjoll që dënon me pesë vjet burg këdo që fyen Islamin ose profetin e tij Muhamed. As “Muhamed”, “Mahoma” (një version spanjoll i emrit të Profetit Muhamed) dhe as “Islam” nuk përmenden në versionin e fundit të Kodit Penal spanjoll, i cili do të kishte përfshirë një ligj të tillë, nëse ai do të ekzistonte.

Në Kodin Penal të tanishëm spanjoll, Neni 510, i përditësuar në vitin 2022, përcakton se “ata që inkurajojnë, promovojnë ose nxisin publikisht urrejtje, armiqësi, diskriminim ose dhunë kundër një grupi, një segmenti të tij ose një personi specifik për shkak të përkatësisë së tyre” për arsye të ndryshme, duke përfshirë ato “të lidhura me fenë”, do të dënohen me 1-4 vjet burgim.

Njerëzit që “prodhojnë, krijojnë, posedojnë me qëllim shpërndarjen” e materialit që “është i përshtatshëm për të nxitur, promovuar ose nxitur, drejtpërdrejt ose tërthorazi, urrejtje, armiqësi, diskriminim ose dhunë kundër një grupi”, gjithashtu mund të përballen me të njëjtin dënim, sipas Seksionit 1.

Seksioni 2 i Nenit 510 parashikon deri në 2 vjet burgim dhe gjobë për njerëzit që “dëmtojnë dinjitetin e personave përmes veprimeve që përfshijnë poshtërim, përbuzje ose diskreditim” të grupeve të ndryshme të përcaktuara në Seksionin 1, që përfshinin grupet fetare.

Dënimi për krimet e përcaktuara në Seksionin 2 mund të rritet për t’u përputhur me dënimin me nga një deri në katër vjet burgim dhe gjobën që gjykatat dhanë për veprat penale të Seksionit 1 nëse vepra penale e Seksionit 2 promovonte ose favorizonte “një klimë dhune, armiqësie, urrejtjeje ose diskriminimi kundër grupeve të lartpërmendura”.

Neni 510 nuk përmend specifikisht Islamin ose Profetin Muhamed.

The post Spanja nuk ka penalizuar me 5 vjet burg fyerjen ndaj Islamit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon politikanin izraelit Bezalel Smotrich duke qëndruar në reanimacion për djalin e tij që është në gjendje kritike për jetën pasi u plagos shumë rëndë nga predha e një rakete të Hezbollah pasi kishte hyrë të pushtonte Libanin.

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

————————————————————

Një imazh që ka marrë mbi 700 pëlqime në Facebook pretendohet se tregon politikanin izraelit Bezalel Smotrich duke qëndruar në reanimacion për djalin e tij që është në gjendje kritike për jetën pasi u plagos shumë rëndë nga predha e një rakete të Hezbollah pasi kishte hyrë të pushtonte Libanin.

Është e vërtetë se më 9 mars 2026, politikani i të djathtës ekstreme izraelite dhe ministri i financave Bezalel Smotrich deklaroi se djali i tij ishte plagosur si pjesë e brigadës Givati në kufirin libanez. Gjithashtu, Smotrich ndau vërtet një foto nga dhoma e spitalit të djalit të tij në Twitter më 18 mars, por ajo nuk përngjan me imazhin e mësipërm.

Me anë të Google Lens, Faktoje gjeti gjithashtu se pamja në sfond të imazhit që po verifikojmë qarkullon në rrjet të paktën që në vitin 2019, përpara plagosjes së djalit të Smotrich. 

Më tej, pamja në sfond nuk tregon një njeri të shtruar në reanimacion, por një skenë seksuale fetishiste, me gjasa e përzgjedhur për këtë rast si tallje për të poshtëruar Smotrich.

Imazhi që po qarkullon në rrjet me gjasa është gjeneruar me anë të programeve kompjuterike me inteligjencë artificiale. Tregues i origjinës artificiale është shenja e Gemini, programi AI i Google, poshtë në cepin e djathtë të imazhit.

Një kërkim me motorin e kërkimit pamor Google Lens konfirmon se imazhi që qarkullon në rrjet është etiketuar si “I bërë me Google AI.” Një zëdhënës i Google ka thënë për AFP se kur zbulohet një gjurmë SynthID, kjo do të thotë që “imazhi është gjeneruar ose modifikuar me AI.” SynthID, i lançuar nga laboratori DeepMind AI i Google në 2023, identifikon imazhet e gjeneruara me Google AI.

The post E gjeneruar foto nga reanimacioni e ministrit izraelit të financave appeared first on Faktoje.al.

Nga Esmeralda Keta 

Milidija, nënë e tre fëmijëve të mitur në Gostil të Kukësit, nuk ka punuar asnjë ditë. Sapo ka lënë pas të 30-at, por angazhimi i saj lidhet vetëm me mirërritjen e fëmijëve dhe mbarëvajtjen e shtëpisë.  

“Edhe sikur të dua, është e pamundur. Nuk kam ku e lë vajzën e vogël, sepse këtu nuk ka çerdhe”,  rrëfen ajo.

Dy fëmijët më të rritur i ka njërin në shkollë dhe tjetrin në kopësht, por edhe ky institucion ofron përkujdes deri në orën 13:00, pasi është pa drekë. 

“Jemi në vështirësi ekonomike dhe dua të punoj, por këtu punë nuk ka. Nëse do punë duhet të shkosh në Kukës. Po me çfarë të shkoj? Autobus nuk ka, duhet të paguash furgonin… nuk ia vlen”,  thotë ajo e demoralizuar edhe nga përpjekjet e dështuara të bashkëshortit për të siguruar një punë stabël. 

Familja jeton me ato pak të ardhura nga bujqësia dhe punët sezonale të bashkëshortit, që shkon e punon në Prizren. 

Tregu i punës

Gostili, një lagje periferike dhe vetëm 3 km larg qytetit të Kukësit, nuk ofron asnjë mundësi punësimi për gratë e kësaj zone. 

“Asnjë grua në lagjen tonë nuk punon jashtë shtëpisë, se nuk kanë ku i lënë fëmijët. Merren vetëm me bujqësi dhe punë shtëpie”,  thotë Milidija, që ka arsimin e mesëm.

Njëjtë si ajo, gratë në zonat rurale të vendit, mbeten larg tregut të punës, për shkak të mungesës së shërbimeve publike më bazike siç janë çerdhet dhe transporti publik. 

KLSH

“Mungesa e shërbimeve të kujdesit për fëmijët në zonat rurale kufizon ndjeshëm mundësinë e grave për t’u përfshirë në tregun e punës”,  citon raporti i KLSH-së 

“Barazia gjinore dhe fuqizimi i grave nga zonat rurale, përmes përfshirjes në tregun e punës” që auditoi performancën e shërbimeve publike përgjatë periudhës 2019-2023 në 13 bashki të vendit (Shkodër, Kukës, Dibër, Lezhë, Krujë, Elbasan,  Kavajë, Divjakë, Lushnjë, Berat, Pogradec, Vlorë dhe Gjirokastër) si dhe Agjencinë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësimit.

Raporti citon se situata rëndohet edhe më tej nga distancat e mëdha dhe mungesa e transportit publik, që e bëjnë të pamundur lëvizjen drejt qendrave ku ka mundësi punësimi.

“Në këto kushte, edhe programet e punësimit apo trajnimet profesionale mbeten të paarritshme për gratë”,  thotë KLSH.

Dokumentet zyrtare 

Kjo situatë pranohet edhe nga një sërë dokumentash zyrtarë. 

Strategjia kombëtare për barazinë gjinore 2021-2030 pranon se pavarësisht disa përparimeve “gratë dhe burrat nuk gëzojnë të drejta të njëjta në praktikë” dhe gratë përballen me nivele më të larta papunësie dhe janë të përqendruara në sektorë me paga më të ulëta. 

“Ende vazhdojnë të ekzistojnë pabarazitë shoqërore, politike, ekonomike dhe kulturore”,  thuhet në këtë strategji. 

 Në të gjithë dokumentin strategjik dhe planin e veprimit, theksohet rëndësia e mbështetjes, trajtimit dhe fuqizimit të grave dhe vajzave në tërësi, përfshirë edhe nga grupe të cënueshme e që pësojnë diskriminim të shumëfishtë si: gra dhe vajza nga zonat rurale, nëna të vetme, të dhunuara, të moshuara, azilkërkuese, etj.

Mungesa e çerdheve “penalizon” gratë

Kohën kur dy fëmijët e saj më të rritur janë në shkollë dhe në kopësht Milidija e shfrytëzon për t’u marrë me punët e shtëpisë, por edhe ndonjë vizitë tek të afërmit. 

“Edhe pse është deri në drekë kopshti më ndihmon shumë. Këtë kohë e shfrytëzoj për t’u marrë me punë të ndryshme shtëpie se fshati ka shumë punë, por edhe për të shkuar për ndonjë vizitë tek të afërm e familjarë”,  tregon ajo. 

Bashkia    

Bashkia e Kukësit i tha “Faktoje” se ka vetëm 3 çerdhe, por që të treja ndodhen në qytetin e Kukësit dhe asnjë në zonat rurale, duke u mohuar mijërave familjeve që jetojnë në këto zona që të mund ta përfitojnë këtë shërbim. Po ashtu bashkia e Kukësit tha se ka 84 kopshte, por vetëm 3 prej tyre janë me drekë dhe që të tre janë në qytetin e Kukësit.

Të dhënat e mbledhura nga Faktoje nëpërmjet të drejtës për informim tregojnë se thuajse në shumicën e bashkive të audituara nga KLSH (13 të tilla) raporti i çerdheve dhe kopshteve nuk është i balancuar mes zonave urbane dhe rurale, duke krijuar mungesë të theksuar shërbimesh në fshatra. 

Por kjo situatë haset edhe në kryeqytet.  Nga të dhënat e vëna në dispozicion për Faktoje nga bashkia e Tiranës, konfirmohet se ka çerdhe vetëm brenda qytetit, konkretisht 60 kopshte dhe 45 çerdhe. 

Ndërkohë pa këtë shërbim bazik janë edhe zonat e mbipopulluara si Yzberishti, Kashari, Vaqarri apo Petrela.   

Situata 

Bashkia e Tepelenës tha se kishte 15 kopshte, por vetëm një çerdhe që ndodhet në qytetin e Tepelenës.  Bashkia e Vlorës po ashtu thotë se ka nën administrim 42 kopshte, por vetëm 3 çerdhe, që të treja në qytetin e Vlorës. Edhe Dibra deklaron se ka vetëm 3 çerdhe në qytet, ndërsa numëron 865 kopshte të shpërndarë në të gjithë territorin. 

Sipas KLSH, asnjë prej 13 bashkive të audituara nuk ka transport publik, që lidh zonat rurale me qytetin, duke e bërë edhe më të vështirë integrimin e grave në tregun e punës.  

Rifat Demalia, aktivist dhe drejtor i Qendrës për Progres Rinor në qytetin e Kukësit, thotë se përveç mungesës së shërbimeve publike edhe mentaliteti është një tjetër faktor që i mban gratë jashtë tregut të punës në këtë rajon. 

“Është e vërtetë që në fshatra nuk ka çerdhe, por problemin më të madh unë e shoh tek mentaliteti: askush nuk i çon gratë të punojë në sektorin privat”,  thotë Demalia.

Harta e mungesës së shërbimeve publike shtrihet në të gjithë vendin duke krijuar një zinxhir përjashtimi për gratë. Si pasojë numri i atyre që mbeten jashtë tregut të punës është i madh duke i bërë ato të varura ekonomikisht.

Në këto kushte, edhe programet ekzistuese të punësimit rezultojnë joefektive. “Masat mbështetëse nuk arrijnë të kenë ndikim për sa kohë nuk adresohen kushtet bazë infrastrukturore”,  thotë raporti i KLSH.

Problematika 

Problemi, sipas ekspertëve lidhet edhe me mënyrën si planifikohen investimet. “Investimet publike nuk janë të orientuara në mënyrë të mjaftueshme drejt nevojave specifike të grave në zonat rurale si hapja e çerdheve apo transporti publik”,  thotë ekspertja e ekonomisë Suzana Guxholli.

Sipas saj, edhe nëse do të duan të fillojë  punë gratë e kanë të pamundur për shkak të mungesës së kualifikimeve. 

“Është një rreth vicioz, gratë kontribuojnë më shumë në bujqësi, dhe ky sektor është lënë të vdesë, kështu që edhe gratë penalizohen”,  thotë ajo.

Transporti 

Mungesa e transportit publik shihet si një tjetër barrierë që i mban gratë dhe vajzat larg tregut të punës. Në shumicën e bashkive të pyetura nga Faktoje nuk ekziston transport publik nga zonat rurale drejt qendrave administrative. Kjo është identifikuar si pengesë edhe nga raporti i KLSH-së. 

“Për rrjedhojë, nuk sigurohen kushte lehtësimi, për të afruar gratë dhe vajzat sa më afër tregut të punës, duke penguar forcimin e pozitës së gruas në shoqëri”,  evidenton KLSH.

Të papaguara 

As Blerta nuk ka punuar asnjëherë deri më tani. Ajo e kalon ditën duke u marrë me kujdesin për shtëpinë, rritjen e fëmijëve dhe punë në bujqësi. Të gjitha punë të papaguara, por Blerta as nuk e mendon këtë. 

“Burri është në punë dhe unë merrem me gjërat e shtëpisë, për familjen time po punoj”,  thotë ajo. 

Për ekspertët mungesa e shërbimeve publike bazike ka pasoja të drejtëpërdrejta, kryesisht tek gratë. 

“Ende fëmijët dhe mirëmbajtja e shtëpisë shihen si një gjë që u takon vetëm grave. Si pasojë ato mbeten të angazhuara kryesisht në punë të papaguar familjare dhe pa mundësi për pavarësi ekonomike”,  thotë Suzana Guxholli.

Duke iu referuar strategjisë kombëtare të punësimit dhe aftësive 2020-2030 vajzat dhe gratë rezultojnë në një pozitë më të pafavorshme se meshkujt në të gjithë treguesit e punësimit në vend duke krijuar një hendek gjinor. 

“Pavarësisht përpjekjeve të viteve të fundit për aktivizimin e grave, ende mbetet shumë për t’u bërë drejt barazisë gjinore në punësim. Meqenëse punësimi është i lidhur ngushtë edhe me faktorë të tjerë të rëndësishëm si: hendeku gjinor, puna e papaguar, kontributi në familje, balancimi i jetës personale me atë profesionale, ofrimi i shërbimeve të përkujdesit nga gratë për fëmijët, të moshuarit apo familjarë në nevojë, kushtet për punësim të denjë, mbrojtja nga ngacmimi seksual në vendin e punës etj., është e nevojshme që kjo problematikë të vazhdojë të adresohet në të ardhmen”, thuhet në këtë strategji. 

