Pretendimi: Kjo video tregon presidentin amerikan Donald Trump duke shpërfillur presidentin e Ukrainës Volodymyr Zelensky në samitin G7 në Francë

Verdikti: Mungon konteksti

———————————————————–

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon shpërfilljen që presidenti amerikan Donald Trump i bëri presidentit të Ukrainës Volodymyr Zelensky në samitin G7, që u mbajt në Francë më 15-17 qershor 2026.

Video zgjat vetëm disa sekonda dhe tregon Trump duke shtrënguar duart me presidenten e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe të tjerët të pranishëm, ndërsa Zelensky mbetet në sfond, jashtë grupit.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti videon e plotë të publikuar nga transmetuesi publik amerikan C-SPAN. 

Në pjesën e parë të videos, Trump, presidenti francez Emmanuel Macron dhe Zelensky hyjnë së bashku në dhomë. Presidenti amerikan hyn i pari, i ndjekur nga lideri francez, ndërsa Zelensky nuk e ka kaluar ende pragun sepse ndalon te dera për të përshëndetur Sekretarin amerikan të Shtetit Marco Rubio.

Në pjesën e dytë të videos duket klipi i mësipërm, ku Trump është tashmë në sallë duke përshëndetur von der Leyen dhe udhëheqësit e tjerë, ndërsa Macron tregon se ku ndodhen ata.

Në fakt, Trump nuk përshëndet as Macron. Kjo sepse ata ishin takuar para se të hynin në sallë. Zelensky ishte tashmë i pranishëm me udhëheqësin francez, pasi kishin mbërritur së bashku.

Po atë ditë, më 16 qershor, Trump, Macron dhe Zelensky zhvilluan një takim në periferi të samitit, i cili zgjati rreth tridhjetë minuta. 

Kështu, klipi i mësipërm është shkëputur nga video e plotë nga samiti dhe është prerë për të fshehur faktin se Trump dhe Zelensky kishin mbërritur me Macron në takim dhe udhëheqësi ukrainas kishte qëndruar pas për të përshëndetur Rubion. Kjo ishte arsyeja pse Trump nuk e përshëndet në klip.

The post Trump nuk injoroi Zelenskin në takimin e G7 në Francë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Tronditet Turqia nga vrasja e Erdoganit

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————

Në fund-qershor 2026, në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullojnë një numër postimesh me titullin: “Tronditet Turqia, vritet Erdogan”. Postimet shoqërohen me çfarë duken si pamje nga kamera sigurie dhe një foto e disa agjentëve të forcave speciale të veshur me kamuflazh, dhe ftojnë lexuesin të klikojë në lidhjen në komente për të mësuar më shumë detaje.

Megjthëse postimet e mësipërme japin përshtypjen se Turqia është tronditur nga vrasja e presidentit të saj prej 12-vitesh, Rexhep Tayip Erdogan, lexuesi që klikon lidhjen e referuar në komente për të mësuar më shumë do të zhgënjehet kur të shohë se artikulli nuk flet për presidentin Erdogan, por një burrë nga Stambolli të quajtur Emir Erdogan, i cili pretendohet se është vrarë.

Dukshëm, titujt e mësipërm kanë për qëllim mbledhjen e sa më shumë klikimeve nga lexuesit kureshtarë që duan të mësojnë më shumë për fatin e presidentit të një shteti.

Ndërkaq, as historia që tregon artikulli, i cili nuk referon asnjë burim, nuk është e vërtetë.

Nga një kërkim me emra dhe fjalë kyçe nuk rezulton asnjë Emir Erdogan të jetë vrarë në Stamboll, as ndonjë “komisar Arda Yilmaz.”

Pamjet që shoqërojnë postimin janë marrë nga ngjarje që nuk kanë lidhje me historinë e trilluar. Pamjet nga kamerat e sigurisë janë nga një vrasje në vitin 2025, ndërsa pamjet e forcave speciale tregojnë një operacion të policisë turke në 2023, kur u kap koka e një karteli droge, Dritan Rexhepi.

The post Një trillim Erdogani viktimë e një krimi që tronditi Turqinë appeared first on Faktoje.al.

Ergys Kavaja

Shkodra vijon të përballet me fluks të lartë mbetjesh, duke rënduar buxhetin dhe shërbimin e pastrimit. Bashkia po teston modelin e ekonomisë qarkulluese që synon ngritjen e një qendre ripërdorimi të mobiljeve dhe elektroshtëpiakeve. Nëse funksionon, Shkodra mund të kthehet në shembull kombëtar për reduktimin e mbetjeve dhe uljen e kostove të menaxhimit.

Menaxhimi i mbetjeve urbane mbetet një nga sfidat kryesore të qeverisjes vendore në Shqipëri dhe Shkodra nuk bën përjashtim. Ky shërbim përfaqëson një nga kostot më të larta për Bashkinë Shkodër dhe njëkohësisht një nga treguesit më të rëndësishëm të administrimit vendor dhe menaxhimit të fondeve publike.

Këto janë pamje të zakonshme nga pika të ndryshme të grumbullimit të mbetjeve në Shkodër, nga periferia deri në qendër të qytetit. Pranë kontenierëve shihen mbetje të gjelbra, kartonë, materiale inerte dhe orendi shtëpiake të hedhura jashtë vendeve të përcaktuara.

Situata krijon vështirësi për shërbimin e pastrimit në Bashkinë Shkodër, duke shtuar kostot dhe ndërhyrjet e paparashikuara në terren.

“Aktualisht shërbimi i pastrimit në qytetin e Shkodrës kryhet në dy frekuenca ditore. Deri në orën 10:00 pastrohen të gjithë kontenierët, ndërsa frekuenca e dytë nis nga ora 18:00 deri në orët e vona të mbrëmjes. Për zonat më problematike kemi shtuar edhe ndërhyrje ekstra, me qëllim mbajtjen pastër të qytetit”, shprehet Altin Shabaj, përgjegjës për pastrimin në Ndërmarrjen e Shërbimit dhe Punëve Publike të Bashkisë Shkodër.

Sipas tij, hedhja e mbetjeve jashtë kontenierëve, ambalazhet, mbetjet e gjelbra, degët apo pemët e prera, mbetjet bujqësore dhe orenditë e vjetra shtëpiake krijojnë një problem serioz për shërbimin.

“Ndërhyjmë thuajse çdo ditë në situata të tilla dhe kjo përkthehet jo vetëm në kosto financiare, por edhe në angazhim shtesë të burimeve njerëzore”, shton Shabaj.

Problematika konfirmohet edhe nga qytetarët.

“Nuk vjen njeri t’i pastrojë deri pasdite. Gjysmën e asfaltit e kanë zënë mbeturinat dhe shkurret. Pastrimi këtu bëhet dy herë në ditë, por pak është edhe faji ynë”, thotë një banor i zonës.

Një tjetër qytetar shprehet se situata mbetet shqetësuese sidomos për familjet që jetojnë pranë pikave problematike të grumbullimit.

“Fëmijët luajnë aty pranë dhe prekin mbeturinat. Janë vendosur disa herë gjoba nga bashkia, por ka nevojë për më shumë ndërgjegjësim. Duhet gjetur një zgjidhje afatgjatë”, shprehet ai.

Kosto në rritje dhe mungesë trajtimi të diferencuar

Të dhënat e raportit të performancës 2025 të Bashkisë Shkodër tregojnë se menaxhimi i mbetjeve urbane mbetet një nga shërbimet me ndikimin më të madh financiar dhe operacional.

Sipas të dhënave nga Bashkia Shkodër, depozitohen mesatarisht 90 – 98 ton mbetje në ditë gjatë periudhës normale të vitit. Kjo sasi përfshin jo vetëm mbetjet urbane të grumbulluara nga kontenierët, por edhe mbetjet inerte, mbetjet e gjelbra dhe ndërhyrjet në pika problematike të identifikuara në territor.

Në sezonin veror, sasia e mbetjeve rritet ndjeshëm, duke arritur në 150–160 ton në ditë. Rritja sezonale prej afro 60 për qind lidhet me fluksin turistik, shtimin e aktivitetit ekonomik dhe rritjen e konsumit gjatë muajve të verës.

Bazuar në Censusin 2023, Bashkia Shkodër ka 102,434 banorë. Në raport me volumin e mbetjeve të depozituara dhe fluksin sezonal, niveli i gjenerimit të mbetjeve konsiderohet i lartë, duke reflektuar presionin që ushtron territori urban dhe aktiviteti turistik mbi sistemin vendor të pastrimit.

Nga ana financiare, të ardhurat nga tarifa e shërbimit të menaxhimit të mbetjeve për vitin 2024 rezultojnë rreth 180 milionë lekë, ndërsa shpenzimet totale për këtë shërbim arrijnë në mbi 208 milionë lekë. Pavarësisht performancës së mirë në mbledhjen e tarifave, diferenca mes kostove dhe të ardhurave tregon se shërbimi vazhdon të subvencionohet nga buxheti qendror.

Në këtë kontekst, reduktimi i sasisë së mbetjeve që depozitohen në landfill merr rëndësi jo vetëm mjedisore, por edhe financiare. Sa më e madhe sasia e mbetjeve që grumbullohet, transportohet dhe depozitohet, aq më të larta janë kostot për bashkinë. Pikërisht në këtë pikë synojnë të ndërhyjnë modelet e ekonomisë qarkulluese, të cilat fokusohen në ripërdorimin, riciklimin dhe reduktimin e mbetjeve që përfundojnë në landfill.

Raporti i performancës evidenton gjithashtu se mbulimi i popullsisë me shërbimin e menaxhimit të mbetjeve arrin në rreth 73 përqind të popullsisë totale të bashkisë ku një pjesë e zonave të thella malore nuk përfshihet për shkak të mungesës së infrakturës rrugore, ndërsa frekuenca e grumbullimit në zonat urbane dhe turistike arrin deri në 7.7 herë në javë. Në zonat rurale, frekuenca mesatare prej 2.5 herë në javë konsiderohet e mjaftueshme.

Megjithatë, një nga problematikat kryesore mbetet mungesa e trajtimit të diferencuar të mbetjeve, veçanërisht për mbetjet e gjelbra dhe ato voluminoze. Në shumë raste, degë pemësh, mbetje bujqësore apo orendi të vjetra depozitohen pranë kontenierëve urbanë dhe trajtohen si mbetje të zakonshme, duke rritur kostot operative dhe volumin e mbetjeve që përfundojnë në landfill.

Mbetjet si burim dhe jo vetëm si problem

Sipas ekspertit Imeldi Sokoli, Shkodra ka krijuar një eksperiencë të gjatë në menaxhimin e mbetjeve urbane, por sfida mbetet ndryshimi i mënyrës se si shihen mbetjet. “Mbetjet nuk janë thjesht një produkt pa vlerë, por një aset që mund të gjenerojë përfitime ekonomike dhe mjedisore”, thotë ai.

Sipas Sokolit, një nga elementët më të rëndësishëm të menaxhimit modern të mbetjeve është reduktimi i sasisë që përfundon në landfill përmes ndarjes në burim, riciklimit dhe kompostimit. Kjo jo vetëm ul kostot e transportit dhe depozitimit, por krijon edhe mundësi për të ardhura nga materialet e riciklueshme dhe përdorimin e plehut organik në bujqësi e hapësirat e gjelbra.

Eksperti thekson gjithashtu se menaxhimi i mbetjeve duhet të mbetet një shërbim publik në funksion të qytetarëve. Sipas tij, bashkitë duhet të forcojnë gradualisht kapacitetet për ta administruar vetë këtë shërbim, pasi përvoja ka treguar se delegimi i plotë tek operatorët privatë nuk ka dhënë gjithmonë rezultatet e pritshme. “Fuqizimi i rolit të bashkive mund të sjellë një shërbim më efikas, më ekonomik dhe më pranë nevojave të komunitetit”, përfundon Sokoli.

Modeli i ripërdorimit dhe ekonomia qarkulluese

Bashkia Shkodër është bërë pjesë e një projekti që synon të testojë ekonominë qarkulluese. Më konkretisht, falë projektit REUSEFUL, i financuar nga Bashkimi Europian në kuadër të programit IPA Adriatic-Ionian, Bashkia parashikon ngritjen e një qendre ripërdorimi në Shkodër, me fokus grumbullimin, riparimin dhe rikthimin në përdorim të sendeve që ende kanë vlerë funksionale, si mobilie, pajisje elektro-shtëpiake, biçikleta, libra apo veshje.

“Projekti konsiston në ngritjen e një qendre për grumbullimin dhe magazinimin e mbetjeve që nuk duhet të përfundojnë në landfill, por që mund të ripërdoren dhe të rikthehen në shërbim të qytetarëve apo komuniteteve në nevojë, përmes riparimit dhe rivënies së tyre në përdorim”, shprehet Bekim Mema, Drejtor i Përgjithshëm i Zhvillimit Ekonomik në Bashkinë Shkodër.

Qendra e ripërdorimit që parashikohet të ngrihet në Shkodër do të ketë një sipërfaqe prej rreth 750 metra katrorë dhe do të funksionojë si një hapësirë grumbullimi dhe shpërndarjeje për sende të përdorura në gjendje të mirë.

Sipas dokumentacionit të projektit, objektivi është që përmes ngritjes së kësaj qendre të reduktohet deri në 30 për qind sasia e mbetjeve që aktualisht përfundojnë në landfill. Kjo do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e mobilieve, pajisjeve elektro-shtëpiake, librave, lodrave, biçikletave dhe artikujve të tjerë që sot trajtohen si mbetje mund të riparohen, ripërdoren ose t’u shpërndahen familjeve dhe komuniteteve në nevojë.

Megjithatë, ky mbetet një objektiv i projektit dhe jo një rezultat i arritur, ndaj ndikimi i tij real do të duhet të vlerësohet përmes të dhënave konkrete që do të prodhohen pas vënies në funksion të qendrës. Projekti do te nis zbatimin këtë vit për t’u përmbyllur në vitin 2028.

Një model për të gjithë vendin

Ndërsa Bashkia Shkodër po teston modele të reja të ekonomisë qarkulluese përmes projektit REUSEFUL, sfidat mbeten të lidhura me rritjen e kostove, zgjerimin e mbulimit të shërbimit dhe reduktimin e sasive që përfundojnë në landfill.

Sipas ekspertit Imeldi Sokoli ky projekt është një hap pozitiv drejt ndërtimit të një sistemi të menaxhimi të mbetjeve: “Një nga hapat e parë është krijimi i pikave stacionare për grumbullimin dhe ndarjen e mbetjeve. Më pas duhet të vazhdohet gradualisht, zonë pas zone, me sisteme më të avancuara të grumbullimit dhe riciklimit, përfshirë edhe mbledhjen derë më derë. Kjo është një teknikë që përdoret kryesisht në zona me densitet më të ulët, por që krijon mundësi më të mëdha për ndarjen dhe riciklimin e mbetjeve. Njëkohësisht është e rëndësishme që bashkia të forcojë rolin e saj në ofrimin e drejtpërdrejtë të shërbimit publik, duke krijuar më shumë fleksibilitet dhe mundësi për përmirësimin e vazhdueshëm të menaxhimit të mbetjeve në zonat urbane”, shprehet Sokoli.

Për momentin, REUSEFUL mbetet një nismë që synon të testojë në Shkodër një model të ri të menaxhimit të mbetjeve, të bazuar te ripërdorimi dhe ekonomia qarkulluese. Nëse objektivi për reduktimin deri në 30 përqind të mbetjeve që depozitohen në landfill do të realizohet, kjo mund të sjellë jo vetëm përfitime mjedisore, por edhe ulje të kostove të menaxhimit për bashkine si dhe një model që mund të përsëritet edhe në bashki të tjera të vendit.

Megjithatë, ndikimi real i projektit do të mund të vlerësohet vetëm pas vënies në funksion të qendrës së ripërdorimit dhe publikimit të të dhënave mbi rezultatet e saj. Deri atëherë, sfida për Shkodrën mbetet kalimi gradual nga modeli tradicional i depozitimit drejt një sistemi më të qëndrueshëm, ku mbetjet shihen jo vetëm si problem, por edhe si burim me vlerë ekonomike dhe sociale.

