India dhe BE kanĂ« finalizuar njĂ« marrĂ«veshje historike tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ«, tĂ« cilĂ«n presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen e cilĂ«soi si ânĂ«na e tĂ« gjitha marrĂ«veshjeveâ.
Marrëveshja vjen pas pothuajse dy dekadash negociatash me ndërprerje midis Indisë dhe BE-së, të cilat u përshpejtuan shumë në gjashtë muajt e fundit dhe më në fund u përfunduan vonë të hënën në mbrëmje, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Marrëveshja pritet të hapë tregun e gjerë dhe tradicionalisht të ruajtur fort të Indisë për 27 vendet në bllok, me fokus në sektorin e prodhimit dhe shërbimeve.
Ajo pritet të lehtësojë qasjen në treg për produktet kryesore evropiane, duke përfshirë makinat dhe verën, në këmbim të eksporteve më të lehta të tekstileve, gurëve të çmuar dhe farmaceutikëve.
Marrëveshja pritet të dyfishojë eksportet e BE-së në Indi deri në vitin 2032 duke eliminuar ose ulur tarifat në 96.6% të mallrave të tregtuara sipas vlerës, dhe do të çojë në kursime prej 4 miliardë eurosh në detyrime për kompanitë evropiane, tha BE.
âEvropa dhe India po bĂ«jnĂ« histori sotâ, tha von der Leyen nĂ« njĂ« deklaratĂ« pasi mbĂ«rriti nĂ« Delhi, ku u takua me kryeministrin indian, Narendra Modi, tĂ« martĂ«n.
âKemi pĂ«rfunduar marrĂ«veshjen mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. Kemi krijuar njĂ« zonĂ« tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« prej dy miliardĂ« banorĂ«sh, me tĂ« dyja palĂ«t qĂ« do tĂ« pĂ«rfitojnĂ«â.
Von der Leyen kishte deklaruar më parë se priste që eksportet në Indi të dyfishoheshin pas marrëveshjes, me BE-në që do të kishte qasje të paprecedentë në tregun indian, i cili më parë ishte shumë i mbrojtur.
India, vendi më i madh në botë me një popullsi prej 1.4 miliard banorësh, është gjithashtu një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në botë dhe është në rrugën e duhur për t'u bërë ekonomia e katërt më e madhe këtë vit, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar.
MarrĂ«veshja Ă«shtĂ« njĂ« nga mĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«set qĂ« India ka nĂ«nshkruar ndonjĂ«herĂ« dhe Modi theksoi se ajo pĂ«rfaqĂ«sonte rreth njĂ« tĂ« tretĂ«n e tregtisĂ« globale, duke e quajtur atĂ« âmarrĂ«veshjen mĂ« tĂ« madhe tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« nĂ« historiâ.
âKjo marrĂ«veshje ka sjellĂ« mundĂ«si tĂ« mĂ«dha pĂ«r 1.4 miliard indianĂ« dhe miliona njerĂ«z nĂ« vendet evropianeâ, tha ai. âĂshtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« shembull i mrekullueshĂ«m i sinergjisĂ« midis dy ekonomive kryesore tĂ« botĂ«sâ.
Marrëveshja do të çojë në uljen e tarifave mbi makinat nga Delhi në 10% gjatë pesë viteve nga 110% që ishte më parë, sipas një deklarate të BE-së, duke përfituar prodhuesit evropianë të makinave si Volkswagen, Renault, Mercedes-Benz dhe BMW.
Bisedimet tregtare midis dy vendeve filluan që në vitin 2007, por u ndërprenë për shkak të mosmarrëveshjeve mbi qasjen në makina, bujqësi dhe produkte qumështi.
Megjithatë, ato u rifilluan përsëri në vitin 2022 dhe u përshpejtuan me vrull gjatë gjashtë muajve të fundit përballë tarifave të rënda ndëshkuese nga administrata e Donald Trump në SHBA dhe shqetësimeve të përbashkëta mbi monopolin e Kinës mbi prodhimin global dhe kufizimet e vendit mbi eksportet kryesore.
India po përballet me tarifa prej 50% mbi eksportet në SHBA dhe BE po përballet me kërcënime për tarifa më të larta për shkak të kundërshtimeve të saj ndaj përpjekjeve të Trump për të marrë Grenlandën.
Sipas zyrtarëve, nënshkrimi zyrtar i marrëveshjes do të bëhet më vonë këtë vit dhe mund të hyjë në fuqi në fillim të vitit të ardhshëm. /Telegrafi/
Përshkallëzimi i radhës i tarifave duket se është shmangur për momentin, por tregtia midis SHBA-së dhe BE-së mbetet e paparashikueshme nën drejtimin e Donald Trump. DW tregon pikat e forta dhe të dobëta të të palëve.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e sheh ekonominë e vendit të tij në disavantazh në tregjet ndërkombëtare dhe dëshiron të zvogëlojë deficitin tregtarpërmes tarifave.
Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian (BE) së bashku përbëjnë partnerin më të madh tregtar të SHBA-së.
Pyetje dhe përgjigje më të rëndësishme rreth konflikteve tregtare dhe varësisë së ndërsjellë.
Sa e madhe është tregtia midis BE-së dhe SHBA-së?
BE-ja dhe SHBA-ja së bashku përbëjnë më shumë se 40 përqind të prodhimit ekonomik global dhe përfaqësojnë pothuajse një të tretën e tregtisë botërore.
Në vitin 2024, ato tregtuan mallra me vlerë më shumë se 975 miliardë dollarë amerikanë, ekuivalente me 867 miliardë euro. Duke përfshirë shërbimet, vëllimi total arrin në 1.68 trilion euro, sipas Këshillit Evropian.
A është bilanci tregtar i SHBA-së negativ?
Po, SHBA-ja blen dukshëm më shumë mallra nga BE-ja sesa i shesin BE-së.
Deficiti u rrit nga ekuivalenti i 156 miliardë eurove në vitin 2023 në 197 miliardë euro në vitin 2024.
Sipas Byrosë së Regjistrimit të SHBA-së, deficiti tregtar i SHBA-së në mallra me të gjithë botën është afërsisht 1 trilion euro.
BE-ja gjeneron suficite të konsiderueshme në sektorët e automobilave dhe farmaceutikës. SHBA-të regjistrojnë suficite vetëm në naftë, gaz dhe qymyr.
Po në lidhje me tregtinë e shërbimeve?
Për shkak të rëndësisë në rritje të gjigantëve të teknologjisë si Apple, Amazon, Microsoft, Meta dhe Google, SHBA-ja gjeneron një suficit të konsiderueshëm në tregtinë e shërbimeve.
Shërbimet financiare nga sektori i IT-së, ku të ardhurat nga licencimi luajnë një rol kyç, gjithashtu kontribuojnë në këtë suficit. Në përgjithësi, suficiti i SHBA-së në shërbime ishte ekuivalenti i 148 miliardë eurove në vitin 2024.
Prandaj, marrëdhëniet tregtare midis SHBA-së dhe BE-së janë shumë më të balancuara nga sa i portretizon Presidenti i SHBA-së Trump.
Ku ka probleme SHBA-ja në tregti?
Duke pasur parasysh rëndësinë në rritje të shërbimeve digjitale, tarifat ose taksat në këtë fushë mund ta godasin SHBA-në aty ku dhemb. Kjo do të ishte e mundur përmes instrumentit të BE-së për Masat Kundër Zbatimit të Ligjit (ACI), të ashtuquajturit bazooka tregtare. Megjithatë, ai nuk është përdorur kurrë.
A i duhet SHBA-së, BE-ja, si treg shitjesh?
Po, veçanërisht kur bëhet fjalë për eksportet e energjisë. SHBA-ja ka teprica të mëdha në këtë fushë.
Për shembull, gazi natyror i lëngshëm (LNG): Që nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022, evropianët kanë blerë ndjeshëm më shumë LNG nga SHBA-ja. Në vitin 2025, kjo arriti në 81 miliardë metra kub.
Kërkesa e shpejtë nga Evropa ka çuar në më shumë se gjysmën e të gjitha eksporteve të LNG-së amerikane që tani shkojnë në BE. Prandaj, varësia e fortë e Evropës nga importet e energjisë amerikane ka dy anë.
Sepse çdo ndërprerje jo vetëm që do ta godiste rëndë BE-në, por edhe prodhuesit dhe furnizuesit e gazit LNG në SHBA. Ky sektor është ndër mbështetësit e Trump.
Po produktet bujqësore?
Merrni për shembull sojen: SHBA-ja është furnizuesi i dytë më i madh në botë i sojës - vetëm Brazili prodhon më shumë. Blerësit më të mëdhenj të sojës amerikane janë Kina dhe BE-ja.
