Përgatiti: Leonard Veizi

Perandoria Romake zgjohet nën hijen e një krimi që do të ndryshojë rrjedhën e pushtetit. Gaius Julius Caesar Germanicus, i njohur për gjithë botën si Kaligula, perandori i tretë i Romës, bie i therur nga vetë Garda Pretoriane – truprojat që duhej ta mbronin. Për herë të parë në historinë romake, një perandor vritej nga romakët e tij…

…Vrasja e Kaligulës në 24 janarin e vitit 41 pas Krishtit nuk ishte thjesht fundi i një tirani. Ajo shënoi çarjen e parë serioze në mitin e paprekshmërisë së perandorit romak dhe hapi një cikël të ri pushteti, ku frika, kompromisi dhe dhuna u bënë mekanizma të qeverisjes. Me Kaligulën, Roma pa për herë të parë se perandori mund të vritej nga vetë rojet e tij; me Klaudiusin dhe Neronin, ajo do të kuptonte se çmimi i mbijetesës politike ishte shpesh më i rëndë se vetë tirania.

Kaligula kishte ndërtuar një sundim të mbështetur mbi frikë, tekë dhe despotizëm mizor. Sjellja e tij e paparashikueshme e kishte kthyer oborrin perandorak në një vend ankthi të përhershëm. Ai nuk duronte as shikime të padëshiruara: në një rast, vrau një nga truprojat e tij vetëm pse ky kishte guxuar t’i ngulte vështrimin në kokë. Flokët e Kaligulës kishin filluar t’i rralloheshin, dhe çdo kujtesë e dobësisë fizike interpretohej prej tij si fyerje personale.

Në mizori, ai ia kalonte edhe nipit të tij famëkeq, Neronit, që ende nuk kishte ardhur në pushtet. Megjithatë, paradoksi i karakterit të Kaligulës qëndronte në një detaj tronditës: ndërsa ishte i pamëshirshëm me njerëzit, ai tregonte dhembshuri të jashtëzakonshme për kafshët e tij shtëpiake.

Kali i tij i preferuar, Incitatus, jetonte si një fisnik i lartë romak. Kaligula i kishte ndërtuar një grazhd prej mermeri dhe fildishi, i kishte caktuar shërbëtorë dhe roje, dhe e ushqente me ushqime të përzgjedhura. Në një shfaqje të pastër të pushtetit absolut – dhe ndoshta të çmendurisë – perandori kishte shpallur se do ta emëronte kalin konsull të lartë të Romës, duke tallur kështu Senatin dhe institucionet e republikës së dikurshme. Por ky akt nuk do të ndodhte kurrë.

Kaligula mishëronte fazën e parë të çmendurisë perandorake: pushtetin absolut të ushtruar pa maskë. Ai nuk e fshihte përçmimin ndaj Senatit, as dëshirën për të poshtëruar institucionet republikane. Ideja për ta emëruar kalin Incitatus konsull nuk ishte vetëm shenjë e çrregullimit personal, por një akt simbolik: Roma duhej të pranonte se pushteti nuk kishte më nevojë për arsyetim, as për dinjitet. Kur Garda Pretoriane e vrau, ajo nuk po mbronte republikën, por po shpëtonte veten.

Komploti i Gardës Pretoriane u vu në zbatim me shpejtësi brutale. Kaligula u vra në një korridor të pallatit perandorak, ndërsa bashkë me të u masakruan edhe gruaja dhe vajza e tij. Roma mbeti pa perandor – dhe për disa orë, pa drejtim.

Në këtë boshllëk pushteti u shfaq Klaudiusi, xhaxhai i Kaligulës – figura më pak e pritshme për fronin. I përqeshur për të folurën e vështirë, për trupin e brishtë dhe për pamjen e përulur, ai kishte mbijetuar pikërisht sepse nuk ishte marrë seriozisht. Zgjedhja e tij nga Garda Pretoriane ishte një akt pragmatizmi: Roma kishte nevojë për një perandor që të qeveriste, jo për një simbol krenarie.

Pas një nate të gjatë negociatash dhe tensioni, Senati u detyrua ta pranojë Klaudiusin. Si çmim për stabilitetin, perandori i ri shpalli amnisti për pothuajse të gjithë pjesëmarrësit në vrasjen e Kaligulës, duke mbyllur zyrtarisht një nga kapitujt më të errët dhe groteskë të historisë romake.

Sundimi i Klaudiusit shënoi një kthesë të përkohshme drejt administrimit racional. Ai reformoi drejtësinë, forcoi burokracinë dhe zgjeroi shtetin romak. Por stabiliteti i tij ishte i brishtë. Klaudiusi sundonte sepse kishte bërë paqe me vrasësit e xhaxhait të tij, duke shpallur amnisti. Që në fillim, pushteti i tij ishte ndërtuar mbi një kompromis moral: drejtësia u sakrifikua për stabilitetin.

Kjo dobësi u shfrytëzua brenda pallatit. Gratë e oborrit, veçanërisht Agripina e Re, u shndërruan në aktorë politikë vendimtarë. Përmes martesës, intrigave dhe eliminimeve të heshtura, Agripina përgatiti terrenin për të birin e saj, Neronin. Kur Klaudiusi vdiq – sipas shumë burimeve i helmuar – Roma kaloi nga kompromisi te trashëgimia e drejtpërdrejtë e dhunës.

Neroni, nipi i Kaligulës, nuk trashëgoi vetëm fronin, por edhe fantazmat e tij. Në vitet e para, i udhëhequr nga Seneka dhe Burrusi, ai u përpoq të sundonte me maturi. Por hija e Kaligulës nuk u zhduk kurrë. Me kalimin e kohës, Neroni e përqafoi pushtetin absolut me një egërsi të re: artin e ktheu në justifikim për dhunë, dhe veten në qendër të një spektakli perandorak ku Roma shërbente si skenë.