INSTAT

Një realitet jo optimist refletojnë edhe të dhënat e INSTAT, “Gratë dhe Burrat në Shqipëri”, ku shihet një diferencë në pjesëmarrjen mes gjinive në tregun e punës, ku burrat përfaqësohen me 82,3 % ndërsa gratë me 69,3 %. 

Një pjesë e madhe e tyre janë të punësuara pa pagesë në biznesin e familjes, konkretisht 28,5 %. 

Hendeku 

Hendekun gjinor e tregojë edhe shifrat e papunësisë mes burrave dhe grave që janë respektivisht 8,9 %, dhe 10,0 %, por 14,0 % e grave deklarojnë se janë inaktive në tregun e punës, duke përmbushur detyrat shtëpiake. Përkundër kësaj shifre të lartë të grave vetëm 0,4 % e burrave e deklarojnë këtë si shkak inaktiviteti.

Aktivisti Demalia shpjegon se në Kukës gratë janë kryesisht të punësuara në sektorin publik, më së shumti në mësuesi dhe shëndetësi, por kur vjen puna tek sektori privat ai dominohet nga burrat. 

“Duhet të marrin në konsideratë se oferta e sektorit privat është shumë minimale, në Kukës nuk sheh kamariere apo banakiere gra”,  thotë Demalia. 

Guxholli është skeptike. Sipas saj, politikat dhe strategjitë do të vazhdojnë të mbeten dokumente të bukura në letër, nëse nuk ka ndërhyrje konkrete. 

“Problemi duhet parë në qelizë, duhen ndërhyrje në çdo qelizë. Duhen më shumë investime në infrastrukturë sociale dhe politika të targetuara, në të kundërt, barazia gjinore, qoftë në tregun e punës qoftë në sektorë të tjerë do të mbetet vetëm në letër”,  thotë ajo.

Blerta nuk e sheh veten vetëm brenda shtëpisë. Ajo shpreson që me rritjen e fëmijëve të ketë mundësi që të gjejë një punë. 

“Pas disa vitesh, kur të më rriten fëmijët, dua të kem një punë. Nuk ka si lekët që fiton vetë”, përfundon ajo. 

Ky shkrim publikohet në kuadër të konkursit vjetor “Fatos Baxhaku”, pjesë e nismës Truth Beyond Numbers, e zbatuar nga Faktoje përmes mbështetjes së programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta. Pikëpamjet e shprehura në shkrime i përkasin autorëve dhe nuk reflektojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Mbretërisë së Vendeve të Ulëta

The post Gratë në fshat, jashtë tregut të punës  appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Presidenti argjentinas Javier Milei dhe Benjamin Netanyahu janë kushërinj

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————–

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se presidenti argjentinas Javier Milei dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu janë kushërinj.

Postimi pretendon se dy krerët e shtetit kanë të njejtin gjysh, mw konkretisht “Nathan Mileikowsky, i lindur më 15 gusht 1825, në Bjellorusi”, dhe baballarët e tyre ishin vëllezër.

Që nga 2021, ka patur pretendime se Milei, në atë kohë deputet dhe kandidat presidencial, fillimisht quhej “Mileikowsky”, një mbiemër që ai supozohet se e ndryshoi për të fshehur një trashëgimi të supozuar hebraike. Megjithatë, kjo është e rreme.

Ngjashmëria midis “Milei” dhe “Mileikowsky” nuk është aq e fortë sa të sugjerojë se dy udhëheqësit politikë në fjalë kanë lidhje gjaku. 

Siç kanë verifikuar kolegët e Chequeado, të dhënat e Mileit në Dhomën e Deputetëve të Argjentinës tregojnë se emri i tij i plotë është Javier Gerardo Milei. E njëjta gjë konfirmohet duke kërkuar në faqen Dateas, ku është e mundur të aksesohet Kodi i tij i Identifikimit Tatimor (CUIT).

Një kërkim i Dokumentit të Identitetit Kombëtar (DNI) të përfshirë në atë CUIT tregon se i njëjti emër, Javier Gerardo Milei, shfaqet në regjistrin zgjedhor.

AFP dhe Chequeado kërkuan certifikatën e lindjes së Javier Milei nga Regjistri Civil i qytetit të Buenos Aires. Dokumenti, i dërguar më 9 tetor 2023, zbulon se presidenti ka lindur më 22 tetor 1970 dhe është regjistruar me emrin Javier Gerardo Milei.

Fragment nga certifikata e lindjes së Javier Milei, marrë më 10 tetor 2023

Emrat e prindërve të tij janë gjithashtu të listuar në certifikatë: Norberto Horacio Milei dhe Alicia Luján Lucich.

Për më tepër, në një procesverbal të mbledhjes së tetorit 2006 të Kompanisë së Transportit Tte Gral Roca SA, shfaqet edhe emri i babait të presidentit: Norberto Horacio Milei.

Nuk ka të dhëna publike ose zyrtare për ndonjë ndryshim të supozuar të emrit nga presidenti, dhe certifikata e tij e lindjes konfirmon se emri i tij i plotë është Javier Gerardo Milei.

Ndërkaq, familja e Netanyahut e ndryshoi mbiemrin nga “Mileikowsky”. Gjyshi i tij ishte Nathan Mileikowsky, një rabin dhe një pjesëmarrës aktiv në lëvizjen sioniste. Sipas Bibliotekës Virtuale Hebraike, Mileikowsky përdori mbiemrin “Netanyahu” në shkrimet e tij, duke i bërë fëmijët e tij të përvetësonin këtë mbiemër.

Një njoftim për shtyp i një takimi midis Milei dhe Netanyahu më 7 shkurt 2024, nuk përmendi asnjë marrëdhënie familjare midis të dyve. Çdo lidhje e mëtejshme ndoshta do të ishte përmendur, pasi Milei është një mbështetës i zëshëm i qeverisë izraelite dhe ka treguar interes për judaizmin pavarësisht se është rritur katolik.

Juan Luis González, një gazetar dhe autori i “El Loco“, një biografi e paautorizuar e Milei, tha për Lead Stories: “… dikush më tregoi për atë ngjashmëri në mbiemrat, por për aq sa di unë, ato nuk janë të lidhura.”

The post Pavarësisht ngjashmërisë, krerët e Argjentinës dhe Izraelit nuk kanë lidhje gjaku appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kanceri u shërua në 1934 nga Royal Raymond Rife, por ky i fundit u shkatërrua për ta mbajtur këtë sekret

Verdikti: E paprovuar

———————————————————-

Një postim që ka marrrë mbi 700 pëlqime në Facebook pretendon se kanceri u shërua që në vitin 1934 nga një pajisje me frekuencë të shpikur nga amerikani Royal Raymond Rife, të cilit më pas iu shkatërrua karriera për të mbajtur sekret këtë zbulim.

Megjithatë, postimi i mësipërm nuk jep asnjë provë, burim apo referencë që mbështet këtë pretendim të jashtëzakonshëm. 

Makineritë RIFE u krijuan në vitet 1920-30 nga shkencëtari Raymond Rife dhe ato funksionojnë duke prodhuar valë energjie të ulët elektromagnetike. Mbështetësit e makinës thonë se të gjitha sëmundjet kanë një frekuencë elektromagnetike dhe, duke përputhur frekuencën, makineria RIFE mund të vrasë ose çaktivizojë qelizat e prekura.

Nuk ka prova të besueshme që tregojnë se këto pajisje funksionojnë dhe ato nuk kanë kaluar testimet rigoroze të kërkuara që një trajtim kundër kancerit të përdoret tek njerëzit.

Sipas Cancer Research UK, organizata bamirëse më e madhe e pavarur në botë për hulumtimin për kancerin, “shumë faqe interneti promovojnë makinën Rife si një kurë për kancerin. Por asnjë organizatë shkencore me reputacion për kancerin nuk mbështet ndonjë nga këto pretendime.”

Gjithashtu, nuk ka prova që këto makina nuk shkaktojnë dëm për njerëzit që i përdorin ato. Cancer Research UK paralajmëron se “mund të dëmtoni shëndetin tuaj nëse ndaloni trajtimin e kancerit për një trajtim të paprovuar.”

Dr. Skyler Johnson, një mjek dhe profesor asistent i specializuar në onkologjinë e rrezatimit në Institutin Huntsman të Kancerit të Universitetit të Utah, i tha Lead Stories se “makinat Rife nuk janë demonstruar se trajtojnë ose shërojnë ndonjë kancer. Energjia e krijuar nuk është mjaftueshëm e fortë për të dëmtuar qelizat kancerogjene. Pretendimet se ajo shëron kancerin janë hedhur poshtë disa herë. Pacientët që zgjedhin ta përdorin këtë për të trajtuar kancerin e tyre e vënë jetën e tyre në rrezik serioz.”

Echo Warner, një profesore asistente në Kolegjin e Infermierisë në Institutin Huntsman të Kancerit dhe një anëtare e asociuar e Institutit Huntsman të Kancerit, shtoi se “nuk ka prova shkencore për të mbështetur pretendimin se makinat Rife trajtojnë kancerin. Hulumtimi ynë në lidhje me dezinformimin shëndetësor në internet ka treguar se këto pretendime shpesh kanë stimuj financiarë. Megjithëse nuk ka prova shkencore për të mbështetur pretendimin se makinat Rife trajtojnë ose shërojnë kancerin, këto makina shpesh u shiten pacientëve me kancer për mijëra dollarë. Pacientët me kancer që ndjekin blerjen e këtyre makinave mund të rrisin rrezikun e vështirësive financiare gjatë një përvoje me kancerin, ndërsa rrezikojnë edhe shëndetin e tyre duke vonuar trajtimin e kancerit.”

Ka disa studime që kanë eksploruar përdorimin e valëve të energjisë së ulët si një trajtim për kancerin, por kërkohen kërkime të mëtejshme në këtë fushë.

Ka trajtime për kancerin që përdorin valë zanore me frekuencë të lartë për të vrarë qelizat kancerogjene, dhe ato kanë një bazë të mirë provash për përdorimin e tyre.

Deri në momentin e shkrimit të këtij artikulli, makinat Rife reklamohen në internet me çmime që variojnë nga disa qindra deri në disa mijëra dollarë.

Pavarësisht se nuk pati sukses me shpikjen e tij, Rife jetoi deri në moshën 83 vjeçare dhe vdiq në vitin 1971, kur shkenca kishte hedhur hapa shumë të rëndësishëm nga kufizimet e viteve ‘30 kur pretendohet se u bllokua zbulimi i tij.

The post Shpikësi i kurës ndaj kancerit në vitet ‘30 nuk u shkatërrua qëllimisht appeared first on Faktoje.al.

Nga Armand Braho

Shpëtim Krasta, një fermer i fshatit Gurras në Pogradec nuk do ta kishte menduar ndonjëherë se pemët e tij të qershive do të priteshin “ditën për diell” me një vendim të bashkisë.

Në janar 2026, ai u njoftua nga familjarët se dikush që iu paraqit si qiramarrës i zyrtarizuar nga bashkia i 4.5 hektarëve tokë në fshatin e tij nisi të priste pemët frutore të mbjella nga fermerët në tokat e njohura si prona të tyre e përfituar sipas ligjit nr. 7501 “Për Tokën“

”Ne, që në vitin 1991, me ligjin për tokën, disponojmë në gjendje faktike dokumentacionin origjinal të pronës. Aktualisht, si familje kemi në pronësi 850 m² tokë, e cila njëkohësisht ka qenë në përdorim të përhershëm që nga ndarja nga familja ime.

Akti i Marrjes së Tokës Bujqësore në Pronësi (AMTP-ja) ka një shënim në të, por pavarësisht këtij fakti, përveç posedimit të pandërprerë, ne kemi paguar detyrimet për tokën dhe vijojmë t’i paguajmë, gjë që dokumentohet edhe me një vërtetim të vitit 2026”, thotë për FAKTOJE, Shpëtim Krasta

Problematika

Ky është vetëm njëri prej konflikteve të krijuara nga zbatimi i nismave të promovuara si ringjallje e zonave rurale si “Paketa e Maleve” dhe dhënia me qira e tokave publike për palë të treta, kryesisht investitorë strategjikë.

Në jo pak raste, banorët në disa fshatra kanë ngritur pretendime pronësie mbi sipërfaqe që institucionet i konsiderojnë si prona shtetërore dhe i ofrojnë ato për zhvillim turistik.

Në thelb të këtyre përplasjeve duket se qëndron një problem më i thellë institucional, mungesa e një inventari të plotë dhe të qartë mbi pronat publike dhe mbivendosjet e tyre. Kjo paqartësi mbi statusin e pronësisë ka bërë që vendimmarrjet për dhënien me qira të tokave të krijojnë konflikte të reja, tashmë midis pronarëve të vërtetë dhe qirramarësve të shtetit.

Paketa Maleve

Ndërkohë, siç raportohet nga Bashkia e Pogradecit, 253 aplikantë mbeten në pritje për “Paketën e Maleve”, në një kohë kur vetë bashkia mbetet e paqartë mbi pronat e saj dhe administrata nuk ka reflektuar ende ndryshimet e kërkuara nga KLSH në vitin 2025, duke thelluar kështu konfliktet për pronësi mes pronarëve faktikë dhe qiramarrësve të pushtetit vendor.

Procesi

Bashkia e Pogradecit ka theksuar në përgjigjen zyrtare për këtë çështje se, përpara miratimit në Këshillin Bashkiak të dhënies me qira, zhvillohet konsultim publik dhe mblidhen informacione nga strukturat e njësive administrative dhe kryetarët e fshatrave për problematikat e mundshme të pronave.

Më pas kryhet regjistrimi i tyre në emër të bashkisë dhe vijon lidhja e kontratës së qirasë, ndërsa në rastet kur dokumentacioni është i plotë, kontrata lidhet në formë noteriale.

Megjithatë, banorët e fshatit Gurras (Zagorçanit) mohojnë të kenë pasur konsultime apo njoftime paraprake për këto procedura.

Reagimi

“Nuk jemi thirrur asnjëherë nga institucionet për të kryer verifikime mbi pronat dhe sinorët, apo për konsultim, qoftë edhe si banorë të zonës, lidhur me sipërfaqet publike të fshatit tonë. Familjes sonë i është shkaktuar një dëm i konsiderueshëm, pasi janë prerë rreth 30 pemë qershie. Duke qenë se aktiviteti ynë familjar në zonën rurale lidhet kryesisht me bujqësinë, zënia e tokës sonë nga qiramarrësi i bashkisë dhe prerja e drunjve frutorë na ka lënë pa alternativa të tjera,”  shtoi Shpëtim Krasta.