Sipas ekspertëve, suksesi i çdo modeli të ri të menaxhimit të mbetjeve nuk varet vetëm nga infrastruktura apo investimet publike, por edhe nga përfshirja e qytetarëve. Ndarja e mbetjeve në burim, respektimi i pikave të grumbullimit dhe ndërgjegjësimi për ripërdorimin e materialeve konsiderohen elementë kyç për funksionimin e ekonomisë qarkulluese. Pa pjesëmarrjen aktive të komunitetit, edhe projektet më të avancuara të menaxhimit të mbetjeve rrezikojnë të mos japin rezultatet e pritshme.

The post Shkodra përballë sfidës së mbetjeve: nga depozitimi te ripërdorimi i tyre appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Janë vaksinuar 3500 djem shqiptarë kundër HPV që mos të zërë kanceri vetëm njërin prej tyre pas 40 vitesh

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————————-

Pas nisjes së vaksinimit të djemve shqiptarë të moshës 13 vjeç kundër HPV (papillomavirusi njerëzor), në rrjete sociale vijon të qarkullojë keqinformimi mbi këtë vaksinë. Kështu, pas lajmit se 3400 nga 15 mijë djem të kësaj moshe janë vaksinuar tashmë, në rrjete sociale po pretendohet se ky vaksinim është bërë vetëm që njëri prej këtyre djemve të shpëtojë nga kanceri pas 40 vitesh, duke nënkuptuar se fushata e vaksinimit është e pakuptimtë dhe e panevojshme.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë e ndonjë studimi shkencor.

Një studim francez i vitit 2016 përllogariti se numri i nevojshëm për vaksinim (numri mesatar i individëve që duhet të vaksinohen për të parandaluar një rast të vetëm të një sëmundjeje) me vaksinën kundër HPV Gardasil9 për të parandaluar një rastet kanceri të qafës së mitrës, anal, vaginal dhe vulvar ishin përkatësisht 126, 683, 2744 dhe 3162.

Siç Faktoje ka shpjeguar më parë,  HPV mund të prekë këdo, pavarësisht seksit, dhe të transmetohet nga çdokush, pavarësisht seksit.

Pothuajse 80% e njerëzve infektohen me HPV gjatë jetës së tyre, më shpesh gjatë marrëdhënieve të tyre të para seksuale. Nuk ka trajtim për infeksionet me HPV.

Papillomaviruset njerëzore (HPV) janë një familje virusesh të zakonshëm që transmetohen shumë lehtë, pothuajse ekskluzivisht përmes kontaktit seksual me ose pa penetrim. Si infeksioni më i zakonshëm seksualisht i transmetueshëm, virusi transmetohet përmes kontaktit lëkurë me lëkurë në organet gjenitale.

Më shpesh, infeksioni HPV është asimptomatik dhe zhduket spontanisht falë sistemit tonë imunitar. Në rreth 90% të rasteve, virusi HPV do të jetë zhdukur brenda 2 viteve.

Por te disa njerëz, një infeksion HPV mund të vazhdojë dhe të shkaktojë dëmtime qelizore, të cilat në disa raste mund të zhvillohen në kancer vite më vonë. Kjo është veçanërisht e vërtetë për kancerin e qafës së mitrës, shkaku kryesor i të cilit është një infeksion i vazhdueshëm me HPV.

Prandaj, vaksinimi rekomandohet për të parandaluar infeksionet HPV dhe për të kufizuar rrezikun e zhvillimit të kancereve të lidhura me virusin.

Ndër kanceret e lidhura me HPV përmendet kanceri i qafës së mitrës, kanceri oral, kanceri anal, kanceri i penisit, kanceri i vulvës dhe ai vaginal. Pothuajse të gjitha kanceret e qafës së mitrës (99.7%) shkaktohen nga infeksioni me një lloj HPV me rrezik të lartë.

Sipas Qendrës amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC), rreth 4 nga çdo 10 raste të kancerit të shkaktuar nga HPV ndodhin tek burrat. Çdo vit në Shtetet e Bashkuara, rreth 16,000 burra sëmuren nga kanceri i shkaktuar nga HPV.

Raste kanceri të lidhur me HPV të ndara në lloji i kancerit, raste në gra dhe raste në burra

Vaksinimi kundër HPV, i cili ka disa lloje, rekomandohet për vajzat dhe djemtë, në Mbretërinë e Bashkuar, si dhe në Francë, sepse parandalon infeksionet që në disa raste mund të shndërrohen në kancer tek gratë dhe burrat. Shoqata Amerikane e Kancerit rekomandon që djemtë dhe vajzat të vaksinohen kundër HPV midis moshës 9 dhe 12 vjeç.

Vaksina është më efektive kur jepet midis moshës 12 dhe 13 vjeç, kur sistemi imunitar është i fortë dhe para se djali ose vajza të bëhen seksualisht aktivë. 

Shkalla e kancerit të qafës së mitrës tek gratë tani në të 20-at, të cilat e kanë bërë vaksinën HPV në moshën 12 ose 13 vjeç, është ulur me 90%.

Vaksina i mbron djemtë nga llojet e HPV që mund të çojnë në kancer të kokës dhe qafës, kancer anal dhe kancer të penisit.

Djemtë që marrin vaksinën do të ndihmojnë gjithashtu në uljen edhe më të madhe të numrit të kancerit të qafës së mitrës tek gratë, pasi burrat që kryejnë marrëdhënie seksuale me gra nuk do t’i transmetojnë disa lloje të virusit.

Vaksinimi i të gjithë të rinjve kundër HPV rrit gjithashtu diçka që quhet “mbrojtje e tufës”. Kjo ndodh kur shumica e njerëzve në popullatë vaksinohen kundër diçkaje, që do të thotë se edhe njerëzit që nuk janë të vaksinuar marrin njëfarë mbrojtjeje.

Midis viteve 2020 dhe 2024, asnjë grua në Angli e moshës 20-24 vjeç nuk vdiq nga kanceri i qafës së mitrës. Kjo ishte hera e parë që nuk është regjistruar asnjë vdekje nga kanceri i qafës së mitrës për këtë grupmoshë. Kjo falë futjes së një vaksine kundër HPV. Në Mbretërinë e Bashkuar, ajo u është ofruar vajzave të moshës 12 ose 13 vjeç që nga viti 2008. U është ofruar djemve që nga viti 2019.

The post Vaksinimi i djemve kundër HPV shpëton të gjithë popullatën appeared first on Faktoje.al.

Qeverisja vendore është një nga shtyllat kryesore të funksionimit të demokracisë. Ajo prek drejtpërdrejt jetën e qytetarëve përmes shërbimeve të përditshme: pastrimit, ndriçimit, ujësjellësit, arsimit parashkollor, shërbimeve sociale dhe shumë të tjerave. 

Për këtë arsye, monitorimi i performancës së bashkive pra si i ushtrojnë detyrat dhe kompetencat e tyre është thelbësor për të siguruar transparencë, llogaridhënie dhe përmirësim të qeverisjes.

Ky ishte fokusi i tryezës me titull ”Nga të dhënat te impakti: forcimi i llogaridhënies dhe transparencës” organizuar ditën e sotme nga Faktoje në bashkëpunim me “Bashki të Forta”, projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC) dhe Qeverisë së Suedisë, i zbatuar nga Helvetas.

“Media në vetvete është instrument shumë i rëndësishëm për t’i afruar dhe ofruar publikut informacion të saktë për shërbimet që ofrohen në nivel vendor. Kur flasim për një qasje analitike që gazetaria duhet të ketë ndaj pushtetin vendor, tashmë është një instrument që vjen si rrjedhojë e matjes së performancës, të të gjithë treguesve që përdoren për të matur performancën në nivel lokal, e cila përbën në vetëvete një databazë shumë të rëndësishme për vetë gazetarët për të kuptuar se çfarë ndodh në nivel vendor”,  u shpreh z. Ervin Demo, Ministër i Shtetit për Pushtetin Vendor

Aktiviteti mblodhi së bashku aktorë kyç që kontribuojnë në qeverisje vendore dhe në rritjen e transparencës.

Të pranishëm në aktivitet ishin edhe znj. Sabine Piccard nga Ambasada e Zvicrës dhe z. Erik Illes nga Ambasada e Suedisë, të cilët u ndalën për të folur mbi rëndësinë e transparencës, llogaridhënies dhe përdorimit të të dhënave në forcimin e qeverisjes vendore.

“Pushteti vendor ka qenë gjithmonë një pjesë e rëndësishme e punës sonë. Që prej themelimit të Faktoje, ne kemi monitoruar zbatimin e ligjit për të drejtën e informimit dhe transparencën e bashkive, si dhe mbajtjen e premtimeve të kryetarëve të bashkive ndaj qytetarëve.  Ne mendojmë se raportet e performancës nuk janë thjesht dokumente administrative. Ato janë një pasqyrë e mënyrës se si qeveriset një komunitet, e rezultateve që arrijnë institucionet dhe e përgjegjësisë që kemi të gjithë për të ndërtuar bashki më transparente, më efikase dhe më të përgjegjshme ndaj qytetarëve” u shpreh Klodiana Kapo, drejtore Ekzekutive e Faktoje.

Në këtë tryezë u theksua roli i medias lokale, në veçanti roli i rëndësishëm që ajo ka, në interpretimin dhe shpërndarjen e këtyre të dhënave, për t’i bërë ato të kuptueshme për komunitetin. 

Gazetarë lokalë të ftuar në event, treguan eksperiencat e tyre në përdorimin e raporteve të performancës vendore për të treguar histori që prekin komunitetet ku jetojnë.

Ky aktivitet synoi që të ndërtojë një kulturë të mirë të dialogut të hapur, që kontribuon në forcimin e transparencës dhe përmirësimin e qeverisjes vendore.

The post Performanca e bashkive, rruga nga të dhënat te impakti  appeared first on Faktoje.al.

Besnik Dervishi, President i ICIC: Rajoni nuk është më vetëm përfitues, por kontribues në formësimin e standardeve globale

Presidenti i ICIC dhe Komisioner për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale në Shqipëri, z. Besnik Dervishi, mori pjesë në konferencën ndërkombëtare të mbajtur në Prishtinë, organizuar me rastin e 15‑vjetorit të Autoritetit për Mbrojtjen e të Dhënave Personale dhe 5‑vjetorit të Agjencisë për Informim dhe Privatësi të Kosovës.

Roli i Kosovës në arenën ndërkombëtare

Në fjalën e tij, Dervishi vlerësoi rrugëtimin institucional të Agjencisë, duke theksuar se ajo është shndërruar në një aktor kyç në garantimin e të drejtës për informim dhe mbrojtjen e të dhënave personale. Ai nënvizoi rolin aktiv të Kosovës në strukturat ndërkombëtare të transparencës, përfshirë kontributin në grupet e punës të ICIC, drejtimin e Grupit të Punës për Integritetin e Informacionit dhe pjesëmarrjen në Komitetin Ekzekutiv të Rrjetit Evropian për Transparencë.

Rajoni po kontribuon në formësimin e standardeve

Dervishi theksoi se vendet e rajonit po kalojnë nga roli i përfituesit në atë të kontribuesit të standardeve ndërkombëtare, duke e cilësuar këtë si dëshmi të besimit që komuniteti global i autoriteteve të informimit i kushton Agjencisë së Kosovës. Ai vlerësoi veçanërisht punën e Komisioneres Krenare Sogojeva Dërmaku dhe bashkëpunimin mes autoriteteve homologe të Shqipërisë dhe Kosovës, të cilin e përshkroi si model partneriteti të bazuar në besim dhe shkëmbim përvojash.

Mesazhet

Konferenca u përshëndet nga znj. Albulena Haxhiu, Ushtruese e Detyrës së Presidentit dhe Kryetare e Kuvendit, e cila theksoi se e drejta për informim është shtyllë e demokracisë dhe se transparenca dhe privatësia janë garanci të pandashme të një shteti demokratik. Komisionerja Sogojeva Dërmaku vuri në dukje arritjet pesëvjeçare të Agjencisë, përfshirë ndërgjegjësimin publik, ngritjen e kapaciteteve profesionale dhe forcimin e mekanizmave të mbikëqyrjes. Ajo theksoi se misioni i institucionit matet me ndikimin tek qytetarët dhe mbrojtjen e dinjitetit të tyre. Z. Zdravko Vukić, Zëvendëskryetar i EDPB, përgëzoi progresin e Kosovës dhe theksoi rëndësinë e statusit të vëzhguesit në Bordin Evropian për Mbrojtjen e të Dhënave, si hap drejt afrimit me standardet evropiane.

Përfundim

Konferenca riafirmoi rëndësinë e bashkëpunimit rajonal dhe ndërkombëtar në promovimin e transparencës, të drejtës për informim dhe mbrojtjes së të dhënave personale, vlera themelore të shoqërive demokratike.

The post Kosova forcon rolin e saj në standardet ndërkombëtare të transparencës appeared first on Faktoje.al.

Dallandyshe Xhaferri

Dikur i cilësuar si “hambari i vendit”, sot Fusha e Myzeqesë përballet me sfida të shumta, duke nisur nga mungesa e ujit, mosmirëmbajtja e rrjetit vaditës dhe kullues e deri te dalja e tyre tërësisht jashtë funksionit. Sipas raporteve të performancës së Bashkive Divjakë dhe Lushnjë ndër vite rrjeti ujitës dhe ai kullues i është nënshtruar procesit të mirëmbajtjes, megjithatë në terren fermerët deklarojnë pamjaftueshmërinë e këtyre ndërhyrjeve dhe nevojën për të prekur edhe kanalet e nivelit të tretë në tokat e tyre.

Tërbufi, i harruar nga Bashkia Divjakë

Është data 10 maj dhe sapo ka hyrë ora 11 e mëngjesit. Koha është pak e vrenjtur, megjithatë dy fermerët, Ismaili dhe Kastrioti, po shplodhen pasi kanë nisur prej orës 5 të mëngjesit për të punuar tokën dhe për t’u kujdesur për të mbjellat e tyre. Pavarësisht se nuk kultivojnë të njëjtat kultura në zonën e Tërbufit, sfidat me të cilat ata përballen janë të njëjtat.

“Ky kanali që Ismaili ka pastruar sot në mëngjes është kanal kullues”,- thotë Kastrioti, i cili shton se kanë kaluar gati 6 vite nga hera e fundit që kanalet kulluese janë pastruar në zonën e Tërbufit. “Unë i pastroj se ndryshe nuk kam si të hyj në tokën time”- shton Ismaili, dikur banor I Librazhdit që ka marrë toka me qira në Tërbuf për të kultivuar kryesisht shalqi dhe jonxhë për bagëtitë.

“Problemi ynë nuk ka të bëjë vetëm me mospastrimin e kanaleve, por dhe me mungesën e ujit. Nëse ky kanal do të kishte ujë ne do të vendosnim vetëm një pompë dhe do të vadisnim tokat”,- thotë Kastrioti ndërkohë që shton se për të vaditur fermerët hapin puse në 35 metra gjatësi, por që shpeshherë janë të pamjaftueshme për të ujitur të gjitha të mbjellat.

“Unë kam 220 rrënjë ullinj dhe duan shumë ujë gjatë verës. Kam vendosur pesë pompa, por ato bllokohen. Për ne janë kosto të shumta. Tërbufi ka 35 vite që i ka kanalet në këtë gjendje. Gjithë barishte dhe pa ujë”- përfundon ai. 

Sipas të dhënave të publikuara në Raportin e Performancës të vitit 2025 për Bashkinë Divjakë, mirëmbajtja e kanaleve vaditëse dhe kulluese nga ana e bashkisë ka shënuar rënie të vazhdueshme që prej vitit 2022.

Konkretisht, të dhënat e pasqyruara në formën e përqindjeve tregojnë se nga 74.81% e sipërfaqes së mirëmbajtur të kanaleve vaditëse në vitin 2022, u shënua një rënie drastike duke zbritur në 2.53% në vitin 2023, duke njohur një rritje të lehtë në vitin 2024 me 3% dhe gjatë vitit 2025 përqindja e mirëmbajtjes së kanaleve vaditëse shkoi në 0%.