Në këtë vijimësi, Kaligula ishte paralajmërimi, Klaudiusi ndërprerja e përkohshme, dhe Neroni rikthimi i fatkeqësisë. Të tre, secili në mënyrën e vet, treguan se Perandoria Romake kishte hyrë në një fazë ku pushteti nuk legjitimohej më nga Senati apo nga ligji, por nga frika, ushtria dhe intriga.

Historia e tyre nuk është vetëm rrëfim i tre perandorëve, por dëshmi e një sistemi që prodhon tiranë, edhe kur përpiqet t’i shmangë. Roma e shekullit të parë nuk i krijoi këta burra rastësisht; ajo i ushqeu, i toleroi dhe, në fund, i pagoi me gjak.

Nga Lutfi Dervishi

Në Tiranë, Durrës, Shkodër e gjithandej, koha duket se ka ngrirë në një përkohshmëri të përhershme. Njëlloj si dikur, ka zhurmë, trafik, llum informacionesh, inflacion konspiracionesh, pak shpresë, shumë statuse, flamuj në bio, vrer në komente, slogane, evente, forume, panele, hashtagë patriotikë dhe “krenarperShqipninë!” në version digjital. Por punë, ato punë me të cilat Shqipnia del në dritë, ende nuk duken sa duhet.

Atdhetarët tanë të vorfën? Ata po plasin duke folë për atdhe, ndërkohë që punojnë me mish e me shpirt për xhepin e vet. Patriotizmi i tyre është bërë elastik si llastiku i brekëve, tkurret e zgjerohet sipas buxhetit, zgjedhjeve dhe numrit të “like”-ve. Për Shqipninë s’kanë kurrë kohë, por për ta rjepë Shqipninë nuk dinë çfarë është pushimi.

Pazari i vjetër i Shkodrës është zhvendosë nëpër panele televizive, ku “çështjet lokale e botnore” ngrihen  e zgjidhen, mes dy reklamave për detergjentë.

Dhe ah, politika. Këtu prodhohet politikë më shumë se rrymë elektrike. Pa lexue kurrë një rresht serioz, çdo “ekspert”, me gishtin ende të lyer me yndyrë qebapi, e shpall veten strateg global. Pa e ditë as ku i bie kufiri i kopshtit të vet, ai lëviz kufijtë e NATO-s mbi ekranin e plasaritur të iphone-t. Botën e ndajnë në sfera influence si me nda shalqi Lushnje, me një të rënë të thikës së injorancës, duke shpjegue doktrina globale me fjali statusi.

Kur shfaqet në ekran ndonjë që e ka bindë veten se është i rëndësishëm, mbërrin cunami. Siguria kombëtare, e ndërkombëtare, gjeopolitika, filozofia, astronomia, bujqësia  dhe ekonomia derdhen me kova mbi popullin e mbetun gojëhapur. Armiqtë dhe aleatët theren e pajtohen brenda dy orëve emision. Por kur vjen puna te një vendim konkret, te një reformë që dhemb, apo te një përgjegjësi reale, gjithçka mbyllet me frazën magjike: “Mos i personalizojmë gjërat”. Sepse këtu askush nuk lëviz nga vendi, të gjithë presin që bota të rrotullohet rreth kafes së tyre.

Sot, në këtë Shqipni të vitit 2026, e vërteta nuk është e ndalun, thjesht ia kanë zënë frymën. Është zhytë aq thellë në rrena, spinime dhe performanca mediokre, sa askush nuk e njeh më, edhe po t’i dalë përballë. Nuk na mungojnë lajmet, na mungon e vërteta. Nuk na mungojnë llafet, na mungon turpi.

E kështu, Shqipnia ecën përpara, me marshin “neutral”, duke djegë karburant kot dhe duke mos u zhvendosë asnjë milimetër nga balta e vjetër./Kb

“Hov i ri” për ekonominë dhe një “politikë e angazhuar migracioni”: Kancelari gjerman Merz dhe kryeministrja italiane Meloni avancojnë bashkëpunimin e vendeve të tyre.

Kancelari i Gjermanisë Friedrich Merz pas konsultimeve qeveritare gjermano-italiane në Romë theksoi vullnetin për një bashkëpunim më të ngushtë midis dy vendeve. Gjermania dhe Italia janë për një “politikë të angazhuar migracioni” si dhe për t’i sjellë një “hov të ri” ekonomisë, tha Merz në një konferencë shtypi me kryeministren italiane Giorgia Meloni. Po ashtu, sipas tij, synohet edhe një “dinamikë e re” në bashkëpunimin e industrisë së armatimeve të të dy vendeve.

Merz vlerësoi shprehimisht partneritetin ndërmjet Italisë dhe Gjermanisë. “Ne mundëm të konstatojmë, se Gjermania dhe Italia në vitin 2026 janë kaq afër si asnjëherë më parë në historinë tonë të përbashkët”. “Ekziston një shkallë shumë e lartë përputhshmërie ndërmjet Gjermanisë dhe Italisë në vlerësimin e sfidave me të cilat përballemi së bashku.”.

“Objektiva edhe më ambicioze”

Meloni teksoi, se Gjermania dhe Italia i kanë vënë vetes “objektiva edhe më ambicioze”. Lidhur me politikën e përbashkët të mbrojtjes, duke iu referuar qeverisë së SHBA-së nën presidenin Donald Trump, Meloni tha, se Merz dhe ajo janë të një mendimi, që shtetet europiane nuk duhet të pyesin, “ç’mund të bëjnë të tjerët për ne, por ç’mund të bëjmë ne”.

Merz më parë në platformën X shpjegoi, se Gjermania dhe Italia qenrojnë “pranë si asnjëherë më parë” dhe punojnë “për një Europë të bashkuar dhe një NATO të fortë”.