KLSH

“Nga auditimi rezultoi se Pogradec ka në total 3,775 pasuri sipas VKM-ve përkatëse, nga ku rezulton se nuk është bërë pasqyrimin në inventar dhe kontabilitet, nuk është ngritur grup pune për përgatitjen e dokumentacionit teknik të aseteve në pronësi dhe në përdorim, për të realizuar regjistrimin e pronave pranë ZVRPP (ASHK) Pogradec, nuk ka rakordim me ZVRPP (ASHK) Pogradec si dhe nuk ka krijuar komisionin e përbashkët në zbatim të VKM së nr.28 datë,27.01.2023 “Për përcaktimin e procedurave të hollësishme të përditësimit të listave të pronave shtetërore dhe rregullave për bashkëpunimin ndërmjet institucioneve – ASHK ku kërkohet një person nga ASHK-ja në krijimin e komisionit me qëllim inventarizimin dhe regjistrimin dhe përditësimin e inventarve,” citohet në raportin e KLSH 2025.

Bashkia Pogradec në përgjigjen për FAKTOJE pranon se është ngritur dhe funksionon Sektori i Aseteve, por nuk jep të dhëna për numrin e pronave ende të painventarizuara apo për progresin e këtij procesi, duke lënë të paqartë nivelin e zbatimit të detyrimeve ligjore dhe rekomandimeve të KLSH-së.

Gjetjet

Në gjetjet e Kontrollit të Lartë të Shtetit evidentohet gjithashtu se nuk ka një vlerësim të detajuar për secilën pronë, ndërsa në pasqyrat financiare paraqitet vetëm vlera bruto totale. Ky element mund të sjellë pasoja ekonomike, veçanërisht në dhënien me qira të pronave, pasi nuk dihet vlera reale apo kostot që mbart secila pronë.

“Nuk ka një regjistër kontabël ku të specifikohen analitikët e këtyre zërave si dhe nuk ka informacion për secilin aktiv në lidhje me datën e hyrjes ose marrjes në dorëzim, përshkrimin e aktivit, vlerën e blerjes, datën e daljes në përdorim, datë e skadencës, vlerën e shpenzimeve kapitale të mëpasshme që sjellin rritje të vlerës së aktivit, vendndodhjen, personin përgjegjës, vlerën e akumuluar të amortizimit, kohën e shërbimeve të mirëmbajtjes, vlerën e akumuluar të shpenzimeve të mirëmbajtjes, datën e daljes nga pronësia,”  shkruhet në raportin e KLSH

Edhe pse Kontrolli i Lartë i Shtetit ka lënë disa rekomandime kryesore në këtë raport, zbatimi i tyre duket i kufizuar, ndërkohë që bashkia ka vijuar me procedurat për dhënien me qira të tokave, edhe pse inventarizimi nuk është përfunduar ende.

Ndër rekomandimet kryesore të KLSH-së ishte që:

“Titullari i Bashkisë Pogradec të merrte të gjitha masat e menjëhershme duke i kërkuar ASHK-së Korçë caktimin e një personi ekspert të fushës, që merret me Menaxhimin e Aseteve, me qëllim ngritjen e grupit të përbashkët për verifikimin dhe përditësimin e të gjitha pronave që ka Bashkia dhe NJA të transferuara në favor të tyre me VKM”

Megjithatë, siç pranohet nga vetë Bashkia, një komision i tillë nuk është ngritur, edhe pse KLSH e konsideron një ndër detyrimet kryesore.

Në përgjigjen zyrtare, institucioni thekson se ka bashkëpunim me ASHK Pogradec, por pa ngritur një strukturë të përbashkët, ku duhet të ishte i përfshirë edhe një ekspert i fushës.

Faktoje tentoi të kërkonte informacion zyrtar edhe nga ASHK Pogradec, por kjo e fundit nuk iu përgjigj detyrimit për dhënien e informacionit lidhur me procedurat e inventarizimit dhe regjistrimit të pronave, si dhe rolin e saj në komisionin ndërinstitucional që duhet të ngrihet.

Problematika

Mungesa e qartësisë institucionale dhe mosinventarizimi i plotë i pronave nuk e kanë ndaluar bashkinë të vijojë dhënien e tyre me qira. Edhe pse jo ende në kuadër të “Paketës së Maleve”, përmes vendimeve të Këshillit Bashkiak, sipërfaqe të konsiderueshme, kryesisht kullota dhe pyje, u janë dhënë me qira palëve të treta, duke sjellë përplasje mes banorëve dhe investitorëve qiramarrës.

Rrëfimet

Në të njëjtën situatë si Shpëtim Krasta ndodhet edhe Qazim Topalli, i cili ka tokën në të njëjtën parcelë me të.

Ai tregon se rreth 30 familjeve u janë cenuar pronat nga vendimmarrja e bashkisë Pogradec.

“Ne disponojmë 500 m² tokë me AMTP. Kur u bë ndarja e tokës, ishim 5 anëtarë përfitues. Toka ka qenë e mbjellë me pemë frutore, kryesisht qershi. Gjatë gjithë kësaj kohe ne e kemi pasur në përdorim faktik si familje dhe e kemi shfrytëzuar rregullisht.

Vetëm në muajin janar kuptuam se toka jonë i ishte dhënë me qira një personi tjetër nga bashkia. Ne disponojmë dokumentacionin e AMTP-së, si edhe vërtetim për pagesën e taksave. Mbi 30 familje janë prekur nga dhënia e tokave me qira, pasi sipërfaqet që ata kanë përdorur prej vitesh tani administrohen nga një sipërmarrës i panjohur për komunitetin, ndërkohë që shumica prej tyre disponojnë dokumentacion AMTP,”  tha për Faktoje, Qazim Topalli.

 Faktoje disponon të plotë dokumentacionin e AMTP të familjeve të fshatit Gurras.   

Reagimi

Në rast se për tokën e dhënë me qira nga Bashkia gjatë procesit paraqitet pronari i ligjshëm, sipas përgjigjes së Bashkisë Pogradec, sipërfaqja e dhënë me qira dhe pagesa përkatëse do t’i zbriten proporcionalisht investitorit qiramarrës.

Bashkia pranon se ka pasur edhe raste të tilla, ku është vepruar në këtë mënyrë.

“Në përgjigje të pyetjes sqarojmë se pavarësisht nëse banorët mund të kenë AMTP dhe nuk kanë regjistruar ato pranë ASHK-së, në të gjitha kontratat e qirasë që lidhen ka klauzolë që nëse gjatë kohës së kontratës dalin pronarë të ligjshëm të pasurisë objekt qiradhënieje, atëherë me anë të anekseve të kontratës kjo pasuri do të zbritet nga sipërfaqja totale e saj, duke zbritur proporcionalisht edhe pagesën vjetore të qirasë për pjesën e zbritur të sipërfaqes,” shpjegon Bashkia Pogradec

Boshllëku ligjor

Përplasjet mbi pronën po krijohen edhe si pasojë e boshllëkut ligjor dhe administrativ që ekziston mes realitetit në terren dhe regjistrimeve zyrtare.

Në shumë raste, toka të ndara me ligjin për tokën rezultojnë të paregjistruara në kadastër, çka bën që ato të figurojnë ende si pronë shtetërore në dokumentacionin zyrtar.

Kjo situatë krijon hapësirë për vendimmarrje të diskutueshme nga institucionet vendore.

“Ka shumë raste kur një pasuri e paluajtshme e llojit arë është ndarë me ligjin nr. 7501 “Për Tokën”, nëpërmjet një Akti të Marrjes së Tokës në Pronësi (AMTP), por mund të figurojë në inventarin e bashkisë, pasi AMTP-ja përkatëse mund të mos jetë regjistruar në Agjencinë Shtetërore të Kadastrës dhe për këtë pasuri mund të mos jetë lëshuar certifikatë pronësie.

Në këtë rast, në ASHK prona figuron e regjistruar në emër të shtetit dhe bashkia mund ta japë me qira këtë pronë.

Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se, pavarësisht nëse AMTP-ja është regjistruar ose jo në ASHK dhe pavarësisht nëse për pasurinë përkatëse është lëshuar certifikatë pronësie, për aq kohë sa kjo pasuri ka një AMTP të vlefshme, pronar mbetet personi (familja bujqësore) që ka përfituar AMTP-në dhe mosregjistrimi i saj nuk i cenon apo heq të drejtën e pronësisë këtij përfituesi,”  thotë për Faktoje avokati Endri Çela

Kush është pronari?

Në thelb të konfliktit për tokat e dhëna me qira qëndron një pyetje e thjeshtë, por thelbësore, kush është pronari i ligjshëm i pasurisë? Përtej procedurave administrative dhe praktikave të ndjekura nga institucionet, vlefshmëria e çdo kontrate qiraje lidhet drejtpërdrejt me këtë përcaktim.

“Nëse kemi një përfitues të ligjshëm me AMTP, pavarësisht nëse kjo AMTP është regjistruar ose jo në ASHK, vetëm ai ka të drejtë ta japë me qira këtë pasuri. Nëse kjo pasuri është dhënë me qira nga bashkia ose nga çdo subjekt tjetër, atëherë kontrata është e paligjshme. Si rregull, në kontratat e qirasë të bashkisë parashikohet që, nëse prona rezulton e përfituar me AMTP nga një person i tretë, ajo përjashtohet nga qiraja. Megjithatë, në praktikë ky nen jo gjithmonë zbatohet nga bashkia, duke mos i dhënë zgjidhje situatave konkrete,”  shton avokat Endri Çela.

Sipas avokatit Çela, kjo do të thotë se barra për të mbrojtur pronën i mbetet vetë qytetarit, i cili detyrohet fillimisht t’i drejtohet bashkisë dhe, në rast refuzimi, të ndjekë rrugën gjyqësore për të rimarrë një të drejtë që ligjërisht i takon.

Si është procedura

Procedura për dhënien e pronave me qira fillon nga Këshilli Bashkiak, i cili është organi që shqyrton dhe miraton vendimmarrjen mbi pronat publike, duke i hapur rrugë ekzekutivit (kryetarit të bashkisë) për të proceduar me palët e treta.

Megjithatë, edhe në Këshillin Bashkiak vendimmarrja shpesh shoqërohet me paqartësi dokumentare dhe mungesë të dokumentacionit të plotë për dhënien me qira të pronave. Këshilltari i pavarur Arbër Male thekson se mungojnë sqarimet teknike për aktet që paraqiten për miratim në këshill, ndërsa pranon se nuk ka një koordinim të plotë mes bashkisë dhe ASHK-së, çka po krijon konflikte të reja pronësore.

“Në relacionet e paraqitura nga Bashkia për dhënien e tokave me qira konstatohet mungesë e sqarimeve të plota mbi statusin juridik dhe teknik të parcelave, çka në disa raste ka sjellë konflikte mes banorëve dhe investitorëve.

Evidentohet gjithashtu një moskoordinim ndërinstitucional mes Bashkisë dhe ASHK-së për sqarimin e statusit kadastral të pronave, ndërkohë që një pjesë e banorëve, edhe pse disponojnë AMTP, nuk kanë mundur të përfundojnë regjistrimin e pronës për vite me radhë.

Në të njëjtën kohë, disa toka janë marrë në administrim nga Bashkia, ndërsa vijojnë të shfrytëzohen nga përdorues që paguajnë taksat prej dekadash, duke ngritur pikëpyetje mbi drejtësinë e këtyre vendimmarrjeve. Këto problematika do të mund të ishin shmangur përmes një procesi të mirëfilltë konsultimi publik, i cili nuk rezulton të jetë zhvilluar, si në rastin e fshatit Gurras,”  thotë këshilltari Male.

Përgjigja e munguar  

Mes dokumenteve dhe vendimeve që kalojnë për miratim, shpesh mbeten pa përgjigje elementë thelbësorë mbi statusin e pronave dhe procedurat e ndjekura. Pikërisht mbi këto paqartësi ndalet edhe këshilltari i pavarur Arbër Male, i cili sjell në vëmendje disa nga problematikat më të dukshme që shoqërojnë këtë proces, të cilat përsëriten shpesh në procedura të ngjashme.

“Nuk është garantuar transparencë e mjaftueshme mbi ekzistencën e AMTP-ve apo proceseve gjyqësore për parcelat, duke sjellë shqetësime dhe konflikte në disa zona të Pogradecit.

Edhe rasti i fshatit Çërravë evidenton mungesë të reflektimit të interesit të komunitetit, ku dhënia e fondit kullosor për park fotovoltaik është bërë në kundërshtim me banorët dhe në një afat shumë të shkurtër kohor, rreth tre ditë nga konsultimi publik deri në miratimin e projekt-vendimit, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi transparencën, informimin dhe gjithëpërfshirjen.

Në rastet kur konstatohen konflikte pronësore pas lidhjes së kontratave, bashkia duhet të rishikojë vendimmarrjen përmes një akti të ri, duke përjashtuar sipërfaqet në konflikt nga kontratat ekzistuese,”  mbyll argumentin Arbër Male.

Ky shkrim publikohet në kuadër të konkursit vjetor “Fatos Baxhaku”, pjesë e nismës Truth Beyond Numbers, e zbatuar nga Faktoje përmes mbështetjes së programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta. Pikëpamjet e shprehura në shkrime i përkasin autorëve dhe nuk reflektojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Mbretërisë së Vendeve të Ulëta.

The post “Paketa e Maleve”, pa inventar pronash. Si ringjallja rurale po kthehet në konflikt pronësie (rrëfimet) appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Presidenti francez Emmanuel Macron telefonoi udhëheqësin iranian Khamenei për t’iu lutur të ndalonte luftën

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një bisedë e pretenduar mes presidentit francez Emmanuel Macron dhe udhëheqësit të ri iranian Khamenei, në të cilën Macron lutet për ndalimin e luftës dhe lejimin e kalimit të anijeve franceze në ngushticën e Hormuzit. Pretendohet në këtë bisedë se Khamenei kushtëzoi kalimin e anijeve me përjashtimin nga Franca të ambasadorëve izraelitë dhe amerikanë dhe Irani nuk do të negocionte me “ata që përpiqen të mbështesin të dyja palët.”

Megjithatë, postimi i mësipërm nuk ofron ndonjë provë, burim apo referencë nga ku është marrë kjo bisedë.

Në të vërtetë, megjithëse biseda e pretenduar është shpërndarë në rrjete sociale në gjuhë të ndryshme, në asnjë version ajo nuk shoqërohet me ndonjë burim. Nuk ka raportime nga media se një bisedë e tillë ka ndodhur apo se Macron ka patur ndonjë komunikim telefonik me Khamenei.

Ka gjasa që pretendimi i paprovuar për një bisedë mes Macron dhe Khamenei e ka origjinën në një keqinterpretim të bisedës reale telefonike që Macron pati me presidentin iranian Masoud Pezeshkian më 15 mars, siç raportoi agjencia e lajmeve Tasnim, e lidhur me Gardën Revolucionare Iraniane, dhe postoi vetë Macron në rrjetin X.