Kundërtarifat evropiane me vlerë prej 93 miliardë euro që BE-ja ka diskutuar përfshinin gjithashtu detyrime shtesë mbi sojën. Kjo mund të ndikojë negativisht në shitjet e sojës amerikane dhe në bujqësinë amerikane. BE-ja nuk do të pësonte ndonjë disavantazh të menjëhershëm. Mund të importojë sojë shtesë nga Brazili.
A ka nevojë SHBA-ja për Evropën për të financuar borxhin e saj?
Po. SHBA-ja ka borxhin më të lartë kombëtar në botë. Sipas Departamentit të Thesarit të SHBA-së, borxhi i përgjithshëm kombëtar ishte 38.4 trilionë dollarë më 7 janar të këtij viti. 6.79 trilionë dollarë (17.7 përqind) financohen nga huadhënës të huaj.
Japonia ishte mbajtësja më e madhe e obligacioneve të thesarit të SHBA-së jashtë SHBA-së në nëntor 2025, me 1.2 trilionë dollarë. Kreditori i dytë më i madh i vetëm është Mbretëria e Bashkuar.
Nëse mblidhen pjesët e të gjithë kreditorëve evropianë, bëhet e qartë se Evropa mban pothuajse gjysmën e të gjithë borxhit të SHBA-së jashtë vendit.
A po e dobëson politika tarifore dollarin?
Po. Tarifat e Trumpit rrisin rrezikun e inflacionit në SHBA. Në të njëjtën kohë, mosmarrëveshja mbi tarifat, deficitin buxhetor dhe uljet e normave të interesit në SHBA po përkeqëson pasigurinë ekonomike dhe politike në mbarë botën.
Ekspertët parashikojnë se rënia e dollarit kundrejt euros vitin e kaluar do të vazhdojë në vitin 2026.
Ata presin që Rezerva Federale e SHBA-së të ulë më tej normat e interesit këtë vit. Rezerva Federale e SHBA-së e uli tashmë normën e interesit nga 4.25 në 3.75 përqind në vitin 2025.
Humbjet e monedhës amerikane janë një shpatë me dy tehe. Për SHBA-në, një dollar i dobët i bën eksportet më të lira dhe për këtë arsye më konkurruese. Nga ana tjetër, i bën importet më të shtrenjta, gjë që nxit inflacionin në vend.
Për BE-në, importet e lira të energjisë nga SHBA-ja ulin inflacionin dhe ulin kostot e energjisë për kompanitë. Anasjelltas, një dollar i dobët i bën eksportet e BE-së në SHBA më të shtrenjta. Kjo i bën kompanitë e BE-së më pak konkurruese. /DW/
TIRANĂ, 24 janar /ATSH/ Bylisi ka ndalur sot hapin e kampionĂ«ve nĂ« fuqi tĂ« Egnatias, nĂ« ndeshjen hapĂ«se tĂ« JavĂ«s sĂ« 21-tĂ« tĂ« kategorisĂ« Abissnet Superiore.
Në ndeshjen e zhvilluar në Ballsh, lojtarët e Mirel Josës arritën një barazim të vyer 2-2 përballë rrogozhinasve.
Jahaja kaloi miqtë në avantazh në minutën e dytë shtesë të pjesës së parë. Me fillimin e pjesës së dytë vendasit arritën ta përmbysin rezultatin, në fillim me golin e Përgjonit në minutën e 50-të, e më pas Mustafa ktheu në gol penalltinë e dhënë në favor të vendasve në minutën e 57-të. Ishte Adjesa i cili në minutën e 70-të barazoi shifrat që do të qëndronin të pandryshuara deri në fundin e lojës.
Po sot nĂ« orĂ«n 16:30 nĂ« âLoro Boriçiâ luhet takimi Vllaznia-Partizani.
Ndeshja tjetër e programuar për ditën e sotme, ajo mes Tiranës dhe Flamurtarit, është shtyrë në shenjë respekti dhe solidariteti pas ngjarjes tragjike që preku lojtarin e KF Tiranës, Freddy Alvarez.
NĂ« kĂ«tĂ« moment tĂ« rĂ«ndĂ«, si dhe nĂ« dakordĂ«si me KF TiranĂ«n dhe KF Flamurtarin, Federata Shqiptare e Futbollit bĂ«ri me dije se ndeshja TiranaâFlamurtari, e programuar tĂ« zhvillohej sot nĂ« orĂ«n 13:30 nĂ« stadiumin âSelman StĂ«rmasiâ, Ă«shtĂ« shtyrĂ« pĂ«r nesĂ«r, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n orĂ«.
Po nesër, luhen edhe dy takime të tjera: Teuta-Vora (13:30) dhe AF Elbasani-Dinamo City (16:30).
Dhe një veprim i tillë vjen pasi presidenti Donald Trump kërcënoi të merrte Grenlandën dhe të vendoste një tarifë shtesë prej 35% për vendet që kundërshtojnë ambiciet e tij.
"Marrëveshja BE-SHBA e ngrirë për një kohë të pacaktuar!", ka thënë Bernd Lange, kryetar i komitetit të tregtisë së Parlamentit, në një postim në X, përcjell Telegrafi.
Nuk është e qartë nëse e gjithë marrëveshja tregtare, e cila kërkonte tarifa prej 15% për mallrat e Bashkimit Europian që transportohen në SHBA, është anuluar apo nëse pjesët që kanë hyrë tashmë në fuqi do të mbeten të tilla.
đąJetzt offiziell: EU-US Deal bis auf Weiteres auf Eis gelegt! Wir haben gerade beschlossen, Arbeit von @ep_trade zur rechtlichen Umsetzung Turnberry-Deal auszusetzen. Unsere SouverĂ€nitĂ€t&territoriale IntegritĂ€t stehen auf dem Spiel. Business as usual unmöglich #Grönland#Zölle â Bernd Lange (@berndlange) January 21, 2026
BE-ja dhe SHBA-të arritën një marrëveshje paraprake në korrik, duke e vënë në fuqi pjesën më të madhe të saj para se të nënshkruhej.
Lajmi erdhi ndërsa Trump i tha Forumit Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës se nuk kishte ndërmend të përdorte forcën për të blerë Grenlandën.
Por ai theksoi vazhdimisht një kërkesë që Evropa t'ia jepte Grenlandën Shteteve të Bashkuara në mënyrë efektive. /Telegrafi/
E goditi keq, apo e humbi me dashje? ĂshtĂ« kjo pyetje qĂ« i hedh mĂ« shumĂ« benzinĂ« zjarrit tĂ« polemikave pĂ«r finalen e KupĂ«s sĂ« Kombeve tĂ« AfrikĂ«s.
E sigurtë është vetëm që Brahim Diaz nuk do të merrte përsipër penalltinë, që do të mbetet gjatë një njollë në karrierën e tij.
NĂ« mediat marokene, po jo vetĂ«m ka marrĂ« zĂ« njĂ« teori konspirative, se ylli i Real Madrid gaboi me qĂ«llim me âPanenkĂ«nâ e tij.
Ky version mbështetet në disa fakte sipas akuzuesëve.
Sipas tyre, Brahim Diaz u urdhërua të gabonte, në mënyrë që të shuhej irritimi i tifozëve të Senegalit, që në ato momente po tentonin të hynin në fushë, duke u përplasur me forcat e sigurisë.
Por ka edhe shpjegime më sportivë.
Si përshembull, tensioni në kokën dhe këmbët e futbollistit, i aplifikuar nga koha e gjatë e pritjes, pas braktisjes së fushës nga skuadra senegaleze.
Kjo mbështetet edhe nga portieri I Senegalit, Edourd Mendy, që bëri pritjen më të lehtë, por atë të jetës.
âTĂ« mos bĂ«jmĂ« shaka. Cili lojtar do tĂ« donte tĂ« gabonte njĂ« penallti nĂ« minutĂ«n e fundit dhe qĂ« do ta bĂ«nte hero tĂ« njĂ« populli. Ai mendoi se do tĂ« hidhesha, por unĂ« prita deri nĂ« momentin e funditâ, ka thĂ«nĂ« portieri.
VetĂ« Brahim Diaz ka reaguar me njĂ« postim nĂ« rrjetet sociale. Ai ka kĂ«rkuar falje pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si zgjodhi tĂ« godasĂ« penalltinĂ«, duke thĂ«nĂ« se âe ka zemrĂ«n e thyer dhe se do tĂ« bĂ«jĂ« maksimumin nĂ« tĂ« ardhmen pĂ«r tĂ« shlyer gabiminâ.
Një mision aspak i lehtë, duke ditur se polemikat për këtë finale do të vazhdojnë gjatë.
Dyshimi se partneri juaj po ju tradhton rrallë shfaqet pa arsye. Më shpesh ai shfaqet fshehurazi, përmes ndryshimeve të vogla që nuk mund t'i shpjegojmë në fillim, por që padyshim mund t'i ndiejmë. Janë këto shenja të fshehura që shpesh thonë më shumë sesa provat e hapura.