Po të njëjtin trend rënieje ka shënuar dhe mirëmbajtja e kanaleve kulluese, 80.28% e të cilave ishin të pastruara në vitin 2022 ranë në 16.2% në vitin 2023. Në 2024, përqindja u zvogëlua më tej në 14.18%.

Megjithatë, Faktoje iu drejtua me anë të një kërkesë për informacion Bashkisë Divjakë, e cila zyrtarisht u shpreh se gjatë vitit të kaluar (2025) janë pastruar 11.9% e kanaleve vaditëse në pronësi të bashkisë, dhe 15.1% e kanaleve kulluese, po në pronësi të bashkisë.

Megjithë këtë panoramë në shifra, njoftimi i fundit i bërë publik në ëebsite-n e Bashkisë Divjakë për pastrimin e kanaleve kulluese në Njësinë Administrative Tërbuf është publikuar në vitin 2020. Profesori i Universitetit Bujqësor të Tiranës, Sulejman Sulçe shpjegon gjatë intervistës së tij për “Faktoje” se mungesa e mirëmbajtjes së rrjetit kullues e vaditës shoqërohet me pasoja të shumta në prodhimet bujqësore.

“Mungesa e mirëmbajtjes së kanaleve kulluese dhe ujitëse redukton ndjeshëm prodhimin bujqësor dhe efektivitetin e masave agroteknike”- thotë profesor Sulçe, i cili më pas shton se mungesa e kullimit dhe e ujit për vaditje mund të çojë jo vetëm në reduktimin e prodhimit, por edhe në tharjen totale të bimëve, ndërkohë që teprica e ujit në tokë mund të sjellë degradimin e cilësive fizike të bimëve, humbjen e lëndëve ushqyese, si dhe mund të shkaktojë mungesën e oksigjenit në sistemin rrënjësor.

Zhvillimi i Bujqësisë në Bashkinë Lushnjë

Fusha e Myzeqesë ka një shtrirje të gjerë gjeografike me një sipërfaqe deri në 1350 km2. Ajo shtrihet nga lumi Shkumbin në Veri, deri pranë Vlorës në jug. Si rrjedhojë sipërfaqja e saj shtrihet në bashki të ndryshme të vendit, ndër të cilat edhe në Lushnjë.

Sipas të dhënave të Raportit të Performancës së vitit 2025, si dhe në bazë të të dhënave që Bashkia Lushnjë ka vendosur në dispozicion të “Faktoje” situata e mirëmbajtjes së rrjetit ujitës dhe kullues pasqyrohet më mirë.

Sipas raportit, mirëmbajtja e kanaleve kulluese, e shprehur me përqindje, ka njohur ulje-ngritje gjatë periudhës 2022-2025.

Në vitin 2022 në Bashkinë Lushnjë raportohet si e mirëmbajtur dhe e pastruar 50.25% e totalit të rrjetit kullues, ndërkohë që në vitin 2023 kjo përqindje pësoi rënie të konsiderueshme duke shkuar në 30.02%.

Në 2024 u mundësua mirëmbajtja e 34.76% të sipërfaqes totale të rrjetit kullues dhe kjo vlerë u rrit me gati 5% në vitin e kaluar, 2025.

E njëjta situatë pasqyrohet edhe në kanalin vaditës, sipërfaqja e mirëmbajtur të së cilit kaloi nga 542 km në vitin 2022, në 528 km në vitin 2023 dhe filloi të zvogëlohej gradualisht në vitet në vijim.

“Për vitin 2024, është regjistruar një rënie më e dukshme, me rrjet ujitës të mirëmbajtur në 432 km. Në 2025, vlera e rrjetit u rrit sërish duke arritur në 475 km”,-  thuhet në raport.

Sipas përgjigjes zyrtare që Bashkia Lushnjë vendosi në dispozicion të “Faktoje”, ky institucion është përgjegjës për pastrimin e kanaleve të dyta dhe kanë mundur të realizojnë pastrimin në disa njësi administrative dhe të vazhdojnë punën në disa të tjera.

“Si fillim kemi ndërhyrë në zonat më prioritare ku kanë qenë edhe zonat më problematike me qëllim përmirësimin e kullimit dhe funksionimin normal të rrjetit ujitës dhe kullues”,- thuhet në përgjigjen e Bashkisë, e cila në një listë të vendosur në dispozicion të “Faktoje” ka të listuar si zonë ku janë zhvilluar pastrimet dhe Njësinë Administrative Dushk.

Por pavarësisht raportimeve dhe shkresave zyrtare, situata në terren pasqyrohet ndryshe. Në kushtet e anonimatit një fermer deklaroi se kanalet nuk janë pastruar prej muajsh dhe se edhe në këtë zonë mjaft problematike mbetet furnizimi me ujë.

Bruno Vrapi, administrator i Njësisë Administrative Dushk sqaron për “Faktoje” se ndryshe nga kanalet e dyta, të cilat i ka në përgjegjësi bashkia, kanalet e treta janë në pronësi të fermerëve dhe këta të fundit duhet të kujdesen për ta, ndërsa kanalet e parat administrohen nga Drejtoria Rajonale e Ujitjes dhe Kullimit, Fier. 

“Pastrimi i kanaleve të 3-ta kulluese që janë pronë e fermerëve, por që kërkojnë ndihmën e bashkisë sepse vetë e kanë të pamundur t’i pastrojnë”,-thotë ai teksa shton se në disa fshatra të kësaj njësie administrative kanalet ujitëse janë jashtë funksionit.

“Në fshatrat si Konjat, Gramsh, Zhamë Fshat, Zhamë Sektor dhe Thanasaj nuk i vadisin tokat e tyre bujqësore që nga viti 1997, pasi kanali V4 që përshkon këto fshatra është jashtë funksionit si dhe rrjeti i kanaleve vaditëse (kanali i parë, kanali i dytë dhe kanali i tretë janë totalisht jashtë funksionit)”,- thotë Vrapi, ndërkohë sipas listës së Bashkisë Lushnjë, në Njësinë Administrative numër 2 dhe në Bubullimë nuk është parashikuar asnjë fushatë pastrimi të kanaleve deri në vitin 2026.

Për të realizuar pastrimin e të gjithë rrjetit kullues dhe ujitës bashkia Lushnjë ka në dispozicion 4 mjete, prej të cilëve 3 eskavatorë dhe 1 fadromë, megjithatë ndarja e përgjegjësisë së pastrimit të kanaleve ndikon drejpërdrejt në veprimtarinë e fermerëve, të cilët për shkak të parashikimeve të ndryshme të planit të punës nga institucionet, nuk mund të marrin shërbimin e pastrimit të kanaleve vaditëse dhe ujitëse njëkohësisht. 

Ndërkohë, pavarësisht se kanalet e treta janë vendosur në përgjegjësinë e tyre, pastrimi i tyre bëhet gati i pamundur kur vetë fermerët përballen me mbetje të shumta urbane të hedhura në kanal, të cilat ndër vite kanë ndikuar dhe në përmbytjen e tokave bujqësore.

Sipas fermerëve, të intervistuar nga “Faktoje” gjatë realizimit të këtij shkrimi pastrimi i kanaleve minimalisht një herë në vit, vendosja e koshave të shumtë edhe në fshatrat e vendit do të ndikonin në përmirësimin e kësaj situate. Por, në buxhetin e bashkive menaxhimi i Infrastrukturës së ujitjes dhe kullimit zë një vend të vogël në buxhet.

Sipas auditit financiar të ushtruar në bashkinë Divjakë, në vitin 2023 vetëm 5.4% e totalit të buxhetit të bashkisë shkonte për infrastrukturën ujitëse dhe kulluese. Thënë ndryshe 33,768 lekë. Ndërkohë, shifra e mirëmbajtjes u rrit me gati 2 mijë lekë në vitin pasardhës, apo 5.6% e buxhetit, i cili në vitin 2025 shënoi ulje duke shkuar në 5.1%. Pra, në total bashkia Divjakë shpenzoi vitin e kaluar për mirëmbajtjen e kanaleve vaditëse dhe kulluese 32,407 lekë.

Në buxhetet e bashkive kryesisht përbëjnë një zë të rëndësishëm fushat si arsimi parashkollor dhe shërbimet publike vendore, duke bërë që bujqësia, pavarësisht rëndësisë ekonomike të zonave, të mos përkthehet në një zë më të fuqishëm për investim në buxhet. 

Nëse pushteti lokal do të investojë më shumë në mirëmbajtjen e kanaleve ujitëse dhe kulluese, fermerët do ta kenë më të lehtë ushtrimin e veprimtarisë së tyre duke rritur sasinë dhe cilësinë e prodhimeve vendase.

Në Myzeqe, ku dikur prodhimi bujqësor e justifikonte epitetin “hambari i vendit”, sot fermerët përballen me një realitet të vështirë: kanale të bllokuara, ujë të pakët dhe fonde të pamjaftueshme për mirëmbajtje. Shifrat e raporteve zyrtare dhe dëshmitë e fermerëve tregojnë një panoramë të qartë – rrjeti vaditës e kullues po shkon drejt degradimit, duke rrezikuar jo vetëm prodhimin bujqësor, por edhe jetesën e qindra familjeve që mbështeten tek toka. Investimi në këtë infrastrukturë nuk është thjesht një çështje teknike, por një domosdoshmëri për të siguruar të ardhmen e bujqësisë dhe për të ruajtur rolin e Myzeqesë si zemra e prodhimit ushqimor në vend. Pa një vëmendje të shtuar nga pushteti lokal dhe qendror, “hambari i vendit” rrezikon të mbetet vetëm një kujtim i së shkuarës. 

The post Kanalet vaditëse në Myzeqe, fonde të pamjaftueshme për pastrimin në hambarin e vendit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon kapakët e disa automjeteve që janë deformuar nga temperaturat e larta në Arizona, ShBA

Verdikti: Mungon konteksti

———————————————————————————–

Këto ditë të nxehta vere në media dhe portalet shqipfolëse po qarkullon një video që duket se tregon deformimin e pjesëve metalike të një makine, e cila pretendohet se është shkaktuar nga temperaturat e larta në Arizona, në ShBA.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet e mësipërme qarkullojnë në rrjet të paktën që nga viti 2025, kështuqë nuk mund të jenë xhiruar këtë verë, në 2026.

Gjithashtu, video nuk është xhiruar në Arizona, ShBA, por në Kinë.

Kjo është e dukshme nga shkrimi në shenjat e godinave përreth makinës, dhe nga targat e saj, të dukshme në versione të tjera të videos të postuara në rrjet. Ato përmbajnë një simbol në alfabetin kinez dhe përkon me formatin e targave të Kinës, jo atyre të Arizonës, siç vërehet në imazhin e mëposhtëm.

Targat e makinës (në mes) në video përkojnë me formatin e targave të Kinës (majtas), jo Arizonës (djathtas)

Më specifikisht, targa e mësipërme nis me “苏J” që është kodi i targës së qytetit Yancheng, Provinca Jiangsu.

Fenomeni i “makinave shtatzënë” në Kinë ka argëtuar rrjetin që në vitin 2024.

Në fakt, flluskat në kofano shkaktohen nga mbështjellësit prej vinili të makinave, që përdoren në disa raste për të ndryshuar ngjyrën e makinës e në disa të tjera si mbulim me kosto më të lirë i dëmtimeve. 

Nxehtësia ekstreme dhe ekspozimi i zgjatur ndaj rrezeve të diellit mund të ndikojnë në jetëgjatësinë dhe pamjen e mbështjellësit të makinës. Me kalimin e kohës, temperaturat e larta mund të shkaktojnë që vinili të deformohet, të krijojë flluska ose edhe të zbehet. Gjithashtu, nëse ka lagështi nën të, mbështjellësja do të krijojë një flluskë kur nxehtësia ta transformojë lagështirën në avull.

The post Këto deformime të makinave nga dielli janë efekt i veshjes me vinil appeared first on Faktoje.al.

Konferenca e kryetareve nuk arriti dakordësi për kërkesën e Kryetarit të Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, “Për zhvillimin e mocionit me debat”, në lidhje me protestën dhe kërkesat e qytetarëve. PD propozoi gjithashtu mocion me debat mbi rezolutën e Parlamentit Evropian “Mbi raportin e Komisionit Evropian për Shqipërinë për vitin 2025”. 

Me votat e mazhorancës, dy kërkesat e PD-se u rrëzuan.

“Kam pyetur opozitën në konferencë kryetarësh, me çfarë mandati keni ardhur si zëdhënës të protestës?. Pastaj ju kam thënë se nuk iu njoh për përfaqësues të protestës. Pranoj gjithkënd, por partinë e Berishës nuk e pranoj dot kurrë si përfaqësues të protestës.

U kam vënë në dukje se janë aq të paaftë saqë kanë transformuar edhe kërkesat e protestuesve, ato që janë bërë publike, pavarësisht se nga kush, një person me lidhje të ngushta me Iranin. Po ti marrësh kërkesat që kishte sjellë opozita, vetëm numri ishte i njëjtë dhe vetëm pika e parë e kërkesës ishte e njëjta.

Dorëheqje dhe opozita kishte sjellë nja 4 halle të veta. Unë dhe kolegët e mi, ia kemi vërë të qartë se nuk e njohim si parti përfaqësuese të protestës. Meqë komunikimi bëhet publik dhe meqë kanë partitë radhën e tyre për të folur, ti përgjigjen dhe kësaj çështje, a ka mandat  PD që t’i përfaqësojë?”, tha kryetari i grupit parlamentar i PS-së, Taulant Balla.

Në anën tjetër, Kryetari i grupit parlamentar i PD-së, Gazment Bardhi, tha se kërkesat e PD-së u rrëzuan nga mazhoranca pa argumente.

“Është fakt i njohur botërisht që protesta e qytetarëve shqiptarë ka marrë vëmendjen e parlamentit europian. Ka marrë vëmendjen e eurodeputetëve në seancën e fundit të PE. I vetmi parlament në rruzullin tokësor që s’i ka kushtuar vëmendje, është parlamenti i Shqipërisë. Grupi parlamentar i PD ka dorëzuar një kërkesë për interpelancë urgjente në raport me shqetësimet e qytetarëve nëse i ka marrë në konsideratë, së dyti për rolin që do të duhet të luajë në adresimin e tyre dhe gjithashtu ka dorëzuar një mocion me debat për raportin që cakton detyrat e shtëpisë. Kjo rezolutë do të duhej të ishte që nga dita 1 plani ynë i punës. Të tria kërkesat janë rrëzuar sot pa argument dhe me fjalët se po bëjmë zëdhënësin e protestuesve”, tha Bardhi.

Protesta ndërkohë ka hyrë në ditën e 26-ë të saj.

Janë pesë kërkesa që janë shpallur nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.

Organizatorët kërkojnë gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.

Kërkesat e tyre mbyllem me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë

The post PD “çon” protestën në Kuvend, kërkon mocion me debat, PS e rrëzon   appeared first on Faktoje.al.

Emiriola Veliaj

Një praktikë e mirë e bashkisë Korçë në regjistrimin e fëmijëve në arsimin parashkollor, po jep rezultatet e para positive në rritjen e frekuentimit të kopshteve edhe në Kukës. Megjithatë, sfida të reja kërkojnë zgjidhje të reja.

E.M, nënë e dy fëmijëve të moshës 7 dhe 4 vjeç nga fshati Shtiqën, rreth 5 kilometra larg Kukësit, ka zgjedhur që fëmijën e saj ta regjistrojë në një nga kopshtet e qytetit, pavarësisht se ky shërbim ofrohet edhe në zonën e banimit. Ajo shprehet se vendimi lidhet me faktin se si ajo ashtu edhe bashkëshorti i saj punojnë në Kukës, duke e bërë më të lehtë kujdesin dhe reagimin e shpejtë ndaj çdo nevoje të fëmijës gjatë ditës.

Rasti i saj nuk është i izoluar. Prindër të shumtë nga fshatrat përreth Kukësit, por të punësuar në qytet, po zgjedhin gjithnjë e më shpesh kopshtet urbane për shkak të afërsisë me vendin e punës dhe organizimit më praktik të përditshmërisë.

