Ditën e sotme, është sjellë në vëmendje ngjarja shqetësuese e nënës me 3 fëmijët e Durrës. Ngjarje e cila solli një reagim të madh publik pas pamjeve të publikuara të ambienteve të banesës, ku shiheshin tre fëmijët në gjendje të vështirë dhe shtëpia e shkatërruar.

Në këtë intervistë të dhënë në emisionin “Me Zemër të Hapur”, nëna e tre fëmijëve ka dhënë versionin e saj, duke mos i pranuar akuzat.

Ajo u shpreh se çështjen ia ka lënë drejtësisë e policisë për të hedhur dritë mbi situatën, pasi siç thotë ajo dikush tjetër mund ta ketë bërë dikush tjetër.

“Këtë verë kam qenë në Shqipëri. Verën e kaluar kam ikur në gusht dhe kam qëndruar tre net të shtëpia e tyre, kam ikur te familja ime dhe jam kthyer në shtator që ka nisur shkolla. Kur shkova në Itali isha në shtëpinë e ish vjehrrës për hir të fëmijëve, por më pas gjërat nuk shkuan mirë, pasi më ndërhynin në jetën time. “Babi i vet i shprehej të punojë mami”.

Ish-vjehrra ka thënë se ish i dashuri yt i ka dërguar mesazh?

“Gjërat do të dalin. Nuk është e vërtetë. Unë dorë nga fëmijët e mijë nuk heq. Toka me qiellin të bashkohet. Pas festave fëmijët nuk shkuan në shkollë sepse ishin të sëmurë. Shkollën e kam njoftuar. Unë ia kam lënë çështjen të gjithë policisë. Shërbimi social ka qenë në lajmërim edhe nga ana ime”, tha ajo.

Në zonën e plazhit të Durrësit, ke sjellë probleme në komunitet?

“Kam qenë në Itali dhe kur jam kthyer kam marrë banesë direk. Në Gjermani kam qenë kur jam ndarë nga ish burri. Kam qenë në azil. Pata një ekspuls, tani e kam të hapur, pasi si çdo shtet ka rregullat e veta”, u shpreh ajo.

The post Nëna thyen heshtjen për ngjarjen në Durrës: Nuk heq dorë nga fëmijët e mi, ish-vjehrrës iu dërgua mesazh nga… appeared first on Albeu.com.

Një ndeshje për fëmijë u shndërrua në kaos gjatë pushimit të një loje hokeji në akull në Pensilvani.

Gjatë një ndeshjeje mes fëmijëve 6–8 vjeç, lojtarët e një klubi të hokejit për të rinj nisën të përlesheshin mes tyre, duke hedhur grushte dhe duke u rrëzuar në akull.

Incidenti ndodhi ndërsa ekipet profesioniste ndodheshin në dhomat e zhveshjes dhe pa praninë e gjyqtarëve në fushë.

Pamjet e përleshjes u filmuan nga tifozët dhe u shpërndanë me shpejtësi në rrjetet sociale.

Autoritetet sportive dhe klubi i të rinjve kanë nisur hetime dhe paralajmëruan masa disiplinore. /Telegrafi/

Pse veprimet dhe fjalët e përditshme vlejnë më shumë se shprehjet e mëdha

Rritja e fëmijëve nuk është kurrë një detyrë e lehtë. Të gjithë gabojmë dhe mësojmë gjatë rrugës së prindërimit. Prindërit u thonë shpesh fëmijëve “të dua” – këto fjalë vijnë natyrshëm dhe nga zemra. Por dashuria nuk shprehet vetëm me fjalë; ajo tregohet përmes veprimeve.

Fëmijët nuk kanë nevojë vetëm të dëgjojnë se janë të dashur, por edhe ta ndiejnë dashurinë në sjelljen dhe veprimet e përditshme të prindërve. Ja gjashtë sjellje që për ta vlejnë më shumë se vetë fjalët:

1. Komunikim i hapur dhe i sinqertë

Çelësi i një marrëdhënieje të shëndetshme me fëmijët është komunikimi i vazhdueshëm dhe i hapur. Dëgjojini me vëmendje, bëni pyetje dhe tregojuni se i kuptoni. Dëgjimi i sinqertë është një aftësi që fëmijët e mësojnë më së miri nga shembulli ynë.

Flisni qartë dhe me ndershmëri, pa kërcënime që nuk do t’i përmbushni dhe pa “gjuhë fëmijërore”. Temat e vështira nuk duhen shmangur, por trajtuar me qetësi dhe qartësi. Kështu, fëmijët mësojnë si të përballen me sfidat dhe si të komunikojnë hapur.

2. E drejta për të gabuar dhe për të mësuar

Fëmijët duhet ta dinë se gabimet janë pjesë e jetës dhe një mundësi për të mësuar. Kur u tregoni si përballeni me gabimet tuaja, ata e kanë më të lehtë të pranojnë të tyret. Kjo u dërgon një mesazh të fuqishëm: nuk do të refuzohen për shkak të gabimeve, por do të pranohen dhe mbështeten pavarësisht tyre, transmeton Telegrafi.

3. Mbështetje që të japin më të mirën e vet

Ndihmojini fëmijët të eksplorojnë idetë e tyre dhe të bëhen versioni më i mirë i vetes – edhe kur interesat e tyre nuk janë “popullore”. Mund të jetë e vështirë të shihni një fëmijë që ndihet ndryshe, por është thelbësore t’i mësoni të jenë vetvetja dhe krenarë për këtë.

Nxisni në familje mentalitetin e përpjekjes: dashurinë për të mësuar, për të provuar dhe për t’u përmirësuar. Kjo ndërton kureshtjen dhe vetëbesimin.

4. Respekt për të gjithë anëtarët e familjes

Respekti është baza e çdo marrëdhënieje të shëndetshme. Tregojuni fëmijëve rëndësinë e sjelljes së mirë dhe empatisë përmes shembullit personal. Kur në familje ekziston respekt i ndërsjellë, ai reflektohet edhe në marrëdhëniet jashtë shtëpisë.

5. Shprehja e ndjenjave

Lejojini fëmijët të shprehin ndjenjat e tyre dhe mësojini si të përballen me emocionet e vështira. Bisedat për ndjenjat në fëmijëri i ndihmojnë të rriten si persona emocionalisht të pjekur. Po aq e rëndësishme është që edhe prindërit të shprehin ndjenjat e tyre në mënyrë të përshtatshme - kjo u tregon fëmijëve se edhe të rriturit janë njerëz.

6. Pranimi i asaj që fëmijët janë vërtet

Pranojini fëmijët ashtu siç janë, pa u përpjekur t’i shndërroni në versione të vogla të vetes suaj. Çdo fëmijë ka dhunti dhe interesa unike; detyra juaj është t’i ndihmoni t’i zbulojnë. Kur i mbështesni në individualitetin e tyre, ndërtoni vetëbesim dhe qëndrueshmëri emocionale.