“I bëra thirrje që t’i japë fund menjëherë sulmeve të papranueshme që Irani po kryen kundër vendeve në rajon, qoftë drejtpërdrejt apo nëpërmjet ndërmjetësve, duke përfshirë Libanin dhe Irakun. I kujtova se Franca po vepron brenda një kuadri rreptësisht mbrojtës që synon mbrojtjen e interesave të saj, partnerëve të saj rajonalë dhe lirisë së lundrimit, dhe se është e papranueshme që vendi ynë të jetë në shënjestër. Përshkallëzimi i pakontrolluar që po shohim po e zhyt të gjithë rajonin në kaos, me pasoja të mëdha sot dhe për vitet që vijnë. Populli i Iranit, si ata në të gjithë rajonin, po e paguajnë çmimin. Vetëm një kuadër i ri politik dhe sigurie mund të sigurojë paqe dhe siguri për të gjithë. Një kuadër i tillë duhet të garantojë që Irani të mos fitojë kurrë armë bërthamore, duke adresuar gjithashtu kërcënimet e paraqitura nga programi i tij i raketave balistike dhe aktivitetet e tij destabilizuese në nivel rajonal dhe ndërkombëtar. Liria e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit duhet të rivendoset sa më shpejt të jetë e mundur. Gjithashtu i kërkova Presidentit iranian që të lejojë Cécile Kohler dhe Jacques Paris të kthehen të sigurt në Francë sa më shpejt të jetë e mundur. Vuajtja e tyre ka vazhduar për një kohë shumë të gjatë, dhe ata i përkasin me të dashurit e tyre,” shkroi Macron më 15 mars 2026.

Lideri i ri shpirtëror i Iranit, djali i Ali Khameneit ende nuk është shfaqur publikisht duke shtuar dyshimet se është plagosur apo gjymtuar rëndë gjatë sulmeve me raketa izraelito-amerikane. 

The post E pabazë kjo telefonatë lutëse e Macron ndaj liderit të ri iranian appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Hyrja e qytetit “Studenti” të ofron shpresë. Godinat e rikonstruktuara dallojnë me fasada të lyera rishtazi, dritare të reja dhe tabela, që shpërfaqin logot e financuesve ndërkombëtarë.  

Por mjafton të ecësh disa hapa më tej dhe kontrasti bëhet i dukshëm. Ngjyrat zbehen, muret gri me suva të plasaritur dhe shkallët e konsumuara nga vitet tregojnë një histori tjetër, atë të konvikteve që nuk kanë parë dorë rikonstruksioni. 

Dëshmitarët e “dy kohëve” masin pllakat, si relike të sistemit komunist, por që vijojnë të shkelen nga të rinjtë e sotëm që quhen “gjenerata Z”. 

Qyteti Studenti ka ndryshuar, por jo i gjithi. 

Një pjesë e konvikteve janë rikonstruktuar dhe ofrojnë kushte dukshëm më të mira, ndërsa pjesa tjetër vijon të funksionojë me problematika infrastrukturore, ashtu si para protestave të studentëve të vitit 2018. 

Çfarë u premtua

Konviktet u kthyen në simbol të degradimit gjatë protestave studentore të dhjetorit 2018. Në përgjigje, qeveria prezantoi “Paktin për Universitetin”, ku transformimi i konvikteve ishte një nga shtyllat kryesore.

“Brenda këtij mandati të gjitha konviktet do të jenë në situatë katërcipërisht ndryshe dhe ndërkohë, bashkë me Bashkinë e Tiranës do të fillojmë ndërtimin e këtij kampusi dhe brenda mandatit tjetër të kryetarit të bashkisë ne do të përfundojmë kampusin universitar”, deklaronte Kryeministri Edi Rama në vitin 2019 

Ndërkohë, asokohe, Kryebashkiaku Erion Veliaj premtoi nisjen e Kampusit Universitar pas përfundimit të rikonstruksioneve.

Pakti për Universitetin

Pakti për Universitetin parashikonte rehabilitimin maksimal të 13 godinave në Tiranë brenda periudhës 2019-2021, me financim nga KfW dhe buxheti i shtetit.

Çfarë është realizuar

Sipas përgjigjes zyrtare të Rezidencës Studentore Universitare Nr.1, në Qytetin Studenti janë 28 rezidenca aktive.

Prej tyre:

• 12 janë rikonstruktuar plotësisht: 3, 4, 11-12, 14, 15, 16, 17, 18, 20-21 dhe 22-23.
• 2 janë rikonstruktuar pjesërisht: 5 dhe 6
• 13 mbeten të parikonstruktuara: 1, 2, 7-8, 9-10, 13, 24-25, 26-27 dhe 28-29.

Rezidenca Universitare nuk jep një afat konkret për përfundimin e plotë të procesit. 

Kapaciteti total i qytetit “Studenti” është 5,144 vende, ndërsa aktualisht janë të akomoduar 3,625 studentë.

Sa paguajnë studentët

Sipas informacionit të publikuar nga Bashkia Tiranë, dhe Rezidenca Studentore Universitare nr. 1, tarifat mujore janë:

• 6,500 lekë/muaj për godinat 3, 4, 16, 17 (të reja);
• 5,500 lekë/muaj për 11-12, 13, 15, 18, 20-21, 22-23;
• 4,500 lekë/muaj për 2, 5, 7-8, 9-10, 24-25, 26–27, 28-29;
• Rezidenca 1 ka tarifë 10,000 lekë/muaj.

Pagesa kryhet çdo muaj nga data 1-5. Studentët me ndihmë ekonomike kanë mundësi ta paguajnë me përgjysmim. 

Sipas dëshmive nga studentët, këtë vit iu është kërkuar pagesa për gjithë vitin akademik të plotë, duke i vënë në vështirësi ekonomike.

Rrëfimet 

Një studente që banon prej 5 vitesh në godinën 9-10, e cila kërkoi të mbetet anonime për shkak të frikës nga reagimi i administratorit, tregon se godina ku ajo jeton është përmendur disa herë si pjesë e listës për rikonstruksion, por deri tani nuk ka pasur ndërhyrje.

“Na është thënë disa herë që godina do mbyllet dhe do rikonstruktohet. Çdo vit dëgjojmë të njëjtën gjë. Por çdo vit jemi këtu,” thotë ajo.

Sipas saj, kushtet brenda godinës nuk kanë ndryshuar prej vitesh. “Dushet hapen me orar, sidomos fundjavave nga ora 12:00 deri në 18:00. Nëse humbet orarin, nuk ke ku të lahesh, vajzat e lajnë kokën shpesh me ibrik. Ngrohja nuk mjafton në dimër. Tualetet bllokohen shpesh. Në dhomë kemi vetëm një prizë dhe nëse përdor pajisje elektrike, na tërheqin vëmendjen për konsum energjie. Unë edhe për riparime hidraulike/elektrike kam paguar vetë se administratorët s’më janë përgjigjur”. 

Ajo tregon se ka probleme me instalimet dhe rrjedhje uji në disa ambiente, ndërsa disa kate, sipas saj, nuk janë funksionale plotësisht. “Ka kate që nuk përdoren sepse janë në gjendje të keqe. Ne jemi të sistemuara vetëm në disa pjesë të godinës”

Godina 9-10 figuron zyrtarisht ndër 13 rezidencat e parikonstruktuara.

Studentja thekson edhe një tjetër element që ndikon drejtpërdrejt në zgjedhjen e godinës: diferencën në tarifa dhe konkurrencën për vendet. “Godinat e reja zihen të parat. Edhe nëse dikush nuk do të kursejë dhe është i gatshëm të paguajë më shumë për kushte më të mira, vendet mbarojnë shumë shpejt. Në fund mbetemi pa alternativë”

Tarifat

Sipas tarifave zyrtare, godinat e rikonstruktuara si 3, 4, 16 dhe 17 kanë tarifë mujore 6,500 lekë, ndërsa godinat si 9-10 kanë tarifë 4,500 lekë në muaj. 

Diferenca është 2,000 lekë, por sipas studentes, zgjedhja nuk është me dëshirë për shumicën.

“Nuk është se zgjedhim këto sepse janë më të lira. Thjesht këto mbeten. Apartamentet me qira janë shumë të shtrenjta për ne”

Sipas saj, këtë vit pagesa është kërkuar për gjithë vitin akademik, ç’ka e ka bërë më të vështirë përballimin financiar.

Përfundimi

Premtimi i vitit 2019 ishte për transformim të plotë të konvikteve “brenda mandatit”.

Në vitin 2026:

• 13 nga 28 rezidenca mbeten të parikonstruktuara;
• Nuk ka afat publik për përfundimin total;
• Kampusi Universitar i premtuar nuk ka marrë formë konkrete.

Ndërsa një pjesë e konvikteve plotësojnë standarde të përmirësuara, transformimi nuk është i plotë dhe nuk është i barabartë për të gjithë studentët.

The post Konvikte të harruara, pllaka të thyera, pa ngrohje dhe dushe me orar (FOTO/VIDEO) appeared first on Faktoje.al.

Nga Fatbardha Nergjoni

Një auditim i realizuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) për një vit kalendarik në bashkinë Elbasan ka evidentuar mangësi në procedurat e prokurimit publik dhe dëm ekonomik në disa kontrata të investimeve publike të realizuara nga bashkia në vitin 2023. 

Raporti i auditimit nxjerr në pah probleme në dokumentacionin e tenderave, kontrollin e zbatimit të kontratave dhe mbikëqyrjen  jo efektiveve të punimeve në terren.

Sipas të dhënave të auditimit, dëmi ekonomik i identifikuar arrin në rreth 990 mijë lekë ndërsa audituesit paralajmërojnë se dobësitë sistemike në kontrollin e projekteve publike mund të krijojnë humbje edhe më të mëdha në të ardhmen.

Mangësitë

Auditimi evidenton se në disa procedura prokurimi, dosjet e tenderave nuk përmbanin të gjithë dokumentacionin e kërkuar nga ligji. 

Në disa raste mungonin procesverbalet e plota të komisioneve të vlerësimit, analizat e kostos së projektit dhe justifikimi i vlerës së fondit limit. 

Gjithashtu në disa kontrata nuk ishte dokumentuar qartë metoda e përzgjedhjes së operatorit ekonomik.

Sipas raportit të KLSH, këto mangësi krijojnë precedent për mungesë transparence, mundësi për favorizim të operatorëve ekonomikë dhe vështirësi për auditime të mëvonshme të procedurave.

Auditimi analizoi disa projekte publike dhe konstatoi raste kur bashkia ka kryer pagesa për punime, që nuk rezultojnë të realizuara sic janë projektuar në terren. 

Sipas auditimit, në projektin për rikonstruksionin e shkollës artistike  “Onufri” janë raportuar punime që nuk janë realizuar në terren.

Projekti përfshinte rikonstruksion të godinës ekzistuese, shtesë 4 kate dhe ndërtimin e një palestre. 

Audituesit konstatuan diferenca në volumet e materialeve dhe punimeve të raportuara. 

Sipas auditit, dëmi ekonomik i krijuar si pasojë është 364,495 lekë pa TVSH të përfshirë. 

Raporti ka evidentuar edhe volume të tjera punimesh të pa realizuara në terren. 

Kështu, në një projekt rikonstruksioni të disa rrugëve në lagjen “11 Nëntori” auditimi konstatoi mospërputhje mes volumit të punimeve të projektit dhe atyre të faturuara nga kontraktori, pasi në disa raste matjet në terren nuk përputheshin me situacionet e pagesave dhe dëmi sipas raportit rezulton në 156,075 lekë pa TVSH.

Lagja “5 Maji”

Auditimi analizoi edhe ndërtimin e linjës së kanalizimeve të ujërave të zeza në rrugët: “Arif Dardha” dhe “Xhaferr Belegu” ku sipas raportit janë faturuar volume punimesh më të larta se punimet reale me një dëm ekonomik prej 232,307 lekë pa TVSH.

Në një tjetër projekt për ndërtimin e rrjetit të kanalizimeve në zonat informale u konstatuan punime të raportuara, por të parealizuara me dëm ekonomik prej 237,564 lekë pa TVSH.

Edhe pse totali i dëmit ekonomik është 990,441 lekë dëm ekonomik (pa TVSH),  raporti identifikon edhe disa probleme strukturore në menaxhimin e investimeve publike që vënë në pikëpyetje kapacitetet teknike dhe menaxhuese të bashkisë Elbasan. 

Auditimi konstaton mungesë të mbikëqyrjes teknike dhe verifikimit të punimeve para kryerjes së pagesave, në disa raste pagesat janë bërë bazuar vetëm në raportimet e kontraktorit, pa verifikime të plota në terren edhe mungesë koordinimi mes drejtorisë së investimeve, mbikëqyrjes së punimeve dhe strukturave financiare.

Sipas auditimit, edhe pse dëmi financiar i identifikuar është relativisht i kufizuar, problemi kryesor mbetet sistemi i dobët i kontrollit të investimeve publike.

FAKTOJE i dërgoi një kërkesë për informacion bashkisë Elbasan lidhur me masat e marra si përgjigje e raportit të fundit të KLSH, por deri në publikimin e këtij artikulli, nuk ka përgjigje zyrtare. 

Interpelanca

Raporti i KLSH i publikuar në vitin 2025, u kthye në një interpelancë në Këshillin Bashkiak të Elbasanit.

Si kryesuese e grupit të këshilltarëve të Partisë Demokratike, Bjanka Çopja, kërkoi reagim nga bashkia Elbasan, por mbeti pa përgjigje.

“Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit konfirmon atë që ne kemi ngritur prej kohësh në Këshillin Bashkiak Elbasan: Bashkia Elbasan vuan nga një keqmenaxhim serioz i fondeve publike. Ajo që kryetari i bashkisë i quajti ‘vërejtje të mira’, në fakt në raport rezulton të jenë shkelje të rënda ligjore dhe procedurale,” u shpreh këshilltarja Çopja.

Ekspertët

Përfaqësues të shoqërisë civile thonë se shifrat e dëmit janë vetëm një pjesë e problemit real. 

Gentjan Sejrani, avokat dhe aktivist thotë për FAKTOJE se, problemi që nxjerrin në pah raportet e auditimit nuk lidhet vetëm me dëmin ekonomik të konstatuar, por mbi të gjitha me cilësinë e punimeve dhe procedurat e ndjekura në prokurime.

“Problemi kryesor është cilësia e punimeve dhe garancia që kompanitë fituese kanë kapacitetet dhe eksperiencën për të realizuar projekte të tilla. Kur anashkalohen dokumente që vërtetojnë këto kapacitete, rrezikohet jo vetëm investimi publik, por në raste të caktuara edhe siguria e qytetarëve,” thotë Sejrani.

Ai nënvizon se, raportet e auditimit të Kontrollit të Lartë të Shtetit nuk marrin vëmendjen e duhur dhe nuk shoqërohen me masa konkrete. 

Sipas tij, nevojiten ndryshime ligjore, që shkeljet e konstatuara të bëhen publike dhe të rritet llogaridhënia e institucioneve ndaj qytetarëve.

Kontrolli

“Kontrolli i zbatimit të kontratës është një nga çështjet më të errëta të prokurimit publik. Të gjitha parregullsitë apo shkeljet e një procedure sjellin pasoja pikërisht në këtë fazë, tek zbatimi dhe monitorimi. Kjo nuk lidhet vetëm me mbikëqyrjen e kontratës dhe objektit të saj, por edhe me sjelljen e mëtejshme të institucionit prokurues” thotë për FAKTOJE Aranita Brahaj, drejtuese e organizatës që administron të dhënat e hapura “Open Data” në Shqipëri.