Në këtë kontekst, një tregues i rëndësishëm mbetet raporti edukatore/fëmijë, i cili reflekton ngarkesën në institucionet parashkollore. Të dhënat tregojnë se në vitin 2023 ky raport ishte 12.86%, ndërsa në vitin 2024 ka zbritur lehtë në 12.77%. Megjithatë, Kukësi vijon të mbetet nën mesataren kombëtare prej 13.66%, duke sinjalizuar nevojën për forcim të kapaciteteve në sistemin parashkollor.

Gjatë një intervistë, drejtoresha e Arsimit në Bashkinë Kukës, znj. Albana Elezaj, thotë se kopshtet e qytetit po përballen me një fluks në rritje fëmijësh, ku një pjesë e tyre vijnë nga zonat rurale përreth. Sipas saj, kjo situatë po krijon nevojë për shtim të edukatoreve, me qëllim përballimin e kërkesës në rritje në institucionet parashkollore.

Sipas Raportit të Performancës 2025, në bashkinë Kukës funksionojnë 50 kopshte publike dhe 3 çerdhe me drekë. Në qytet ofrojnë shërbim 5 kopshte publike, nga të cilat 3 janë me drekë. Numri total i fëmijëve në këto kopshte është 461.Ndërsa në kopshtet pa drekë janë të regjistruar 1.029 fëmijë. Frekuentimi më i lartë në kopshtet pa drekë lidhet me faktin se ky shërbim shtrihet edhe në njësitë administrative rurale.

Regjistrimi i fëmijëve në çerdhe për gurpmoshën 0-3 vjeç mbetet një tregues i rëndësishëm për nivelin e aksesit në shërbimet e kujdesit dhe edukimit në fëmijërinë e hershme. Në Bashkinë Kukës raportohen 132 fëmijë të regjistruar në çerdhe, prej të cilëve 66 janë vajza, ndërsa raporti vendor për vitin 2024 paraqet një shifër më të lartë prej 155 fëmijësh. Krahasuar me mestaren kombëtare të frekuentimit në çerdhe prej 12.46%, Kukësi vijon të mbetet nën këtë nivel duke reflektuar sifda si në raportimin e të dhënave, ashtu edhe në asksesin e familjeve ndaj këtyre shërbimeve.

Arsyeja e nivelit të ulët të regjistrimit të fëmiëjve të kësaj gurp moshe lidhet me faktin se ky shërbim ofrohet vetëm në tre çerdhe të qytetit. Ndërkohë, një pjesë e konsiderueshme e prindërve zgjedhin që kujdesi për fëmijët të ofrohet nga gjyshërit brenda familjes, si një alternativë më e përshtatshme dhe më e zakonshme në komunitet. 

Sipas të dhënave në Raportin e performancës 2025 rreth numrit të popullsisë në Bashkinë Kukës, vihet re që popullsia totale është 61.188. Shifër që nuk përputhet me të dhënat e Censit 2023 të publikuara nga INSTAT, ku Kukësi rezulton me 36.125 banorë.

Të dhënat e publikuara nga Bashkia Kukës tregojnë se në vitin 2023 numri i fëmijëve të grupmoshës 3–6 vjeç ishte 4.880, ndërsa në vitin 2024 ky numër ka rënë në 3.285 fëmijë. Kjo rënie lidhet me lëvizjet demografike, por edhe me uljen e lindshmërisë viteve të fundit.

Nga kjo grupmoshë, rreth 1.490 fëmijë frekuentojnë kopshtet publike në Bashkinë Kukës, prej të cilëve 692 janë vajza. Sipas të dhënave të bashkisë, 861 fëmijë ndjekin kopshtet në qytet, ndërsa 629 në njësitë administrative.

Shifrat tregojnë një rritje të lehtë të regjistrimeve në kopshtet publike. Në vitin 2023 rezultojnë të regjistruar 1.479 fëmijë, ndërsa në vitin 2024 numri arrin në 1.490. Megjithatë, në raportin vendor për vitin 2024 figurojnë 1.468 fëmijë të regjistruar, çka krijon mospërputhje mes raportit dhe të dhënave të dërguara nga institucioni.

Krahasuar me mesataren kombëtare të regjistrimit të fëmijëve 3–6 vjeç në kopshte publike, e cila sipas raportit kombëtar është 58.40%, Bashkia Kukës rezulton mbi këtë mesatare. Kjo tregon një nivel pozitiv të përfshirjes së fëmijëve në arsimin parashkollor dhe një stabilitet të këtij shërbimi ndër vite.

Arsyeja e nivelit të ulët të regjistrimit të fëmiëjve të kësaj gurp moshe lidhet me faktin se ky shërbim ofrohet vetëm në tre çerdhe të qytetit. Ndërkohë, një pjesë e konsiderueshme e prindërve zgjedhin që kujdesi për fëmijët të ofrohet nga gjyshërit brenda familjes, si një alternativë më e përshtatshme dhe më e zakonshme në komunitet. 

Eksperti Bukurosh Onuzi thotë se problematikë në zonat rurale mbetet numri i ulët i fëmijëve dhe bashkimi i grupmoshave të ndryshme në një grup të vetëm.

Sipas tij: “Kjo situatë vjen për shkak të largësisë mes shtëpisë dhe kopshtit, uljes së lindjeve dhe emigrimit.”

Arritje

Eksperti i projektit “Bashki të Forta”, z. Bukurosh Onuzi, i cili prej vitesh asiston Bashkinë e Kukësit, tregon se: “Arsimi parashkollor ka shënuar rritje pozitive vit pas viti. Delegimi i funksioneve pranë bashkive bëri që Bashkia Kukës të vendosë në strukturë drejtorinë e arsimit parashkollor. Po ashtu, projekti ‘Bashki të Forta’ ka bërë që mësuesit, bashkë me drejtuesit e kopshteve, të trajnohen, të hartojnë plane, të ndajnë praktika të mira mes bashkive, ku Bashkia Kukës, në fushën e digjitalizimit të shërbimeve ka zhvilluar një praktikë të mirë përmes “Regjistrit të Shërbimit”, një sistem elektronik që integron të dhënat e kopshteve në një regjistër të vetëm. Nga ky sistem mundësohet auditim më i shpejtë, raportim në kohë reale për mungesat e pajisjeve, si dhe planifikim më të saktë të mirëmbajtjes dhe investimeve. Kjo praktikë e mirë e zhvilluar nga Kukësi është ndarë me 54 bashki të tjera në vend, të cilat e kanë marrë si model për zbatim.

Ndërkohë, në fushën e Planifikimit dhe Regjistrimit të Fëmijëve në arsimin parashkollor, Bashkia Kukës, ka përqafuar këtë praktikë të mirë të aplikuar më parë nga Bashkia e Korçës. Modeli synon organizim më efikas të regjistrimeve dhe shpërndarje më të drejtë të fëmijëve në institucionet parashkollore. Zbatimi i kësaj praktike ka sjellë përfitime të shumta, duke rritur barazinë dhe përfshirjen sociale, duke forcuar transparencën dhe llogaridhënien, si dhe duke ndërtuar një kulturë më të mirë planifikimi dhe bashkëpunimi mes bashkisë, Zyrës Vendore të Arsimit dhe komunitetit”.

Ndërkohë, edhe drejtoresha e Arsimit në Bashki, znj. Elezaj, thotë se: “Bashkëpunimi me projektin ‘Bashki të Forta’ na ka ndihmuar shumë në përditshmërinë e administrimit dhe mirëmenaxhimit të hartimit, planifikimit dhe zbatimit të planeve e raporteve sipas standardeve për të ofruar në mënyrë cilësore shërbimin e arsimit të hershëm. E gjitha kjo ka bërë që prindërit, fëmijët dhe e gjithë struktura e arsimit parashkollor të arrijnë të kenë bashkëpunim të vazhdueshëm, të shëndoshë dhe frytdhënës për të gjitha palët”.

Eksperti z. Onuzi dhe drejtoresha e arsimit, znj. Elezaj, ndër të tjera bëjnë me dije se Bashkia Kukës, e krahasuar kjo me bashkitë e Hasit apo Tropojës (bashki ku mungon inspektori i kontrrolli), shënon arritje sa i përket kontrollit të përditshëm të ushqimit të fëmijëve. “Prej disa vitesh në strukturën e arsimit në bashki është edhe inspektori i sigurimit ushqimor, i cili çdo ditë bën verifikimin dhe kontrollin e ushqimit të fëmijëve në kopshte dhe çerdhe. Garancia ushqimore është një nga kriteret bazë që ka Bashkimi Evropian, por edhe që kërkohet sot të jetë në standarde të larta për anëtarësimin e vendit në BE”.

Probleme dhe sfida

Megjithëse janë shënuar përmirësime, arsimi parashkollor në Kukës vijon të përballet me një sërë sfidash. Sipas drejtoreshës Elezaj, ndër problemet kryesore mbetet infrastruktura e disa godinave. “Plani për përmirësimin e arsimit parashkollor, por edhe plani vendor i arsimit parauniversitar, ka parashikuar që deri në vitin 2028 të zgjidhen disa prej tyre, ku më kryesorja është rikonstruksioni i kopshtit, çerdhes numër 3 dhe çerdhes numër 1 në qytet, të cilat kanë shumë probleme në infrastrukturë, por kanë edhe numër të lartë të fëmijëve që marrin shërbimin e arsimit të hershëm”. Një tjetër sfidë mbetet ruajtja ose rritja e numrit të fëmijëve që ndjekin arsimin parashkollor.

Ndërsa për ekspertin problem mbetet infrastruktura e godinave, prezenca e fëmijëve të moshave të ndyrshme në një gurp në zona rurale, por më së shumti e vë theksin tek: “Projektet që kanë lidhje me ndërgjegjësimin e fëmijëve rreth mjedisit, respektimit, diferencimit të mbetjeve dhe mbajtjes pastër të hapësirave që na rrethojnë, pasi kjo lidhet edhe me standardet e Bashkimit Evropian”. Po ashtu, zoti Onuzi thotë se: “Fëmijët në kopshte duhet të fillojnë të edukohen se si duhet të sillen në raste tërmetesh apo zjarresh”.

Histori njerëzore

Prindërit mbeten një nga faktorët kryesorë në përmirësimin e kushteve në arsimin parashkollor.

Eduard Çollaku, babai i dy djemve 9 dhe 4 vjeç, me profesion mësues i gjuhës angleze në një prej shkollave në qytetin e Kukësit, prej vitesh ndërmerr nisma për të përmirësuar sadopak kushtet jo vetëm në kopshtin ku fëmijët e tij kanë marrë dhe marrin shërbim, por edhe në kopshtet e tjera në qytet.

Eduardi nuk është i vetmi prind. Janë të shumtë prindërit që gjejnë mënyra për të ndikuar në përmirësimin e kushteve në kopshtet ku fëmijët e tyre arsimohen.

Nëpërmjet thirrjeve dhe kontakteve me emigrantë dhe biznesmenë kuksianë, Eduardi ka bërë të mundur që një grupi në kopshtin 1 t’i dhurojë krevate (dyshekë, batanije, jastëkë), televizorë, tavolina, karrige, tapete, po ashtu edhe shtrim me parket.

Eduardi thotë se: “Të gjitha këto i bëj sepse kam dëshirë që fëmijët të kenë kushte sa më të mira. Ndihem mirë sepse, kur mendoj që ne jemi rritur me shumë vështirësi, nuk dua që fëmijët sot të ndjejnë mungesën e kushteve në kopsht, vendi ku kalojnë gjysmën e ditës”. Ndër të tjera ai shton se: “Çdo vit, për festat e Vitit të Ri dhe 1 Qershorit, bëj pako me dhurata për fëmijët në kopshtet e qytetit. Të gjitha bëhen me biznesmenë kuksianë që jetojnë në Kukës, por edhe në vende të tjera”.

“Është një kënaqësi dhe emocion i veçantë kur shoh që fëmijët lumturohen. Kur marr mirënjohje nga mësueset dhe nga prindërit, aty shoh lumturinë pafund që ndjej, por dhe shoh sesa shumë lumturi kam shpërndarë. Kjo më gëzon pa masë”, – shton ndër të tjera njëri nga prindërit që sadopak ka përmirësuar kushtet në kopshtet e qytetit.

Rekomandime

Sa i përket rekomandimeve në lidhje me shërbimin e arsimit parashkollor në Bashkinë Kukës dhe përmirësimin e mëtejshëm, drejtoresha Elezaj rekomandon: “Kualifikimin e mësueseve nëpërmjet orëve model duke i ndarë me kolegë dhe prindër, trajnimin e vazhdueshëm të stafeve të mësuesve dhe edukatoreve në kopshte dhe çerdhe, si dhe shkëmbim eksperiencash mes stafeve të arsimit parashkollor me bashki të ngjashme përtej kufijve”.

Eksperti Onuzi rekomandon rritjen e pjesëmarrjes së fëmijëve në arsimin e hershëm, ndërsa thekson se ndryshimet demografike po ndikojnë drejtpërdrejt në numrin e fëmijëve që ndjekin arsimin parashkollor. Sipas tij, ulja e lindshmërisë dhe lëvizjet demografike të familjeve drejt qyteteve më të mëdha apo emigracionit kanë sjellë rënie të numrit të fëmijëve në shumë zona, duke ndikuar edhe në regjistrimet në kopshte.  

Rekomandimi vijon më tej me ndërgjegjësimin e fëmijëve për mbrojtjen e vazhdueshme të mjedisit, shkëmbim eksperiencash me Kosovën. Edukimin e fëmijëve për të pastruar, gatuar, si dhe ndërhyrjen për përmirësimin e infrastrukturës së kopshteve dhe çerdheve.

The post Kukësi, rritja e interesit për kopshtet në qytet kërkon shtim të edukatorëve appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vjen lajmi i papritur për mbi 130 mijë pensionistë

Verdikti: Mungon konteksti, Clickbait

————————————————————————

“Vjen lajmi i papritur për pensionistët: Thuhet se mbi mbi 130 mijë pensionistë…” lajmëron një postim në Facebook më 23 qershor, ndërsa lexuesit ftohen të klikojnë një lidhje në komente për të mësuar më shumë.

Shoqëruar me imazhin e një pensionisteje, kryeministrit Edi Rama dhe tre kartëmonedhave 5000-lekëshe, postimi jep përshtypjen se lajmi i papritur ka të bëjë me ndonjë rritje pensioni ose bonus që do japë qeveria.

Megjithatë, pensionistët do të zhgënjehen me të lexuar fjalinë e parë të artikullit, i cili nuk flet për ndonjë rritje apo bonus pensioni, por për shqiptarët që vijojnë të punojnë edhe pas moshës së pensionit

Sipas INSTAT, numri i të punësuarve mbi moshën 65 vjeç arriti në 130,274 persona në vitin 2025. Kjo shifër nuk përbën ndonjë lajm të papritur, ashtu siç pretendohet në titullin e lajmit, pasi pjesa më e madhe e pensionistëve të raportuar në të dhënat e INSTAT janë të vetëpunësuar në sektorin e bujqësisë.

Titulli i mësipërm dukshëm synon të përfitojnë klikime duke tërhequr interesin dhe vëmendjen e publikut.

Faktoje ka përgënjeshtuar edhe më parë postime keqinformuese nga i njejti portal, madje edhe postime veçanërisht mbi pensionet.

The post Asnjë surprizë pas lajmit për 130 mijë pensionistë që vijojnë punën appeared first on Faktoje.al.

Anesti Barjamemaj

Këto ditë të fundit të majit bimësia është harlisur së bashku me plehrat që nuk mungojnë asnjëherë në kanale dhe Agroni, banor në rrugën “Pelivan Leskaj” në Vlorë, shumë pranë kanalit të Siavit, i druhet përmbytjes së rradhës me ardhjen e vjeshtës. “Këtë vit ka qenë situatë pak më e qetë, por sërish kemi frikë se mos rikthehen përmbytjet”, pohoi ai. 