Përfundim

Duke futur këto gjashtë zakone në jetën e përditshme, u tregoni fëmijëve se çfarë do të thotë dashuri e vërtetë. Edhe prindërit gabojnë shpesh, por ajo që ka rëndësi është gatishmëria për të mësuar, për t’u përmirësuar dhe për të qenë të pranishëm me zemër të hapur. /Telegrafi/

Ekspertët shpjegojnë çfarë ndodh në muajt e parë të jetës dhe pse ka rëndësi vendimtare

Zakonet e përvetësuara në muajt e parë të jetës mund të kenë ndikim afatgjatë në shëndet, paralajmëron një studim i ri që lidh sjelljet e foshnjave dy muajshe me rrezikun e obezitetit që në moshën gjashtë muajshe. Studiuesit nga Universiteti Penn State kanë identifikuar nëntë modele specifike sjelljeje që lidhen me indeks më të lartë të masës trupore (BMI).

Studimi, i publikuar në revistën shkencore JAMA Network Open, ka ndjekur rreth 150 nëna dhe foshnjat e tyre. Ekipi ka përdorur pyetësorë të detajuar për të mbledhur të dhëna mbi rutinat e ushqyerjes, modelet e gjumit dhe nivelin e aktivitetit ditor. Rezultatet treguan një lidhje të qartë mes zakoneve të hershme dhe rritjes së përshpejtuar të peshës trupore në muajt pasues të jetës.

“Që në moshën dy muajshe mund të vërejmë modele në ushqyerje, gjumë dhe lojë, të cilat mund të formësojnë rritjen e fëmijës”, ka deklaruar autorja e studimit, Jinging Ma. “Kjo tregon sa e rëndësishme është të identifikohen herët sjelljet me rrezik, në mënyrë që të parandalohet shtimi i tepërt në peshë dhe t’u ndihmohet familjeve të krijojnë rutina të shëndetshme”.

Zakone të ushqyerjes që bartin rrezik

Analiza tregoi se foshnjat me BMI më të lartë ushqeheshin më shpesh me shishe më të mëdha sesa ato të rekomanduara për moshën e tyre. Ushqyerja e shpeshtë gjatë natës u veçua gjithashtu si faktor rreziku, ashtu si edhe situatat kur prindërit gabimisht mendojnë se foshnja është e uritur më shpesh sesa është realisht, shkruan Daily Mail, përcjell Telegrafi.

shutterstock

Rutinat e gjumit që ndikojnë në peshën trupore

Katër modele gjumi u lidhën me BMI të rritur:

• shkuarja në gjumë pas orës 20:00
• zgjimi më shumë se dy herë gjatë natës
• vendosja e foshnjës në shtrat vetëm pasi të ketë fjetur plotësisht
• gjumi në dhomë ku televizori është i ndezur

Ekspertët theksojnë se këto rutina mund të prishin ritmin natyror të gjumit, gjë që ndikon në rregullimin e oreksit dhe metabolizmit.

Sa e rëndësishme është loja e pandërprerë?

Sa i përket aktivitetit dhe stimulimit, foshnjat prindërit e të cilave gjatë lojës shikonin televizor ose përdornin telefonat celularë kishin BMI më të lartë. Mungesa e kohës së kaluar në lojë aktive, si koha që foshnja kalon shtrirë mbi bark, u shoqërua gjithashtu me peshë më të madhe trupore.

Këto aktivitete janë thelbësore për zhvillimin e muskujve, koordinimin dhe nxitjen e shpenzimit normal të energjisë.

Zakonet e hershme formësojnë shëndetin e ardhshëm

Studiuesit paralajmërojnë se grumbullimi i tepërt i yndyrës në gjashtë muajt e parë të jetës mund të ndikojë në zhvillimin e metabolizmit dhe të rrisë prirjen për shtim në peshë në fëmijëri dhe në moshën e rritur. Obeziteti gjatë gjithë jetës rrit rrezikun për diabet të tipit 2 dhe sëmundje të zemrës.

Studimi ishte përqendruar te familjet me të ardhura më të ulëta, ndërsa autorët theksojnë se kërkime të mëtejshme duhet të përfshijnë edhe një spektër më të gjerë socioekonomik.

“Duke pasur parasysh kohën e kufizuar gjatë vizitave pediatrike, është thelbësore që profesionistët shëndetësorë të dinë se në çfarë duhet të përqendrohen”, përfundon autorja kryesore Jennifer Savage Williams. “Identifikimi i hershëm i zakoneve kyçe mund të bëjë një ndryshim të madh në shëndetin e fëmijëve.” /Telegrafi/

Pse dashuria, durimi dhe loja e ndershme janë më të rëndësishme se notat

Vetëbesimi është një nga dhuratat më të vlefshme që prindërit mund t’u japin fëmijëve të tyre. Ai nuk formohet brenda natës, por ndërtohet gradualisht përmes marrëdhënies së sigurt, mbështetjes emocionale dhe përvojave të përditshme. Këshilltari për shëndetin mendor Jeffrey Meltzer zbulon disa mënyra të thjeshta, por shumë efektive, për ta forcuar vetëbesimin te fëmijët, raporton Times of India.

Një nga shtyllat kryesore të vetëbesimit, sipas Meltzerit, është dashuria e pakushtëzuar. Është thelbësore që fëmija ta dijë se dashuria e prindërve nuk varet nga suksesi apo dështimi i tij.

“Kur fëmijët e kuptojnë se vlera e tyre nuk matet me arritje, ata ndihen të lirë të rrezikojnë, të gabojnë dhe të mësojnë pa frikë. Vetëbesimi zhvillohet kur fëmijët ndihen të sigurt në dashurinë tuaj”, thekson ai. Kjo siguri emocionale i ndihmon fëmijët të ndërtojnë një ndjenjë të brendshme vlere që nuk lëkundet lehtë.

Meqë vetëbesimi lidhet ngushtë me pranimin shoqëror, Meltzeri nënvizon rëndësinë e mësimit të lojës së ndershme. Fëmijët që nuk respektojnë rregullat, nuk presin radhën ose e kanë të vështirë të përballen me humbjen, shpesh përjetojnë refuzim nga bashkëmoshatarët.

“Luani lojëra me ta për t’u zhvilluar durimin, qëndrueshmërinë emocionale dhe frymën sportive. Këto aftësi i ndihmojnë fëmijët të pranohen më lehtë dhe të ndihen të vlefshëm”, këshillon ai, transmeton Telegrafi.

Një tjetër element kyç është fokusi te procesi, jo vetëm te rezultati përfundimtar. Vlerësimi i përpjekjes, e jo vetëm i suksesit, i mëson fëmijët se ajo që kanë nën kontroll është puna dhe angazhimi i tyre.