Një nga alarmet e para është një ndryshim në komunikim. Një partner që më parë ishte i hapur, bisedonte dhe i interesuar për ditën tuaj mund të bëhet i tërhequr, i munguar ose, anasjelltas, jashtëzakonisht nervoz.
Bisedat bëhen më të shkurtra, më sipërfaqësore dhe pyetjet në lidhje me kohën e tij ose të saj përballen me reagime mbrojtëse ose përgjigje të paqarta. Shpesh ndihet sikur papritmas je bërë mysafir në marrëdhënien tënde.
Mënyra e përdorimit të telefonave celularë dhe rrjeteve sociale është veçanërisht mbresëlënëse. Nëse partneri juaj papritmas fsheh ekranin e tij, ndryshon fjalëkalimet, e merr telefonin në banjo ose reagon tepër kur i afroheni ndërsa ai po shkruan mesazhe, kjo mund të jetë një shenjë se ai po mban një sekret. Problemi nuk është në vetë telefonin, por në një ndryshim të papritur në sjellje që nuk ka një shpjegim të arsyeshëm.
Distanca emocionale është një tjetër tregues i zakonshëm. Mungesa e butësisë, shmangia e prekjes, përqafimet e rralla ose mungesa e plotë e intimitetit shpesh justifikohen si lodhje ose stres, por nëse kjo gjendje vazhdon, ia vlen të pyesësh se çfarë po ndodh vërtet. Ndonjëherë ndodh ekstremi i kundërt: një valë e papritur vëmendjeje, dhuratash dhe komplimentesh që duken paksa të pasinqerta, sikur të vijnë nga një ndjenjë faji.
Ndryshimet në rutinë mund të jenë gjithashtu domethënëse. Orari i papritur jashtë orarit, udhëtimet e shpeshta të biznesit ose hobi të reja që nuk ju përfshijnë mund të krijojnë hapësirë për një jetë të dyfishtë. Nëse kjo shoqërohet me mospërputhje në histori ose nëse partneri juaj harron diçka që ka thënë më parë, dyshimi rritet natyrshëm.
ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se asnjĂ« nga kĂ«to shenja mĂ« vete nuk Ă«shtĂ« provĂ« e tradhtisĂ«. NjerĂ«zit kalojnĂ« nĂ«pĂ«r stres, kriza dhe faza tĂ«rheqjeje. Por kur ndodhin shumĂ« nga kĂ«to ndryshime nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« dhe zgjasin pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« zgjatur kohore, intuita juaj mund tĂ« jetĂ« duke u pĂ«rpjekur t'ju tregojĂ« diçka. NĂ« vend qĂ« tĂ« bĂ«ni akuza tĂ« shpejta, hapi mĂ« i shĂ«ndetshĂ«m Ă«shtĂ« tĂ« zhvilloni njĂ« bisedĂ« tĂ« hapur.
Komuna e Vitisë ka njoftuar fermerët se Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural, përmes Agjencisë për Zhvillimin e Bujqësisë, do të vazhdojë mbështetjen e sektorit të blegtorisë në kuadër të Programit të Pagesave Direkte për vitin 2025.
Sipas njoftimit, përkrahja financiare do të realizohet përmes pagesave direkte për qumësht, për therjet e raportuara të gjedhit, për viçat për majmëri, për zogjtë për majmëri të tipit brojler, si dhe për akuakulturë.
Nga Komuna e Vitisë bëhet e ditur se thirrja për aplikim hapet më 19 janar 2026 dhe do të jetë e vlefshme deri më 18 shkurt 2026, në ora 16:00.
Fermerët e interesuar ftohen të aplikojnë brenda afatit të paraparë, ndërsa kriteret dhe kushtet e aplikimit janë të publikuara në uebfaqet zyrtare të Ministrisë së Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural dhe të Agjencisë për Zhvillimin e Bujqësisë. /Telegrafi/
Ndeshjet e Superiores prodhuan rezultate interesante. Flamurtari triumfoi 3-0 ndaj Bylis, duke marrĂ« 3 pikĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. VlonjatĂ«t shĂ«nuan me Urbaez, Marku dhe Maksuti. Me kĂ«tĂ« rezultat, ekipi i Moreioros shkon nĂ« vendin e 8-tĂ« me 18 pikĂ«. BallshiotĂ«t janĂ« nĂ« vendin e 9-tĂ« me 18 pikĂ«. NĂ« sfidĂ«n tjetĂ«r, barazim 2-2 mes Egnatias dhe [âŠ]
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se vendet që bëjnë biznes me Iranin do të përballen me një tarifë prej 25% për tregtinë që bëjnë me Amerikën.
Kjo vjen ndërsa Irani po përdor forcën ndaj protestuesve, me mijëra njerëz që dyshohet se kanë vdekur deri më tani.
Kujtojmë se Trump e ka përdorur kërcënimin me tarifa edhe më parë për të ushtruar presion mbi disa vende.
Por çfarë dimë për rastin e Iranit?
TĂ« hĂ«nĂ«n, Trump postoi nĂ« Truth Social: "Duke hyrĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« fuqi, çdo vend qĂ« bĂ«n biznes me RepublikĂ«n Islamike tĂ« Iranit do tĂ« paguajĂ« njĂ« tarifĂ« prej 25% pĂ«r çdo biznes qĂ« bĂ«het me Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«sâ.
Por presidenti nuk ka hyrë në asnjë detaj përtej kësaj, shkruan BBC, përcjell Telegrafi.
Cilat vende tregtojnë me Iranin?
Nga mbi 100 vendet që tregtojnë me Iranin, Kina është partneri i saj më i madh i eksportit.
Gjatë vitit deri në tetor 2025, ajo bleu më shumë se 14 miliardë dollarë (rreth 12 miliardë euro) produkte nga Irani, sipas shifrave nga Monitori i të Dhënave Tregtare, të cilat bazohen në statistikat nga Administrata Doganore e Republikës Islamike të Iranit.
Kina pasohet nga Iraku, i cili mori mallra me vlerë 10.5 miliardë dollarë (rreth 9 miliardë euro) nga fqinji i saj.
Irani gjithashtu numëron Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Turqinë midis klientëve të tij më të mëdhenj.
Në fakt, eksportet nga Irani në Turqi u rritën ndjeshëm nga 4.7 miliardë dollarë (rreth 4 miliardë euro) në vitin 2024 në 7.3 miliardë dollarë (rreth 6.2 miliardë euro) vitin e kaluar.
Pothuajse të gjitha 10 eksportet kryesore të Iranit lidhen me karburantin - është një nga prodhuesit më të mëdhenj të naftës në botë.
Ai gjithashtu dërgon ushqim në vende të tjera, duke përfshirë fistikë dhe domate.
Megjithatë, Irani blen shumë më tepër artikuj bazë nga partnerët e tij tregtarë sesa eksporton.
Ushqimi përbën rreth një të tretën e importeve të Iranit, në veçanti misri, orizi, farat e lulediellit dhe vajrat, si dhe soja.
Por importi më i madh i Iranit është ari.
Në 12 muajt deri në tetor, ai importoi ar me vlerë 6.7 miliardë dollarë (rreth 5.7 miliardë euro) krahasuar me 4.8 miliardë dollarë (rreth 4.1 miliardë euro) një vit më parë.
Si mund të zbatohet tarifa?
Postimi i Trump thotë se tarifa prej 25% është "efektive menjëherë" dhe urdhri është "përfundimtar".
Megjithatë, deri më tani nuk ka pasur detaje nga Shtëpia e Bardhë se si do të funksionojë në praktikë, ose për cilat vende konkretisht do të zbatohet.
Veç kësaj, nuk e dimë nëse do të mbulojë të gjitha vendet që merren me Iranin apo vetëm partnerët e tij më të mëdhenj tregtarë.
ĂshtĂ« gjithashtu e paqartĂ« nĂ«se taksa prej 25% do tĂ« vijĂ« pĂ«rveç tarifave ekzistuese qĂ« administrata Trump ka vendosur tashmĂ«, pĂ«rcjell Telegrafi.
SHBA-të gjithashtu nuk kanë specifikuar se sipas cilit ligj do të futet tarifa e re.
Tarifat gjithëpërfshirëse të njoftuara prillin e kaluar u vendosën sipas Aktit Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës.
Megjithatë, vlerëson shkrimi i BBC, zbatimi i tarifës së propozuar mund të jetë i vështirë.
Irani vlerësohet se ka fituar miliarda nga eksportet e naftës në vitin 2024 duke përdorur një flotë anijesh në hije që janë të vështira për t'u ndjekur dhe duke shitur naftën e tij në juan kinez në vend të dollarëve amerikanë më tradicionalë.