“Pa hierarki”

Merz në partneritetin me Italinë nuk sheh ndonjë konkurrencë ndaj raporteve gjermano-franceze. “Për Gjermaninë nuk ka hierarki në marrëdhënie”, theksoi kancelari. “Ne gëzohemi për çdo vend, me të cilin kemi të tilla marrëdhëne të ngushta partneriteti ashtu si me Francën edhe me Italinë. Ne e dimë, që vetëm të gjithë bashkë mund ta përshkojmë rrugën në këtë Bashkim Europian.”

Gjatë ditëve të fundit ka pasur spekulime, që Merz mund t’i japë përparësi në të ardhmen bashkëpunimit me kryeministren e djathtë të Italisë kundrejt presidentit të Francës Emmanuel Macron. Së fundi lidhur me çështje të ndryshme qendrime të ndryshme ndërmjet Berlinit dhe Parisit. Të dy vendet që nga viti 1963 janë të lidhur ngushtë përmes Marrëveshjes së Miqësisë gjermano-franceze. Këto dy vende konsiderohen edhe si “motor” brenda BE-së./ DW/kb

Për ditën e shtunë, vendi ynë do të ndikohet nga kushte atmosferike të paqëndrueshme.

Moti parashikohet me vranësira mesatare deri të dendura.

Reshjet e shiut priten të jenë prezente që në orët e mëngjesit me intensitet të ulët përgjatë vijës bregdetare. Pas orëve të mesditës, reshjet e shiut do të shtrihen në pjesën më të madhe të vendit me intensitet kryesisht të ulët, ndërsa në veriperëndim dhe lokalisht në jugperëndim, priten reshje shiu me intensitet deri mesatar në formën e shtrëngatave afatshkurtra.

Në zonën e Alpeve dhe në verilindje-lindje, në lartësinë mbi 800-900 metër, do të ketë reshje bore me intensitet të ulët.

Valëzimi i detit do të jetë 4-5 ballë./kb

Dashi

Dite edhe me mosmarrëveshje, por edhe me pasion te zjarrte kjo e sotmja për te dashuruarit. Do përjetoni emocione pa fund. Beqaret do realizojnë takime vërtet interesante te cilat mund t’ua shndërrojnë jetën përgjithmonë. Situata financiare do konsolidohet tej mase. As vete nuk do e kuptoni sepse gjithçka do vendoset ne rregull.

Demi

Do ju kushtoni rëndësi te madhe edhe detajeve te vogla sot juve te dashuruarit dhe gjerat do ecin për mrekulli. Do i harroni njëherë e mire problemet dhe mosmarrëveshjet e dikurshme. Beqaret do vërtiten gjate gjithë kohës ne kërkim te dashurisë, por nuk do e gjejnë atë. Ne planin financiar nuk duhet te rrezikoni shume edhe sikur gjendja te jete e qëndrueshme.

Binjaket

jeta sentimentale e çifteve do jete e favorizuar ne çdo moment. Do dashuroheni me ëmbëlsi me atë qe keni ne krah. Priten dashuri me shikim te pare gjate kësaj dite për beqaret. Shume gjera kane për te ndryshuar rrënjësisht për ta. Ne planin financiar përfitoni nga atmosfera e qete për te riorganizuar gjendjen sepse me vone do jete e pamundur.

Gaforrja

Te dashuruarit do kalojnë një dite shume normale dhe aspak problematike. Ne mbrëmje mund te ketë edhe ndonjë darke romantike. Ju beqaret nuk duhet t’iu besoni plotësisht atyre qe do iu joshin sepse disa janë eksperte te gënjeshtrave. Do vuani me vone nëse nxitoheni. Ne planin financiar situata do ndërlikohet edhe me tepër për shkak te shpenzimeve te detyruara.

Luani

Merkuri nuk do krijoje kushtet e favorshme sot për te dashuruarit dhe nga ana tjetër do i nxite ata te debatojnë me njeri-tjetrin. Dita do jete delikate. Beqaret do jene te pafat dhe nuk do e gjejnë personin e ëndrrave. Financat do jene shume te mira. Do i kryeni te gjitha shpenzimet e domosdoshme dhe do ju mbeten edhe disa para për t’i hequr mënjanë.

Virgjeresha

Dite e mrekullueshme dhe e mbushur me kënaqësi pa fund kjo e sotmja për te dashuruarit. Do ndiheni te bekuar nga yjet ne çdo moment. Beqaret do kenë një dite plot angazhime dhe nuk do kenë mundësi për te dale neper takime. Financat do jene ne një gjendje me te mire se kohet e fundit, por ende nuk është koha për te bere investime te tejskajshme.

Peshorja

Do jeni mjaft ne humor gjate kësaj dite ju te dashuruarit dhe do përgatisni surpriza pa fund për partnerin. Shpeshherë do përjetoni kënaqësi te papërshkrueshme. Beqaret do qëndrojnë serish te vetmuar dhe do e vuajnë tej mase këtë. Mos e fajësoni gjithë kohës veten për gjendjen delikate te financave, por mundohuni te gjeni nga një zgjidhje.

Akrepi

Dite shume e turbullt dhe e mbushur me mosmarrëveshjet te shumta kjo e sotmja për te dashuruarit. Asgjë nuk ka për te ecur ashtu si e kishit ëndërruar. As beqaret nuk do arrijnë ta bëjnë për vete atë qe kane kohe qe e pëlqejnë dhe kjo do i mërzitë. Jupiteri do iu beje me te organizuar ne planin financiar. Situata do vije duke u përmirësuar.

Shigjetari

Venusi do e mbroje sot jetën tuaj ne çift. Klima do jete e ngrohte dhe ju do jeni mjaft seksuale. Do jeni te kuptueshëm dhe do toleroni mjaft. Edhe beqaret me ne fund do vendosin pak rregull ne jetën e tyre. Tregohuni sa me te hapur ndaj takimeve dhe mund te ndeshni personin e ëndrrave. Projekti qe kishit menduar për te përmirësuar financat do te realizohet.