“Festoni procesin, jo vetëm rezultatin. Kur fëmijët mësojnë të vlerësojnë përpjekjen, vetëbesimi ndërtohet nga brenda dhe bëhet më i qëndrueshëm”, shpjegon Meltzeri. Kjo qasje i mbron ata nga frika e dështimit dhe nga presioni i perfeksionizmit.

Një mënyrë shumë efektive për forcimin e vetëbesimit është edhe t’i lejoni fëmijët të marrin rolin e mësuesit. Kur fëmija ka mundësi t’ju mësojë diçka, ai ndien se njohuritë dhe aftësitë e tij kanë vlerë.

“Ndërroni rolet dhe lëreni fëmijën t’ju mësojë. Bëni pyetje nga kureshtja dhe tregoni se e vlerësoni atë që di. Akti i mësimdhënies forcon besimin në aftësitë e veta dhe rrit ndjenjën e respektit”, thotë Meltzeri.

Po ashtu, një qasje pozitive, por realiste ndaj jetës është një mjet i rëndësishëm për të ardhmen e fëmijës. Meltzeri sugjeron që prindërit t’i inkurajojnë fëmijët të ndajnë çdo ditë diçka të mirë që kanë mësuar ose përjetuar.

“Kjo e ‘stërvit’ trurin e fëmijës të vërejë të mirën te vetja, te të tjerët dhe te bota përreth, duke krijuar zakonin e të menduarit pozitiv”, shpjegon ai.

Në fund, Meltzeri thekson se ndërtimi i vetëbesimit është një proces afatgjatë, që kërkon kohë, durim dhe vazhdimësi. Nuk ka zgjidhje të shpejta, por çdo gjest mbështetës, çdo fjalë inkurajuese dhe çdo moment i ndarë me fëmijën kontribuon në formimin e një personaliteti të sigurt dhe të qëndrueshëm emocionalisht. /Telegrafi/

Herën tjetër që e kapni fëmijën tuaj duke gënjyer, është e rëndësishme të mendoni se si do të veproni, sepse është e mundur që të ketë një arsye të ligjshme për gënjeshtrën.

Skenat ku e kapni duke gënjyer ndërsa qëndron para jush dhe sillet sikur gjithçka është në rregull janë të përditshme në shumë shtëpi dhe shumica e prindërve reagojnë instiktivisht dhe emocionalisht. Megjithatë, përpara se të nxirrni përfundime të nxituara, është e rëndësishme të mbani mend se truri i një fëmije nuk funksionon si truri i një të rrituri.

Ka dy arsye të zakonshme pse fëmijët gënjejnë. Në disa raste, fëmija juaj mund të kujtojë një detyrë, por jo kur është përfunduar. Kjo është veçanërisht e zakonshme tek fëmijët me çrregullim të mungesës së vëmendjes, ankth ose vështirësi të tjera. Fëmijët përjetojnë deficite të kujtesës së punës, të cilat e bëjnë të vështirë për ta që të kujtojnë detyrat e përsëritura.

Fëmija shpesh kujton se si e ka ushqyer qenin, por nuk mund të kujtojë nëse ka qenë e njëjta ditë apo një nga ditët e mëparshme. Sipas perceptimit të tij, ushqyerja e qenit sot duket tamam njësoj si dje ose javën e kaluar, gjë që e bën të vështirë interpretimin e ditëve dhe rezultati në fund të fundit duket si një gënjeshtër.

Ekspertët raportojnë gjithashtu se fëmijët me ADHD performuan më keq në detyrat që kërkonin vlerësimin e kohës ose renditjen e ngjarjeve. Kjo do të thotë se ata mund ta kujtojnë detyrën që përfunduan, por truri i tyre ka vështirësi në vendosjen e saktë të ngjarjeve në kohë.

Për më tepër, është e dobishme të kujtoni rastet kur jeni ndjerë të kërcënuar ose të stresuar. Në situata të tilla, truri juaj kalon në modalitetin e mbijetesës dhe aktivizohet reagimi "lufto ose ik". Kur e pyetni fëmijën tuaj pse nuk i bëri detyrat e shtëpisë, nuk ia dha ushqim qenit ose nuk ia rregulloi dhomën, kjo mund të shkaktojë të njëjtin reagim stresues. Në atë moment, e tëra çfarë dëshiron fëmija është të ndihet përsëri i sigurt dhe gënjeshtra duket si mënyra më e shpejtë për ta bërë këtë.

Dr. Jerome Scholz shpjegon se shumë sjellje që duken negative ose të këqija janë në fakt strategji që fëmijët përdorin, me vetëdije ose pa vetëdije, për të fshehur paaftësinë e tyre. Kjo "paaftësi" mund të jetë mungesë e kujtesës së punës, paaftësi për t'u përqendruar ose ndonjë sfidë tjetër. Pavarësisht nëse gënjeshtrat e fëmijës suaj janë të qëllimshme apo jo, ka mënyra për ta mbajtur këtë sjellje nën kontroll.

Një nga mënyrat më të mira është të përdorni një listë detyrash. Në këtë mënyrë, fëmija juaj do të ketë një kujtesë vizuale për atë që bëri atë ditë. Është gjithashtu e rëndësishme të dalloni kur fëmija juaj ndihet i kërcënuar. Flisni për atë që i ndodhi vetëm pasi të jetë qetësuar dhe të jetë ndjerë përsëri i sigurt.

Për më tepër, kur e kuptoni se fëmija juaj ndihet i stresuar, i kërcënuar ose thjesht nuk mund të kujtojë një ngjarje, është e rëndësishme të jeni të përgatitur të kapërceni çdo gënjeshtër. Miratimi i një "qasjeje këshillimi" dhe futja e sistemeve dhe strukturave që i ndihmojnë ata të kujtojnë përgjegjësitë ose të ndihen të sigurt do të zvogëlojë stresin, si për ju ashtu edhe për fëmijën tuaj.

Një brez i tërë po rritet jo me libra, lodra apo programe televizive, por me algoritme. Gen Alpha, fëmijët që sot janë nën 13-vjeç, po mësojnë botën përmes TikTok-ut, YouTube-it dhe Inteligjencës Artificiale, në një mjedis ku “feed”-i vendos çfarë shohin, çfarë konsumojnë dhe shpesh, si mendojnë.

Si po formësohet “ekonomia e vëmendjes”.

Në shtëpitë shqiptare, ekranet janë bërë shoqëruesit e përhershëm të fëmijëve. Një vajzë 12-vjeçare mund të mësojë teknika make-up-i përmes videove 30-sekondëshe, ndërsa një djalë 13-vjeçar mëson për “suksesin” nga influencerë që tregojnë makina luksoze e jetë të përsosur.

Nuk janë më librat, filmat edukativë apo rrëfimet familjare që formojnë shijet dhe ëndrrat e tyre, por përmbajtje të krijuara për të mbajtur vëmendjen sa më gjatë, të projektuara për të krijuar varësi emocionale dhe shpesh për të ushqyer konsum.