Vërshimet nga reshjet e dendura të tetorit 2024, nuk kursyen as banesën e tij, e cila ndodhet në një distancë jo më larg se 20 metra nga ky kanal. “Vërshimi i ujërave për shkak të bllokimit të kanaleve mbuloi shtëpinë duke nxjerrë jashtë përdorimit një pjesë të pajisjeve elektroshtëpiake. Më është bërë dëm gati 10 milionë lekë”, tha Agroni për Faktoje.

Banesa e Agronit nuk ishte e vetmja që u prek nga përmbytjet. Uji mbuloi lagje të tëra në Vlorë, ku qindra shtëpi e biznese pësuan dëme të shumta. Sipas të dhënave nga Emergjencat Civile, 323 banesa dhe 73 biznese u dëmtuan dhe për t’u ardhur në ndihmë banorëve të prekur u akorduan rreth 200 mijë euro fonde. 

Të njëjtin shqetësim për përmbytjen e rradhës ka dhe këshilltari bashkiak nga radhët e opozitës, Besmir Brahimi, gjithashtu banor i lagjes ku kalon kanali i Siavit. “Problematika e kanaleve kulluese është shumëvjeçare dhe kam pritur të kishte vendime drastike në bashki dhe studime të thelluara për të mirëmbajtur këto kanale, por ende asgjë. Kam denoncuar që në kanal derdhen ujëra të zeza që rëndojnë situatën e bllokimit, por nga bashkia nuk do t’ia dijë njeri deri tani”, thotë Brahimi.

Nga të dhënat e grumbulluara për këtë shkrim, kanalet kulluese në Vlorë mbartin shumë probleme edhe nga derdhja në to e ujërave të zeza që vështirësojnë më tej mbushjen me mbetje plastike të hedhura në mënyrë të pakujdesshme. Në këto rrethana pastrimi i kanaleve të ujërave të larta, që bëjnë pjesë te kanalet kulluese mbetet jo efektiv edhe në rast se do të kryhej i plotë. Ky fakt pranohet ‘off the record’ nga zyrtarë të ndryshëm lokal, por vërtetohet edhe nga vëzhgimi në terren i Faktoje.

Pastrimi kryhet, por garancitë mungojnë

Shqetësimin e Agronit dhe banorëve të tjerë të rrezikuar nga përmbytjet në Vlorë e përforcojnë edhe shifrat e situatës së pastrimit dhe mirëmbajtjes së kanaleve në Raportit të Performancës së Bashkive 2025, i publikuar nga Agjencia për Mbështetjen për Vetëqeverisjen Vendore. 

Të dhënat për bashkinë Vlorë zbulojnë se Bashkia Vlorë ka gati 95 përqind të kanaleve të kullimit funksionalë përkundrejt mesatares kombëtare që rezulton në nivelin e 64.29 %. Megjithatë, në realitet situata është ndryshe. Vëzhgimi i Faktoje tregon se pavarësisht aksioneve të ndërrmara nga bashkia e ndihmuar edhe me mjete të ushtrisë, problemi i bllokimit të kanaleve nuk po gjen zgjidhje. Banorët vijojnë të hedhin mbetje plastike dhe të derdhin ujërat e zeza në këto kanale, çka pamundësojnë mirëmbajtjen e tyre. 

Për ekspertin e pushtetit vendor, Agron Haxhimali, kjo performancë nuk lidhet direkt me buxhetin, por me prioritetet. “Nuk mendoj se s’kanë kapacitete, mendoj se duhet ta vendosin prioritet. Sigurisht shërbimi duhet mbështetur më shumë me burime financiare edhe nga qeveria dhe vetë bashkia”, tha Haxhimali për Faktoje.

Sipas tij, Vlora ndryshe nga bashki të vogla ka avantazh, pasi ka buxhet më të madh, “çka do thotë se kapaciteti financiar është më i lartë e për rrjedhojë kapacitete për mirëmbajte dhe investime janë të mundshme”.

Ndërsa ekspertja e ekonomisë, Merita Toska, problemin nuk e shikon vetëm te mungesa e angazhimit nga institucionet, por te “ekspozimi ndaj reshjeve intensive dhe përmbytjeve, presioni urban dhe ndërtimor, bllokimi i kanaleve nga mbetje apo inerte, si dhe nevoja për koordinim ndërmjet bashkisë, strukturave të ujitjes dhe kullimit, emergjencave civile dhe komuniteteve lokale. Raportime lokale kanë evidentuar raste të bllokimit të kanaleve kulluese në Vlorë nga mbetjet urbane dhe inertet, duke shtuar rrezikun për përmbytje”.

Sipas saj përgjegjësia nuk duhet të bjerë vetëm mbi Bashkinë Vlorë që ka përgjegjësinë kryesore për mirëmbajtjen e kanaleve, pasi “kapacitetet aktuale nuk duken të mjaftueshme për një mirëmbajtje sistematike dhe parandaluese të të gjithë rrjetit”.

Panorama e Bashkisë Vlorë, pranohen problemet

Për të përditësuar të dhënat zyrtare për situatën e mirëmbajtjes së kanaleve në vitin 2026, iu drejtuam me një kërkesë për informacion bashkisë Vlorë. 

Në një përgjigje zyrtare për Faktoje, Bashkia Vlorë deklaron se për vitin 2025, buxheti i dedikuar për Sektorin e Bordit të Ujitjes dhe Kullimit pranë Bashkisë Vlorë ka qenë në vlerën 27,644,000 lekë, në kategorinë “Shpenzime Operative”. Ajo që bie në sy është se shpenzimet kryesore shkojnë për energji elektrike për hidrovorët dhe për karburant për mjetet e Bordit të Kullimit. 

Për vitin 2026 ka një rritje të buxhetit për këtë sektor, por sërish duket se fondet nuk janë të mjaftueshme. “Për vitin 2026, buxheti i miratuar për Sektorin e Bordit të Ujitjes dhe Kullimit është: 18,380,000 Lekë të rinj në kategorinë “Shpenzime Operative”; 35,011,000 Lekë të rinj në kategorinë “Shpenzime Operative Specifike dhe Investime”. Nga fondi i shpenzimeve operative, pjesën kryesore e zë: Karburanti për funksionimin e mjeteve dhe eskavatorëve të angazhuar në pastrimin e kanaleve ujitëse dhe kulluese, në vlerën 11,500,000 lekë të reja”, deklaron Bashkia Vlorë në përgjigje të kërkesës për informacion.

Vetë institucioni gjithashtu pranon problemin e pastrimit të kanaleve, por edhe të amortizimit të tyre, duke treguar edhe arsyet që nisin nga ndërtimet mbi kanale e deri te faktorët natyrorë, gjë që shkaktuan edhe përmbytjet në tetor të vitit 2024 dhe u pasuan nga disa përmbytje të tjera.  

“Realizimi i pastrimit 100% të rrjetit është hasur me disa vështirësi objektive, ndër të cilat: shtrirja e gjerë territoriale e rrjetit të kanaleve kulluese dhe ujitëse; amortizimi i theksuar i infrastrukturës ekzistuese; prania e ndërtimeve dhe zaptimeve të paligjshme mbi kanale; vështirësitë në aksesimin e disa segmenteve me mjete të rënda; prurjet e vazhdueshme të mbetjeve urbane, inerteve dhe materialeve të ngurta në kanale; mungesa e investimeve rehabilituese të plota ndër vite; kushtet atmosferike dhe reshjet intensive në periudha të caktuara, të cilat kanë krijuar nevojë për ripastrime të vazhdueshme”, pohon Bashkia Vlorë.

Bashkia Vlorë konfirmon se kanalet kulluese janë plotësisht në varësi të bashkisë dhe se në periferi, në zonat rurale vëmendja për pastrimin e kanaleve ka qënë më e lartë se në qytet.

Problematika e administrimit të kanaleve

Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit pas përmbytjeve të tetorit 2024 evidentoi se   kanali i Siavit dhe Naukës që përshkojnë gjithë qytetin e Vlorës kanë problematika të shumta administrimi. Për pastrimin e tyre pas përmbytjeve u angazhuan edhe mjetet e Forcave të Armatosura që zgjidhën situatën emergjente.  

Bashkia Vlorë argumenton se “ndërhyrjet në këto segmente kanë kërkuar koordinim institucional, procedura administrative shtesë dhe investime rehabilituese specifike, duke ndikuar në ritmin e realizimit të pastrimit të plotë të rrjetit kullues”. 

Pavarësisht punës, që nga zyrtarët e bashkisë pohohet se është e përjavshme, sërish pastrimi i kanaleve nuk bëhet i plotë. Në muajt e fundit, Bashkia Vlorë ka shembur dhjetëra ndërtime pa leje që kishin bllokuar rrjedhën e kanaleve kulluese, por do të duhen edhe shumë javë të tjera që të shemben të gjitha godinat e paligjshme. 

Kanalet kulluese përveç se janë në menaxhim të bashkisë, janë edhe përgjegjësi e Ujësjellës Kanalizime Vlorë. Në një përgjigje me shkrim për Faktoje, drejtori i UKV Klevis Kaso flet për një tjetër problematikë që ndikon negativisht në punën e tyre.

Kaso shprehet se në muajt e fundit kanë mbyllur dhjetëra derdhje të paligjshme të ujërave të zeza në kanalet kryesore të Vlorës, që ndikojnë në zhvillimin më te shpejtë të bimësisë, por sërish ka ende shumë banesa e biznese që janë evidentuar se ndotin kanalet. 

“Ne do të vazhdojmë intensivisht punën për mbylljen e çdo derdhje deri në atë të fundit. Si edhe do të punojmë për konstatimin e ndonjë familje e cila dëmton mbylljen e kryer nga ana jonë”, pohoi Kaso duke shtuar se relacioni i është dorëzuar dhe autorieteteve të tjera dhe ka nisur puna për koordinimin e aksionit për të përmirësuar shërbimin për qytetarët. 

Kaso shtoi se ka pasur raste kur familje të ndryshme kanë gjetur rrugë alternative për shmangur bllokimin e derdhjes së ujërave të zeza në kanalet kulluese, por në pak raste nuk është kryer dot ndërhyrja për shkak të terrenit. “3 familje mbeten në pamundësi për mbyllje e tyre për shkak të terrenit”, tha ai.

Ekspertja Merita Toska problemin e shikon edhe te ligji për vetëqeverisjen vendore. Ajo thotë se bashkive u janë dhënë kompentenca të shumta, por nuk kanë buxhet të mjaftueshëm për të kryer efektivisht punët që u takojnë. 

“Ligji për administrimin e ujitjes dhe kullimit u ngarkon bashkive përgjegjësi konkrete për administrimin, shfrytëzimin dhe mirëmbajtjen e një pjese të infrastrukturës së ujitjes dhe kullimit që u është transferuar në pronësi ose administrim. Kjo do të thotë se bashkitë kanë rol të drejtpërdrejtë në mirëmbajtjen e kanaleve, por ky rol kërkon mjete financiare, pajisje, staf teknik, planifikim vjetor dhe koordinim institucional”,thotë Toska. 

Sipas ekspertes shumë bashki përballen me kufizime të theksuara buxhetore dhe i kryejnë ndërhyrjet pas reshjeve që sjellin përmbytje. “Të ardhurat e veta vendore shpesh nuk janë të mjaftueshme për të përballuar të gjitha funksionet e transferuara, veçanërisht në bashkitë me territor të gjerë rural, rrjet të madh kanalesh, zona të ekspozuara ndaj përmbytjeve dhe nevoja të larta për ndërhyrje periodike. Në këto kushte, mirëmbajtja e kanaleve shpesh mbetet pas prioriteteve më të dukshme publike, si pastrimi urban, ndriçimi, rrugët, shërbimet sociale apo emergjencat e menjëhershme”, shprehet ajo.

Por megjithatë, Toska shton se  bashkitë nuk janë formalisht të përjashtuara nga përgjegjësia dhe nuk mund të justifikojnë plotësisht mosveprimin vetëm me mungesën e fondeve.

Për ekspertin e pushtetit vendor, Agron Haxhimali, mirëmbatja e kanaleve kulluese është çështje menaxhim i shërbimeve publike dhe çështje aftësive administrative dhe sipas tij kujdesi duhet në të katërta stinët. 

“Asnjë neglizhencë në kontrollimin e sistemit nuk duhet toleruar. Marrin buxhet nga kategoria e tranfertave sektoriale. Nuk mund të them nëse janë shumë, mendoj që shërbimi nuk është kostuar drejtë nga buxheti qendror. Megjithatë bashkia ështe e lejuar të mbështesë sektorin me burime nga të ardhurat e veta. Asnjëherë dhe për asnjë shërbim dhe kudo, s’do ketë mjete fianciare që “ngop” plotësisht shërbimin. Por një standard duhet vendosur dhe duhet përmbushet me politika të harmonizuara ndërqeveritare”, shprehet Haxhimali.

Ndikimi negativ edhe në turizëm

Nga ana tjetër këshilltari bashkiak, Besmir Brahimi, shkakun e mospastrimit të kanaleve e shikon edhe tek përplasja institucionale mes bashkisë dhe ujësjellësit pasi nuk është e qartë se ne varësi të kujt janë këto kanale. Buxhetimi për këtë sektor është shtuar pohon edhe Brahimi, por problemi lidhet edhe me mungesën e një studimi fizibiliteti për mirëmbajtjen e kanaleve. 

“Shpresoj që ky studim të dalë sa më shpejt, pasi është një kompani eksperte e hidroteknikës. Mendoj se ky studim i plotë mund të gjejë problematikat dhe ta shpëtojë Vlorën njëherë e mirë nga përmbytjet”, deklaron Brahimi. 

Në përfundim, problematika e kanaleve kulluese në Vlorë mbetet një sfidë e vazhdueshme që nuk mund të zgjidhet vetëm nga Bashkia. Ndryshimet klimatike, derdhja e ujërave të zeza, mbetjet urbane dhe ndërtimet pa leje e kanë bërë situatën më komplekse. Zgjidhja kërkon një qasje të integruar mes bashkisë, institucioneve të tjera dhe vetë komunitetit, për të siguruar mirëmbajtje parandaluese të kanalizimeve, në mënyrë që Vlora të mbrohet nga përmbytjet dhe të ruajë potencialin e saj turistik. 

The post Kanalet kulluese në Vlorë, problemi që nuk zgjidhet dot vetëm nga bashkia appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ky imazh tregon miliaderin George Soros përpara ekzekutimit të tij 7 vite më parë.

Verdikti: E pavërtetë

————————————————————————–

Në hapësirat konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një imazh që pretendohet se tregon një nga shënjestrat e preferuara të teorive konspirative, miliarderin George Soros, përpara se ai të ekzekutohej 7 vite më parë.

Si zakonisht, për të mbështetur këtë pretendim të jashtëzakonshëm, nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë, aq më pak e jashtëzakonshme.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi i mësipërm është botuar fillimisht në një artikull i një portali grek që shpërndan rregullisht teori konspirative dhe keqinformim.

Artikulli i vitit 2020 pretendon se “Soros është arrestuar dhe burgosur në burgun e sigurisë maksimale në Gjirin e Guantanamos, GITMO.”

Më tej, ai pretendon edhe se ish presidenti amerikan George Bush është arrestuar, “duke u përballur me akuza për tradhti të lartë, pedofili, pastrim parash dhe të tjera,” ndërsa ish presidenti amerikan Barack Obama “u arrestua në shtator 2019 dhe më pas u ekzekutua në tetor.”

Sigurisht, as për këto pretendime nuk sillet ndonjë provë apo burim.

Lajmi për vdekjen e Soros nuk është botuar në asnjë media ndërkombëtare apo vendase.

Kjo nuk është hera e parë që qarkullon pretendimi se Soros ka ndërruar jetë. Në 15 maj 2023, gati 3 vite pas ekzekutimit te tij të pretenduar, 93-vjeçari u detyrua të postonte në Twitter për të përgënjeshtruar lajmet se ai kishte vdekur.

“Thashethemet se unë kam pësuar një infarkt në zemër jane krejt të rreme. Jam gjallë dhe i shëndetshëm.”