Bricjapi

Jeta sentimentale e çifteve do jete e favorizuar. Iu jeni nder ata qe i jepni një rëndësi te madhe asaj dhe e gjeni kohen kurdoherë. Do ndiheni mire sot. Edhe jeta e beqareve do jete me e animuar. Do keni takime interesante te cilat mund t’iu ndryshojnë rrjedhën e gjithçkaje. Mos e lini zgjedhjen e problemeve financiare për me vone, merruni sot sepse situata mund te ndërlikohet.

Ujori

Gjate kësaj dite do flisni për disa tema delikate me partnerin tuaj. Ai do iu kuptoje dhe do iu mbështesë ne gjithçka. Edhe ata qe kane pasur probleme do mund te vendosin paqen. Dita për beqaret do jete shume e këndshme. Do keni takime interesante me persona qe ia vlen te krijoni një lidhje. Financat do jete te qëndrueshme, por gjithsesi nuk është momenti i duhur për te bere transaksione.

Peshqit

Jeta juaj ne çift do jete gjate gjithë kohës e mbrojtur sot. Do merreni vesh për çdo gjë me personin qe keni ne krah dhe priten veç gjera te mira te ndodhin. Për beqaret do ketë veçse mundësi për aventura kalimtare, asgjë me tepër sesa aq. Financat do jene mjaft delikate. Do ju duhet durim dhe mund për ta stabilizuar situatën sa me pare./kb

Nga Leonard Veizi

Thuhet se janari i vitit 1919 bëri i ftohtë në Itali. Por për Ismail Qemalin, – që ishte bujtës në ato anë, – akulli më i madh ishte largësia nga bregu i tij. Në dhomat e hotelit “Brufani” në Peruxhia, aty ku diplomacia përpiqej të vizatonte fatet e reja të Ballkanit, “Plaku i Vlorës” po bënte betejën e tij të fundit. Sytë që kishin parë rënien e një perandorie dhe lindjen e një shteti, u mbyllën përgjithmonë larg zhurmës së dallgëve të Adriatikut. Ishte 24 janari i vitit 1919. Ai vdiq në mërgim, por me mendjen te Shqipëria, duke lënë pas një komb që sapo kishte mësuar të thërriste “Liri”…

…Vdekja e Ismail Qemalit nuk mbeti vetëm një fakt mjekësor; ajo u shndërrua shpejt në një enigmë që ushqen ende debatet historike. Edhe sot, kur flitet për vdekjen e tij në Peruxhia, përballen dy realitete: ai i letrave zyrtare dhe ai i dyshimeve që lindin nga konteksti i kohës.

Sipas dokumentacionit të mjekëve italianë, “Plaku i Vlorës” mbylli sytë si pasojë e një hemorragjie cerebrarle. Në moshën 75-vjeçare, pas një jete të kaluar në mes të stuhive politike, udhëtimeve të pafundme dhe stresit mbytës të një shteti që lëngonte, trupi i tij thjesht u dorëzua.

Dhe me sa duket nuk ekziston asnjë raport mjeko-ligjor që të dëshmojë diçka të kundërt: dhunë fizike fjala vjen apo helmim.

Ndërsa trajtimi i tij me protokoll shtetëror nga Italia përforcoi idenë e një vdekjeje natyrore në kushte zyrtare. Por kjo nuk është për t’u marrë shumë parasysh. Sidomos kur flitet për shërbime sekrete.

Hija e dyshimit

Megjithatë, historia shpesh shkruhet mes rreshtave. Dyshimet për një eliminim të mundshëm nuk lindën nga dëshmitë, por nga logjika e ashpër e pushtetit:

Zhdukja e tij në prag të Konferencës së Paqes në Paris i leverdiste të gjithë atyre që e shihnin Ismail Qemalin si pengesë për copëtimin e mëtejshëm të Shqipërisë.

Ai nuk ishte një “kukull” diplomatike; autoriteti i tij i bënte aleatët dhe fqinjët të ndiheshin të pasigurt.

Në një rajon ku vdekjet e figurave kyçe jashtë vendit janë parë gjithmonë me dyshim, ideja e “helmimit të ngadaltë” u bë pjesë e mitit të tij.

Mbi torpedinieren “Alpino”

Lajmi i ndarjes së tij nga jeta tronditi jo vetëm familjen, por mbarë opinionin shqiptar, i cili shihte tek ai busullën morale të pavarësisë. Më 8 shkurt 1919, nisi udhëtimi që do ta kthente triumfalisht në shtëpi. Trupi i tij, i shoqëruar nga tre djemtë e tij – Et’hemi, Qazimi dhe Qamili – u përcoll me tren drejt Brindizit nën vëzhgimin e nderimit italian.

Aty, mbi bordin e torpedinieres “Alpino”, arkivoli i mbuluar me zi u vendos përballë detit që e priste. Ky udhëtim nuk ishte thjesht një transferim kufome mortore, por një kthim simbolik i vetë shtetësisë shqiptare në limanin ku lindi. Kur “Alpino” çau dallgët drejt Vlorës, dukej sikur i gjithë horizonti po përkulej para njeriut që guxoi të ngrinte një flamur mes stuhisë.

Ceremonia e Kaninës

Më 12 shkurt, Vlora nuk ishte sa një qytet në zi aq dhe një tempull i hapur. Trupi i Ismail Qemalit, i vendosur mbi një shtrat topi – simboli i luftës që ai e ktheu në diplomaci – u mbështoll me Flamurin Kombëtar, atë pëlhurë që ai vetë e kishte shenjtëruar gjashtë vite më parë.

Një det njerëzish, një lumë i pafund lotësh dhe heshtjeje, e shoqëruan drejt lartësive të Kaninës. Rruga drejt varrezave të familjes Vlora, në oborrin e Teqesë, u kthye në një marshim kombëtar. Aty, mes ullinjve shekullorë dhe mureve të lashta, ai u preh në paqe, duke u bërë pjesë e vetë gurit dhe tokës që mbrojti deri në frymën e fundit.