Në prapaskenë, funksionon një sistem që nuk fle: algoritmi, që mëson çdo klikim, çdo ndalesë, çdo shikim të përsëritur. Ai përcakton se çfarë video shohim, çfarë muzike dëgjojmë, madje edhe si ndiejmë.

Sa më shumë kohë kalon një përdorues, aq më shumë vlerë krijon për platformën. Kjo është arsyeja pse çdo përmbajtje është e shpejtë, e lehtë për t’u konsumuar, e ndërtuar për të dhënë kënaqësi të menjëhershme.

TikTok, për shembull, është bërë “mësuesi i parë” për miliona të rinj në botë, një mësues pa fytyrë, pa përgjegjësi, por me ndikim të jashtëzakonshëm në mënyrën si ata e shohin veten dhe botën.

YouTube, ndërkohë, është kthyer në një univers paralel. Nga videot e animuara për më të vegjlit, te “vlogjet” e jetës së përsosur për adoleshentët, ai ofron një realitet ku gjithçka është e bukur, e shpejtë dhe e arritshme…në pamje të parë.

Por, pas ekranit qëndron një kurth i heshtur: çdo klikim ushqen një cikël të pafund reklamash, përmbajtjesh të ngjashme, rekomandimesh që rrallë çojnë në mësim të vërtetë, por gjithmonë në më shumë konsum.

Kjo kulturë e menjëhershme po formëson një brez që kërkon gjithçka “tani”: veshjet më të fundit, telefonin e ri, suksesin e shpejtë.

Në tregjet shqiptare, kjo reflektohet në mënyrën si fëmijët dhe adoleshentët ndikojnë vendimet e blerjes në familje.

Lodra që bëhen virale në rrjete shiten brenda ditësh. Influencerët po kthehen në forca reale marketingu, duke krijuar valë trendesh që dikur i diktonin reklamat televizive apo modat e huazuara nga jashtë.

Por ndikimi më i thellë është në formimin e identitetit. Në vend që ta ndërtojnë përmes përvojës reale, marrëdhënieve shoqërore apo përpjekjeve personale, fëmijët po e projektojnë veten përmes filtrave, reagimeve dhe pëlqimeve.

“Sa më pëlqejnë?”, “si dukem?”, “sa ndjekës kam?” janë pyetje që për shumë prej tyre kanë zëvendësuar pyetjet që dikur nxisnin mendimin kritik: “çfarë di?”, “çfarë dua të bëhem”? – çfarë më bën të lumtur”?

Psikologët paralajmërojnë se kjo zhvendosje po ul durimin, aftësinë për t’u përqendruar dhe gatishmërinë për të përballuar dështimin, sepse algoritmi nuk njeh dështim, vetëm “scroll” të pafund.

Psikologia Ermela Shllaku thotë për “Monitor” se për shkak të moshës, truri i tyre ende nuk ka arritur pjekurinë mendore, ata janë më të ndjeshëm dhe më lehtë të prekshëm ndaj çdo stimuli të jashtëm.

“Në të gjitha këto platforma dhe rrjete sociale, në qendër qëndron algoritmi, i cili në mënyrë të frikshme të rrëmben në vorbullën e tij të shpejtë, duke dhënë kënaqësi të menjëhershme (dhe kështu truri çliron dopaminë).

Por, duke u dhënë fëmijëve kënaqësi të menjëhershme, nuk u zhvillohet aspak durimi dhe aftësia për t’u përqendruar në aktivitete të ndryshme. Në zhvillimin e shëndetshëm të një individi – e sidomos të një fëmije – ka shumë rëndësi edhe zhvillimi emocional”, – thekson psikologia.

Në Shqipëri, situata është më komplekse për shkak të mungesës së edukimit digjital.

Shkollat rrallë ofrojnë programe që shpjegojnë se si funksionojnë algoritmet, si të mbrohet privatësia, apo si të menaxhohet koha online.

Shumë prindër ndihen të humbur mes teknologjisë që ndryshon çdo muaj dhe sjelljeve që nuk i njohin dot më.

Ndërsa influencuesit, shpesh të rinj që vetë janë rritur online, po marrin rolin e “udhërrëfyesve” të brezit të ri, duke ofruar modele jete që shpesh janë të shkëputura nga realiteti ekonomik e social shqiptar.

Në këtë tablo, edhe Inteligjenca Artificiale po hyn me forcë. Fëmijët tashmë flasin me “shokë virtualë” që i kuptojnë dhe u përgjigjen, përdorin aplikacione që u mësojnë mësimet, shkruajnë për ta apo u sugjerojnë ide për projekte.

Ndërveprimi njerëzor po zëvendësohet me komoditetin e menjëhershëm të një algoritmi që nuk gjykon, por as nuk edukon emocionalisht.

“Nuk di më ku mbaron argëtimi dhe ku fillon varësia”, thotë J.SH., nënë e dy fëmijëve, 9 dhe 13-vjeç.

“Fillimisht më dukej e pafajshme, disa video në YouTube pas mësimeve, ndonjë TikTok për argëtim.

Por gradualisht, çdo pushim, çdo darkë, çdo moment i lirë u kthye në ‘vetëm edhe një video’. Dhe kur përpiqem t’ua kufizoj, reagojnë sikur po u heq diçka jetike”.

Ajo tregon se nuk është vetëm çështje kohe, por çështje ndikimi. “Pas çdo videoje, kanë një kërkesë të re: një lodër që e panë, një bluzë si e influencueses, një aplikacion që ‘duhet patjetër’.

Është sikur algoritmi e di saktësisht se çfarë t’u ofrojë për t’i mbajtur të lidhur dhe për t’i bërë të duan gjithnjë më shumë”.

Sot, thotë ajo, sfida më e madhe nuk është ta ndalosh teknologjinë, por ta shpjegosh.

“Përpiqem t’u flas për mënyrën si funksionon ‘feed’-i, pse shohin gjithmonë të njëjtat gjëra, pse çdo gjë u duket e përkryer. Ndonjëherë më dëgjojnë, ndonjëherë jo. Por më frikëson ideja që ndoshta po rriten duke menduar se bota është aq e shpejtë, e bukur dhe e përsosur sa në ekran”, – përfundon J.SH.

Megjithatë, tabloja nuk është vetëm gri. Disa familje shqiptare po tentojnë të ndërtojnë një ekuilibër: rikthimin e leximit, diskutimeve për përmbajtjen që shohin fëmijët, apo aktivitete të përbashkëta që nuk lidhen me ekranin.

Disa mësues dhe ekspertë po nxisin përfshirjen e edukimit digjital në kurrikula, për të mësuar fëmijët si të kuptojnë dhe sfidojnë algoritmet, jo vetëm t’u nënshtrohen atyre.

Edhe në ekosistemin e startup-eve shqiptare po lindin nisma që synojnë ta përdorin teknologjinë për të zhvilluar mendimin kritik dhe kreativitetin.