Si mund të ndikojë kjo në marrëdhëniet SHBA-Kinë?
Në pamje të parë, njoftimi i Trump rrezikon të rindezë konfliktin tregtar midis SHBA-së dhe Kinës.
Nëse presidenti e kishte me të vërtetë atë që shkroi, kjo do të thoshte se mallrat kineze të dërguara në SHBA duhet t'i nënshtrohen menjëherë tarifës së re prej 25%.
Megjithatë, këto tashmë i nënshtrohen një norme mesatare tarifore prej 30.8%, sipas Bloomberg Economics.
Pra, a do të vendoset tarifa e re përveç tarifës aktuale? Apo do të bëhen lëshime?
Kina ka treguar më parë një gatishmëri për t'u kundërvënë asaj që e percepton si veprim joproporcional nga SHBA-të.
Ajo e ka bërë këtë pjesërisht duke futur tarifat e veta, por më e rëndësishmja është se duke njoftuar kufizime në eksportet e metaleve të rralla, të cilat SHBA-ja ka nevojë urgjente për industritë e saj të teknologjisë së lartë.
Kina aktualisht dominon furnizimin global, duke i dhĂ«nĂ« asaj njĂ« ndikim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m, gjĂ« qĂ« e ndihmoi Pekinin tĂ« arrinte ânjĂ« armĂ«pushim tĂ« pĂ«rkohshĂ«m tregtarâ me SHBA-nĂ« nĂ« nĂ«ntor qĂ« zbuti tensionet.
Pra, futja e një tarife të re prej 25% ndaj Kinës tani do të ishte shumë provokuese, dhe Pekini tashmë ka paralajmëruar se do të "marrë të gjitha masat e nevojshme për të mbrojtur të drejtat dhe interesat e saj legjitime".
Analistët vënë në dyshim nëse kjo do të ndodhë vërtet, duke pasur parasysh ndikimin në botën reale të njoftimeve të mëparshme të Trump që nuk përputhen gjithmonë me titullin fillestar.
ĂfarĂ« po ndodh me ekonominĂ« e Iranit?
Rezervat e mëdha të naftës së Iranit e bëjnë atë një nga 10 prodhuesit më të mëdhenj të naftës në botë dhe ai duhet të jetë një burim pasurie të madhe.
Megjithatë, ekonomia e tij është gjymtuar nga vitet e keqmenaxhimit të financave publike, një rënie në shitjet e naftës dhe sanksionet e ashpra ndërkombëtare.
Shumë nga 92 milionë banorët e vendit po përpiqen të përballojnë gjërat bazë si ushqimi dhe shërbimet, dhe kostoja e jetesës është në qendër të protestave në javët e fundit.
Shpenzimet e familjeve kanë ka rënë krahasuar me kulmin e vitit 2008, sipas analizës së BBC-së, dhe kufizimet qeveritare mbi aftësinë e grave për të punuar e kanë ulur shkallën e punësimit nga 42.4% në dy dekada.
Në të njëjtën kohë, gjërat janë bërë më të shtrenjta për shkak të inflacionit të lartë, i cili arriti në 48.4% në tetor, mes ndryshimeve të politikave qeveritare që kanë çuar në rënien e vlerës së rialit kundrejt dollarit amerikan.
Kjo i bën importet edhe më të shtrenjta. Këto janë edhe më të rëndësishme sepse mungesa e konsiderueshme e investimeve në sistemet e energjisë elektrike dhe ujit do të thotë se ato janë të paqëndrueshme dhe kanë minuar premtimet e qeverisë për të rritur prodhimin vendas të gjithçkaje, nga ushqimi te mallrat e konsumit.
Një ulje e subvencioneve të karburantit në dhjetor dhe potencialisht edhe më pak tregti e jashtme për shkak të këtyre tarifave të fundit do të thotë se inflacioni mund të rritet edhe më shumë dhe ta shtyjë ekonominë edhe më afër kolapsit. /Telegrafi/
TIRANĂ, 13 janar /ATSh/ Kreu i Aviacionit Civil Shqiptar, Maksim Ethemaj, deklaroi se Aeroporti NdĂ«rkombĂ«tar i Rinasit operon me nivel tĂ« lartĂ« sigurie, falĂ« sistemeve tĂ« kamerave, kontrollit tĂ« aksesit dhe protokolleve tĂ« avancuara tĂ« sigurisĂ«.
Në një intervistë televizive ai njoftoi se vitin e ardhshëm Aeroporti do të ketë gjashtë porta të reja dhe 17 kabina check-in, të cilat do të lehtësojnë ndjeshëm lëvizjen e udhëtarëve.
Sa i përket linjave të reja të fluturimeve, Ethemaj bëri të ditur se Shqipëria do të ketë fluturime direkte me Kanadanë, me fluturimin e parë jashtë Europës që pritet në qershor. Po ashtu, nga Kopenhaga do të ketë fluturime të përditshme, ndërsa do të shtohen linjat drejt disa qyteteve të Suedisë.
Ethemaj njoftoi se po zhvillohen negociata me Marokun, Norvegjinë, Katarin dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës për zgjerimin e rrjetit të fluturimeve.
Kreu i Aviacionit Civil theksoi se në rastet e motit të keq, fluturimet nuk kryhen, pasi prioritet është siguria e udhëtarëve. Ai shtoi se anulimet për shkak të kushteve atmosferike nuk konsiderohen të shkaktuara nga linjat ajrore dhe udhëtarët nuk kompensohen, duke u bazuar në parimin e force majeure.
Gjatë vitit 2025, sipas të dhënave të Aviacionit Civil, 12 milionë turistë vizituan Shqipërinë, duke rritur numrin e udhëtarëve në Aeroportin e Rinasit dhe duke konfirmuar rëndësinë e zgjerimit të linjave ajrore.
TIRANĂ, 13 janar /ATSH/ Kampionati i KategorisĂ«  Superiore rikthehet tĂ« mĂ«rkurĂ«n me ndeshjet e javĂ«s sĂ« 19-tĂ«.
Tre takime do tĂ« luhen mĂ« 14 janar. NĂ« stadiumin âAdush Muçaâ tĂ« Ballshit, Bylis do tĂ« presĂ« TiranĂ«n nĂ« orĂ«n 13:30.
NĂ« orĂ«n 17:00 do tĂ« zhvillohen dy ndeshjet e tjera. NĂ« stadiumin âLoro Boriçiâ do tĂ« luhet supersfida Vllaznia â Egnatia, ndĂ«rsa nĂ« âElbasan Arenaâ, AF Elbasani do tĂ« pĂ«rballet me Flamurtarin.
TĂ« enjten janĂ« programuar dy ndeshjet e fundit tĂ« javĂ«s sĂ« 19-tĂ« tĂ« âAbissnet Superioreâ. NĂ« orĂ«n 13:30, nĂ« stadiumin e VorĂ«s, do tĂ« luhet ndeshja Partizani â FK Vora.
Java e 19-tĂ« do tĂ« mbyllet me takimin Teuta â Dinamo City, qĂ« do tĂ« zhvillohet nĂ« stadiumin âNiko Dovanaâ, nĂ« orĂ«n 17:00.
Kryetari i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Tiranë, Nikolin Jaka, në një bisedë për Radio Kosovën, ka thënë se një trend i veçantë i periudhës së fundit është se Kosova është bërë investitori më i madh në Shqipëri, duke çuar në rritje të ndjeshme të investimeve direkte dhe duke shfrytëzuar potencialin e tregut shqiptar në sektorë si pasuritë e paluajtshme, ndërtimi, energjia dhe turizmi.
Z. Jaka, si e vlerësoni nivelin aktual të bashkëpunimit ekonomik ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë?
Nikolin Jaka: Bashkëpunimi ekonomik dhe tregtar ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë ka njohur përmirësime të dukshme gjatë viteve të fundit, duke reflektuar vullnetin politik dhe interesin në rritje të komunitetit të biznesit në të dy vendet. Shkëmbimet tregtare kanë arritur në nivele historike. Për pjesën e parë të vitit 2025, eksportet shqiptare në Kosovë vlerësohen rreth 420 milionë euro (rreth 41 miliardë lekë), pothuajse dyfish më shumë se periudha e njëjtë e vitit të kaluar. Importet nga Kosova drejt Shqipërisë janë gjithashtu në rritje, por në përgjithësi mbeten në nivele më të ulëta krahasuar me eksportet e Shqipërisë.
Megjithatë, pavarësisht këtyre rezultateve, niveli aktual i bashkëpunimit mbetet ende nën kapacitetin real që dy ekonomitë mund të arrijnë, duke pasur parasysh afërsinë gjeografike, lidhjet historike dhe kulturore, si dhe strukturën komplementare të tregjeve. Tregtia është e përqendruar kryesisht në sektorë tradicionalë si materialet e ndërtimit, karburantet, pijet, metalet dhe mineralet, ndërsa sektorë të tjerë me vlerë të shtuar mbeten të pashfrytëzuar.