Vetëm pas 13 vitesh prehje në kalanë e Kaninës, eshtrat e kryeministrit të parë të shtetit shqiptar, me rastin e 20 vjetorit të shpalljes së pavarësisë u zbritën në Vlorë, në datën e shënuar të 28 nëntorit 1932. Trupi i Ismail Qemalit u vendos në vendin ku ndodhet edhe sot, nëtek “Sheshi i Flamurit” në Vlorë.

Nga lider në mit

Ky nderim kolektiv kapërceu kufijtë e një funerali të thjeshtë. Siç vëren studiuesja franceze Nathalie Clayer, figura e Ismail Qemalit pësoi një metamorfozë pas vdekjes: ai u shndërrua në “Babain e Kombit”.

Ndërsa shqiptarë të tjerë të kohës kishin qasje të ndryshme politike, imazhi i Ismail Qemalit u kristalizua si pika e vetme e takimit për të gjithë. Ai u mitizua jo për t’u larguar nga e vërteta, por për t’u ngulitur si simboli i palëkundur i themelimit.

Epilogu

Pavarësisht nëse zemra e tij ndaloi nga mosha apo nga dora e padukshme e politikës, rezultati mbeti i njëjtë: Shqipëria humbi arkitektin e saj, por fitoi një simbol të pavdekshëm. Ai hyri në histori si njeri dhe doli prej saj si institucion.

TIRANË, 24 janar/ATSH/ Ekipit të mjekëve në Spitalin Universitar Obstetrik-Gjinekologjik “Mbretëresha Geraldinë” i janë bashkuar shtatë profesioniste të reja, duke forcuar më tej shërbimet shëndetësore për qytetarët.

Angazhimi i mjekëve të rinj në spitalet publike dhe ato rajonale në vend është një mundësi profesionale, duke u dhënë atyre eksperiencë praktike dhe kontakt të drejtpërdrejtë me problematikat e pacientëve.

Kryeministri Edi Rama përcolli sot portretet e profesionisteve të reja duke vënë në dukje se ato i janë bashkuar Spitalit Universitar Obstetrik-Gjinekologjik “Mbretëresha Geraldinë” në kryeqytet, për të shërbyer me përkushtim.

Tashmë studentët për katër vite gjatë formimit të tyre marrin 80% të pagës së mjekut specialist dhe 100% ata të cilët kryejnë specializimin në degët prioritare “mjekësi familje” dhe “mjekësi urgjence”.

Me rihapjen në vitin 2015 të programit të specializimeve afatgjata në mjekësi, po zbatohet një model i qëndrueshëm për shpërndarjen e mjekëve në të gjithë vendin, duke forcuar shërbimet shëndetësore edhe në spitalet rajonale e bashkiake.

/e.i/j.p./

The post Shtatë profesioniste të reja i bashkohen ekipit të maternitetit “Mbretëresha Geraldinë” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 22 janar/ATSH/ Përdorimi i teknologjisë digjitale vitet e fundit ka ndikuar ndjeshëm në mënyrën se si njerëzit shkruajnë dhe komunikojnë.

Si pasojë, shkrimi i dorës po përdoret gjithnjë e më pak, veçanërisht nga fëmijët dhe të rinjtë. Në këtë kontekst, UNESCO ka propozuar një projekt të posaçëm për mbrojtjen e shkrimit me dorë, duke synuar ruajtjen e tij si trashëgimi kulturore jomateriale e njerëzimit.

Shkrimi i dorës ka një rol shumë të rëndësishëm në zhvillimin e nxënësve, sidomos në arsimin fillor dhe ciklin e lartë të shkollës 9-vjeçare.

Mësuesja e gjuhës shqipe në ciklin e ulët të shkollës “Vaçe Zela” në Tiranë, Adelina Kraja shpjegoi për ATSH-në se si ndikon shkrimi i dorës në zhvillimin e fëmijës.

“Shkrimi i dorës ndihmon shumë në zhvillimin motorik të nxënësve, në përqendrimin e të menduarit kritik, zhvillimin e kujtesës, forcon lidhjen mes mendimit dhe aftësive shprehëse si: leximi, drejtshkrimi, sidomos në arsimin fillor”, nënvizoi ajo.

Sipas saj, zëvendësimi i lapsit me tastierën rrezikon të krijojë shumë boshllëqe në zhvillimin motorik dhe gjuhësor të fëmijëve, sepse ul përqendrimin dhe durimin e tyre.

Kraja sugjeron që shkrimi i dorës të praktikohet më shpesh si dhe të shtohen më shumë orët e shkrimit.

“Kjo është një thirrje për të gjithë nxënësit, mësuesit, prindërit për të mbrojtur dhe praktikuar sa më shumë shkrimin e dorës në shkolla, sidomos në klasat I–IV.  Mendoj se duhet të rriten orët e diktimit në lëndën e gjuhës, të rriten më shumë orët e shkrimit si dhe të krijohet një balancë mes teknologjisë dhe shkrimit tradicional”, tha Kraja.

Ajo rekomandon të bëhen më shumë trajnime mbi rëndësinë e shkrimit të dorës, duke përfshirë edhe prindërit, që të ndërgjegjësohen për rëndësinë që ka ky shkrim në zhvillimin motorik të fëmijëve të tyre.

Kraja u shpreh se çdo shkrim është unik dhe bart gjurmë të personalitetit të individit.

“Vetëm kështu ne mund të sigurojmë një arsim më cilësor për brezat që do të vijnë”, tha Kraja, duke shtuar se shkrimin e dorës duhet ta ruajmë si një pasuri kulturore, në ruajtjen e dijes dhe proceseve të të nxënit.