Aplikacione edukative, platforma për lexim interaktiv apo lojëra që nxisin bashkëpunimin real janë shenjat e para të një kundërkulture që synon ta rikthejë fëmijërinë në duart e njeriut, jo të sistemit.

Sipas të dhënave të AKEP, numri i përdoruesve aktivë të rrjeteve sociale në Shqipëri është rritur me mbi 20% vetëm gjatë dy viteve të fundit.

TikTok-u, që fillimisht u perceptua si aplikacion argëtimi, është kthyer sot në motor të identitetit kulturor të adoleshentëve.

Në prapaskenë, funksionon një logjikë e thjeshtë: sa më shumë kohë qëndron një përdorues në ekran, aq më shumë vlerë krijon për platformën.

Çdo “scroll”, çdo ndalesë e syrit, çdo klikim – regjistrohet, analizohet dhe përdoret për të ndërtuar një profil emocional e konsumator.

TikTok-u, sipas ekspertëve të medias, është bërë “mësuesi i parë” i fëmijëve, një mësues që nuk mban asnjë përgjegjësi për përmbajtjen që shpërndan, por ka ndikim më të fortë se shkolla, prindërit apo shoqëria.

Në thelb të këtij transformimi qëndron ajo që quhet ekonomia e vëmendjes, një garë e heshtur për sekondat e syrit njerëzor.

YouTube, TikTok-u, Instagram-i dhe aplikacione të tjera përdorin mekanizma të avancuar të Inteligjencës Artificiale për të parashikuar çfarë përmbajtje do t’i pëlqejë një përdoruesi të caktuar.

Sa herë që një video shikohet, sistemi mëson, përshtatet dhe e ushqen me diçka të re, por të ngjashme.

Rezultati është një cikël konsumimi i menjëhershëm. “Algoritmi nuk të lë të mërzitesh, ai të njeh më mirë se vetja”, shpjegon sociologia Marsi Simo, e cila prej vitesh punon me prindër dhe fëmijë në Tiranë.

“Por ky ritëm i pandërprerë përmbajtjesh të shpejta po shkatërron aftësinë e fëmijëve për të duruar, për të përqendruar mendjen dhe për të ndërtuar njohuri në mënyrë graduale. Gjithçka duhet të ndodhë tani”.

Ky “tani” është bërë filozofia e një kulture të re: blerjet “e menjëhershme”, argëtimi “i menjëhershëm” shpërblimi “i menjëhershëm”. Veshjet që bëhen trend në TikTok shiten brenda javësh në tregjet shqiptare.

Lodra që promovohen në video “unboxing” janë gjithnjë më të kërkuara. Rasti më i fundit ishte i kukullës Labubu.

Në mënyrë të pavetëdijshme, fëmijët janë kthyer në hallkën e parë të një zinxhiri ekonomik që ushqehet nga përmbajtja digjitale.

Platformat digjitale janë ndërtuar për të krijuar varësi, duke ndjekur logjikën e “ekonomisë së vëmendjes” dhe kjo nuk është rastësi, thotë eksperti i teknologjisë Besmir Semanaj.

Sipas tij, çdo “ping” i njoftimit, çdo video që fillon vetë, çdo “like” që vjen menjëherë – të gjitha janë si goditje të vogla me dopaminë.

E gjithë kjo është projektuar për të mbajtur fëmijët (dhe ne të rriturit) sa më gjatë aty, sepse koha është para për ta.

Shkolla dhe familja, pa mburojë digjitale

Në Shqipëri, sistemi arsimor nuk është ende i përgatitur për të përballuar këtë realitet. Kurrikula zyrtare nuk e përfshin edukimin digjital si disiplinë më vete.

Mësuesit kanë pak njohuri mbi mënyrën se si funksionojnë algoritmet apo si mund të ndihmojnë nxënësit të zhvillojnë mendimin kritik ndaj përmbajtjes online.

Ndërkohë, prindërit janë në dilemë. “Ne nuk jemi rritur me këto teknologji, ndaj shpesh ndihemi të humbur”, thotë një nënë 42-vjeçare në Tiranë.

“Në fillim e lejon sepse mendon se fëmija po argëtohet, pastaj kupton se nuk di më si ta ndalosh”.

Për këtë, sociologia Simo thotë se, kufizimi i orëve të ekranit nuk mjafton, sepse fëmijët nuk janë më thjesht konsumatorë, ata janë krijues aktivë të përmbajtjes që më pas rikthehet në sistemin që i formëson.

Edhe psikolgia Shllaku thotë se ndalimi i rreptë nuk është zgjidhja e duhur, pasi kjo mund t’i shtyjë edhe më shumë fëmijët drejt përdorimit të teknologjisë.

“Në vend që t’u themi fëmijëve ‘mos e përdor’, le t’u mësojmë si ta përdorin në mënyrë të dobishme. Gjithashtu, është shumë e rëndësishme edhe koha cilësore që kalohet me fëmijët, pra, të qenët pranë tyre jo vetëm fizikisht, por edhe duke biseduar e duke i dëgjuar për t’u kuptuar emocionet pa i gjykuar.

Ndërsa shkolla mund të zhvillojë mësime ose orë edukative për t’i mësuar fëmijët mbi ndikimin e këtyre platformave në jetën e tyre, si dhe për ndikimin e reklamave, algoritmeve dhe manipulimit online”, – thotë ajo.

Z. Semanaj ndërkohë thotë se, ligjet tona ende po i ndjekin zhvillimet dhe shumica e platformave nuk kanë filtra që funksionojnë mirë për gjuhën shqipe.

“Prindërit shpesh nuk dinë as ku të shikojnë për të kontrolluar privatësinë. Fotoja e fëmijës në plazh? Vendndodhja e shtëpisë? Të gjitha mund të përfundojnë diku pa e ditur askush”, – shton eksperti.

Nga pasqyra digjitale te vetëperceptimi

Ndikimi nuk është vetëm ekonomik. Ai prek mënyrën se si fëmijët e shohin veten dhe botën përreth.

“Në vend që identiteti të ndërtohet nga përvoja reale, ai formohet nga reflektimi digjital i vetes: çfarë postoj, sa më pëlqejnë, si dukem në kamera”, thotë sociologia Marsida Simo.

“Kjo krijon një brez që jeton mes realitetit dhe simulimit, ku vlera personale matet me pëlqime e ndjekës”.

Ky transformim po ndikon edhe në aftësitë sociale. Studime ndërkombëtare tregojnë se fëmijët që kalojnë më shumë se tri orë në ditë në rrjete sociale kanë më shumë gjasa të raportojnë ndjesi ankthi, vetmie apo pakënaqësie me pamjen e tyre.

Në Shqipëri, psikologët flasin për rritje të dukshme të rasteve të fëmijëve që kërkojnë “të jenë influencerë”, shpesh pa e ditur çfarë nënkupton kjo.