Nga perspektiva e biznesit, pengesat administrative, procedurat doganore, si dhe zbatimi jo gjithmonë efektiv i marrëveshjeve ekzistuese, vazhdojnë të konsiderohen si barriera në thellimin real të bashkëpunimit ekonomik. Për këtë arsye, është e nevojshme një qasje më praktike dhe e koordinuar, e fokusuar në lehtësimin e procedurave, harmonizimin e rregulloreve dhe krijimin e kushteve konkrete që bizneset të operojnë më lirshëm dhe më konkurrueshëm në të dy tregjet.
Cilët janë sektorët kryesorë ku bashkëpunimi ekonomik ndërmjet dy vendeve ka shënuar rritje vitet e fundit?
Nikolin Jaka: Vitet e fundit, bashkëpunimi ekonomik ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës ka shënuar rritje në disa sektorë kyçë, ku interesimi i bizneseve dhe mbështetja institucionale kanë dhënë rezultate konkrete.
Një nga fushat kryesore mbetet tregtia e mallrave industriale, veçanërisht materialet e ndërtimit, mineralet, energjia dhe produkte të tjera industriale, të cilat përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të shkëmbimeve tregtare ndërmjet dy vendeve.
Sektori i energjisë përfaqëson një drejtim të rëndësishëm dhe relativisht të ri bashkëpunimi, veçanërisht përmes funksionimit të bursës shqiptare të energjisë ALPEX dhe projekteve të përbashkëta në fushën e energjisë elektrike, të cilat po krijojnë mundësi për optimizimin e burimeve dhe stabilizimin e tregut energjetik në nivel rajonal.
Gjithashtu, transporti dhe infrastruktura logjistike janë fusha ku bashkëpunimi është intensifikuar, veçanërisht në drejtim të përdorimit të porteve shqiptare nga bizneset e Kosovës dhe realizimit të projekteve infrastrukturore që synojnë lehtësimin e lëvizjes së mallrave dhe shërbimeve.
Në sektorin e bujqësisë dhe produkteve ushqimore, ka pasur rritje të shkëmbimeve tregtare dhe nisma bashkëpunimi në nivel qeveritar, megjithëse ekziston ende potencial i pashfrytëzuar për rritjen e vlerës së shtuar dhe standardizimin e produkteve.
Megjithatë, pavarësisht këtyre zhvillimeve pozitive, investimet direkte ndërmjet dy vendeve mbeten ende relativisht modeste. Sektori privat vazhdon të kërkojë një mjedis më të favorshëm biznesi, infrastrukturë më të zhvilluar dhe mekanizma mbështetës që do të nxisnin bashkëpunime më të thelluara dhe afatgjata.
ĂfarĂ« ndikimi kanĂ« pasur marrĂ«veshjet ndĂ«rqeveritare nĂ« rritjen e shkĂ«mbimeve tregtare ndĂ«rmjet dy vendeve?
Nikolin Jaka: Marrëveshjet ndërqeveritare kanë pasur një rol të rëndësishëm në krijimin e bazës institucionale dhe ligjore për rritjen e shkëmbimeve tregtare ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës. Nga këndvështrimi i biznesit, këto marrëveshje janë thelbësore pasi krijojnë siguri juridike për investitorët. Veçanërisht marrëveshjet për mbrojtjen dhe nxitjen e investimeve dypalëshe që synojnë të rrisin kapitalin ndërkufitar dhe të inkurajojnë angazhimin më aktiv të sektorit privat në të dy tregjet.
Gjithashtu, marrëveshjet e reja në fusha si bujqësia, sigurimet shoqërore, hekurudhat, energjia dhe bashkëpunimi kufitar kanë zgjeruar ndjeshëm kornizën e bashkëpunimit ekonomik, duke krijuar premisa për integrim më të thelluar të tregjeve dhe përmirësim të kushteve operacionale për bizneset.
Lehtësirat doganore, njohja reciproke e dokumenteve dhe standardeve industriale, si dhe masat për thjeshtimin e procedurave, kanë ndihmuar në reduktimin e barrierave për tregti dhe në rritjen e mobilitetit të mallrave dhe shërbimeve ndërmjet dy vendeve.
Mirëpo, duhet theksuar se, pavarësisht progresit në nivel formal dhe institucional, ndikimi real i këtyre marrëveshjeve në terren shpesh mbetet më i kufizuar për shkak të sfidave në zbatimin praktik. Për komunitetin e biznesit, fokusi kryesor duhet të jetë tani te monitorimi i zbatimit, koordinimi institucional dhe shndërrimi i këtyre marrëveshjeve nga dokumente formale në instrumente funksionale që prodhojnë rezultate konkrete ekonomike.
Sa i interesuar është sektori privat për investime të ndërsjella ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë?
Nikolin Jaka: Mungesa e barrierave gjuhësore dhe kulturore, afërsia gjeografike dhe lidhjet historike mes Shqipërisë dhe Kosovës e bëjnë procesin e integrimit të bizneseve shumë më të lehtë dhe më të shpejtë.
Megjithatë, një trend i dukshëm i viteve të fundit është se bizneset nga Kosova tregojnë një interes shumë më të lartë për të investuar në Shqipëri sesa bizneset shqiptare në Kosovë. Në fakt, Kosova është bërë investitori kryesor i huaj në Shqipëri për vitin 2025, duke shënuar një vit rekord për flukset e kapitalit dhe blerjet strategjike në tregun shqiptar.
Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se vetëm për tremujorin e tretë të 2025, investimet nga Kosova arritën 90 milionë euro, katër herë më shumë se një vit më parë. Për të gjithë 9-mujorin e vitit, investimet direkte nga Kosova kapën 153 milionë euro, duke regjistruar një rritje dramatike prej 139% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.
Referuar këtyre shifrave, mund të themi se janë disa arsye pse Shqipëria paraqet interes për shumë biznese nga Kosova. Së pari, Shqipëria ofron një treg në rritje, veçanërisht falë zhvillimit të turizmit dhe rritjes së konsumit, si dhe mundësive për zgjerim në sektorë të ndryshëm, që e bëjnë vendin një destinacion shumë të favorshëm për investime.
Në Shqipëri, ndërkohë, ka kërkesë të lartë për banesa dhe prona, veçanërisht nga të huajt dhe diaspora shqiptare. Për pasojë, duke qenë se tregu i pasurive të paluajtshme në Shqipëri ka shënuar një rritje të ndjeshme, kompanitë e ndërtimit në Kosovë kanë shfaqur interes të lartë. Kompani ndërtimi nga Kosova kanë blerë pjesë në kompani shqiptare për të pasur lehtësi ligjore, për të marrë leje ndërtimi më shpejt dhe për të ndërtuar me partnerë lokalë, duke parë mundësi të shumta për projekte të reja. Në ndryshim nga Kosova, ku tregu është i tejngopur, Shqipëria ofron një hapësirë më të madhe.
Nga ana tjetër, Shqipëria ofron një gamë të gjerë incentiva për bizneset nga Kosova, si në formë zyrtare, ashtu edhe përmes lehtësirave praktike.
Nga perspektiva jonë institucionale, ky trend duhet parë jo si një largim i kapitalit, por si një mundësi për të forcuar bashkëpunimin ekonomik mbarëkombëtar dhe për të krijuar një hapësirë më të integruar biznesi ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës. Nikolin Jaka: Ky është momenti që të punojmë shumë që institucionet të krijojnë mekanizma mbështetës për bizneset, duke e bërë këtë proces më të strukturuar, më të sigurt dhe me përfitime afatgjata për të dyja palët./rtk/
TIRANĂ, 7 janar /ATSH/ Java e 18-tĂ« e KategorisĂ« Superiore ishte e fundit pĂ«r vitin 2025, ndĂ«rsa kampionati do tĂ« rikthehet tĂ« mĂ«rkurĂ«n, mĂ« 14 janar, me ndeshjet e javĂ«s sĂ« 19-tĂ«.
Kampionatin e kryeson Egnatia me 37 pikë, por skuadra me sulmin më të mirë deri në këtë fazë është Dinamo City, e cila ka realizuar 27 gola, tre më shumë se Vllaznia dhe katër më shumë se Egnatia.
Dejvi Bregu është golashënuesi më i mirë i Dinamo City, me shtatë gola të realizuar deri tani, duke qenë një nga pikat kyçe të repartit ofensiv të bluve.
Sa i përket mbrojtjes, Egnatia dhe AF Elbasani janë dy skuadrat që kanë pësuar më pak gola në 18 javët e para të kampionatit, vetëm 11 secila. Pas tyre renditet Dinamo City, me 12 gola të pësuar.