Ndërsa mësuesja e gjuhës shqipe e ciklit të lartë në këtë shkollë, Brunilda Kondakçiu, duke e vlerësuar këtë nismë të ndërmarrë nga UNESCO tha se “shkrimi i dorës nuk është vetëm aftësi, por ndihmon edhe në zhvillimin e trurit, përqendrimit, kujtesës, mendoj që është njëkohësisht dhe identitet”.

Kondakçiu vuri në dukje se duhet t’i kushtohet shumë vëmendje shkrimit të dorës, sidomos në arsimin fillor, pasi ai është baza e të nxënit dhe për zhvillimin motorik të fëmijëve.

“Teknologjia nga njëra anë ka rritur komunikimin dhe të nxënit, por nga ana tjetër ka ulur praktikën e të shkruarit të shkrimit të dorës. Mendoj se për ta praktikuar sa më shumë shkrimin e dorës duhet të jepen sa më shumë detyra të shkruara me shkrim dore pra kombinim i shkrimit të dorës me ndërthurjen e teknologjisë”, tha Kondakçiu.

Ekspertët dhe UNESCO theksojnë se ruajtja e shkrimit të dorës është e domosdoshme, jo vetëm për trashëgiminë kulturore, por edhe për cilësinë e arsimit dhe zhvillimin e brezave të ardhshëm.

Për UNESCO-n, shkrimi i dorës nuk është thjesht një aftësi e rëndësishme, por një element kyç i identitetit njerëzor, i të nxënit dhe i transmetimit të dijes ndër breza.

/k.s/j.p/r.e/

The post Shkrimi i dorës forcon lidhjen mes mendimit dhe aftësive shprehëse të fëmijëve appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar /ATSH/- Dhjami i trupit ndihmon në gjithçka, nga shëndeti i kockave deri te humori, dhe tani, hulumtimet sugjerojnë se rregullon edhe tensionin e gjakut dhe imunitetin, sipas “New Scientist”.

Nëse mendonit se dhjami i trupit ishte thjesht një depo pasive për ruajtjen e kalorive, hulumtimet sugjerojnë se ai luan një rol të rëndësishëm në shëndetin tonë të përgjithshëm.

Dhjami ekziston në disa forma. Për shembull, ekziston dhjami i bardhë, i cili ruan energji dhe çliron hormone që ndikojnë në metabolizëm; dhjami kafe, i cili gjeneron nxehtësi; dhe dhjami bezhë, i cili ndodhet diku midis tyre, i cili nxit prodhimin e nxehtësisë në kushte të caktuara.

Edhe brenda këtyre kategorive, vendndodhja ka rëndësi: dhjami nën lëkurë është përgjithësisht më pak i dëmshëm, ndërsa dhjami thellë brenda barkut – i njohur si dhjami visceral – është i lidhur fort me inflamacionin, diabetin e tipit 2 dhe sëmundjet e zemrës.

Hulumtimi më i fundit,  sugjeron se dhjami, ose indi dhjamor, ndihmon në mënyrë aktive në rregullimin e presionit të gjakut dhe koordinimin e përgjigjeve imune në vende kyçe.

Studiuesit në Spitalin Universitar Karolinska në Stokholm, Suedi hartuan arkitekturën qelizore të dhjamit visceral nga vende të shumta brenda barkut.

Ata zbuluan se dhjami epiploik, i cili mbështjell zorrën e trashë, është jashtëzakonisht i pasur me qeliza imune, si dhe me qeliza yndyrore të specializuara që prodhojnë proteina inflamatore të shoqëruara me aktivizimin imunitar.

Eksperimentet e mëtejshme treguan se produktet mikrobike që burojnë nga zorrët i bëjnë këto qeliza yndyrore të aktivizojnë qelizat imune aty pranë.

Sipas studimit, depot e dhjamit janë të specializuara sipas vendndodhjes së tyre anatomike, dhe ato që ndodhen më pranë zorrëve duken veçanërisht të përshtatura për ndërveprimin imunitar.

Dhjami epiploik shërben për funksione thelbësore të ngjashme tek njerëzit e të gjitha peshave trupore, pasi të gjithë kanë pak yndyrë që rrethon zorrën e tyre.

Zorra është vazhdimisht e ekspozuar ndaj lëndëve ushqyese, produkteve mikrobike dhe substancave që vijnë nga mjedisi ynë.

Indi dhjamor ndihmon në koordinimin e reaksioneve imune dhe ofron një shtresë shtesë mbrojtjeje.

Megjithatë, në obezitet, ky sistem mund të bëhet kronikisht i mbiaktivizuar.

Ushqimet me përbërje të veçanta bakteriale brenda mikrobiomës së zorrëve mund të nxisin potencialisht sinjalizim imunitar të vazhdueshëm në dhjamin e zorrëve, duke kontribuar në inflamacionin e shkallës së ulët – të lidhur me një sërë gjendjesh metabolike, të tilla si diabeti i tipit 2 dhe obeziteti.

Studimi i dytë zbuloi një rol tjetër të papritur të dhjamit: kontrollin e presionit të gjakut.

Universiteti Rockefeller në Nju Jork arriti të zbulonte se pse obeziteti, i karakterizuar nga dhjami i bardhë i tepërt, është i lidhur me presionin e lartë të gjakut, ndërsa dhjami kafe dhe bezhë dukej një mbrojtës.

Studiuesit u përqendruan në indin dhjamor perivaskular, një shtresë yndyrore e pasur me shtresa yndyre ngjyrë bezhë që rrethon enët e gjakut.

Tek minjtë e modifikuar gjenetikisht për të humbur yndyrën e tyre ngjyrë bezhë, enët e gjakut u bënë më të ngurta dhe reaguan ndaj sinjaleve të përditshme hormonale që ngushtojnë arteriet, duke çuar në presion të lartë të gjakut.

Ekipi e gjurmoi këtë efekt tek një enzimë e quajtur QSOX1, e lëshuar nga qelizat yndyrore jofunksionale.