Në horizont po shfaqet një tjetër faktor ndikues: AI. Chatbot-ët, aplikacionet që krijojnë imazhe apo mësuesit virtualë janë bërë pjesë e jetës digjitale të fëmijëve.

Platforma që ofrojnë “shokë virtualë” po njihen me ritme të shpejta edhe në Shqipëri.

“Kur një fëmijë mëson se mund të marrë ngushëllim apo përgjigje nga një sistem artificial, rreziku është që ai të mos mësojë më si të ndërveprojë emocionalisht me njerëz realë”, paralajmëron sociologia Simo.

Nga ana tjetër, thekson ajo, përfitimet ekzistojnë. Aplikacionet edukative me bazë Inteligjencën Artificiale mund të ndihmojnë në mësim, gjuhë, programim apo kreativitet. Por pa udhëzimin e duhur, kufiri midis mjetit ndihmës dhe varësisë është i hollë./MONITOR

The post Fëmijët në epokën e algoritmit/ Kur ekrani zëvendëson librin dhe lodrën appeared first on Albeu.com.

Momente të thjeshta, buzëqeshje të sinqerta dhe ide praktike për t’i kthyer festat familjare në kujtime që fëmijët do t’i mbajnë mend gjatë gjithë jetës

Është një kohë magjie, sidomos kur shikohet me sytë e një fëmije. Mes dritave që ndriçojnë, ngjyrave të ngrohta dhe buzëqeshjeve të vogla, festat marrin kuptimin e tyre më të bukur. Për fëmijët, gëzimi nuk fshihet te dhuratat e shumta, por te prania, përqafimet dhe momentet e ndara me ata që i duan.

Në atmosferën e ngrohtë familjare dhe mes dekorimeve festive, fëmijët na kujtojnë se lumturia jeton në çastet e thjeshta. Një lodër në dorë, sytë plot kureshtje dhe një buzëqeshje e sinqertë janë kujtimet më të çmuara të kësaj kohe.

Nëse dëshironi që këto festa të mbeten gjatë në kujtesën e tyre, ja disa mënyra të thjeshta për t’i shijuar së bashku, në familje:

🌟 Krijoni rituale të vogla familjare

Traditat, sado të vogla, bëhen kujtime të mëdha. Gatuani bashkë biskota, shikoni filma festash të mbështjellë me batanije të buta, ose krijoni një kuti mirënjohjeje ku çdo ditë futni një moment të bukur.

🎁 Jepuni kohë, jo vetëm dhurata

Një përqafim, një lojë në dysheme apo një histori para gjumit vlejnë më shumë se çdo lodër. Fëmijët e ndjejnë kur jeni vërtet aty për ta.

🌙 Ruani ritmin e tyre

Edhe në festa, fëmijët kanë nevojë për qetësi, gjumë të mjaftueshëm dhe ushqim të balancuar. Një fëmijë i pushuar është një fëmijë i qetë dhe i lumtur, dhe festat rrjedhin më bukur për të gjithë familjen, transmeton Telegrafi.

❤️ Mësojini gëzimin e ndarjes

Festat janë koha ideale për të ushqyer ndjeshmërinë. Inkurajojini fëmijët të ndajnë lodra që nuk i përdorin më ose përgatitni bashkë një pako për dikë në nevojë. Kështu ata mësojnë se gëzimi më i madh lind kur ndahet me të tjerët.

✨ Mos kërkoni përsosmërinë

Dekorimet mund të mos jenë perfekte, lodrat mund të shpërndahen nëpër dhomë dhe fëmijët mund të lodhen më shpejt se zakonisht. Kjo është pjesë e bukurisë së festave. Kujtimet më të ngrohta lindin pikërisht nga momentet e thjeshta, të vërteta dhe të përbashkëta.

Mesazhi kryesor: Për një fëmijë, ju jeni festa. Prania juaj, zëri juaj dhe koha e kaluar së bashku janë dhuratat më të bukura të fundvitit.

🎄 Gëzuar festat ju dhe familjes suaj! 🎄

/Telegrafi/

Studimet e reja tregojnë se ajo që quajmë “talent i hershëm” shpesh nuk është çelësi i suksesit afatgjatë, përkundrazi, mund të jetë pengesë

Sipas ekspertëve, qasjet më të përdorura në arsimimin dhe zhvillimin e fëmijëve të talentuar shpesh bazohen në supozime të pasakta.

Hulumtimet e mëhershme mbi talentin dhe ekspertizën tek fëmijët janë mbështetur në korniza tradicionale, duke supozuar se arritjet varen nga shenjat e hershme të suksesit në shkollë, garat sportive apo aktivitetet muzikore, të kombinuara me aftësi si inteligjenca, koordinimi fizik apo muzikaliteti.

Megjithatë, studime më të reja, të udhëhequra Arne Güllich, profesor i shkencave sportive në RPTU Kaiserslautern-Landau, sugjerojnë se kjo nuk është rruga më e mirë për të zhvilluar fëmijë që do të jenë të suksesshëm në planin afatgjatë, raporton SciTechDaily, përcjell Telegrafi.

“Studimet tradicionale mbi suksesin dhe ekspertizën nuk e kanë trajtuar mjaftueshëm pyetjen se si janë zhvilluar individët e suksesshëm gjatë fëmijërisë së hershme. Grupi që kemi analizuar përfshinte fitues të Çmimit Nobel në shkencë, medalistë olimpikë, shahistë elitarë botërorë dhe interpretues kryesorë të muzikës klasike”, thekson Güllich.

Një gjetje veçanërisht domethënëse është se fëmijët që arrijnë rezultatet më të mira në moshë të re shpesh nuk janë ata që më vonë arrijnë suksesin më të madh në jetë. Për më tepër, individët që më pas u bënë shumë të suksesshëm nuk u fokusuan herët vetëm në një disiplinë të vetme.

Përkundrazi, ata eksploruan një gamë të gjerë aktivitetesh, nga lëndët akademike, te stile të ndryshme muzikore dhe sporte të ndryshme.

Bazuar në këto të dhëna, studiuesit nxjerrin disa rekomandime kyçe. E para dhe më e rëndësishmja është provimi i sa më shumë disiplinave. Kjo rrit gjasat që fëmija, me kalimin e kohës, të gjejë fushën që i përshtatet më së miri.

“Ata që arrijnë të gjejnë disiplinën optimale për veten zhvillojnë potencial më të madh për të mësuar gjatë gjithë jetës, kanë rrezik më të ulët nga faktorët që mund të ndërpresin karrierën dhe shanse më të mira për të arritur rezultate të nivelit të lartë”, shpjegon Güllich.

Prandaj, studiuesit këshillojnë prindërit dhe edukatorët që t’i inkurajojnë të rinjtë të provojnë aktivitete të ndryshme, duke u dhënë hapësirë për eksplorim, jo presion për specializim të hershëm. /Telegrafi/

Psikologët shpjegojnë cilat zakone të fëmijërisë përcaktojnë suksesin emocional dhe shoqëror në të rritur

Të gjithë prindërit dëshirojnë që fëmijët e tyre të jenë të sjellshëm, empatikë dhe plot respekt, por shpesh përballen me presion të madh shoqëror dhe stereotipe se çfarë do të thotë të jesh një “prind i mirë”.