Në 18 ndeshjet e zhvilluara deri më tani, Egnatia ka regjistruar 11 fitore, katër barazime dhe vetëm tri humbje, duke qenë skuadra me më shumë fitore në kampionat. Ndërkohë, Dinamo City është skuadra që ka regjistruar fitoren më të thellë të këtij sezoni, 6-2 ndaj Tiranës.
Një produkt i ri teknologjik automatizon përpunimin e faturave të furnitorëve për kompaniqë përpunojnë volume të larta faturash dhe përdorin sisteme të ndryshme ERP.
Zgjidhja redukton ndjeshëm punën manuale të departamenteve financiare dhe rrit shpejtësinë, saktësinë dhe kontrollin e procesit.
Ky produkt është zhvilluar dhe lansuar nga kompania vendore Kutia dhe ështëimplementuar fillimisht te Duo Cosmetics, duke u integruar drejtpërdrejt me ERP-në ekzistuese të kompanisë, pa pasur nevojë për ndryshime në proceset aktuale të punës.
ĂfarĂ« bĂ«n ky produkt?
Sistemi i zhvilluar nga Kutia përpunon faturat e furnitorëve nga PDF në mënyrë plotësisht të automatizuar - nga leximi i dokumentit deri te regjistrimi në ERP.
Ai:
⹠lexon faturat direkt nga dokumentet PDF, pavarësisht formatit apo gjuhës,
⹠identifikon automatikisht furnitorin dhe strukturën e faturës,
⹠nxjerr të dhënat kryesore si numri i faturës, data, shumat dhe artikujt,
⹠kryen llogaritje shtesë kur faturat nuk përmbajnë çmime për njësi,
⹠dhe i regjistron faturat në ERP si fatura furnitori (draft).
Procesi realizohet pa template fikse dhe pa nevojë për ndërhyrje manuale në rastet standarde.
Klikoni këtu për të mësuar më shumë rreth produktit apo kontaktoni sales@kutia.net.
TIRANĂ, 6 janar/ATSH/ Tirana International Airport (TIA) njofton se pĂ«r shkak tĂ« kushteve tĂ« pafavorshme tĂ« motit, disa fluturime mund tĂ« pĂ«sojnĂ« ndryshime nĂ« oraret e parashikuara.
Sipas TIA-s, operacionet në aeroport vazhdojnë normalisht, ndërsa stafi është në koordinim të vazhdueshëm për të siguruar mbarëvajtjen e shërbimeve dhe për të garantuar sigurinë e pasagjerëve.
Pasagjerëve u rekomandohet të kontrollojnë statusin e fluturimit të tyre përpara nisjes dhe të qëndrojnë në komunikim të drejtpërdrejtë me linjën ajrore për çdo përditësim të mundshëm.
NĂ«se peshqirĂ«t tuaj mbajnĂ« erĂ« lagĂ«shtie, nuk rekomandohet tâi hidhni, por tĂ« pĂ«rdorni vetĂ«m dy pĂ«rbĂ«rĂ«s qĂ« do tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« largimin e shpejtĂ« tĂ« erĂ«s sĂ« pakĂ«ndshme.
Konkretisht, është një problem i zakonshëm që peshqirët humbasin butësinë e tyre me kalimin e kohës, dhe tharja në dimër mund të jetë veçanërisht sfiduese, duke rezultuar në një erë të pakëndshme lagështie.
Nëse lavatriçja juaj është e pastër dhe rrobat e tjera nuk kanë erë të pakëndshme, atëherë duhet t'i lani peshqirët së pari në ujë të nxehtë me një filxhan uthull të bardhë, dhe pastaj t'i lani në ujë të nxehtë me gjysmë filxhani sodë buke.
Kjo metodĂ« duhet tĂ« largojĂ« aromat e pakĂ«ndshme dhe mbetjet e grumbulluara, megjithĂ«se pĂ«r rezultate optimale Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi thani peshqirĂ«t plotĂ«sisht.
Para së gjithash, duhet të derdhni një filxhan uthull direkt në kazan të lavatriçes dhe të filloni larjen me ujë të nxehtë pa detergjent. Pas kësaj, vazhdoni me një cikël shtesë shpëlarjeje për të hequr erën e uthullës. Pastaj, shtoni gjysmë filxhani sodë buke direkt në kazan dhe bëni një tjetër larje të ngrohtë pa detergjent.
Përfundoni me një cikël shtesë shpëlarjeje për t'u siguruar që të gjitha mbetjet janë hequr. Pas kësaj, duhet t'i thani peshqirët në tharëse në temperaturë të lartë ose t'i varni, duke u siguruar që të jenë plotësisht të thatë para se t'i vendosni në dollap.
Me theksin e tij të rremë anglez, drejtuesi misterioz i radios transmetonte për në Mbretërinë e Bashkuar nga një stacion gjerman, duke përhapur thashetheme dhe ekzagjerime në ditët e para të Luftës së Dytë Botërore.
Nga: Greg McKevitt / BBC PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Tre ditĂ« pĂ«rpara dorĂ«zimit pa kushte tĂ« GjermanisĂ« - nĂ« DitĂ«n e Fitores nĂ« EvropĂ« [VE Day], nĂ« maj tĂ« vitit 1945 - korrespondenti i luftĂ«s nga BBC-ja, Wynford Vaughan-Thomas, foli nga njĂ« studio radioje nĂ« Hamburg, nĂ« tĂ« njĂ«jtin mikrofon dhe gjatĂ«si valore nĂ« tĂ« cilat disa javĂ« mĂ« parĂ« ishte transmetuar propaganda naziste. âSonte nuk do tĂ« dĂ«gjoni mendimet mbi lajmet nga William Joycei. Sepse z. Joyce, Lordi Haw-Haw pĂ«r shumicĂ«n prej nesh nĂ« Britani, ka qenĂ« shumĂ« i pafat pĂ«r ta ndĂ«rprerĂ« karrierĂ«n e tij tĂ« transmetimit ... Kjo Ă«shtĂ« BBC-ja qĂ« thĂ«rret tĂ« gjithĂ« dĂ«gjuesit e pĂ«rvuajtur nĂ« Britani, tĂ« cilĂ«t pĂ«r gjashtĂ« vjet janĂ« detyruar tĂ« durojnĂ« tonet helmuese tĂ« z. Joyceâ. Duke kĂ«rkuar nĂ« tavolinĂ«n e Joyceit, Vaughan-Thomas gjeti orarin e tij pĂ«r 10 prill 1945: âNĂ« fund tĂ« tij ndodhet pika e lavdishme: ora 14:50 deri 15:10, ânjĂ« pauzĂ« pĂ«r tĂ« mbledhur mendjenââ.
Joyce kishte ikur nga qyteti i shkatĂ«rruar nga lufta, disa javĂ« mĂ« parĂ«, me dokumente false - i dĂ«shpĂ«ruar dhe me shpresĂ«n pĂ«r tâi shpĂ«tuar kapjes nga forcat aleate tĂ« cilat po pĂ«rparonin. NĂ« incizimin e tij tĂ« fundit, ai tingĂ«llon i dehur dhe i mundur: âGjithmonĂ« kam shpresuar dhe besuar se, nĂ« fund tĂ« fundit, do tĂ« kishte njĂ« aleancĂ« ... midis AnglisĂ« dhe GjermanisĂ«. Epo, pĂ«r momentin kjo duket e pamundur. MirĂ«. NĂ«se nuk mund tĂ« ketĂ«, atĂ«herĂ« vetĂ«m mund tĂ« them se e gjithĂ« puna ime ka qenĂ« e kotĂ«â. Incizimi, i marrĂ« nga njĂ« regjistrues i arrestuar nazist, mund tĂ« mos jetĂ« transmetuar kurrĂ«. Si nazist i pĂ«rkushtuar deri nĂ« fund, ai e mbylli me fjalĂ«t: âEs lebe Deutschland [rroftĂ« Gjermania], Heil Hitler dhe lamtumirĂ«â.
William Joyce, i njohur si Lord Haw-Haw, ishte propagandist nazist në radio(Getty Images)
Ishte një fund i turpshëm për një njeri që ishte bërë emër i njohur në çdo shtëpi në Mbretërinë e Bashkuar, pasi shpërtheu lufta në shtator 1939. Qytetarët britanikë prisnin që Hitleri të niste menjëherë një sulm shkatërrimtar, por kur kjo nuk ndodhi, qetësia e tensionuar u pagëzua si Lufta e Rreme. Në ato ditë të para, rreziku kryesor në frontin e brendshëm nuk ishin sulmet ajrore, por lëndimet e kyçeve. Për të penguar bombarduesit gjermanë, qeveria vendosi një errësirë të detyruar. Deri në Krishtlindje të vitit 1939, një sondazh i Gallup-it zbuloi se një e pesta e popullsisë së vendit kishte rënë nga shkallët, ishte përplasur në errësirë apo kishte pësuar dëmtime të tjera, kryesisht të lehta. Vdekjet në rrugë pothuajse u dyfishuan, derisa racionimi i karburantit uli qarkullimin. Vendet e argëtimit u mbyllën dhe tubimet u ndaluan, ndaj në mbrëmje njerëzit kishin pak zgjedhje përveçse të qëndronin në shtëpi dhe të dëgjonin radion.