Soros ka qenë prej kohësh shënjestër e një sërë teorish konspirative që e fajësojnë atë për një gamë gati të mbinatyrshme ligësish. Faktoje ka verifikuar edhe më parë lajme të rreme që kanë shënjestruar miliarderin 93-vjeçar.

The post I rremë ky ekzekutim i filantropit Soros 7 vite më parë appeared first on Faktoje.al.

Nga Griseld Zenuni 

Qarku i Beratit, i njohur për historinë dhe traditat e tij, përballet prej vitesh edhe me sfida të shumta në sektorin e shëndetësisë. 

Sistemi shëndetësor në këtë qark mbështetet kryesisht tek Spitali Rajonal Berat, si edhe tek qendrat shëndetësore në bashkitë Berat, Kuçovë, Dimal dhe Skrapar.

Në vitet e fundit, spitalet në qarkun e Beratit janë përballur me mbingarkesë të vazhdueshme, sidomos gjatë periudhave të virozave sezonale apo temperaturave ekstreme. 

Përtej shërbimit që marrin në spitalet publike, qytetarët ankohen se përballen me vështirësi në sigurimin e medikamenteve, analizave dhe vizitave të specializuara.

Një prej tyre është zonja Mirela Gjata, e cila prej disa vitesh është diagnostikuar me kancer të gjirit. 

Ajo i është nënshtruar një ndërhyrjeje kirurgjikale në Spitalin Rajonal të Beratit, ku iu hoq masa tumorale. 

Më pas ka vijuar trajtimin me seanca kimioterapie në Tiranë. Sipas saj, edhe pse operacioni u krye pa kosto financiare dhe ka marrë mbështetje nga mjekët që e kanë ndjekur, ajo has vështirësi në sigurimin e disa medikamenteve që i nevojiten për trajtimin hormonal.

“Unë vuaj nga kanceri i gjirit. Unë u operova në Berat, më ka operuar një doktoreshë shumë e mirë, pa asnjë lloj kostoje financiare, dhe më ka ndjekur derisa vajta në Tiranë për kimion.

Kam qenë shumë keq, e përjetova keq. Kimio është shumë e vështirë. Edhe aktualisht e ndjek trajtimin një herë në tre muaj, megjithëse kimio më ka dhënë disa simptoma, më është shfaqur diabeti. Marr ilaçe, disa nga shteti, disa me lekë, por e kam të vështirë, pasi nuk kemi të ardhura, sepse edhe bashkëshorti im është i sëmurë, më keq se unë”

Viktor dhe Mirela Gjata

Situata bëhet edhe më e vështirë për familjen e saj pasi bashkëshorti ka kryer një ndërhyrje bypass në zemër dhe vuan gjithashtu nga probleme me veshkat dhe mëlçinë.
“Ai ka bërë bypass në zemër, ka probleme me veshkat dhe mëlçinë.Nuk i kam pasur kushtet për ta ndjekur në Tiranë. Unë po vuaj tmerrësisht vetë nga analizat që duhet t’i bëj me pagesë, si unë edhe bashkëshorti im, sepse në shtet nuk t’i japin. Një herë në tre muaj na thonë që na takon të bëjmë kontrolle dhe analiza, por ai është i sëmurë rëndë. Ku pret dot ai një herë në tre muaj? Dhe detyrohem t’ia bëj me pagesë”, thotë ajo

Vëzhgimi 

Spitali i Kuçovës ruan vetëm emrin, pasi është kthyer në një qendër ambulatore ku shumica e rasteve nisen drejt Beratit.  

Dimali nuk ka spital teksa dhe qendrat shëndetësore në fshatra janë në kushte mjeruese. 

Edhe në fshatin Cukalat situata është po e njëjta. 

Në të vetmen qendër shëndetësore që marrin shërbim disa fshatra si Donofrosa, Slanica, etj, qendra i ngjan një stalle bagëtish, ku myku po rrënon gjithçka.

Më e vështirë është situata në Skrapar ku spitali punon me 4 mjekë, dy prej tyre në pension dhe infermierë. 

Ndërkohë specialistët në fusha të ndryshme vijnë periodikisht çdo muaj por e kanë të pamundur shërbimin shëndetësor sipas urgjencës së rasteve.

Në zona të thella rurale të Skraparit apo Poliçanit, mungesa e mjekëve specialistë ndihet edhe më shumë.

Shpesh janë specialist të huaj që vijnë me misione humanitare në Shqipëri, të cilët kryejnë vizita falas dhe ofrojnë medikamente dhe trajtim shëndetësor. 

Rasti i fundit ishte ai i organizatës amerikane “Shpresa e Ripërtërirë”, të cilët mbërritën në Berat me një ekip prej 44 vullnetarësh, ku në përbërje të stafit ishin 2 dentistë, 3 okulistë, 5 mjekë specialistë, 3 mjekë të përgjithshëm dhe 2 mjekë të sëmundjeve të brendshme.

Në një përgjigje më herët për “Faktoje” nga Urdhri i Mjekut konfirmohet se qarku Berat vuan nga mungesa e mjekëve specialistë.

The post Fotot/ Qendra shëndetësore si stalla, fshatrat në mëshirë të fatit  appeared first on Faktoje.al.

Elitjona Doko

Raporti i performancës për vitin 2025 dëshmon rritje të numrit të mjeteve zjarrfikëse në bashkinë Shijak. Megjithatë, përballimi i zjarreve me afrimin e temperaturave të larta kërkon fonde, personel shtesë dhe vëmendje të mëtejshme për të përballuar rreziqet në rritje.

Në prag të sezonit veror, kur temperaturat e larta dhe zjarret në sipërfaqe të hapura shtojnë riskun për emergjencat civile, vëmendja ndaj kapaciteteve të shërbimit zjarrfikës mbetet një nga sfidat kryesore për pushtetin vendor dhe institucionet qendrore. Vetëm gjatë verës së kaluar, disa qarqe të vendit u përballën me dhjetëra vatra zjarri në zona urbane, pyjore dhe bujqësore, duke nxjerrë në pah problematikat e mungesës së personelit, logjistikës dhe infrastrukturës parandaluese.

Një prej bashkive që reflekton këto rreziqe në rritje dhe nevoja për shërbimin zjarrfikës është edhe Bashkia Shijak. Analiza e Faktoje.al mbi kapacitetet reale të repartit zjarrfikës përmes të dhënave të Raportit të performancës 2025, përgjigjes zyrtare të bashkisë, verifikimit në terren dhe dëshmive të ekspertëve, tregon se shtimi i mjeteve nuk përkthehet automatikisht në rritje të plotë të eficiencës operacionale.

Në Raportin e Performancës 2025, Bashkia Shijak thekson se shërbimi zjarrfikës është përmirësuar gjatë viteve 2023-2024 falë rritjes së automjeteve funksionale nga 3 në 4, duke argumentuar se kjo ka sjellë një rritje prej 30% të kapaciteteve në raport me numrin e banorëve.

I njëjti raport evidenton se kapacitetet mbeten të kufizuara në staf, ndërsa numri aktual i efektivëve mbulon nevojat vetëm mbi bazën e popullsisë së Censusit dhe jo të të dhënave të Gjendjes Civile, çka ngre pikëpyetje mbi nivelin real të përmirësimit të këtij shërbimi.

Referuar standardit të raportit kombëtar, që parashikon 1 zjarrfikës për çdo 1,500 banorë, Bashkia Shijak rezulton mbi normën edhe sipas Censusit 2021, me rreth 1 efektiv për 1,638 banorë. Ndërsa sipas të dhënave të Gjendjes Civile, raporti shkon në 1 zjarrfikës për afro 2,858 banorë, duke e bërë ndjeshëm më të lartë ngarkesën operacionale të repartit.

Diferenca mes të dhënave të Censusit dhe regjistrit të Gjendjes Civile ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si planifikohen kapacitetet operacionale të repartit. Në praktikë, kjo do të thotë se numri aktual i efektivëve mund të rezultojë i mjaftueshëm në letër, por jo domosdoshmërisht në raport me ngarkesën reale të territorit dhe popullsisë që merr shërbim.

Në përgjigjen zyrtare për Faktoje.al, Bashkia Shijak bën të ditur se aktualisht shërbimi zjarrfikës funksionon me 17 punonjës, nga të cilët 16 efektivë bazë dhe një shef sektori. Sipas bashkisë, stacioni disponon katër automjete, por vetëm tre prej tyre janë operative, ndërsa njëri përdoret si autobot për furnizim me ujë gjatë zjarreve me përmasa më të mëdha.

Historia njerëzore

Avni Xhafa, një prej personave që ka qenë pjesë e krijimit të repartit zjarrfikës në Shijak, e kujton fillimin e këtij shërbimi si një strukturë të ngritur me kapacitete minimale, por me nevoja të mëdha për mbulim territorial. Sipas tij, njësia zjarrfikëse u krijua në vitin 2016, në zbatim të ligjit “Për mbrojtjen nga zjarri dhe shpëtimin e jetës”, ndërsa aktiviteti operacional nisi në qershor të vitit 2017.

Në fazën e parë, reparti u kompletua me dy mjete, një automjet operacional zjarrfikës dhe një mjet shërbimi, si edhe me një efektiv prej 12 zjarrfikësish të rinj, të moshës 22-28 vjeç, që përbënin bërthamën e parë të stacionit. Ky repart mbulonte të gjithë territorin e Bashkisë Shijak, nga Rubjeka në veri deri në fshatin Hardhishtë në jug.

“Gjatë punës dolën menjëherë në pah problematikat infrastrukturore, sidomos mungesa e rrjetit të hidranteve. Për këtë arsye u sigurua një autobot dhe më pas u ngritën hidrante shtesë, për të garantuar vazhdimësinë gjatë operacioneve të shuarjes së zjarreve,” tregon Xhafa.

Sipas tij, me shtimin e mjeteve u bë e domosdoshme edhe rritja e personelit, pasi çdo automjet kërkon efektivë dhe drejtues të trajnuar për operacione emergjente.

Në vitin 2020, flotës iu shtua edhe një mjet tjetër zjarrfikës, i dhuruar nga familja e ish-zjarrfikësit Arbër Aliu, ndërsa sipas Bashkisë Shijak, aktualisht stacioni disponon katër automjete, nga të cilat tre janë operative.

Megjithatë, ai thekson se sfidat kryesore mbeten ende tek struktura organizative dhe burimet njerëzore.

“Shërbimi zjarrfikës duhet të jetë një strukturë operacionale e zhdërvjellët. Reagimi i shpejtë nuk realizohet me procedura të ngadalta apo me mungesë personeli. Çdo shtim mjeti kërkon edhe shtim të efektivëve,” shprehet ai.

Sipas tij, kapaciteti operacional nuk matet vetëm me numrin e mjeteve, por me aftësinë reale të repartit për të reaguar në kohë dhe për të mbuluar disa emergjenca njëkohësisht.

Xhafa ngre gjithashtu shqetësimin për mungesën e formalizimit të trajnimeve profesionale, të cilat sipas tij shpesh realizohen vetëm për efekt grade dhe jo për rritje reale të kapaciteteve operative të efektivëve.

Kjo dëshmi sjell një panoramë nga brenda e funksionimit të repartit zjarrfikës në Shijak dhe evidenton hendekun mes investimeve në mjete dhe nevojës për forcim të strukturës njerëzore dhe profesionale të shërbimit.

Situata aktuale

Ndërkohë, drejtuesit aktualë të repartit zjarrfikës në Shijak pranojnë se ngarkesa operacionale mbetet e lartë gjatë gjithë vitit, veçanërisht në sezonin veror.

“Përgjatë një viti, mesatarisht regjistrohen rreth 250-300 vatra zjarri në të gjithë territorin e Bashkisë Shijak,” bën të ditur shefi i Stacionit Zjarrfikës në Bashkinë Shijak, Sajmir Çeka.

Të dhënat zyrtare të Bashkisë Shijak tregojnë se gjatë vitit 2023 janë regjistruar 210 raste zjarri dhe rreth 90 ndërhyrje të tjera për shpëtim dhe asistencë, ndërsa në vitin 2024 janë raportuar 222 raste zjarri dhe 82 ndërhyrje të tjera operative.

Gjatë verifikimit në terren të realizuar nga Faktoje.al, Çeka pohon se sfidat për këtë repart mbeten evidente, sidomos gjatë tre muajve të verës, kur temperaturat e larta dhe zjarret në sipërfaqe të hapura rrisin ndjeshëm ngarkesën e shërbimit.

Sipas tij, shtimi i mjeteve ka ndihmuar në përmirësimin e reagimit operacional, por nevojat për më shumë personel, trajnim dhe mbështetje logjistike mbeten ende të pranishme për të garantuar një mbulim më efikas të të gjithë territorit të bashkisë.

Sipas bashkisë, koha mesatare e daljes së mjeteve nga stacioni është rreth 60 sekonda, ndërsa mbërritja në zonat urbane realizohet mesatarisht brenda 7 minutash. Megjithatë, vetë institucioni pranon se ka zona ku mbulimi mbetet më i vështirë, kryesisht në territore kodrinore si Sheteli dhe një pjesë e fshatit Kënetë.

Analiza krahasimore dhe kostoja reale e përmirësimit të shërbimit

Referuar raportit kombëtar të performancës së bashkive për vitin 2024, mesatarja kombëtare rezulton në 0.86 zjarrfikës për çdo 1,500 banorë, nivel i konsideruar pranë standardit mesatar të vendeve të Bashkimit Europian. Në rastin e Bashkisë Shijak, ky standard rezulton i arritur vetëm nëse merret për bazë popullsia e Censusit 2021, ndërsa me të dhënat e Gjendjes Civile, raporti bie ndjeshëm dhe ngarkesa operacionale për çdo efektiv rritet.

Kjo diferencë tregon se problematika nuk lidhet vetëm me numrin formal të efektivëve, por me mënyrën sesi llogariten nevojat reale të shërbimit. Në praktikë, një repart që mbulon një popullsi më të lartë se ajo e reflektuar në Census përballet me më shumë emergjenca, më shumë territor për mbulim dhe kohë më të gjatë reagimi.

Nga ana tjetër, investimi vetëm në automjete nuk garanton automatikisht rritje të eficiencës operacionale. Sipas ekspertëve të emergjencave, çdo automjet shtesë kërkon staf të trajnuar, drejtues mjeti, pajisje mbrojtëse personale, kosto mirëmbajtjeje dhe karburanti.

Nëse një efektiv zjarrfikës ka një kosto mesatare mujore page dhe siguracionesh prej rreth 90-120 mijë lekësh bruto, shtimi i vetëm 4-5 efektivëve do të sillte një barrë shtesë prej afro 5-7 milionë lekësh në vit për buxhetin vendor, pa përfshirë trajnimet dhe pajisjet individuale. Në këto kushte, rritja e numrit të efektivëve është një kosto e lartë për buxhetin e bashkisë.

Referuar të dhënave të Bashkisë Shijak, buxheti për shërbimin zjarrfikës ka qenë rreth 20.3 milionë lekë në vitin 2023 dhe 26.7 milionë lekë në vitin 2024, çka tregon një rritje të financimit për këtë sektor gjatë dy viteve të fundit.

Ekspertët: “Fokus tek parandalimi dhe infrastruktura”

Eksperti i zjarreve, Fatmir Tarja, vendos theksin jo vetëm tek mbështetja financiare e shërbimit, por edhe investime paralele në infrastrukturë parandaluese, logjistikë dhe organizim operacional të shërbimit.

“Më e rëndësishme është parandalimi i zjarrit. Çdo institucion, në përputhje me nenin 38 të ligjit nr.152/2015, ka detyrime konkrete për marrjen e masave parandaluese,” shprehet Tarja.

Sipas tij, në bashki si Shijaku, ku ka sipërfaqe kodrinore, zona me shkurre dhe sipërfaqe bujqësore, repartet zjarrfikëse duhet të pajisen me logjistikë specifike për ndërhyrje në terrene të vështira.

Ai sugjeron pajisjen e efektivëve me çanta shpine për shuarjen e zjarreve, përdorimin e dronëve për identifikimin e vatrave aktive dhe shtimin e rrjetit të hidranteve në njësitë administrative.