Ky presion mund të krijojë një rreth vicioz, ku edhe fëmijët fillojnë të ndihen sikur nuk janë mjaftueshëm të mirë. Megjithatë, ekzistojnë tregues të qartë që dëshmojnë se keni bërë një punë të shkëlqyer si prind dhe ata pasqyrohen në zakonet që fëmijët tuaj i mbartin me vete edhe në moshën e rritur.

1. Marrin përgjegjësi për veprimet e tyre

Një nga cilësitë më të mira që mund të ketë një i rritur është marrja e përgjegjësisë për veprimet personale. Të gjithë kemi hasur njerëz që nuk pranojnë kurrë gabimet e tyre, gjë që e bën çdo bisedë me ta të lodhshme dhe zhgënjyese. Nëse ia keni mësuar fëmijës tuaj të thotë “më fal” dhe të qëndrojë pas veprimeve të veta, jo vetëm që e keni përgatitur për sukses, por keni treguar edhe aftësi të shkëlqyera prindërore.

Të gjithë gabojmë, kjo është pjesë e jetës. Por kur dikë e mësoni të marrë përgjegjësi, i jepni mundësinë të njohë dobësitë e veta, të punojë mbi to dhe të rritet si person.

2. Kanë sjellje të mira

Nëse fëmijët tuaj të rritur tregojnë sjellje të mira, mund të jeni të sigurt se keni pasur sukses. Zakone të tilla si të thonë “të lutem” dhe “faleminderit”, apo të ndihmojnë në pastrimin e tryezës pas ushqimit, rrënjosin vlera që i përgatisin për jetën. Persona të tillë rriten duke u sjellë me respekt ndaj të gjithëve, duke mbajtur derën hapur për të tjerët apo duke iu drejtuar të moshuarve me mirësjellje.

Siç ka theksuar psikologu klinik Ronald Stolberg, sjelljet janë mënyra se si i bëjmë gjërat. Kur ky themel vendoset në fëmijëri, ai mbetet për gjithë jetën.

3. Ju telefonojnë shpesh

Fatkeqësisht, shumë njerëz i ndërpresin marrëdhëniet me familjen sapo rriten, për shkak të lidhjeve jo të shëndetshme. Nëse fëmija juaj i rritur ju telefonon shpesh, kjo është një shenjë e qartë se keni pasur sukses si prind. Kjo tregon se ata dëshirojnë të flasin me ju, të ndajnë detaje nga jeta e tyre nga puna te marrëdhëniet dhe se e vlerësojnë lidhjen tuaj dhe duan ta ruajnë të fortë, trandmeton Telegrafi.

shutterstock

4. Janë mbështetje për njerëzit që duan

Të rriturit që kanë mësuar të jenë mbështetje për njerëzit e afërt janë miq të mrekullueshëm, tek të cilët mund të mbështetesh gjithmonë. Kjo cilësi mësohet që në fëmijëri. Kur prindërit u ofrojnë mbështetje fëmijëve të tyre, është pothuajse e sigurt që edhe ata do ta vlerësojnë dhe do ta praktikojnë këtë zakon në moshën e rritur. Fëmijët thjesht pasqyrojnë atë që kanë parë tek ju. Nëse i keni ngushëlluar kur kanë qarë dhe u keni treguar sa krenarë jeni për ta, edhe ata do ta bëjnë këtë për të tjerët.

5. Ruajnë miqësi të forta

Fëmijët që rriten në familje plot dashuri dhe mbështetje, në moshën e rritur krijojnë dhe ruajnë më lehtë miqësi të forta. Modelet që kanë mësuar në shtëpi i zbatojnë edhe në marrëdhëniet me miqtë.

Siç shpjegon autorja Gretchen Rubin: “Lidhjet e forta shoqërore janë çelësi i lumturisë. Ju nevojiten marrëdhënie të afërta dhe afatgjata; duhet të jeni në gjendje t’u besoni të tjerëve; duhet të ndiheni pjesë e diçkaje; duhet të merrni dhe të jepni mbështetje… Marrëdhëniet e forta jo vetëm që e bëjnë jetën më të bukur, por edhe e zgjasin atë.”

6. Tregojnë empati

Empatia është një aftësi që ushtrohet. Nuk mjafton vetëm të imagjinosh veten në vendin e tjetrit; empatia kërkon veprim dhe shprehje mbështetjeje. Nëse fëmija juaj i rritur tregon empati ndaj të tjerëve, keni çdo arsye të jeni krenarë. Konsulenti i lidershipit Gustavo Razzetti shpjegon se empatia është një superfuqi, nuk është vetëm ndjenjë, por diçka që duhet ta praktikojmë vazhdimisht për ta ruajtur.

7. Nuk dorëzohen kurrë

Këmbëngulja dhe përkushtimi ndaj qëllimeve nuk vijnë vetvetiu, ato mësohen. Shumica e njerëzve që e kanë këtë aftësi janë rritur me inkurajim të vazhdueshëm nga prindërit, të cilët i kanë nxitur të japin më të mirën nga vetja. Në të kundërt, prindërit që minimizojnë ndjenjat e fëmijëve nuk i mësojnë ata rëndësinë e qëndrueshmërisë. Kur e mësoni një fëmijë të punojë për diçka derisa ta arrijë, me mbështetjen tuaj, i jepni një mjet të fuqishëm për gjithë jetën.

8. Shprehin mirënjohje çdo ditë

Praktikimi i mirënjohjes na kujton të gjitha gjërat e mira që kemi në jetë, edhe në momentet e vështira. Nëse i keni mësuar fëmijët tuaj të jenë mirënjohës, ka shumë gjasa që këtë zakon ta kenë ruajtur edhe në moshën e rritur. “Mirënjohja lidhet vazhdimisht me nivele më të larta të lumturisë dhe kënaqësisë nga jeta”, shpjegon psikologia Jessica Keller, duke iu referuar studimeve që tregojnë se mbajtja e një ditari mirënjohjeje rrit ndjeshëm mirëqenien.

9. Menaxhojnë me zgjuarsi paratë

Zakonet e shëndetshme financiare mësohen që në moshë të vogël. Kur prindërit u japin fëmijëve baza të forta, ata bëhen më të vetëdijshëm për shpenzimet e tyre dhe kjo u shpërblehet në afat të gjatë. Për shembull, milioneri autodidakt Jonathan Sanchez i mësonte fëmijët e tij rëndësinë e kursimit për të ardhmen duke përdorur fraza të thjeshta. Kur këto zakone rrënjosen herët, ato mbeten edhe në moshën e rritur.