ShumĂ«kush nuk ishte i kĂ«naqur me programin e mĂ«rzitshĂ«m tĂ« BBC-sĂ«, me buletine tĂ« shkurtra ku kishte pak gjĂ«ra pĂ«r tĂ« raportuar, njoftime tĂ« mĂ«rzitshme publike dhe gjĂ«ra shtesĂ« si recitalet me organo tĂ« Sandy MacPhersonit. MĂ« tutje, nĂ« valĂ«t e radios, dĂ«gjuesit e shqetĂ«suar gjenin diçka mĂ« tĂ« gjallĂ«: njĂ« burrĂ« misterioz qĂ« transmetonte pĂ«rmes valĂ«ve tĂ« mesme nĂ« Reichs-Rundfunk-Gesellschaft (RRG) - e nacionalizuar nga nazistĂ«t. Me theks tĂ« ekzagjeruar, nazal dhe tĂ« klasĂ«s sĂ« lartĂ« angleze, ai prezantohej me shprehjen e njohur: âGjermania thĂ«rret, Gjermania thĂ«rretâ.
Lord Haw Haw, transmetimi i fundit më 1945
Kritiku i radios nĂ« The Daily Express, Jonah Barrington, e quajti atĂ« âLord Haw-Hawâ, dhe kjo nofkĂ« mbeti. QĂ«llimi i Barringtonit ishte ta pĂ«rqeshte propagandistin nga Gjermania, por rezultoi se shumĂ« dĂ«gjuesve u pĂ«lqente efekti tronditĂ«s i aktit tĂ« ri tĂ« shĂ«mtuar tĂ« Haw-Hawit. Stili i tij ishte tĂ« argĂ«tonte, ndĂ«rkohĂ« qĂ« minonte moralin e audiencĂ«s britanike duke pĂ«rhapur dyshime pĂ«rmes thashethemeve gjysmĂ« tĂ« besueshme, ekzagjerimeve dhe talljes. NĂ« njĂ« transmetim, ai fliste pĂ«r âpanikun dhe konfuzionun ... qĂ« po pĂ«rhapeshin çdo orĂ«â nĂ« Britani. âĂudia e vetme Ă«shtĂ« se populli i kĂ«tij ishulli tĂ« dĂ«nuar vonoi kaq shumĂ« pĂ«r tĂ« kuptuar se nĂ« çfarĂ« pozicionesh i kishin futur politikanĂ«t e tyreâ, tha ai.
NĂ« njĂ« tjetĂ«r, Haw-Hawi tallte frikĂ«n e njerĂ«zve pĂ«r rrezikun e bombave gjermane. Ai tha: âMinistria Britanike e Dezinformimit ka zhvilluar njĂ« fushatĂ« sistematike pĂ«r tĂ« frikĂ«suar gratĂ« dhe vajzat britanike pĂ«r rrezikun e plagosjes nga copĂ«zat e bombave gjermane. GratĂ« kanĂ« reaguar ndaj kĂ«tyre sugjerimeve dhe alarmeve duke kĂ«rkuar nga kapelapunuesit e tyre qĂ« kapelat e pranverĂ«s dhe verĂ«s tâi bĂ«jnĂ« nga llamarina shumĂ« e hollĂ«â. Nuk duket shumĂ« gazmore sot, por ndoshta duhej tĂ« ishe aty pĂ«r ta kuptuar.
William Joyce, i njohur si Lord Haw-Haw (në të majtë), me Bashkimin Britanik të Fashistëve të udhëhequr nga Oswald Mosley(Getty Images)
NĂ« kulmin e transmetimeve tĂ« tij, gjashtĂ« milionĂ« britanikĂ« e ndiqnin çdo natĂ« pas lajmeve tĂ« orĂ«s 21:00. Profesori Tom Harrisson, ish-kĂ«shilltar i MinistrisĂ« Britanike tĂ« Informacionit, i tha BBC-sĂ« nĂ« vitin 1975 se, ndĂ«rsa shumĂ« njerĂ«z nuk i kuptonin ulĂ«rimat nĂ« gjermanisht tĂ« figurave naziste si Goering dhe Hitler, Haw-Hawi ishte ânĂ« disa mĂ«nyra ... disi qetĂ«sues, sepse nuk tingĂ«llonte dhe aq keq. Ndoshta armiku nuk do tĂ« ishte aq i tmerrshĂ«mâ.
William Joyce, i njohur si Lord Haw-Haw, ishte zhvendosur në Gjermani një muaj para shpërthimit të luftës, bashkë me gruan e tij të dytë, Margaret, gjithashtu fashiste. Duke pasur frikë nga internimi në Angli, ai rinovoi pasaportën britanike duke pretenduar rrejshëm se ishte shtetas britanik nga lindja. Ky doli të jetë një gabim fatal.
Transmetimi i Lordit Haw-Haw ku tallet me kapelat e grave
Në fakt, Joyce kishte lindur në Bruklin në vitin 1906, ishte zhvendosur në Irlandë në moshën trevjeçare dhe ishte rritur në qarkun Goluei. Si adoleshent gjatë Luftës së Pavarësisë së Irlandës, ai veproi si korrier për inteligjencën ushtarake britanike. Kjo sjellje bëri të mos ketë shumë miq në Irlandë, dhe pas përfundimit të luftës, familja u shpërngul për një jetë të re në Angli.
Si i ri, ai u tërhoq nga ideologjitë ekstreme të djathta që po përhapeshin në Evropë, dhe në vitin 1932 iu bashkua Bashkimit Britanik të Fashistëve të udhëhequr nga Sir Oswald Mosley. Ai e fitoi reputacionin si orator i zjarrtë dhe u emërua drejtor i propagandës së partisë. Por, vala u kthye kundër partisë, duke kulmuar në Betejën e Kejbël-Stritit në vitin 1936, kur këmishëzinjtë e Mosleyt u sulmuan dhe u zmbrapsën nga hebrenjtë dhe punëtorët irlandezë në lindje të Londrës. Joyce, i dëbuar, krijoi Lidhjen e tij Nacionalsocialiste, por duke mos gjetur atdhe mikpritës për antisemitizmin e tij të egër, shpejt ndjeu se po e thërriste Gjermania.
Arrestimi i Lordit Haw-Haw
Nën luftën e fjalëve të Joseph Goebbelsit, programet në anglisht u transmetuan drejt Britanisë. Të përbërë nga fashistët britanikë dhe gjermanë që flisnin anglisht, RRG-ja transmetonte propagandë që promovonte mënyrën naziste të jetës dhe nxirrte në pah problemet shoqërore britanike. Mendohet se zëri i parë i Lord Haw-Hawit ishte në fakt ai i një gjermani, Wolf Mittler, por disa javë pas shpërthimit të luftës, fashisti llafazan Joyce e gjeti punën e ëndrrave të tij.
Transmetimet e Joyceit fituan njĂ«farĂ« respekti edhe mes atyre qĂ« pĂ«rçmonin mesazhin e tij. Kritiku dhe autori Harold Hobson i shkroi The Times-it mĂ« 29 dhjetor 1939, duke lavdĂ«ruar transmetimin e Haw-Hawit nĂ« prag tĂ« Krishtlindjes pĂ«r ngritjen e ângazĂ«llimit festivâ, me talljen e tij se racionimi i kishte kufizuar britanikĂ«t nĂ« âçerek kile gjalpĂ« nĂ« javĂ«â. Hobsoni shtoi se BBC-ja mund ta kishte hedhur lehtĂ«sisht poshtĂ« kĂ«tĂ« pretendim duke pĂ«rmendur se Haw-Hawi nuk kishte pĂ«rfshirĂ« atĂ« qĂ« merrnin gjermanĂ«t - gjĂ« qĂ«, me shumĂ« gjasĂ«, ishte edhe mĂ« pak.
Por, shpejt, shakaja e Lord Haw-Hawit nuk ishte më aq qesharake. Pushtimi i Danimarkës dhe Norvegjisë më 9 prill 1940 u pa si pika e kthesës, kur e ashtuquajtura Lufta e Rreme e Britanisë përfundoi dhe nisi lufta e vërtetë. Ndërkohë, perceptimi publik për BBC-në ndryshoi ndjeshëm, ndërsa kjo e fundit u rikrijua si një burim jetik informacioni për njerëzit në frontin e brendshëm dhe në forcat e armatosura. Haw-Hawi u bë gjithnjë e më i parëndësishëm dhe, në kohën e transmetimit të tij të fundit të dehur në prill 1945, loja kishte përfunduar si për të ashtu edhe për regjimin nazist.