“Në shumë raste, një zjarr mund të shkaktohet edhe nga pakujdesia, si hedhja e një cigareje në zonat me bimësi të thatë. Përdorimi i dronëve do të ndihmonte në identifikimin e shpejtë të vatrës së zjarrit dhe koordinimin më efikas të ndërhyrjes,” argumenton ai.

Tarja thekson gjithashtu se mungesa e hidranteve në disa zona sjell vonesa në furnizimin me ujë të mjeteve zjarrfikëse dhe ndikon drejtpërdrejt në kohën e reagimit.

Një tjetër problematikë që ai evidenton është mungesa e strukturave vullnetare në mbështetje të repartit zjarrfikës, kryesisht për shkak të emigrimit dhe largimit të popullsisë nga zonat periferike.

“Po të ekzistonte një strukturë vullnetarësh në bashkëpunim me shërbimin zjarrfikës, do të ishte më i mundur parandalimi dhe kontrolli i shpejtë i zjarreve,” thotë eksperti.

Ai sjell si shembull zonat periferike të Shijakut, ku gjatë sezoneve verore janë regjistruar raste të shumta zjarresh që kanë shkaktuar djegien e qindra hektarëve tokë dhe bimësi për shkak të vështirësive në ndërhyrje dhe distancës nga vatrat aktive.

Sipas Tares, rritja e numrit të zjarrfikësve duhet të shoqërohet paralelisht me forcimin e logjistikës, masave parandaluese dhe organizimit operacional të repartit.

“Në stacionin e Shijakut ka nevojë për më shumë burime njerëzore edhe për shkak të zbatimit të Kodit të Punës, pushimeve dhe mbulimit të shërbimit me turne,” shprehet ai.

Eksperti ndalet edhe tek problematikat urbane, duke theksuar se ndërtimet duhet të projektohen duke marrë në konsideratë aksesin e mjeteve zjarrfikëse.

“Mungesa e hapësirave për afrim të mjeteve pranë objekteve shkakton vonesa si në shtrirjen e tubave, ashtu edhe në ndërhyrjen për fikjen e zjarrit,” argumenton Tarja.

Sipas tij, një nga ndryshimet më të rëndësishme që duhet të ndodhë në organizimin e shërbimit zjarrfikës është forcimi i koordinimit dhe mbështetjes financiare për bashkitë që kanë kapacitete më të kufizuara ekonomike.

“Bashkitë e vogla nuk kanë fuqi ekonomike për të menaxhuar në mënyrë efikase këtë shërbim. Nëse shohim buxhetin e Bashkisë Shijak dhe e krahasojmë me bashki më të mëdha si Durrësi, bëhet e qartë se është e vështirë të realizohen objektiva për rritje reale të kapaciteteve operacionale,” përfundon ai.

Përfundimi

Verifikimi i Faktoje.al tregon se gjatë viteve të fundit Bashkia Shijak ka ndërmarrë hapa për forcimin e shërbimit zjarrfikës, kryesisht përmes shtimit të mjeteve dhe rritjes së financimit për këtë sektor. Megjithatë, analiza e të dhënave, verifikimi në terren dhe dëshmitë e ekspertëve tregojnë se përmirësimi i kapaciteteve operative nuk matet vetëm me numrin e mjeteve në dispozicion. Reparti vijon të funksionojë me 17 efektivë, ndërkohë që ngarkesa operative mbetet e lartë, sidomos gjatë sezonit veror, kur regjistrohen qindra raste zjarresh dhe ndërhyrjesh emergjente në territorin e bashkisë. Vetë Bashkia Shijak pranon se ka zona ku mbulimi i shërbimit mbetet i vështirë, kryesisht në territore kodrinore dhe zona periferike, ndërsa ekspertët theksojnë se rritja e numrit të mjeteve duhet të shoqërohet paralelisht me më shumë personel, investime në infrastrukturë parandaluese, rrjet hidrantesh, logjistikë dhe trajnim profesional të efektivëve. Në këto kushte, shtimi i flotës zjarrfikëse përbën një përmirësim të pjesshëm të kapaciteteve të shërbimit, por jo një zgjidhje të plotë të problematikave që lidhen me reagimin operacional, mbulimin territorial dhe parandalimin e zjarreve.

The post Shërbimi zjarrfikës në Shijak, flota e mjeteve kërkon shtesë në personel appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon ministrin e Jashtëm të Katarit që injoron zëvendëspresidentin e ShBA, JD Vance

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————————

Një video e përhapur gjerësisht në rrjete sociale, po qarkullon edhe në ato shqipfolëse me pretendimin se tregon Ministrin e Jashtëm të Katarit që refuzon shtrëngimin e dorës me zv.presidentin e ShBA JD Vance.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet janë reale. Ato nuk tregojnë ministrin e Jashtëm, por Kryeministrin e Katarit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.

Video e mësipërme, regjistruar gjatë një takimi katërpalësh që përfshinte Shtetet e Bashkuara, Iranin, Pakistanin dhe Katarin në resortin Bürgenstock pranë Liqenit të Lucernës në Zvicër, u bë virale në fundjavë, me pretendimin se kryeministri i Katarit e shpërfilli Vance për të përshëndetur kryeministrin e Pakistanit, Shehbaz Sharif.

Megjithatë, menjëherë pas këtij viraliteti, kryeministri i Katarit sqaroi situatën.

Al Thani tha më 22 qershor se këto raportet ishin të pabaza, duke argumentuar se ata kishin kaluar orë të tëra së bashku gjatë negociatave dhe kishin ruajtur një partneritet të fortë gjatë gjithë procesit.

“Unë në fakt kisha kaluar disa orë me zv. presidentin [Vance] vetëm disa sekonda përpara se të hyja në sallë dhe nuk e kisha takuar kryeministrin e Pakistanit fare që kur kishte ardhur, kështuqë doja ta përshëndesja,” tha ai për Al Jazeera.

Po atë ditë, ai postoi në platformën X një foto të tij, Vance, dhe Jared Kushner, dhëndrit të presidentit amerikan Trump, me përshkrimin: “nga Lucerne, vazhdojnë përpjekjet dhe puna e përbashkët.”

The post Kryeministri i Katarit nuk refuzoi t’i shtrëngojë dorën zv.presidentit amerikan appeared first on Faktoje.al.

Protesta e ditës së 23-të në Tiranë solli për herë të parë pesë kërkesa nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.

Organizatorët kërkuan gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.

Deklarata mbyllet me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë

“Në emër të grupit koordinues të protestës, duke dëgjuar propozimet e sovranit për 22 ditë me radhë, po dalim sot para jush me këtë deklaratë për të sqaruar protestuesit, si gjithë bashkëkombasit tanë, qofshin ata të pranishëm fizikisht apo ata që na mbështesin me zemër dhe me mendje, se kjo protestë mbarëpopullore dhe paqësore kërkon sa më poshtë:

1. Dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit dhe qeverisë.

2. Krijimin e një qeverie teknike tranzitore, jopartiake, me mandat 12-mujor.

3. Ndryshime kushtetuese, ku të gjithë shtetasit shqiptarë të jenë të barabartë para ligjit, si dhe miratimi i saj me referendum popullor, duke përfshirë ndër të tjera ndryshimin e Kodit Zgjedhor, ndryshimin e ligjit për financimin e partive politike dhe organizatave të ndryshme, kufizimin e ushtrimit të detyrës së kryeministrit në jo më shumë se dy mandate të plota ose të pjesshme gjatë gjithë jetës politike të një individi.

4. Paralelisht, ne nuk heqim dorë nga kërkesat fillestare: anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin e zonave të mbrojtura, anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin për trashëgiminë kulturore, shfuqizimi i Paktit të Maleve, si dhe shfuqizimi i statusit të kuadrit ligjor për investimet strategjike.

5. Një kontratë e re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e cila do të përpilohet pas konsultimit me intelektualë, ekspertë teknikë dhe qytetarë apartiakë të propozuar nga sheshi i protestës”, thuhet në deklaratën për shtyp të përgatitur nga grupi organizator.

Këto janë kërkesat tona të qarta, legjitime dhe të panegociueshme, të dala nga zëri i qytetarëve dhe vullneti i sovranit. Ne mbetemi të vendosur në rrugën e protestës paqësore, demokratike dhe qytetare deri në realizimin e tyre. Shqipëria e shqiptarëve, jo e pushtetarëve”, thuhet në deklaratën e grupit organizator

The post Pesë kërkesat e protestës appeared first on Faktoje.al.

Emi Kalaja

Historitë emocionuese të familjeve shkodrane që kanë hapur dyert dhe zemrat e tyre për të pritur fëmijët jetimë dhe sfidat e bashkive për reforma në shërbimet sociale

Shërbimet sociale mbeten fusha më problematike e qeverisjes vendore në Shqipëri. Ky sektor ekspozon pabarazinë territoriale dhe kapacitetet e dobëta institucionale, ndërsa bashkitë vazhdojnë të reagojnë më shumë ndaj emergjencave sesa të ndërtojnë politika afatgjata sociale. Sipas raportit të “Sistemit të Matjes së Performancës të Bashkive”, në vitin 2024 më pak se 40% të kërkesave për strehim social mbuloheshin nga bashkitë, ndërsa shërbimet për personat me aftësi të kufizuar ishin në nivele të ulëta. 

Këto janë sfida reale edhe për bashkinë Shkodër, në një kohë kur rritja e nevojave sociale kërkon më shumë investime, më shumë profesionistë dhe një qasje të re ndaj kujdesit social. Në grafikun kombëtar për numrin e përfituesve të ndihmës ekonomike për 1000 familje, Shkodra renditet ndër bashkitë me nivel të konsiderueshëm të përfituesve, çka tregon se nevojat sociale mbeten të larta dhe kërkojnë më shumë sesa vetëm ndihmë financiare. 

Një tjetër problematikë e hasur në nivel vendor është mungesa e stafit profesionist dhe kapaciteteve teknike të bashkive. Për këtë arsye, bashkitë që arrijnë të ndërtojnë bashkëpunim institucional, tërheqin fonde dhe zhvillojnë struktura sociale funksionale konsiderohen si modelet me performancën më të mirë.

Në këtë drejtim, Shkodra po synon të kalojë nga modeli i menaxhimit emergjent tek ai i planifikimit social afatgjatë, në përputhje me standardet europiane të mbrojtjes së fëmijëve dhe familjes. Pikërisht mbi këtë realitet po ndërtohet sot procesi i deinstitucionalizimit të shtëpive të fëmijës 0-5 vjeç dhe 6-18 vjeç.

Shkodra, modeli i ri për fëmijët jetimë

Prej afro dy vitesh Shtëpija e Fëmijës të mitur në Shkodër nuk ka akomoduar në ambjentet e saj raste të reja fëmijësh. Kjo si rezultat i pilotimit të një procesi të ri për trajtimin e fëmijëve jetimë në familje kujdestare pa lidhje gjaku. Në Shqipëri, kjo qasje po promovohet tashmë si pjesë e reformës kombëtare të kujdesit social dhe standardeve të Bashkimit Europian.

“Deinstitucionalizimi (DEI) është një proces që vendi ynë e ka ndërmarrë si kusht për integrimin në Bashkimin Evropian, por njëkohësisht një proces për të cilin prej vitesh kemi lobuar dhe punuar”, shprehet Anxhela Radovani, drejtuese e Shtëpisë së Fëmijës 0-5 vjeç në Shkodër.

Radovani thekson se deri më tani shërbimi social ka funksionuar kryesisht në situata emergjente dhe jo mbi një sistem të mirëfilltë parandalues dhe mbështetës për familjen. Për këtë arsye, procesi i deinstitucionalizimit synon të ndërtojë një model të ri, ku fokusi të mos jetë vetëm reagimi ndaj rasteve, por parandalimi i institucionalizimit dhe mbështetja e hershme e fëmijëve dhe familjeve në komunitet.

“Është detyrë e pushtetit vendor të ngrejë Shërbimet Mbështetëse për Fëmijë dhe Familje (SHMFF) brenda institucionit rezidencial, me qëllim ofrimin e shërbimeve alternative, fuqizimin e familjeve dhe parandalimin e institucionalizimit”, shprehet ajo.

Për këtë arsye është kërkuar edhe Fondi Social, me synim mbulimin e kostove të këtij transformimi, shtimin e figurave të reja profesionale dhe plotësimin e shërbimeve që aktualisht mungojnë.

Sipas drejtueses së institucionit, Shkodra është një hap përpara në këtë proces si në ndalimin gradual të pranimeve të reja, ashtu edhe në zhvillimin e modeleve alternative të kujdesit. Një tjetër element që po afron transformimin e institucionit është edhe numri i lartë i proceseve të birësimit.

“Kemi shumë procese birësimi, gjë që automatikisht do të ulë numrin e fëmijëve në institucion dhe e afron më shumë institucionin me transformimin”, shton ajo.

Në këtë kuadër, Shkodra po shihet si një nga bashkitë ku ky tranzicion po provohet konkretisht në terren.

Drejtoresha e Shërbimit Social pranë Bashkisë Shkodër, Edita Shoshi, thotë se Shkodra ka qenë ndër bashkitë e para që ka përqafuar modelin e deinstitucionalizimit të kujdesit për fëmijët, duke e konsideruar atë jo vetëm një reformë sociale, por një detyrim moral ndaj fëmijëve.

Sipas saj, filozofia e këtij procesi bazohet në parimin se çdo fëmijë ka të drejtë të rritet në një familje dhe se institucionet nuk mund të zëvendësojnë sigurinë emocionale, dashurinë dhe mbështetjen që ofron mjedisi familjar.

“Shkodra ka qenë bashkia e parë në Shqipëri që ka zbatuar kujdestarinë familjare me familje pa lidhje biologjike me fëmijën. Që nga viti 2015 kemi realizuar disa raste të suksesshme, të cilat kanë treguar se alternativat familjare funksionojnë dhe janë në interesin më të mirë të fëmijës. Një nga rastet më domethënëse ishte ai i një fëmije që u vendos fillimisht në një familje kujdestare, ndërsa paralelisht u punua me familjen biologjike për krijimin e kushteve të nevojshme për ribashkim. Përmes mbështetjes me strehim, trajnime profesionale, ndihmë ekonomike dhe shërbime sociale, familja arriti të fuqizohej dhe fëmija u rikthye pranë saj në kushte të sigurta dhe të qëndrueshme”, shprehet Shoshi.

Ajo thekson se një moment i rëndësishëm në këtë proces ka qenë marrëveshja e bashkëpunimit mes Bashkisë Shkodër dhe Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale, e mbështetur nga UNICEF dhe partnerë të tjerë, e cila synon transformimin gradual të modelit tradicional institucional drejt shërbimeve alternative të bazuara në familje dhe komunitet.

Kujdesi në familjet birësuese

“Nuk ka asnjë institucion që ta zëvendësojë dashurinë e familjes.” Kështu e nis rrëfimin e saj një grua shkodrane, e cila prej tetë vitesh ka në kujdestari një djalë që e mori kur ishte vetëm tre vjeç e gjysmë. 

Ajo e kujton me detaje ditën kur fëmija hyri për herë të parë në shtëpinë e tyre. Ishte fund korriku i vitit 2018. Jashtë binte shi, ndërsa brenda një familje po përpiqej të fitonte besimin e një fëmije që nuk e kuptonte ende se jeta e tij po ndryshonte përgjithmonë.

“Ishte i trembur dhe i ndrojtur. Nuk më afrohej fare mua. Vetëm burrit tim i besonte pak. Kur filloi të errësohej, kërkonte të kthehej në ‘shtëpinë e tij’. Kur i thoshim se kjo ishte tashmë shtëpia e tij, ai përgjigjej: ‘Jo, shtëpia ime është ajo e madhja me shumë fëmijë’.”

Ditët e para nuk ishin të lehta. Netët edhe më pak. Fëmija nuk ndihej pjesë e familjes së re dhe iu desh kohë të krijonte siguri. Vetëm për t’iu afruar nënës kujdestare u deshën rreth tre muaj. Ajo pranon me sinqeritet se dashuria nuk lindi menjëherë.