Bllokimi i saj parandaloi dëmtimin e enëve të gjakut dhe normalizoi presionin e gjakut tek minjtë, pavarësisht nga pesha trupore.

Komunikimi midis sistemeve të ndryshme të organeve është i rëndesishëm për të kuptuar sëmundjet komplekse si, hipertensioni dhe rregullimi i presionit të gjakut. //a.i/

The post STUDIM – Dhjami i trupit luan një rol të rëndësishëm në shëndetin fizik dhe mendor appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSh/ Sot është Dita Ndërkombëtare e Arsimit.

Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) e përcakton arsimin si një të drejtë njerëzore, një e mirë publike dhe një përgjegjësi publike. Asambleja e Përgjithshme e OKB-se e shpalli 24 janarin si Ditën Ndërkombëtare të Arsimit, për të vlerësuar rolin e arsimit për paqen dhe zhvillimin.

Arsimi si një e drejtë njerëzore është e sanksionuar në nenin 26 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut. Deklarata kërkon arsim fillor falas dhe të detyrueshëm. Konventa për të Drejtat e Fëmijës, e miratuar në vitin 1989, shkon më tej duke përcaktuar që vendet duhet ta bëjnë arsimin e lartë të arritshëm për të gjithë.

Arsimi u ofron fëmijëve një shkallë për të dalë nga varfëria dhe një rrugë drejt një të ardhmeje premtuese. Por rreth 244 milionë fëmijë dhe adoleshentë në mbarë botën janë jashtë shkollës; 617 milionë fëmijë dhe adoleshentë nuk mund të lexojnë dhe të bëjnë matematikën bazë; më pak se 40% e vajzave në Afrikën Subsahariane përfundojnë shkollën e mesme të ulët dhe rreth katër milionë fëmijë dhe të rinj refugjatë janë jashtë institucioneve të arsimit.

OKB thotë se, pa arsim cilësor gjithëpërfshirës dhe të barabartë, vendet nuk do të kenë sukses në arritjen e barazisë gjinore dhe në thyerjen e ciklit të varfërisë që po lë pas miliona fëmijë, të rinj dhe të rritur.

/a.f/

The post Dita Ndërkombëtare e Arsimit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSh/ Në Lunik të Librazhdit gjendet një kishë eremite, që njihet nga banorët e zonës si “Shpella kishë”, e cila prej vitit 1973 gëzon statusin Monument Kulture, Kategoria I.

Kisha në shpellën e fshatit Koshorisht, është një zgavër natyrore shkëmbi, me tavan të suvatuar dhe të pikturuar me kompozime murale që paraqesin Shën Marinë me Emanuelin, Krishtin Pandokrator dhe familjen e ktitorit në miniaturë.

Burime historike, por edhe gjurmë të vendbanimeve të ndryshme në Shqipëri, dëshmojnë se edhe në trojet shqiptare ka pasur një traditë të jetës eremite. Shpellat eremite, apo shpellat-kisha, siç i quante pupulli, janë dëshmi që vërtetojnë se edhe në këto treva kanë jetuar dhe kanë zhvilluar ativitetin e tyre fetar eremitët e krishterë.

Piktura ka disa skena në kompozimin e saj, të cilat mbartin vlera të rëndësishme kulturore dhe historike. Por, krahas skenave biblike, aty paraqitet figura e ktitorit, apo dhuruesit të pikturës, bashkë me pjesëtarët e familjes së tij.

Shpella e Koshorishtit, për vlerat e saj historike e kulturore që mbart, ka qenë objekt studimi dhe hulumtimi i disa prej studiuesve shqiptarë më të njohur, si prof. Theofan Popa, prof. dr. akademik Andromaqi Gjergji, prof. dr. Dhorka Dhamo etj.

Sipas studiuesit Theofan Popa këto piktura i përkasin një periudhe shumë të hershme, nga gjysma e dytë e shek. IX deri në shek. XII, duke e bërë këtë monument një dëshmi të rrallë të trashëgimisë sonë kulturore.

1 nga 5

/r.e/a.f/

The post Kisha eremite në shpellën e fshatit Kokorisht appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

LONDËR, 24 janar /ATSH/- “Ryanair” ka njoftuar itinerare të reja për në Shqipëri për vitin 2026, Riviera e së cilës është cilësuar nga ekspertët e udhëtimit si një destinacion evropian i ngjashëm me Maldivet, sipas të përditshmes britanike “The Standard”.

Linja ajrore me kosto të ulët tha se do të vendosë një avion të katërt B737-800 në Tiranë – në prill 2026 – dhe do të lançojë 20 itinerare të reja, duke e bërë më të lehtë për shumë turistë britanikë të eksplorojnë Shqipërinë.

Investimi prej 400 milionë dollarësh do të mbështesë më shumë se 3000 vende pune, duke përfshirë 120 vende të reja pune me paga të larta për pilotët dhe ekuipazhin e kabinës së “Ryanair” në Tiranë.

Kjo gjithashtu do të thotë që më shumë pasagjerë nga Britania e Madhe do të mund të fluturojnë me “Ryanair” për në Tiranë, Shqipëri nga aeroportet lokale në Birmingham
dhe Liverpool.

A ia vlen të vizitohet Tirana?

“Tripadvisor” ka ndarë disa rekomandime lidhur me aktivitetet qe mund te beni,  vendet ku mund të qëndroni dhe restorantet me te mira në kryeqytetin shqiptar.

“Tripadvisor” ka ndarë disa rekomandime në lidhje me aktivitetet që mund të bëni, vendet ku mund të qëndroni dhe restorantet më të mira të kryeqytetit shqiptar.

“Tirana, qyteti më i madh i Republikës së Shqipërisë, është i bekuar me një klimë të butë mesdhetare, një mori kishash të bukura dhe parqesh të harlisura. E themeluar në vitin 1614, arkitektura mbresëlënëse e epokës së Musolinit shtrihet në qendër të qytetit”, tha “Tripadvisor”.