“Nëse tenderi është fituar nga një kompani e favorizuar apo klienteliste, në këtë fazë favorizimi konvertohet në dëm publik. Nga ana tjetër, ky moment i procedurës është edhe më pak i ndriçuar. Edhe në rast se njoftimet e tenderit dhe vlerësimi publikohen online, monitorimi shpesh mbetet pa transparencë. Këtu dy aktorë kanë rëndësi kryesore në monitorim: Institucioni i Auditimit dhe Monitoruesit Civilë, që jetojnë në zonën ose bashkinë ku zbatohet kontrata. Raportet e KLSH jo vetëm që duhet të diskutohen në Këshilla të Njësive të Qeverisjes Vendore, por ato duhet të bëhen të qarta si pjesë e monitorimit dhe llogaridhënies”, vëren ajo.

Brahaj thekson se, duhet më shumë vëmendje nga ana e institucioneve vendore. 

Ky shkrim publikohet në kuadër të konkursit vjetor “Fatos Baxhaku”, pjesë e nismës Truth Beyond Numbers, e zbatuar nga Faktoje përmes mbështetjes së programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta. Pikëpamjet e shprehura në shkrime i përkasin autorëve dhe nuk reflektojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Mbretërisë së Vendeve të Ulëta.

The post Raporti i KLSH: Bashkia e Elbasanit, prokurime me mangësi dhe dëm ekonomik appeared first on Faktoje.al.

Auditimi i KLSH për Gjirokastrën, Beratin dhe Ohrin zbulon mungesën e akteve ligjore, mungesën e fondeve dhe ndërhyrje jashtë kritereve në qendrat historike  

Nga Rajmond Kola

Një auditim i thelluar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit evidenton mangësi serioze në mënyrën se si institucionet shqiptare po mbrojnë dhe menaxhojnë pasuritë kulturore e natyrore të Shqipërisë që janë pjesë e Listës së Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.

Auditimi nxjerr në pah mungesë koordinimi institucional, akte nënligjore të pamiratuara, investime të pamjaftueshme në sitet shqiptare trashëgimi botërore dhe zbatim të pjesshëm të rekomandimeve të Komitetit të Trashëgimisë Botërore.

Mes gjetjeve kryesore të raportit të KLSH-së janë: mosmiratimi i rreth gjysmës së akteve nënligjore që parashikon ligji për Trashëgiminë Kulturore, mungesa e një strukture koordinuese për pasuritë shqiptare në UNESCO, krijimi me vonesë i fondit për mirëmbajtjen e monumenteve,  probleme në zbatimin e rekomandimeve të UNESCO-s për Liqenin e Ohrit dhe Qendrat Historike të Beratit e Gjirokastrës si dhe mungesë progresi në përfshirjen e pasurive të reja shqiptare në listat e UNESCO-s.

Disa institucione përgjegjëse për trashëgiminë kulturore, dhe disa bashki në përgjigje të interesimit për  “Faktoje”, deklarojnë se një pjesë e rekomandimeve të KLSH-së  janë në proces adresimi dhe se po ndërmerren masa për përmirësimin e situatës.

Ndërkohë, bashkia e Beratit nuk iu përgjigj kërkesës për informacion deri në momentin e publikimit të këtij artikulli

2020-2024

Shqipëria ka disa pasuri të rëndësishme të njohura nga UNESCO. Në Listën e Trashëgimisë Botërore bëjnë pjesë Butrinti, qendrat historike të Gjirokastrës dhe Beratit, si dhe pjesë të Pyjeve të Lashta të Ahut, konkretisht zonat e Rrajcës dhe Lumit të Gashit. 

Në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale janë regjistruar Iso-polifonia shqiptare dhe Kodikët e Purpurt të Beratit, pjesë e programit “Kujtesa e Botës”. 

Shqipëria është gjithashtu pjesë e rezervës ndërkufitare të biosferës Prespa – Pellgu i Ohrit, së bashku me Maqedoninë e Veriut, dhe në vitin 2019 u regjistrua edhe pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit në Listën e Trashëgimisë Botërore.

Trashëgimia kulturore jomateriale shqiptare përfshin mjeshtërinë e Xhubletës, e cila në vitin 2022 u përfshi në Listën e Mbrojtjes Urgjente, dhe artin e lahutës, që në vitin 2025 u shpall pjesë zyrtare e trashëgimisë kulturore jomateriale të UNESCO-s, duke kërkuar mbrojtje të menjëhershme. 

Po ashtu, tradita e transhumancës, (shtegëtimi sezonal i bagëtive) është përfshirë në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale duke vlerësuar traditat shekullore të barinjve shqiptarë dhe duke nxitur ruajtjen e kulturës rurale dhe turizmin e qëndrueshëm.

Auditimi me temë “Mbrojtja e vlerave dhe pasurisë së vendit tonë në UNESCO” përfshiu periudhën 2020-2024 dhe analizoi veprimtarinë e institucioneve qendrore dhe vendore që kanë përgjegjësi në administrimin e pasurive shqipatre në Trashëgiminë Botërore të UNESCO-s.

Raporti u publikua nga KLSH  në vitin 2025.

Në fokus të auditimit ishin Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit, Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme, Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore, si dhe bashkitë Durrës, Berat, Gjirokastër dhe Pogradec.

“Auditimi u fokusua në rolin dhe përgjegjësitë e këtyre institucioneve për masat e marra për ruajtjen e pasurive dhe vlerave kombëtare me rëndësi universale të regjistruara në Listën e Trashëgimisë Botërore”, thuhet në raportin e KLSH-së. 

Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit (MTKS) tha për  FAKTOJE  se  “është në proces të zbatimit të rekomandimeve të lëna nga KLSH”, duke sugjeruar se problematikat janë të njohura dhe po adresohen gradualisht.

Raporti auditues i Kontrollit të Shtetit nuk prek zhvillimet në Parkun Kombëtar të Butrintit, i cili prej dy vitesh, pas polemikave të forta në vend dhe kritikave të ashpra të UNESCOS ka kaluar në administrimin e një Fondacioni.

KLSH, deri në momentin e këtij shkrimi, nuk u përgjigj mbi arsyet se pse nuk është përfshirë Butrinti 

KLSH

Një nga problemet kryesore të evidentuara në raportin e KLSH-së lidhet me zbatimin e ligjit për Trashëgiminë Kulturore të miratuar në vitin 2018. Sipas auditimit, një pjesë e konsiderueshme e akteve nënligjore të parashikuara nga ky ligj nuk janë miratuar ende.

“Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit nuk ka hartuar apo propozuar për miratim rreth 46% të akteve nënligjore, edhe pse afatet kanë kaluar prej 3-4 vitesh”, thotë KLSH.

Sipas raportit të KLSH-së  nga 109 akte të parashikuara në ligj, vetëm 59 rezultojnë të miratuara.

Sipas audituesve të KLSH, “nuk evidentohet asnjë angazhim serioz nga kjo ministri për të nxitur edhe hallkat apo strukturat e tjera qendrore apo vendore për të përmbushur të gjitha kërkesat ligjore në zbatim të ligjit për trashëgiminë kulturore”.

“Mosmiratimi i akteve nënligjore ka sjellë paqartësi dhe pengesa në realizimin e detyrave për mbrojtjen e vlerave të trashëgimisë kombëtare me rëndësi universale nga institucionet përgjegjëse”, thotë raporti i KLSH.

Në mars 2026, në një përgjigje për “FAKTOJE”  Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit tha se gjatë  periudhës 2024–2025 rekomandimet janë në proces zbatimi, ka progres në akte nënligjore dhe janë ndërmarrë hapa për plane menaxhimi dhe raportim ndërkombëtar.

Sipas saj, në 2024 u miratuan 10 akte ( 9 VKM + 1 udhëzim) dhe në 2025  8 akte (6 VKM + 2 udhëzime)

Mungesa e koordinimit

Raporti i KLSH evidenton edhe mungesën e një strukture përgjegjëse  që të koordinojë politikat dhe veprimet për pasuritë shqiptare në UNESCO.

Sipas auditimit, “nuk ekziston një njësi e specializuar që të ndjekë në mënyrë të integruar proceset që lidhen me kandidimet, menaxhimin e siteve dhe zbatimin e rekomandimeve ndërkombëtare”.

“Nuk ka një njësi përgjegjëse për koordinimin e punës mes institucioneve qendrore dhe vendore, që nga hartimi i dosjeve të kandidimit deri te zbatimi i rekomandimeve dhe arkivimi i dokumentacionit”, thuhet në raportin e KLSH-së.

“Kjo situatë ka sjellë shpesh konfuzion institucional dhe shpërndarje përgjegjësish mes institucioneve”, vijon raporti KLSH-së.

Audituesit theksojnë se “institucionet shpesh ia kalojnë përgjegjësinë njëra-tjetrës për mos përmbushjen e detyrimeve që rrjedhin nga konventat dhe për raportimin pranë Komitetit të Trashëgimisë Botërore”.

Gjithashtu nga audituesit janë konstatuar edhe mangësi në raportim, si dërgimi i materialeve në gjuhën shqipe, ndërkohë që dokumentet duhet të jenë në anglisht ose frëngjisht, gjuhët zyrtare të UNESCO-s.

MTKS në përgjigjen për “FAKTOJE”  pranon nevojën për përmirësimin e koordinimit ndërinstitucional  dhe deklaron se “është “në proces të rishikimit të kuadrit ligjor,  që do të përfshijë edhe struktura të posaçme për çështjet e UNESCO-s”.

Masat

Auditimi vëren se rekomandimet e misioneve të UNESCO-s nuk ndiqen gjithmonë në mënyrë sistematike nga institucionet shqiptare.

Sipas KLSH-së, Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit (aktualisht Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit)  “nuk ka marrë masa konkrete për zbatimin e këtyre rekomandimeve dhe mungon një ndarje e qartë e përgjegjësive mes strukturave përkatëse”.

Po ashtu, sipas raportit, bashkitë e audituara “shpesh nuk kanë informacion për rekomandimet apo për çështje që lidhen me pasuritë kulturore dhe natyrore në territorin e tyre”.

Në raportet për periudhën 2019–2024, misionet e UNESCO-s kanë theksuar se çdo projekt në sitet e trashëgimisë kulturore duhet të realizohet vetëm pasi të kryhet Vlerësimi i Ndikimit në Trashëgimi (HIA).

Megjithatë, sipas KLSH-së, “ky rekomandim është anashkaluar në projektin e bypass-it të Gjirokastër, i cili ka vijuar pa këtë vlerësim”.

“Edhe pse Shqipëria është nënshkruese e Konventës për Mbrojtjen e Pasurive Kulturore dhe Natyrore, legjislacioni në fuqi nuk e përcakton qartë detyrimin që çdo projekt në sitet e trashëgimisë të kryejë më parë Vlerësimin e Ndikimit në Trashëgimi, siç rekomandon UNESCO” , thotë KLSH.

KLSH ka kërkuar që Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit dhe Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore të marrin masa për ta përfshirë këtë detyrim në kuadrin ligjor.

Në një përgjigje për “Faktoje”, Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore sqaroi se,” edhe në mungesë të një akti të posaçëm nënligjor, projektet që ndërhyjnë në sitet e trashëgimisë shqyrtohen rast pas rasti nga Këshilli Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore Materiale, i cili vendos nëse një projekt duhet t’i nënshtrohet këtij vlerësimi”.

Bashkia e Gjirokastrës tha për “Faktoje” se të gjitha projektet në Qendrën Historike aprovohen në institucionet përkatëse të Trashëgimisë Kulturore (Ministria e Kulturës dhe Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore – IKTK).

Pasuritë

Sipas raportit të KLSH-së, “Shqipëria në vijimësi ka shpërfillur rekomandimet e Komitetit të UNESCO-s, ku që nga viti 2019 theksohet se ekzistojnë një sërë rreziqesh që duhet të adresohen për të ruajtur Vlerat e Jashtëzakonshme Universale të Liqenit të Ohrit”.

Raporti i KLSH-së thekson se projekti i Parkut Ujor Drilon–Tushemisht është konsideruar i papërshtatshëm nga Komiteti, por megjithatë është miratuar pas disa ndryshimeve të vogla, të cilat janë vlerësuar si të pamjaftueshme dhe që nuk marrin në konsideratë këto vlera.

Në një përgjigje për rrjetin “FAKTOJE”  Ministria e Kulturës thotë se, Shqipëria ka raportuar rregullisht pranë UNESCO-s dhe se  “raporti i përbashkët 2025 dhe ai i janarit 2026 përfshijnë progresin dhe një plan masash korrigjuese”.

Ndërsa Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore në një përgjigje për “FAKTOJE”, thekson se “Shqipëria, si shtet palë, ka një kuadër të qartë veprimi për adresimin e rekomandimeve të UNESCO-s për pasurinë ‘Trashëgimia Natyrore dhe Kulturore e Rajonit të Ohrit”.

Sipas institucionit, ky kuadër përfshin vendimet e Komitetit të Trashëgimisë Botërore, Raportin e Misionit të Monitorimit Reaktiv të vitit 2024, si dhe Planin Strategjik të Rimëkëmbjes për pjesën shqiptare të pasurisë.

IKTK shton se “në këtë kuadër përfshihen edhe instrumente kombëtare, si procesi për shpalljen e fshatit Lin “Ansambël Arkitektonik Urban” dhe hartimi i planit për ruajtjen dhe administrimin e tij, i nisur në përgjigje të rekomandimeve të UNESCO-s”.

Instituti thekson gjithashtu se, “për shkak se kjo pasuri botërore është mikse dhe e përbashkët mes Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, zbatimi i rekomandimeve kërkon bashkërendim ndërinstitucional dhe ndërkufitar”. 

Ndërsa Bashkia e Pogradecit tha për “FAKTOJE” se ka miratuar urdhërin “Për zbatimin e rekomandimeve të lëna nga Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH)”.

Në përgjigjen e saj, Bashkia shtoi se “dokumentacioni i projektit të Parkut Ujor Drilon–Tushemisht është përcjellë pranë Qendrës së Trashëgimisë Botërore (QTB) dhe organeve këshillimore ICOMOS dhe IUCN nga Fondacioni Shqiptaro-Amerikan i Zhvillimit (AADF)”.

Lidhur me fondin e veçantë për trashëgiminë kulturore, Bashkia Pogradec deklaroi për “FAKTOJE” se nuk ka miratuar fonde buxhetore të dedikuara për pasuritë e trashëgimisë kulturore të UNESCO-s, konkretisht për zonën e Liqenit të Ohrit.

UNESCO për Ohrin

Organizata Botërore e Monumenteve, UNESCO, paralajmëroi në verën e vitit 2024 autoritetet shqiptare dhe ato të Maqedonisë së Veriut për mundësinë e përfshirjes së rajonit të Ohrit në Listën e Trashëgimisë Botërore në Rrezik.