“Nëse më pyesni a e desha që ditën e parë, do të gënjeja po të thosha po. Më dhimbsej shpirti për të. Qaja me të kur vuante. Por dashuria erdhi ngadalë, ditë pas dite, dhe u bë jashtëzakonisht e fortë.”

Sot, pas tetë vitesh, ai është djali i shtëpisë.

“Është shpirti i shpirtit tim. E ndjej thellë në zemër. Nuk ka gjë në botë që na ndan. Kur e shoh të lumtur, të sigurt dhe të qeshur, zemra më mbushet me gëzim.”

Pak kohë më parë, familja vizitoi prindërit biologjikë të djalit. Ajo që pa e tronditi.

“Ishin në një varfëri të skajshme. Kur dëgjova të thoshin se kishin dy ditë pa futur gjë në gojë, diçka m’u këput në shpirt. Atëherë kuptova edhe më shumë sa me fat jam që e mora këtë fëmijë dhe sa e rëndësishme ishte që ai të kishte një familje.”

Djali tashmë ka përfunduar klasën e pestë me rezultate shumë të mira. Ndjek kursin e anglishtes dhe fizarmonikës, ndërsa arti është pasioni i tij.

Por ka momente që ende e prekin thellë nënën kujdestare. Sa herë familja shpenzon për shkollimin apo nevojat e tij, ai i thotë:

“Mami, po harxhon shumë lekë për mua. Do t’i kthej kur të rritem.”

Përgjigjja e saj është gjithmonë e njëjtë:

“Asgjë nuk më ke borxh. Vetëm bëhu djalë i mirë, punëtor, i mençur dhe i matur. Kaq më mjafton.”

Për të, përvoja e kujdestarisë familjare është prova më e fortë se asnjë institucion nuk mund të zëvendësojë ngrohtësinë e një familjeje.

Ajo kujton edhe një vizitë në Shtëpinë e Fëmijës, ku një vajzë e vogël, pasi mori dhuratën e saj, u shtri në krevat dhe nisi të qante: “Më gjeni një mami. Dua një mami.”

Një fjali që, sipas saj, thotë gjithçka. Mesazhi i saj për familjet që hezitojnë të hapin derën për një fëmijë pa përkujdesje prindërore është i thjeshtë:

“Merreni, rriteni, edukojeni, jepini dashuri dhe ngrohtësi. Nuk është e nevojshme t’i lini pasuri. Nëse i jepni arsim, përkujdesje dhe dashuri, i keni falur botën. Mos prisni gjatë për t’i gëzuar zemrën një fëmije. Nga përvoja ime, në fund do të merrni shumë më tepër dashuri sesa do të jepni.”

A mund të funksionojë ky model ?

Drejtoresha e Shërbimit Social pranë Bashkisë Shkodër, Edita Shoshi thekson se po aq i rëndësishëm sa largimi i fëmijëve nga institucionet është edhe parandalimi i ndarjes së tyre nga familjet. “Ne investojmë shumë në ndërhyrjet e hershme dhe në mbështetjen e familjeve në nevojë. Veçanërisht për familjet në situata vulnerabël, përfshirë komunitetin rom, ofrohen shërbime që lidhen me arsimin, punësimin, strehimin dhe përfshirjen sociale. Synimi është që asnjë fëmijë të mos përfundojë në kujdes institucional për shkak të varfërisë apo përjashtimit social”, thekson drejtoresha.

Ajo nënvizon se, në përputhje me legjislacionin shqiptar dhe standardet ndërkombëtare të mbrojtjes së fëmijëve, largimi i një fëmije nga familja konsiderohet gjithmonë masa e fundit.

“Deinstitucionalizimi nuk matet me numrin e institucioneve që mbyllen, por me numrin e fëmijëve që arrijnë të rriten në një familje, të ndihen të mbrojtur dhe të kenë mundësi për një të ardhme më të mirë. Ky është standardi që duam të ndërtojmë në Shkodër dhe që mund të përqafohet në të gjitha bashkitë”, përfundon Edita Shoshi.

Nga rrëfimet e nënave kujdestare, tek vizioni i institucioneve vendore, historia e Shkodrës dëshmon se transformimi social nuk është thjesht një reformë, por një udhëtim i mbushur me zemër dhe shpresë. Çdo fëmijë që gjen një shtëpi, çdo familje që fuqizohet, është një dëshmi e gjallë se dashuria dhe kujdesi mund të ndryshojnë fatin e një jete.  Ky proces nuk matet me statistika, por me buzëqeshjet e fëmijëve që ndihen të sigurt, me zemrat e prindërve që hapin dyert e tyre, dhe me komunitetet që mësojnë të jenë më të ndjeshme e më të bashkuara. Shkodra po tregon se e ardhmja e kujdesit social është tek familja, tek solidariteti dhe tek besimi se çdo fëmijë meriton një vend ku të ndjehet i dashur. 

The post Nga Shtëpia e Fëmijës drejt familjes dhe komunitetit appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Helmi i bletës vret 100% të qelizave të kancerit të gjirit, por kjo është mbajtur e fshehtë nga kompanitë farmaceutike për të përfituar

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se helmi i bletës vret 100% të qelizave të kancerit të gjirit, por kjo është mbajtur e fshehtë nga kompanitë farmaceutike për të përfituar.

Është e vërtetë se një studim nga Instituti i Kërkimeve Mjekësore Harry Perkins në Australinë Perëndimore gjeti se helmi i bletëve shkatërron qelizat agresive të kancerit të gjirit në një mjedis laboratorik. Studime të tjera kanë arritur në përfundime të ngjashme në lidhje me efektin e helmit të bletëve në kancerin e gjirit dhe të qelizës kancerogjene të pankreasit.

Megjithatë, ndryshe nga ç’pretendon postimi, ky zbulim nuk u mbajt i fshehtë nga kompanitë farmaceutike. Ai vijon të jetë publik dhe mund të aksesohet falas. Në kohën e publikimit të tij në vitin 2020, gjetjet u raportuan në mediat kryesore ndërkombëtare

Gjetjet e studimit botuar në median britanike BBC në 2020

Shkencëtarët testuan helmin nga mbi 300 bletë dhe grerëza. Një përqendrim i helmit u gjet se vriste qelizat kancerogjene brenda një ore, me dëm minimal për qelizat e tjera. Por toksiciteti u rrit për nivele të tjera të dozave. Studiuesit zbuluan gjithashtu se përbërja e melittinës më vete ishte efektive në ndërprerjen e rritjes së qelizave kancerogjene.

Megjithatë, melittina nuk sulmon vetëm qelizat kancerogjene. Ajo gjithashtu mund të dëmtojë qelizat e shëndetshme në trup. 

Shkencëtari kryesor i Australisë Perëndimore, profesor Peter Klinken, e përshkroi hulumtimin si “jashtëzakonisht emocionues.”

Por studiuesit paralajmërojnë se nevojitet më shumë punë për të parë nëse helmi mund të funksionojë në shkallë të gjerë si një ilaç për luftimin e kancerit.

“Është ende shumë herët”, tha Prof. i Asociuar Alex Swarbrick, nga Instituti i Kërkimeve Mjekësore Garvan në Sydney. “Shumë komponime mund të vrasin një qelizë të kancerit të gjirit në një pjatë ose në një mi. Por ka një rrugë të gjatë për të bërë nga këto zbulime deri në diçka që mund të ndryshojë praktikën klinike”, tha ai për BBC.

Studiuesit e kanë testuar helmin e bletës në mjedise laboratorike dhe te kafshët. Ende nuk janë kryer prova klinike te njerëzit në shkallë të gjerë për trajtimin e kancerit të gjirit. Para se të përdorin ndonjë trajtim te njerëzit, studiuesit duhet të kryejnë faza të shumëfishta testimi, duke përfshirë provat e sigurisë dhe provat për të vlerësuar efektivitetin e tij. Gjetjet laboratorike mund të mos përkthehen në ilaçe të suksesshme për njerëzit.

Një rishikim i vitit 2023 theksoi se shumica e studimeve mbi helmin e bletës deri më tani kanë qenë paraklinike, që do të thotë se ato janë testuar vetëm në laborator ose në modele shtazore. Asnjë provë te njerëzit nuk ka vërtetuar ende efektivitetin e tij në trajtimin e kancerit të gjirit.

Një studim i vitit 2016 theksoi sfidat e përdorimit të helmit të bletës në mjediset klinike për shkak të citotoksicitetit të tij jo-specifik, që do të thotë se mund të dëmtojë si qelizat e shëndetshme ashtu edhe ato kancerogjene.

The post Helmi i bletës po testohet kundër kancerit, por kjo nuk po fshihet appeared first on Faktoje.al.

Nga Barbara Halla 

Kur mijëra qytetarë dolën në rrugët e Tiranës për të protestuar fillimisht kundër një ndërtimi në Zvërnec, (nga një kompani e lidhur me Jared Kushner) në një zonë të njohur prej kohësh si një nga hapësirat më të ndjeshme mjedisore të Mesdheut, dhe më pas e zgjeruan kundërshtimin ndaj problemeve të brendshme të vendit, pak kush do ta kishte menduar se kjo histori, pasi kaloi Atlantikun, do të merrte një tjetër dimension

Protesta 24 ditore që po konkludon me kërkesa që kanë lidhje me qeverisjen dhe klasën politike në vend, në mediat amerikane u shndërruan në një kapitull të ri të debatit amerikan mbi Donald Trump dhe dhëndrrin e tij Jared Kushner, si dhe ndikimin e familjes Trump në biznes dhe politikat ndërkombëtare. 

Nga njëra anë, se si media amerikane e ka trajtuar çështjen tregon më shumë për debatet që dominojnë Shtetet e Bashkuara sesa për çfarë po ndodh në terren në Shqipëri.

Një nga karakteristikat më të dukshme të mbulimit mediatik ka qenë trajtimi i protestave në Shqipëri me fokus tek figurat Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Edhe kur raportimet trajtonin çështje si biodiversiteti i Nartës, statusi i zonave të mbrojtura apo procedurat administrative të qeverisë shqiptare, titujt pothuajse gjithmonë vendosnin emrin e Kushner në qendër, domosdoshmërisht për ta lidhur atë me çfarë po ndodh në SHBA. 

Për mediat amerikane pra, historia shqiptare nuk ishte thjesht një debat mbi ruajtjen e mjedisit apo turizmin vendor, por një shembull i asaj që kritikët e Trump e konsiderojnë bashkim të interesave private me ndikimin politik.

Raportimet e Reuters, të ripublikuara gjerësisht në media ndërkombëtare, e përshkruanin protestën si reagim ndaj një resorti luksoz të lidhur me dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, duke theksuar si shqetësimet mjedisore ashtu edhe mungesën e transparencës rreth projektit. Protestuesit paraqiteshin si kundërshtarë të një modeli zhvillimi ku investitorë të fuqishëm gëzojnë akses të privilegjuar tek qeveritë. 

Revista Vanity Fair e vendosi protestën brenda një narrative më të gjerë mbi pabarazinë, korrupsionin dhe ndikimin e elitave ekonomike. Në artikullin e saj, projekti përshkruhet si simbol i një sistemi ku interesat e qytetarëve të zakonshëm bien ndesh me interesat e aktorëve të fuqishëm financiarë dhe politikë.

Kjo qasje nuk është rastësore. Që prej mandatit të parë të Trump, Jared Kushner është kthyer në një figurë simbolike në debatin amerikan mbi nepotizmin dhe marrëdhëniet mes biznesit dhe politikës. Për këtë arsye, çdo investim i tij jashtë vendit ka potencialin të interpretohet jo vetëm si një projekt ekonomik e një figure të biznesit, por mbi të gjitha si pjesë e një problemi madhor në sistemin politik të SHBA-së (dhe atij global). 

Një aspekt tjetër interesant është mënyra se si disa media amerikane e paraqitën protestën si pjesë të rezistencës globale kundër elitave politike dhe ekonomike. 

Në një artikull të New York Times, gazetari Andrew Higgins vë në dukje  se si demonstruesit shqiptarë përshkruheshin si njerëz që po fitonin simpati nga amerikanë që i shihnin si “luftëtarë të guximshëm” kundër Trump, Izraelit dhe lakmisë së “1 për qindëshit,” pra të elitave globale. Ky formulim është domethënës sepse e vendos protestën shqiptare brenda gjuhës politike të lëvizjeve progresiste amerikane si Occupy Wall Street apo protestat kundër miliarderëve dhe korporatave të mëdha. Në këtë kuadër, Shqipëria bëhet pothuajse një skenë e largët ku projektohen konfliktet amerikane.

Megjithatë, Higgins ka dhënë edhe kritikën e tij, duke folur sesi media amerikane ose dhe perëndimore e kanë reduktuar një konflikt shqiptar në një histori rreth Trump-it dhe Kushner. 

Në diskutime publike dhe analiza të ndryshme është vënë re se fokusi mbi emrin e Kushner shpesh ka lënë në hije elementë të tjerë po aq të rëndësishëm: konfliktet e pronësisë në zonën e Zvërnecit, mosmarrëveshjet ligjore mbi tokën, mënyrën se si qeveria i kaloi vendimet apo ndryshoi ligjet, akuzat për klientelizëm dhe pakënaqësinë më të gjerë ndaj klasës politike shqiptare.

Në fakt, ndërsa për publikun amerikan emri Kushner është elementi më i njohur i historisë, për shumë protestues shqiptarë ai përfaqëson vetëm një pjesë të problemit. Kjo është arsyeja pse një pjesë e mediave më të kujdesshme kanë shmangur interpretimin e protestës si anti-amerikane, edhe përse në protesta ekzistojnë pankarta që bëjnë thirrje kundër shitjes së Shqipërisë. 

NPR, PBS dhe media të tjera kanë vërejtur se protestuesit nuk po kundërshtojnë Shtetet e Bashkuara si aleat strategjik, por mënyrën se si lidhjet politike dhe ekonomike mund të përdoren për të siguruar projekte të privilegjuara. Edhe në protestat më të mëdha janë dëgjuar slogane kundër korrupsionit, shitjes së pasurive publike dhe elitave politike vendase, jo kundër Amerikës si shtet.

Kjo ka krijuar një tension interesant në narrativën amerikane. Nga njëra anë, Shqipëria vazhdon të konsiderohet një nga vendet më pro-amerikane në botë. Nga ana tjetër, raportimet kanë evidentuar një ndjenjë zhgënjimi ndaj faktit që figura të lidhura me establishmentin amerikan po shihen si përfituese të një procesi të diskutueshëm. Pikërisht ky kontrast e ka bërë historinë tërheqëse për publikun amerikan. Nuk kemi të bëjmë me një protestë klasike kundër SHBA-ve, por me një protestë që përdor vlerat që vetë Amerika pretendon të mbrojë (si transparenca, demokracia dhe sundimin e ligjit) 

Në javët e fundit, ndërsa protestat janë zgjeruar dhe janë shndërruar në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit dhe elitave politike, mbulimi ndërkombëtar ka filluar të ndryshojë ton. Mediat botërore kanë vërejtur se lëvizja po largohet gradualisht nga fokusi ekskluziv mbi resortin dhe po shndërrohet në një shprehje më të gjerë të pakënaqësisë ndaj sistemit politik shqiptar. Në fund, mënyra se si media amerikane e ka paraqitur këtë histori zbulon një fenomen të njohur: ngjarjet ndërkombëtare shpesh interpretohen përmes lenteve të debateve të brendshme amerikane. 

Protesta që në Shqipëri nisi si debat mbi territorin, mjedisin dhe transparencën, në Shtetet e Bashkuara u lexua si një histori mbi Trump, oligarkinë moderne, privilegjin politik dhe pushtetin e elitave globale.

Për të kuptuar plotësisht atë që po ndodh në jug të Shqipërisë, duhet parë përtej emrave të Trump dhe Kushner. Sepse ndërsa për mediat amerikane ata serviren si protagonistët kryesorë të historisë, për shumë shqiptarë ata janë vetëm fytyra më e dukshme e një problemi që në Shqipëri i ka rrënjët shumë më të thella.

The post Nga protesta shqiptare tek narrativat e mediave amerikane  appeared first on Faktoje.al.