Cilat janë vendet më të mira për të vizituar?

“Shëtisni midis pamjeve të ndërtesave si, Xhamia e Et’hem Beut e vitit 1789 në Sheshin Skënderbej, Kulla e Sahatit e vitit 1830 dhe Teatri i Kukullave, dikur shtëpia e parlamentit kukull të Mbretit Zog.

Vizitoni Kambanën e Paqes, të ndërtuar me fishekë të vjetër, një kujtesë e së kaluarës së stuhishme të Tiranës.

“Shqipëria është një vend i bukur!, tha një turist nga Anglia në “Reddit”.

“U ktheva nga Tirana në fillim të këtij muaji. Gjëja MË E MIRË që bëra ishte, rezervimi i turit në Liqenin e Bovillës. Ishte ekonomik dhe ia vlejti çdo qindarkë”, tha një tjetër turist. Ju rekomandoj të vizitoni edhe liqenin artificial të Tiranës nëse ju pëlqen natyra”, tha një tjetër turist.

“Si e vetmja linjë ajrore me çmime të ulëta në Shqipëri, “Ryanair” ka kënaqësinë të njoftojë se do të vihet në dispozicion, një avion i 4-t me bazë në Tiranë, i cili do të zgjerojë pjesën e tregut të “Ryanair” në Shqipëri – me 43 itinerare për verën e vitit 2026, duke përfshirë 20 itinerare të reja”, tha drejtori ekzekutiv i “Ryanair”, Michael O’Leary.

“Ky investim rekord i “Ryanair” prej 400 milionë dollarësh, një rritje rekord e trafikut prej mbi 50% në 4 milionë pasagjerë për Tiranën – është një rezultat i drejtpërdrejtë i politikës proaktive të Shqipërisë – për të hequr taksat e udhëtimit dhe kostove më të ulëta të Aeroportit, të cilat ofrohen nga skemat e saj të suksesshme të nxitjes së rritjes ekonomike”, shtoi ai.

“Zgjerimi i hershëm i bazës së “Ryanair” në Tiranë është një demonstrim i fuqishëm i forcës së partneritetit tonë dhe ambicies sonë të përbashkët për rritje të qëndrueshme”, tha drejtori i Përgjithshëm i Operacioneve të Aeroportit të Tiranës, Piervittorio Farabbi.

“Përmes kapacitetit në zgjerim të shpejtë të Aeroportit të Tiranës – i nxitur nga investimet strategjike në infrastrukturë, teknologji dhe përsosmëri operacionale – po hapen mundësi të reja për turizëm, biznes dhe zhvillim ekonomik në të gjithë Shqipërinë dhe rajonin e gjerë”, shtoi ai. //a.i/

https://www.chesterstandard.co.uk/news/national/uk-today/25790823.ryanair-announces-new-flights-2-uk-airports-tirana/

The post “The Standard” rekomandon Shqipërinë si destinacionin kryesor evropian në 2026-n appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

VARSHAVË (Poloni) – Vizitë e presidentes moldave, Maia Sandu.

PARIS (Francë) – Demonstrata në solidaritet me kurdët e Sirisë

SPINDLERUV MLYN (Republika Çeke) – Ski alpin – Kupa e Botës për femra.

LONDËR – Futboll – Ndeshjet e Premier League./ a.jor.

The post AGJENDA NDËRKOMBËTARE 24.01.2026 appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSH/ Shërbimi Meteorologjik Ushtarak bëri të ditur se vendi ynë ditën e shtunë do të ndikohet nga kushte atmosferike të paqëndrueshme.

Moti parashikohet me vranësira mesatare dhe të dendura si dhe intervale të herëpashershme dhe afatshkurtra kthjellimesh në pjesën e parë të ditës përgjatë ultësirës perëndimore.

Vranësirat do të shoqërohen me reshje shiu të herëpashershme me intensitet të ulët ndërsa në periudha afatshkurtra reshjet në formën e shtrëngatave. Në zonën e veriperëndimit reshjet me intensitet deri mesatar në formën e shtrëngatave shoqëruar me shkarkesa elektrike dhe breshër të izoluar. Në relievet e larta malore në zonën e Alpeve reshje dëbore me intensitet të ulët deri mesatar.

Era do të fryjë me drejtim juglindje – jug me shpejtësi mesatare 9 m/s, përgjatë vijës bregdetare dhe zonave luginore do të fitojë shpejtësi deri në 18 m/s, shoqëruar me valëzimin në det të forcës 3-5 ballë.

Temperaturat parashikohen:

The post E shtunë 24 janar, reshje shiu herë pas here në formë shtrëngate appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Partia Demokratike, pritet të mbaje pasditen e kësaj të shtune (ora 17:00) protestën e radhës, para Kryeministrisë. Si pasojë, që prej mbrëmjes së kaluar, në hyrjet kryesore të institucionit qeveritar janë vendosur barriera metalike dhe elementë të tjerë sigurie. Ndërkohë policia ka njoftuar edhe rrugët që do të bllokohen gjatë zhvillimit të protestës. Konkretisht: Nga […]

The post Sot protesta e PD-së/ ‘Blindohet’ Kryeministria, ja rrugët që do bllokohen appeared first on BoldNews.al.

Në tregun e këmbimit valutor sot (24 janar), monedha evropiane euro do blihet me 96.2 lekë dhe do shitet me 96.8 lekë. Një dollar amerikan do të blihet sot me 81.2 lekë dhe do shitet me 82.4 lekë. Ndërkohë, Franga zvicerane sot në tregun shqiptar do blihet me 103.7 lekë dhe do shitet me 104.7 […]

The post Këmbimi valutor 24 janar, me sa shiten dhe blihen sot monedhat e huaja appeared first on BoldNews.al.