UNESCO vlerësonte se “nevojat urgjente për ruajtjen e Ohrit kërkojnë një mobilizim të gjerë për të mbrojtur vlerat e tij universale, duke përfshirë edhe mundësinë e përfshirjes në Listën e Trashëgimisë Botërore në Rrezik”.

Sipas organizatës, gjendja e ruajtjes së kësaj pasurie nuk po përmirësohet dhe nuk ka ende një prirje pozitive për rikthimin e integritetit të saj.

Pjesa maqedonase e Liqenit të Ohrit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore në vitin 1979, fillimisht si pasuri natyrore dhe një vit më vonë si pasuri natyrore dhe kulturore, ndërsa pjesa shqiptare u përfshi në këtë listë në vitin 2019.

KLSH

Raporti i KLSH thekson se Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit duhet të ndjekë me prioritet miratimin e Planeve të Menaxhimit për qendrat historike të Beratit dhe Gjirokastrës.

Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore bëri të ditur për “FAKTOJE”  se drafti parapërfundimtar i planit është dorëzuar pranë Qendrës së Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s.

“Dokumenti ndodhet aktualisht në proces shqyrtimi nga organet këshillimore të UNESCO-s dhe versioni përfundimtar pritet të përditësohet pas komenteve dhe rekomandimeve”, tha IKTK

Edhe ministria e Kulturës konfirmoi se Plani Menaxhimit të Gjirokastrës dhe Beratit  është ende draft dhe është përcjellë në UNESCO  nga ku dhe priten edhe rekomandimet.

Bashkia Gjirokastër konfirmoi gjithashtu se projekti “Bypass-i i Gjirokastrës” është vënë në dispozicion të organizmave të UNESCO-s pas raportit kritik të organizatës botërore.

Qendrat historike 

Sipas raporteve të misioneve të UNESCO-s, Berati dhe Gjirokastra ende nuk kanë një Plan të Menaxhimit të Integruar të finalizuar, megjithëse procesi ka nisur që në vitin 2019 me mbështetje ndërkombëtare.

Komiteti i UNESCO-s ka shprehur keqardhje për moszbatimin e plotë të asistencës ndërkombëtare për hartimin e këtij plani.

Autoritetet shqiptare kanë argumentuar se procesi është vonuar edhe për shkak të largimit të ekipit të Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore që kishte hartuar draftin e parë.

Butrinti

Misioni i UNESCO-s shprehu “shqetësim të thellë” për ndryshimin e kufijve të Parku Kombëtar i Butrintit nga qeveria shqiptare pa dijeninë dhe miratimin e organizatës, në një raport monitorimi të dorëzuar autoriteteve shqiptare në shtator 2023.

Sipas dokumenteve zyrtare, nga parku janë hequr 802 hektarë, duke e reduktuar sipërfaqen nga 9,424 në 8,622 hektarë.

Vendimet e qeverisë në vitin 2022 për kufijtë e rinj të parkut dhe për ndërtimin e një resorti në zonën e përjashtuar nuk përmenden në raportin e palës shqiptare që iu dorëzua Komitetit të Trashëgimisë Botërore. 

Raporti i palës shqiptare nuk dha përgjigje të qarta edhe ndaj kritikave të UNESCO-s për modelin e ri të menaxhimit të Butrintit përmes Fondacionit të Menaxhimit të Butrintit, në partneritet me Fondacioni Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim.

Organizata kishte kërkuar gjithashtu që Ministria e Kulturës e Shqipërisë të ruajë autoritetin e plotë shtetëror mbi administrimin e Butrintit, gjë që nuk ndodhi, pasi menaxhimi iu kalua një fondacioni ku Ministria e Kulturës nuk ka shumicën e votave në bordin drejtues.

Ndërkohë, një nga kërkesat e UNESCO-s, dorëzimi i një harte të qartë të kufijve dhe të zonës tampon, ende nuk është përmbushur nga autoritetet shqiptare.

Probleme me fondet

Raporti i Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) evidenton mungesë planifikimi financiar dhe vonesa institucionale në mbështetjen e pasurive shqiptare të listuara në UNESCO. Sipas auditimit, fondet e dedikuara për mbrojtjen e këtyre pasurive nuk janë planifikuar në buxhetet e institucioneve qendrore dhe vendore për disa vite, ndërsa edhe fondi kombëtar i parashikuar për këtë qëllim është krijuar me vonesë.

Raporti thekson se “Fondi Kombëtar i Kujdesit të Trashëgimisë Kulturore Materiale, i cili duhej të krijohej pranë Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit në vitin 2019, është ngritur vetëm në vitin 2022”.

Sipas raportit, ministria nuk disponon të dhëna lidhur me vlerën e zërave përbërës të këtij fondi.

Në raport thuhet gjithashtu se “në buxhetin e ministrisë apo të bashkive që ishin objekt auditimi për periudhën 2020–2024 nuk rezultojnë të planifikuara fonde të posaçme për mbrojtjen e pasurive dhe vlerave të trashëgimisë kulturore të regjistruara në UNESCO, si dhe për pasuritë që ndodhen në listën tentative të organizatës”.

Sipas auditimit, edhe në buxhetet e bashkive Berat, Gjirokastër dhe Pogradec për vitet 2020–2024 nuk janë planifikuar fonde të dedikuara për vlerat dhe pasuritë e trashëgimisë kulturore të regjistruara në UNESCO.

I pyetur nëse për vitin 2025 janë planifikuar fonde buxhetore për pasuritë e trashëgimisë kulturore të listuara në UNESCO, Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore deklaroi në një përgjigje për “FAKTOJE”  se gjatë vitit 2025, ka zbatuar disa kontrata për kryerjen e punimeve ruajtëse dhe mbrojtëse në pasuritë kulturore, kryesisht në qytetin e Gjirokastrës.

Instituti shton se projektet që zhvillohen në qendrat historike të Berat dhe Gjirokastër trajtohen sipas rregullave të Konventa e Trashëgimisë Botërore e UNESCO-s dhe të Udhëzuesit Operacional të organizatës, i cili kërkon që shtetet të informojnë UNESCO-n për projektet që mund të ndikojnë në vlerat universale të pasurive të listuara.

Bashkia e Gjirokastrës konfirmoi se po bashkëpunon me Drejtorinë Rajonale të Kulturës Kombëtare për këto investime.

Kandidimet e reja

Sipas KLSH-së “gjatë periudhës 2020–2024 nuk është regjistruar asnjë pasuri e re shqiptare në listat e UNESCO-s”.

Aktualisht, Shqipëria ka katër pasuri në Listën Tentative: Varret Ilire të Selcës, Amfiteatri i Durrësit, Qyteti Antik i Apollonisë dhe Kalaja e Bashtovës.

Raporti thekson se “institucionet përgjegjëse nuk kanë hartuar ende një listë elementësh për kandidime në trashëgiminë jomateriale të UNESCO-s dhe vendi nuk disponon një regjistër të plotë të pasurive kulturore dhe natyrore me interes të jashtëzakonshëm”. 

Raporti i KLSH-së rekomandon që  “Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit të marrë masa për të hartuar udhëzimin mbi funksionimin e Komisionit Këshillimor, udhëzimin për përpilimin e Katalogut Kombëtar të Pasurive Kulturore, dhe për të përfunduar procesin e përzgjedhjes së ekspertëve vlerësues të vlerave kulturore të pasurive të luajtshme, të paluajtshme dhe jomateriale”.

Në lidhje me këtë, Instituti Kombëtar i Trashëgimisë tha për “FAKTOJE” se “Komisioni Këshillimor është tashmë i ngritur me urdhër të Ministrit përgjegjës për trashëgiminë kulturore, dhe janë miratuar udhëzimet përkatëse që përcaktojnë mënyrën e funksionimit dhe veprimtarinë e tij”.

Ky shkrim publikohet në kuadër të konkursit vjetor “Fatos Baxhaku”, pjesë e nismës Truth Beyond Numbers, e zbatuar nga Faktoje përmes mbështetjes së programit MATRA të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulëta. Pikëpamjet e shprehura në shkrime i përkasin autorëve dhe nuk reflektojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Mbretërisë së Vendeve të Ulëta.

The post Trashëgimia shqiptare në UNESCO e rrezikuar nga menaxhimi sporadik  appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Në një prononcim nga Brukseli, kryetari i PD-së Sali Berisha akuzoi kryeministrin Rama për përqendrim pushteti dhe manipulim të procesit zgjedhor. 

Ai ngriti shqetësime “për krimin e organizuar dhe korrupsionin”, duke theksuar se “opozita sheh krijimin e një qeverie teknike si zgjidhjen e vetme për garantimin e zgjedhjeve të lira”.

Të dielën PD-ja ka lajmëruar protestë kombëtare bazuar mbi këtë kërkesë    

“O qeveri teknike, ose përballje. Këtë qeveri nuk e pranojmë kurrë më,” deklaroi Berisha edhe në shkurt të këtij viti, teksa paralajmëronte protestën e radhës.

Deklarata vjen në një klimë të tensionuar politike, ku PS ka refuzuar autorizimin e SPAK-ut për heqjen e imunitetit ndaj deputetes Belinda Balluku. 

Kërkesa për qeveri teknike nuk është e re në diskursin e PD-së, e artikuluar prej më shumë se një dekade, veçanërisht në periudha zgjedhjesh, fillimisht kur partia drejtohej nga Lulzim Basha, pas dorëheqjes së Sali Berishës dhe më tej nga ky i fiundit pas rikthimit në drejtim

Qeveria teknike 

Fillesat e kësaj kërkese, pas ardhjes në pushtet të Partisë Socialiste në vitin 2013, datojnë në vitin 2015, dhe 2016 nga Lulzim Basha, (asokohe kryetari i PD), duke u mbështetur paralelisht edhe nga Berisha në një kohë kur debatohej për reformën në drejtësi. 

Berisha deklaronte se “duhet qeveri teknike”, duke e lidhur me nevojën për qetësim politik dhe konsensus institucional, për një tjetër proces që printe në vijim, zgjedhjet.

Një vit më vonë, në zgjedhjet e 2017, politika u përfshi në një kompromis të gjerë politik që çoi në emërimin e disa ministrave teknikë. 

Ministria e Brendshme, e Financave, Arsimit, Drejtësisë, Shëndetësisë, dhe Mirëqenies Sociale e Rinisë, së bashku me postin e zv.kryeministrit u drejtuan përkohësisht nga opozita. 

Kjo është e vetmja herë kur kërkesa për ndërhyrje teknike në administrimin e zgjedhjeve u materializua pjesërisht.

Pas zgjedhjeve të qershorit 2017, Berisha deklaroi se marrëveshja ishte “shkelur” dhe se mekanizmi teknik nuk kishte garantuar standarde të plota zgjedhore. 

Që nga ajo periudhë, kërkesa evoluoi, jo më thjesht ministra teknikë brenda një qeverie politike, por një qeveri teknike pa kryeministrin aktual.

Radikalizimi i kërkesës

Kriza politike e vitit 2019, e shoqëruar me djegien e mandateve parlamentare nga opozita, e zhvendosi terminologjinë drejt “qeverisë tranzitore”. 

Berisha e mbështeti publikisht vendimin e Bashës për dorëzimin e mandateve, duke deklaruar më vonë se ai kishte qenë edhe autori i idesë. 

Berisha kërkonte krijimin e një qeverie të përkohshme, që do ta çonte vendin në zgjedhje të reja.

Atë kohë, qeveria teknike nuk paraqitej më nga PD-ja vetëm si garanci për zgjedhjet, por edhe si domosdoshmëri për të rivendosur legjitimitetin politik. 

Diskursi më pas vijoi të bëhej më konfrontues dhe i lidhur me delegjitimimin e plotë të qeverisë në detyrë.

2024-2025

Në vitin 2024, kërkesa për qeverinë teknike u rikthye në qendër të retorikës së opozitës në një kontekst të ri politik. 

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, ndodhej në arrest shtëpie  në kuadër të hetimit të SPAK për dosjen “Partizani”. 

Megjithatë, komunikimi i tij politik me mbështetësit dhe strukturat e partisë vijoi.

Në tetor 2024, Berisha njoftoi nisjen e “mosbindjes civile”, duke deklaruar se nisma do të vazhdonte “deri në vendosjen e qeverisë teknike”. 

Në dhjetor 2025, ai përsëriti thirrjen për protesta kombëtare “deri në krijimin e qeverisë teknike”.

Kërkesa tashmë kaloi nga një propozim institucional në një objektiv të vazhdueshëm. 

Berisha e ktheu atë në “mantrën” e tij politike, si kusht paraprak në çdo proces zgjedhor. 

Kështu ndodhi edhe në zgjedhjet e majit 2025.  

2026

Por në fjalën e shkurtit 2026, formulimi “O qeveri teknike, ose përballje” përfaqësoi fazën më të ngurtësuar të këtij qëndrimi. Ndryshe nga 10 vite më parë kur kërkesa argumentohej si nevojë për paanshmëri, sot ajo paraqitet si alternativë e vetme përballë asaj që Sali Berisha e cilëson si mungesë legjitimiteti të qeverisë në detyrë.

Qeveria teknike po artikulohet prej tij si pikënisje e një përballjeje politike që synon ndryshim pushteti. 

Ajo ka marrë forma të ndryshme në këto 10 vite, nga “qeveri e pa-anshme” te “ministra teknikë”, “qeveri tranzitore” apo “qeveri kujdestare”. 

Thirrja për qeveri teknike nga lideri i PD Sali Berisha është intensifikuar dukshëm 2 vitet e fundit.

Zgjedhjet 

Nga zgjedhjet e 2013-tës e deri më tani, janë mbajtur 3 palë zgjedhje parlamentare, 3 vendore dhe 4 të pjesshme me të njejtin objektiv nga PD-ja: “Qeveri teknike”   

Sot, kur opozita ka hyrë në fazën e protestave, por edhe kur Rama “i ka larë duart” me ndryshimet në qeveri, mbetet për tu parë nëse kjo kërkesë do të vijojë të shërbejë si element propagande apo do të prodhojë ndryshime konkrete në arenën politike.

Gjasat janë që jo. Ndryshe nga kompromisi i 2017-tës, kryeministri Edi Rama është shprehur se kësaj here është votuar bindshëm nga populli me 83 mandate.

The post Nga kompromisi tek ultimatumet, propaganda e përsëritur për qeveri teknike appeared first on Faktoje.al.

Kryeministri Edi Rama tha se Mirlinda Karçanaj jeton në një shtëpi me qira. Verifikimet e Faktoje tregojnë se ish-drejtoresha e AKSH-it zotëron katër apartamente dhe një ullishte 1,500 m², përkatësisht dy në bashkëpronësi dhe dy në pronësi të plotë.