Dokumentar për tradhtinë e Lordit Haw-Haw
Ndërsa forcat aleate përparonin në Gjermani, Joyce dhe gruaja e tij planifikuan të iknin drejt Suedisë për të kaluar më pas në Irlandën neutrale. Ata arritën vetëm deri në portin baltik të Flensburgut, pranë kufirit të Gjermanisë me Danimarkën. Me identitete false, u vendosën në një fshat aty pranë dhe ndonjëherë bisedonin me ushtarët britanikë të cilët nuk kishin asnjë ide se kush ishin ata. Por, një ditë, fati i Joyceit mori fund kur hasi dy oficerë britanikë ndërsa po mblidhte dru.
NjĂ«ri prej tyre, Geoffrey Perry, i tregoi BBC-sĂ« se si nisĂ«n tĂ« flisnin me kĂ«tĂ« âfigurĂ« shumĂ« tĂ« çuditshme, qĂ« dukej si endacakâ. Kolegu i tij vĂ«rejti se ai âtingĂ«llonte tmerrĂ«sisht si William Joyceâ. Pas njĂ« bisede tĂ« kĂ«ndshme pĂ«r drurĂ«t halorĂ« dhe gjetherĂ«nĂ«s, Perry tha se ishte i sigurt pĂ«r dy gjĂ«ra: ishte Joyce dhe kishte armĂ«. Kur i panjohuri ngriti njĂ« trung me tĂ« dyja duart, Perry e shfrytĂ«zoi momentin e tij. Para se burri tĂ« kishte mundĂ«si tĂ« reagonte, ai e pyeti: âNuk je ti vallĂ«, rastĂ«sisht, William Joyceâ? Perry i tha BBC-sĂ« se çfarĂ« ndodhi mĂ« pas: âDhe, dora e tij u shkoi drejt xhepit. Mendova se po kĂ«rkonte armĂ«n. Nxora pistoletĂ«n time, e drejtova poshtĂ« dhe qĂ«llovaâ. Plumbi i oficerit e qĂ«lloi Joycein nĂ« tĂ« pasmet. NjĂ« ironi e bukur Ă«shtĂ« se Perry ishte hebre dhe kishte lindur nĂ« Gjermani: vetĂ«m pasi ishte zhvendosur nĂ« Britani nĂ« vitet 1930, ai kishte ndryshuar emrin nga Horst Pinschewer.
Joycei u soll në Angli i plagosur dhe u akuzua për tradhti të lartë. Por, si mund të akuzohej një irlandezo-amerikan për tradhti ndaj Britanisë? Fati i Joyceit u vulos nga aplikimi i nxituar për pasaportën të cilën e kishte bërë në prag të luftës.
I fotografuar në robëri, në maj 1945, Lordi Haw-Haw më vonë u var për tradhti të lartë(Getty Images)
Juristi mĂ« i lartĂ« britanik i kohĂ«s, Sir Hartley Shawcross, i tha BBC-sĂ« nĂ« vitin 1975 se Joyce âe kishte veshur veten me flamurin britanikâ dhe kishte qenĂ« nĂ«n mbrojtjen e KurorĂ«s Britanike, gjĂ« qĂ« nĂ«nkuptonte se ishte akt tradhtie ndihma qĂ« ai ia kishte dhĂ«nĂ« armikut tĂ« BritanisĂ« gjatĂ« luftĂ«s. JuristĂ«t e tjerĂ« nuk u pajtuan, si Sir John Foster QC, i cili e pĂ«rshkroi akuzĂ«n pĂ«r tradhti tĂ« lartĂ« si âgjueti gjakuâ. Ai tha nĂ« tĂ« njĂ«jtin dokumentar: âAi u shpall fajtor mbi bazĂ«n e njĂ« pasaporte qĂ« kishte marrĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« rreme, gjĂ« qĂ« sipas mendimit tim nuk nĂ«nkuptonte ndonjĂ« mbrojtje nga ana e KurorĂ«s dhe pĂ«r rrjedhojĂ« as ndonjĂ« besnikĂ«ri nga William Joyceitâ.
MegjithatĂ«, Joyce u dĂ«nua pĂ«r tradhti tĂ« lartĂ« pĂ«r shkak se âkishte mbajtur anĂ«n e armiqve tĂ« Mbretitâ duke transmetuar nĂ« emĂ«r tĂ« tyre ndĂ«rmjet 18 shtatorit 1939 dhe 2 korrikut 1940 - data kur skadoi pasaporta e tij britanike dhe ai u bĂ« shtetas gjerman. Rasti kaloi nĂ« disa shkallĂ« apelimi, por vendimi mbeti i njĂ«jtĂ«. Ai nuk u pendua deri nĂ« fund. NĂ« mĂ«ngjesin e 3 janarit 1946, u ekzekutua me varje nĂ« burgun âWandsworthâ nĂ« LondĂ«r. U varros nĂ« njĂ« varr pa shenjĂ« nĂ« territorin e burgut.
Tridhjetë vjet më vonë, pas një fushate të gjatë nga vajza e tij Heather, eshtrat e Joyceit u zhvarrosën dhe u rivarrosën në qarkun Goluei. Njeriu që lindi si amerikan, jetoi si gjerman dhe vdiq si tradhtar britanik, u varros më në fund si irlandez. /Telegrafi/
Dinamo i dha leksion Egnatias duke fituar SuperkupĂ«n e ShqipĂ«risĂ« me rezultatin 1-3. Sfida nĂ« âAir Albaniaâ u fitua me pĂ«rmbysje nga ekipi i Ilir DajĂ«s, qĂ« e mbylli nĂ« disavantazh pjesĂ«n e parĂ«. Fillimisht pĂ«r Egnatian shĂ«noi Ruçi. Dinamo humbi disa raste tĂ« pastra, derisa realizoi dy gola nĂ« pjesĂ«n e dytĂ« me Bregun [âŠ]
Dinamo është fituesja e Superkupës së Shqipërisë, pasi ka mposhtur Egnatian me rezultat 3-1.
Sfida nisi më mirë për rrogozhinasit, të cilët kaluan në epërsi që në minutën e 9-të me golin e Ruçit. Sulmuesi përfitoi nga një gabim i prapavijës së Dinamos dhe u tregua i saktë përballë portierit Teqja, duke dërguar topin në rrjetë.
NĂ« pjesĂ«n e dytĂ«, Dinamo reagoi fuqishĂ«m dhe pĂ«rmbysi gjithçka brenda pak minutash. NĂ« intervalin 54ââ59â, fillimisht Bregu dhe mĂ« pas Nani realizuan dy gola tĂ« shpejtĂ«, duke e kthyer rezultatin nĂ« favor tĂ« skuadrĂ«s blu.
Fitorja u vulos nga Qefalija, i cili shënoi golin e tretë dhe të qetësisë, duke i dhënë fund çdo shprese për rikthim Egnatias.
Të besuarit e Ilir Dajës arrijnë kështu të fitojnë trofeun e parë të sezonit, duke e mbyllur vitin 2025 në mënyrën më të mirë të mundshme dhe duke nisur me ambicie të larta pjesën tjetër të garave./Telegrafi
E diela e fundit e vitit, 28 dhjetori, vjen me njĂ« takim special pĂ«r futbollin shqiptar, ndeshjen e SuperkupĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. PĂ«rballja Egnatia â Dinamo City nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« sfidĂ« futbolli, por njĂ« spektakĂ«l 90-minutĂ«sh qĂ« meriton tĂ« pĂ«rjetohet nga afĂ«r, nĂ« shkallĂ«t e stadiumit mĂ« modern dhe mĂ« tĂ« bukur nĂ« vend, âAir Albaniaâ.
Një sfidë që shkon përtej një trofeu. Në fushë do të zbresin dy nga skuadrat më të mira të sezonit aktual dhe të atij që lamë pas, të vendosura për të mbyllur vitin me një sukses madhor dhe për të fituar trofeun e fundit të vitit futbollistik.
Për tifozët e futbollit është thjesht një ndeshje, për tifozët e Egnatias dhe Dinamo City është emocioni i radhës, ndërsa për vetë skuadrat është një dhuratë e vërtetë fundviti. Dhe kush nuk do të donte ta përmbyllte vitin me një trofe në duar?
Ndeshja Egnatia â Dinamo City do tĂ« luhet tĂ« dielĂ«n nĂ« ora 19:00 nĂ« âAir Albaniaâ.
Login