Esmeralda Topi

Dhjetorin e shkuar, Prokuroria e Posaçme goditi një grup të dyshuar kriminal në krye të AKSHI-t, mes të cilëve edhe drejtoreshën Mirlinda Karçanaj, aktualisht në arrest shtëpie, e dyshuar për shkelje të barazisë në tendera në bashkëpunim si pjesë e një grupi të strukturuar kriminal. 

Në një “esencë hetimi” prej 206 faqesh, SPAK përshkruan një rrjet të mirëorganizuar brenda agjencisë, i cili dyshohet se ka përvetësuar qindra milionë euro nga tenderat publikë, përmes shantazhit, pengmarrjes dhe përfshirjes së zyrtarëve të lartë shtetërorë dhe policorë.

Kjo konsiderohet një nga dosjet më të rënda të SPAK, pasi AKSHI është një ndër institucionet më sensitive në vend, që menaxhon pothuajse të gjithë sistemin e qeverisjes digjitale përmes e-Albania dhe shërben si ndërmjetës mes qytetarëve dhe institucioneve për qindra shërbime. 

Megjithatë, kryeministri Edi Rama i doli në mbrojtje ish-bashkëpunëtores së tij të ngushtë, duke deklaruar se Mirlinda Karçanaj gëzon “respekt të padiskutueshëm”. Ai madje i qau hallin Karçanajt, e akuzuar për shpërdorimin e miliona eurove, duke theksuar se ajo jeton në një shtëpi me qira.

“Linda Karcanaj, e cila sot është në masë sigurie në një shtëpi me qira, ku jeton pasi ka jetuar deri pak vite më parë në shtëpinë e prindërve, në një apartament që ishte i kohës së komunizmit…,” deklaroi Rama fundvitin e kaluar. 

Kjo deklaratë shkaktoi reagime të forta në media dhe rrjetet sociale, duke hapur një debat të gjerë publik. Nuk munguan as reagimet ironike, ku disa faqe të njohura në rrjete sociale sugjeronin me sarkazëm hapjen e një “GoFundMe” për Mirlinda Karçanajn.

Por përtej zhurmës, faktet kërkojnë verifikim. Ndaj Faktoje iu drejtua Inspektoratit të Lartë të Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive, ILDKPI-së, për të parë çfarë deklaron vetë Karçanaj për pasurinë e saj të paluajtshme. 

Sa prona zotëron Karçanaj? 

Analiza e deklaratave të saj pasurore mbi 21 vite tregon një panoramë shumë më të pasur se ajo që e paraqet kryeministri. Në 2007, kur ishte drejtoreshë e Teknologjisë së Informacionit në Bashkinë e Tiranës, Karçanaj deklaronte 25% të një apartamenti 3+1, 94 m² në Tiranë. 

Në 2013 (kohë kur merr edhe detyrën e re si drejtoreshë e AKSHI-t) , e njëjta pronë shihet e saj me 50% bashkëpronësi. Në 2016, ky apartament rivlerësohet në mbi 13 milionë lekë apo 135 mijë euro. 

Në të njëjtin vit, Karçanaj deklaron edhe blerjen e një apartamenti tjetër 136 m² në Tiranë për 65 mijë euro, ku 50% i përket bashkëshortit, Artan Babaramo. 

Po në 2016, çifti blen edhe një apartament 60 m² në Qerret për 17,340 euro. Të dyja blerjet, sipas deklaratave, janë financuar nga kursimet ndër vite dhe pagat.

Një vit më vonë, apartamenti i Tiranës i blerë 65 mijë euro rivlerësohet në rreth 24,5 milionë lekë apo 240 mijë euro. 

Në 2022, Karçanaj bëhet pronare e vetme e apartamentit 3+1 në Tiranë me vlerë 135 mijë euro, trashëgimi nga prindërit, dhe shton pasuri të tjera: një apartament 73.5 m² dhe një ullishte 1,500 m², po përmes trashëgimisë, pa specifikuar vendndodhjen dhe vlerën.

Pra, ndryshe nga sa deklaroi kryeministri, Karçanaj zotëron katër apartamente, 2 në bashkëpronësi me bashkëshortin dhe 2 të tjera në pronësi të plotë si dhe një ullishte 1500 m², pa përfshirë këtu kursimet e deklaruara në euro dhe lek ndër vite.

Përfundim 

Verifikimi i deklaratave të pasurisë së Mirlinda Karçanajt tregon qartë se ajo zotëron katër apartamente dhe një ullishte 1,500 m², përkatësisht dy në bashkëpronësi me bashkëshortin dhe dy në pronësi të plotë. 

The post Mirlinda Karçanaj zotëron katër apartamente dhe një ullishte appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon protesta të vazhdueshme në Tel Aviv për ndalimin e luftës me Iranin

Verdikti: Mungon konteksti

———————————————————

Një video që ka marrë mbi 800 pëlqime në Facebook pretendohet se tregon “protesta të vazhdueshme në Tel Aviv për ndalimin e luftës me Iranin.”

Megjithatë, me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se një version më i gjatë i videos së mësipërme është postuar fillimisht në Instagram më 27 janar 2026, gati një muaj përpara nisjes së luftës mes Izraelit dhe Iranit, më 28 shkurt.

Postimi shoqërohet me përshkrimin: “18 dhjetor, IRIB, Mashhad”, duke iu referuar degës së transmetuesit shtetëror të Iranit (IRIB) në Mashhad, qyteti i dytë më i madh i vendit.

“Të shtëna kundër civilëve përpara ndërtesës së transmetimit shtetëror në Mashhad, Iran. Forcat e sigurisë së Republikës Islamike hapën zjarr me municion të vërtetë ndaj njerëzve të paarmatosur, duke vrarë dhe plagosur disa civilë”, thuhet në përshkrimin e videos.

Megjithëse nuk mundëm të gjejmë vendin e saktë ku është regjistruar video, pasi funksioni i Google Street View nuk funksionon në afërsi të Qendrës së Transmetimit Khorasan Razav, selisë së IRIB në Mashhad, mund të konfirmojmë se regjistrimi është bërë në Iran, pasi një tabelë e madhe me shkrim persisht është e dukshme në fillim të videos. Dhe në fund, mund të shihen detajet e një targe iraniane, me formatin dhe karakteret specifike për targat e vendit, te ndryshme nga ato në Izrael.

Ka patur vërtet protesta kundër luftës në Izrael. Ditët e fundit, mediat ndërkombëtare kanë raportuardemonstrata të pakicave në Tel Aviv kundër luftës në Iran. Megjithatë, agresioni kundër vendit persian në bashkëpunim me Shtetet e Bashkuara është mbështetur nga të gjitha partitë hebraike në Parlamentin izraelit, përfshirë kundërshtarët politikë të Netanyahut, dhe sondazhet e opinionit publik tregojnë se shumica e qytetarëve e mbështesin atë.

The post Përleshjet në Iran ndahen si protesta kundër luftës në Izrael appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Shqiptari spërkat me benzinë një autobus në Zvicër dhe i vë flakën, duke lënë 6 të vdekur.

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————

Një tragjedi e ndodhur në Zvicër më 10 mars 2026, po keqinterpretohet në rrjete sociale shqipfolëse ku pretendohet se një shqiptar ka spërkatur me benzinë një autobus dhe i ka vënë flakën, duke vrarë 6 persona.

Sipas raportimeve të mediave vendase, gjashtë persona vdiqën dhe pesë u plagosën në zjarrin që ra në një autobus në Kerzers, Freiburg. Autori i dyshuar i krimit ishte gjithashtu midis të vdekurve.

Megjithatë, në asnjë raportim nuk pretendohet se autori i dyshuar i zjarrit ishte shqiptar. 

Pasagjeri, i identifikuar si një burrë rreth të 60-ave nga Berna, hodhi benzinë mbi vete dhe i vuri flakën vetes. Ai ishte raportuar më parë i zhdukur nga familja e tij dhe nuk dukej se kishte ndonjë motiv të lidhur me terrorizmin, thanë autoritetet zvicerane.

“Një deklaratë dëshmitari tregoi se një burrë … me origjinë zvicerane hipi në autobus duke mbajtur çanta. Në një moment, ai u lye me një substancë të ndezshme dhe i vuri flakën vetes”, tha prokurori publik i kantonit Fribourg, Raphael Bourquin, në një konferencë për shtyp të mërkurën.

Philippe Allain, një komandant rajonal i policisë, u tha gazetarëve se hetuesit kanë marrë informacion se burri kishte probleme psikologjike.

Një shqiptar ishte në fakt mes të plagosurve të tragjedisë. Sipas medias zvicerane Blick, 32-vjeçari Faton Morina ishte në autobus kur ndodhi zjarrvënia dhe i tregoi menjëherë kushëririt të tij Arbi Berisha.

Një video që qarkulloi në rrjete sociale tregonte sekondat e para të zjarrit në autobus. Në video duket gjithashtu Morina duke thënë, në shqip, “O vëlla, një burrë ia vuri flakën vetes brenda. Ai derdhi benzinë ​​dhe ia vuri flakën vetes.”

Video nga momenti kur Faton Morina ka dalë nga autobusi

Morina pësoi lëndime në disa vende, “kryesisht në duar, hundë dhe këmbë”, tha Arbi Berisha. Fizikisht, kushëriri i tij është mirë. Megjithatë, “ai është aktualisht shumë i traumatizuar”.

The post Autori i zjarrit në një autobus në Zvicër, jo me origjinë shqiptare appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vdekja e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu është konfirmuar dhe kjo foto tregon trupin e tij

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

————————————————————————–

Në media dhe rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një imazh që duket se tregon kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu me një plagë në fytyrë duke u nxjerrë nga rrënojat e një ndërtese, shoqëruar me pretendimin se vdekja e tij ishte konfirmuar.

Mospërputhjet pamore tregojnë se imazhi i mësipërm është gjeneruar me programe kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI). Për shembull, lëndimet dhe mavijosjet në fytyrën e Netanyahut duken të panatyrshme. Imazhi është shumë i ‘lëmuar’ dhe pluhuri pranë fytyrës së Netanyahut duket artificial. 

Për më tepër, në një version të plotë të imazhit të Netanyahut të veshur me xhaketë, pjesa e xhaketës që po mbajnë shpëtimtarët ndryshon nga pjesa e xhaketës ku janë të ngjitura kopsat.

Deri në momentin e botimit të këtij shkrimi nuk ka asnjë raportim zyrtar apo mediatik të besueshëm se Netanyahu ka vdekur apo është plagosur.

Pas pretendimeve që qarkulluan në rrjet se Benjamin Netanyahu mund të jetë i vdekur ose i plagosur, kryeministri izraelit publikoi një video më 15 mars, ku shihet duke pirë kafe në një kafene dhe duke folur me një ndihmës.

The post I gjeneruar ky imazh i Netanyahut nën rrënojat e bombardimeve appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Zëvendëskryeministri izraelit Yariv Levin është emëruar kryeministër i përkohshëm i Izraelit. Kjo vërteton se kryeministri izraelit benjamin Netanyahu është plagosur ose është vrarë.

Verdikti: E paprovuar

—————————————————————

Në 16 mars 2026, në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, nisi të qarkullonte lajmi se zv. kryeministri izraelit Yariv Levin ishte emëruar kryeministër i përkohshëm i Izraelit duke zëvendësuar Benjamin Netanyahun. Postimet gjithashtu pretendojnë se kjo do të thotë se Netanyahu ka vdekur apo është plagosur sa është i paaftë të kryejë detyrat e tij si kryeministër.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk sillet asnjë provë, burim apo referencë. Megjithëse postimi i mësipërm i referohet “raporteve të medias,” këto raporte nuk disponohen dhe nuk tregohet se cilat media e kanë raportuar.

Kjo sepse, siç tregon një kërkim i thjeshtë në rrjet, asnjë media nuk ka raportuar se Yariv Levin, Zëvendëskryeministër, Ministër i Drejtësisë, Ministër i Brendshëm dhe Ministër i Shërbimeve Fetare të Izraelit është emëruar si Kryeministër i përkohshëm. Pretendimi duket se e ka origjinën në një postim në platformën X, jo në ndonjë media. 

Asnjë njoftim për emërimin e Levin nuk shfaqet në kanalet zyrtare qeveritare izraelite.

Levin e mori per një kohë të shkurtër rolin e Kryeministrit të përkohshëm në maj 2025, siç raporton media izraelite Ynetnews, kur Benjamin Netanyahu do t’i nënshtrohej një ekzaminimi mjekësor në mëngjesin e 30 majit. Levin e zëvendësoi atë në rolin e tij nga ora 6:00 e mëngjesit deri në përfundimin e procedurës mjekësore.

The post Asnjë bazë për lajmin e zëvendësimit në detyrë të Netanyuahut appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon përleshjet që po shpërthejnë në aeroportin izraelit Ben Gurion teksa qytetarët izraelitë kërkojnë të largohen nga vendi për t’u ikur raketave iraniane

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————————————

Një video që po qarkullon në rrjete sociale në mars 2026, pretendohet se tregon përleshje në aeroportin izraelit Ben Gurion teksa qytetarët izraelitë kërkojnë të largohen nga vendi për t’u ikur raketave iraniane.

Megjithatë, me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamje nga video ishin botuar nga media izraelite Ynetnews në Facebook më 20 korrik 2025, muaj përpara se raketat iraniane të nisnin sulmet hakmarrëse ndaj Izraelit.

Sipas përshkrimit të postimit, pamjet tregonin një përleshje masive që kishte shpërthyer mbrëmjen e 20 korrikut 2025 “në Cinema City në Jerusalem midis dhjetëra adoleshentëve hebrenj dhe punonjësve arabë të bufeteve të rrjetit të kinemave. Në dokumentacionin nga vendi i ngjarjes, djemtë mund të shihen duke bërë rrëmujë, duke hedhur sende drejt punonjësve të banakut të ushqimit jashtë kinemave, dhe duke bërtitur “vdekje arabëve.” Punëtorët gjithashtu u kthyen duke hedhur objekte, tre prej tyre u plagosën lehtë dhe nuk kishin nevojë për trajtim mjekësor.”

Shumë aktivistë e dënuan incidentin e dhunshëm në rrjete sociale, duke e konsideruar atë një akt racizmi dhe dhune ndaj një grupi të caktuar njerëzish. 
Incidenti u raportua në atë kohë edhe nga media të tjera, në arabisht dhe në anglisht.

The post Kjo përleshje nuk ka lidhje me panikun në Izrael ndaj raketave iraniane appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Video e fjalimit të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu është gjeneruar me programe të inteligjencës artificiale (AI) sepse Netanyahu shfaqet me gjashtë gishta. Kjo tregon se në të vërtetë ai ka vdekur.

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————-

Në mars 2026, në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, qarkulloi gjerësisht pretendimi se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ishte vrarë. Si dëshmi e këtij pretendimi ofrohet video e një fjalimi të ditëve të fundit, ku ai shfaqet me gjashtë gishta, gjë që tregon se video ishte gjeneruar me programe kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).

Pamjet e mësipërme janë marrë nga video e konferencës për shtyp të 12 marsit, e botuar nga qeveria izraelite dhe vetë Netanyahu në media sociale. Në fjalimin e tij drejtuar kombit, Netanyahu diskutoi luftën në Lindjen e Mesme dhe sulmet ndaj Iranit dhe Libanit. Kjo ishte konferenca e tij e parë publike që nga sulmi i përbashkët ndaj Teheranit i nisur me Shtetet e Bashkuara më 28 shkurt 2026.

Nuk ka prova që sugjerojnë se video në fjalë është gjeneruar nga inteligjenca artificiale. Shqyrtimi i të gjithë konferencës nuk zbulon asnjë gjurmë të gjashtë gishtërinjve të pretenduar ose mospërputhje të tjera logjike që tregojnë origjinë të gjeneruar.

Në pamjen e mësipërme (minuta 1:49), të përdorur si provë e supozuar, Netanyahu ka pesë gishta. ‘Gishti i gjashtë’ që mund të duket është në të vërtetë pëllëmba e dorës së Netanyahut, siç mund të shihet duke analizuar imazhin statik në detaje. Ajo që duket se është një gisht shtesë është në fakt një pjesë mishtore e dorës së tij që del në pah pranë hijes së gishtit të tij të vogël.

Duke vëzhguar klipin e plotë dhe pamje të tjera nga e njëjta video, është e qartë se Netanyhau ka pesë gishta, siç dallohet nga thonjtë, dhe se anomalia vizuale zhduket kur këndi i dorës dhe ndriçimi ndryshojnë.

Postimet në rrjete sociale e ngatërrojnë vizualisht eminencën hipotenare, emri për fryrjen në bazën e gishtit të vogël të njeriut, të dorës së tij me një gisht të gjashtë.
Pas këtyre akuzave, Netanyhau publikoi në rrjetet sociale në 14 mars një video ky shfaqej duke blerë kafe në një lokal të thjeshtë në Jeruzalem të quajtur The Sataf.  “Po vdes për kafe”, ishte përgjigja e tij ironike, duke treguar gishtat e dorës para kamerës.

The post Gishti i gjashtë i Netanyahut një keqkuptim i hijes së dorës appeared first on Faktoje.al.

Esmeralda Topi

Sa herë që shpërthen një krizë në tregjet globale të naftës, në Shqipëri çmimet rriten me shpejtësi, ndërsa qeveria premton ndërhyrje. 

Dy javë nga nisja e konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimi i naftës në Tiranë ka prekur 199 lekë për litër. Vetëm pak ditë më parë ishte 175 lekë për litër. Një rritje me 24 lekë, ose 14 për qind, që rëndon xhepat e qytetarëve. 

Në bursat ndërkombëtare, çmimi i naftës është rritur në 103 dollarë për fuçi. Një zhvillim i pritshëm në kushte pasigurie globale. Por ajo që nuk është as e re dhe as e papritur është mënyra si Shqipëria reagon ndaj kësaj krize

2022

Në mars 2022, pak javë pas nisjes së luftës në Ukrainë, Rama premtoi se Albpetrol, kompania shtetërore e naftës, do të ishte “aktori i ditëve të këqija”. 

“Ne si qeveri, Ministria e Energjisë dhe Infrastrukturës sot angazhohet për të krijuar rezervën e vet të naftës duke përdorur Albpertol për të pasur aktorin e vet për ditë të këqija”, premtoi Rama katër vite më parë.

2026

Katër vite më vonë, në mars 2026, kryeministri premton përsëri rolin aktiv të shtetit në treg teksa reflektoi mbi krizën e fundit.

“Ne do ta krijojmë faktorin publik, forcën e shtetit do ta fusim dhe në tregun e naftës. Shumë shpejt do të japim shembullin sesi dhe në tregun e naftës gjërat do të ndryshojnë”, tha Rama gjatë një konference për shtyp. 

Ai sqaroi se ligji i rezervave është në konsultim publik dhe parashikon një rezervë për 3 muaj.

Të njëjtin qëndrim Rama mbajti edhe në takimin e sotëm me furnizuesit e karburanteve në vend. 

Ministri i Infrastrukturës dhe Energjitikës Enea Karakaçi, theksoi madje se po punohej prej dy vitesh rreth drafit në fjalë. 

“Kemi 2 vjet që punojmë për ligjin e ri të rezervës së hidrokarbureve dhe tani është në fazën përmbyllëse për miratim. Projektligji i ri përmbush nevojat e BE dhe vendit. Ai parashikon krijimin e një agjencie të posaçme dhe rezerva do të mbahet nga Agjencia Shtetërore që do e depozitojë te depozitat e saj ose me qira duke pasur një rezervë 90-ditore”, tha Karakaçi.

Faktet 

Por  verifikimet e Faktojes tregojnë se ligji për rezervat strategjike, që duhet të krijonte strukturën shtetërore të ‘ditëvë të këqija’, ka shtatë vjet që fle në sirtarët e Kuvendit dhe jo dy vjet. Madje për këtë vonesë, Shqipërisë ka vite që i tërheq ‘veshin’ Sekretariati i Komunitetit të Energjisë.  

“Megjithëse një projektligj i ri për Krijimin, Mbajtjen dhe Menaxhimin e Rezervave Minimale të Sigurisë së Naftës Brute dhe Produkteve të Naftës u përgatit në vitin 2018, ai nuk është miratuar” vë në dukje raporti i vitit 2025, në kapitullin dedikuar Shqipërisë. 

2019

Në shkurt të vitit 2019, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë hodhi për konsultim publik projektligjin për krijimin, mbajtjen dhe menaxhimin e rezervave minimale të sigurisë të naftës bruto dhe nënprodukteve të saj. Sipas draftit, kjo rezervë do të ishte garanci për mosparalizim të aktivitetit në vend, në rast mungese të furnizimit.

Sipas shpjegimit të bërë në projektligj, këto rezerva do të siguronin një nivel të lartë të sigurisë së furnizimit të Shqipërisë me naftë si dhe do të përmbushnin detyrimet e marrëveshjeve përkatëse ndërkombëtare.

Sipas dokumentit, krijimi dhe mbajtja e rezervës së sigurisë do të ndahej mes industrisë dhe një enti publik, Agjencia Shtetërore e Rezervave të Sigurisë së Naftës. Kjo e fundit do të kishte shumicën e rezervës, me të paktën 60 ditë mesatare shitjeje, kurse kompanitë dhe rafineritë 30 ditë mesatare shitjeje. 

Agjencia (për të cilën u fol edhe sot në takimin e kryeministrit) do të duhej të funksiononte me vetëfinancim përmes një tarife që do të mblidhej në çdo një litër karburant tek rafineritë dhe shoqëritë e shumicës. Asokohe, kjo ishte pika më e debatuar nga aktorët e tregut.

Aktualisht, detyrimin ligjor të mbajtjes së rezervës së sigurisë e kanë kompanitë hidrokarbure që operojnë në treg. Vendimi i vitit 2004, përcakton se kompanitë duhet të mbajnë rezerva të importeve të tyre përkatëse vjetore për 90 ditë. 

Përfundim 

Shqipëria ende nuk ka rezervë shtetërore të sigurisë së naftës. Agjencia Shtetërore e Rezervave të Sigurisë së Naftës ende nuk është ngritur pasi projektligji që ligjëron ngritjen e këtij institucioni, pret prej 7 vitesh të marrë dritën jeshile. 

Kur shpërtheu lufta në Ukrainë në vitin 2022, u premtua krijimi i rezervës shtetërore dhe futja e shtetit si aktor në tregun e naftës. Sot, në 2026, premimi u riciklua. 

Instrumentet ndryshojnë emra, por jo rezultat. Dje ishte bordi i transparencës. Sot është task-forca e naftës. Megjithatë, çmimi në pompë vazhdon të rritet. Pa një rezervë strategjike, shteti nuk ka asnjë instrument real për të ndërhyrë në treg. Nuk ka stok për të hedhur në qarkullim kur çmimet rriten. Në këtë vakum politikash, kostoja kalon drejtpërdrejt tek qytetarët. 

The post Krizat kapin krizën, ligji për rezervat e naftës u premtua që para 7 vitesh appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Në një segment të Parkut Kombëtar të Lumit Vjosa, pranë fshatit Rromës në Mallakastër, po zbatohet një projekt restaurimi i brezit breglumor përmes mbjelljes se rreth 7,500 bimëve autoktone në 3 hektare sipërfaqe, me një investim prej 6.5 milionë lekësh.

Projekti, pjesë e EU4Nature, përfshin edhe komunitetin lokal dhe garanton mirëmbajtje për 3 vite, duke forcuar brigjet e lumit dhe krijuar habitate të reja për biodiversitetin.

Sipas inxhinierit të pyjeve Nexhip Hysolako, në këtë segment të Vjosës po krijohet një brez i gjelbër me vërri, (pemë që rriten pranë zonave të lagështa) shelg, plep të bardhë dhe rrap, me qëllim që zona të marrë formën e një pylli natyror.

Eduina Guga, Drejtore e Administratës së Zonave të Mbrojtura për Parkun Kombëtar të Lumit Vjosa, thotë se, kjo ndërhyrje mund të shërbejë si model për zona të tjera përgjatë parkut.

Një zonë e degraduar ndër vite

Sipas hidrobiologut Olsi Nika, segmenti ku po ndërhyhet është një zonë që ka pësuar degradim të akumuluar ndër vite.

Ai thotë se, zona pranë Romës përfaqëson një habitat tipik të pyjeve aluvionale (pyll që rritet në toka të krijuara nga depozitimet e rërës, baltës dhe materiale të tjera që sjellin lumenjtë gjatë përmbytjes), por gjatë dekadave të fundit është dëmtuar nga mbikullotja, zjarret periodike dhe ndotja e shkaktuar nga aktivitetet njerëzore. 

Këta faktorë, sipas tij, kanë reduktuar mbulesën bimore dhe kanë kufizuar rigjenerimin natyror të pyjeve breglumore.

Në shumë segmente të lumit, sipas tij, përmbytjet dhe transporti i sedimenteve krijojnë një dinamikë të fortë të habitatit. 

Banorët 

Të njëtën situatë konfirmojnë edhe banorë të zonës. Një prej tyre, Hasan Pashai, solli ndërmend se përgjatë brezit të lumit ka pasur më herët shumë më tepër gjelbërim.

“Këtu ka pasur akacie, plep, vërri, rrap edhe lajthi, por janë zhdukur me kalimin e viteve”, tha ai.

Të dy banorët theksuan se mbjellja nuk është e mjaftueshme nëse zona nuk ruhet.

“Ja e mbollëm, t’i kthejmë kurrizin pastaj?!”, tha banori Fatmir Saliaj, ndërsa tjetri kërkoi që ndërhyrja të zgjerohet dhe brezi i lumit të ruhet “me fanatizmin më të madh”.

Shkaqet e degradimit 

Sipas ekspertit të mjedisit, Olsi Nika, degradimi i habitateve përgjatë Vjosës lidhet me një kombinim faktorësh natyrorë dhe njerëzorë.

Një nga shkaqet kryesore të degradimit të brezit breglumor, sipas tij, është përdorimi intensiv i tokës përreth lumit, veçanërisht kullotja e pakontrolluar, e cila dëmton fidanët e rinj dhe pengon në stabilizimin e habitatit. 

Përveç kësaj, eksperti Nika shpjegon se, nxjerrja e inerteve nga shtrati i lumit ndryshon strukturën natyrore dhe ndikon në transportin e sedimenteve (materiale që lumi i merr me vete dhe i depoziton gjatë rrjedhës). 

Ndërkohë, ndotja nga aktivitetet bujqësore dhe përdorimi i pesticideve, sipas tij,  e rëndon më tej gjendjen.

“Një tjetër faktor, – që ai rendit, – janë zjarret e përsëritura dhe ndryshimet në përdorimin e tokës, të cilat kanë fragmentuar peizazhin dhe kanë dobësuar lidhjen natyrore mes lumit dhe zonave të përmbytjes”.

Ermela Toçi, përfaqësuese e projektit EU4Rivers, thotë se Vjosa përballet me presione të përditshme, si shkarkimet e ujërave urbane, ndotja nga aktivitetet bujqësore dhe ndërhyrjet në shtratin e lumit, përfshirë nxjerrjen e inerteve.

Sipas saj, mungesa e impianteve për trajtimin e ujërave të ndotura mbetet një nga problemet më të mëdha në zonë.

Nevoja për restaurim 

Edhe Olsi Nika vëren se problematika nuk kufizohet vetëm në segmentin e Rromës.

Një studim fizibiliteti i realizuar nga ekspertë të Universitetit të Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë (BOKU) dhe Universitetit Bujqësor të Tiranës ka identifikuar rreth 250 hektarë zona, që kanë nevojë për restaurim përgjatë Vjosës dhe degëve të saj, të shpërndara në rreth 10 segmente të ndryshme të luginës.

Megjithatë, eksperti Nika thekson se pjesë të mëdha të sistemit lumor të Vjosës mbeten ende në gjendje shumë të mirë ekologjike, ç’ka e bën lumin unik në shkallë evropiane.

Ndërhyrja e kufizuar 

Në këndvështrimin e ekspertit Olsi Nika, restaurimi i 3 hektarëve me rreth 7,500 fidanë ndihmon në krijimin e kushteve më të favorshme për biodiversitetin lokal. Por, ai e sheh procesin  kompleks dhe afatgjatë.

“Ndërhyrje të tilla mund të kenë ndikim pozitiv lokal, por ndikimi i tyre mbetet i kufizuar nëse nuk shoqërohen me masa më të gjera restaurimi dhe menaxhimi në të gjithë peizazhin lumor”, thotë ai.

Presionet që mbeten

Sipas një raporti të EcoAlbania, në Parkun Kombëtar të Vjosës dhe brenda një rrezeje prej 2 kilometrash nga kufijtë e tij janë identifikuar rreth 200 pika presioni të lidhura me aktivitete ekonomike. Këto përfshijnë industrinë nxjerrëse, marrjen e ujit, nxjerrjen e inerteve nga shtrati i lumit, ndotjen nga mbetjet urbane si edhe zhvillimin e pakontrolluar të turizmit.

Ndaj dhe, eksperti Nika thekson se nevojitet më shumë staf në terren, kapacitete teknike dhe monitorim shkencor afatgjatë.

Gjithçka në dorën tonë

“Projekti EU4Nature mund të luajë një rol të rëndësishëm në ruajtjen e biodiversitetit të Shqipërisë. Megjithatë, edhe autoritetet shqiptare duhet të bëjnë pjesën e tyre për të përballuar presionin në rritje mbi zonat e mbrojtura. Mbrojtja e natyrës shkon përtej përafrimit të politikave; ajo kërkon veprime konkrete në terren”, thotë Ambasadori i Bashkimit Evropian në Shqipëri, Silvio Gonzato.

The post 200 pika presioni rreth Vjosës, a mjafton mbjellja për ta shpëtuar?! appeared first on Faktoje.al.