10. Bëjnë vepra të mira pa u nxitur

Nëse fëmijët tuaj bëjnë vepra të vogla mirësie pa ua kërkuar askush, mund të jeni të sigurt se keni pasur sukses. Ky zakon shpesh zhvillohet duke vëzhguar prindërit. Nëse fëmija juaj është rritur në një shtëpi ku vlerësohej mirësia, ka shumë gjasa që këtë aftësi ta ketë përvetësuar herët. Veprat e mira bëhen zakon kur i kryeni pa menduar gjatë, dhe shpesh mjaftojnë për t’ia përmirësuar dikujt ditën.

11. Mësojnë gjithmonë diçka të re

Shumë të rritur, me kalimin e kohës, humbasin dëshirën për të mësuar dhe ngecin në rutinë. Megjithatë, nëse e keni rritur mirë fëmijën tuaj, ai nuk e humbet kurrë shkëndijën e kureshtjes. Ka zakonin të mësojë vazhdimisht, sepse e di se kjo e ndihmon në zhvillimin personal. Ta bësh mësimin një zakon të përjetshëm është çelësi i suksesit të vazhdueshëm, qoftë në karrierë, qoftë në ndërtimin e një jete më të pasur dhe bisedave më kuptimplota. /Telegrafi/

Vendimi për t'u bërë prind mund të jetë i frikshëm. Shumë gra pyesin veten nëse kanë atë që duhet për të qenë një nënë e mirë. Është një pyetje për të cilën askush nuk ka një përgjigje përfundimtare.

Mendimet e të tjerëve, sado të mira që janë, mund t'ju bëjnë të dyshoni në aftësitë tuaja dhe të vini në dyshim nëse jeni vërtet gati për një përgjegjësi kaq të madhe.

Është krejtësisht normale të ndiheni të shqetësuar për të panjohurën, por disa gra kanë cilësi që përbëjnë një themel të fortë për amësinë.

Amësia është një kapitull i veçantë dhe i vështirë në jetë, dhe besimi me të cilin i qaseni asaj mund t'ju lehtësojë shumë sfidat e përditshme. Nëse zotëroni cilësitë e mëposhtme, nuk ka arsye për t'u frikësuar - fëmijët tuaj do të jenë të lumtur t'ju kenë në jetën e tyre, shkruan YourTango.

Qetësia

Të ruash qetësinë është jashtëzakonisht e rëndësishme në rritjen e fëmijëve, megjithëse ndonjëherë mund të jetë një sfidë e vërtetë, veçanërisht kur fëmijët tuaj i vënë në provë kufijtë tuaj. Reagimet e nxitura nga zemërimi ose frustrimi kanë një ndikim negativ tek ata, ndërsa përgjigjet e qeta dhe të menduara mirë mund të kenë një ndikim pozitiv në planin afatgjatë.

Qetësia është e rëndësishme jo vetëm në kohë stresi, por edhe në situata krize. Kur ndodh një lëndim ose sëmundje, aftësia juaj për të qëndruar e qetë ngjall një ndjenjë sigurie tek fëmija juaj. Fëmijët ndiejnë instinktivisht kur një prind ka kontrollin, pavarësisht rrethanave.

Pranimi

Fëmijët do të bëjnë gabime - kjo është një pjesë e pashmangshme e rritjes dhe të të mësuarit. Ndërsa është e rëndësishme t'u mësosh atyre përgjegjësinë, një nënë që i qaset gabimeve me mirëkuptim e ndihmon fëmijën e saj të kalojë më lehtë kohët e vështira.

Psikologia Dr. Vanessa LoBue thekson rëndësinë e normalizimit të gabimeve. "Hulumtimet tregojnë se fëmijët kanë më shumë gjasa të thonë të vërtetën nëse presin mbështetje, jo ndëshkim", shpjegon ajo. Kur pranoni faktin se gabimet janë pjesë e procesit, krijoni një mjedis në të cilin fëmija juaj mëson ndershmërinë, përgjegjësinë dhe vetëbesimin.

Durimi

Durimi është një nga cilësitë më të vlefshme në prindërim. Ndërsa është e pamundur të qëndrosh gjithmonë i qetë, durimi në momente sfiduese ka një ndikim të madh në zhvillimin emocional të një fëmije.

Sipas Psychology Today, shfaqjet e shpeshta të padurimit mund të kenë efekte afatgjata në shëndetin mendor të një fëmije. Kur një fëmijë nuk e di se çfarë lloj reagimi të presë, ai bëhet i pasigurt. Meqenëse fëmijët mësojnë duke parë prindërit e tyre, është thelbësore t'u mësojmë atyre se si t'i trajtojnë të tjerët me durim dhe mirësi.

Empatia

Empatia është një tipar jashtëzakonisht i vlefshëm. Aftësia për të kuptuar ndjenjat e të tjerëve dhe për ta vendosur veten në vendin e dikujt tjetër lejon një lidhje më të thellë. Fëmijët e nënave empatike ndihen të parë, të kuptuar dhe të pranuar.

Nënat empatike i njohin lehtësisht emocionet e fëmijëve të tyre dhe krijojnë një hapësirë të sigurt në të cilën fëmija mund t'i shprehë ato lirisht. Një marrëdhënie e tillë jo vetëm që forcon lidhjen, por gjithashtu u mëson fëmijëve dhembshurinë dhe mirëkuptimin e njerëzve të tjerë.

Kujdesi

Një nënë e mirë mund të jetë e kujdesshme, por sigurisht, ekuilibri është i rëndësishëm. Ajo i mbron fëmijët e saj dhe kujdeset për mirëqenien e tyre, pa qenë tepër kontrolluese.

Hulumtimet tregojnë se një qasje mbrojtëse, veçanërisht në mjedise të rrezikshme, mund t'i ndihmojë fëmijët të shmangin situatat e rrezikshme. Duke vendosur kufij të qartë dhe duke dëgjuar instinktet e tyre, këto nëna e dinë kur diçka nuk shkon.

Ndjeshmëria

Ndjeshmëria nganjëherë ngatërrohet me dobësi, por në prindërim mund të jetë një aset i madh. Nënat e ndjeshme shpesh kanë një kuptim më të thellë të emocioneve të fëmijëve të tyre dhe janë më të shpejta në njohjen e nevojave të tyre.

Psikologu Michael Pluess shpjegon për BBC-në se njerëzit e ndjeshëm vënë re më shumë detaje në mjedisin e tyre dhe reagojnë më fort ndaj emocioneve të të tjerëve. Është kjo aftësi që lejon krijimin e një lidhjeje të fortë emocionale midis nënës dhe fëmijës.

Mbështetja dhe inkurajimi

Fëmijët që rriten me inkurajim dhe mbështetje zhvillojnë vetëbesim të shëndetshëm. Nënat që besojnë te fëmijët e tyre i ndihmojnë ata të besojnë te vetja.

Nëse je një person që i inkurajon natyrshëm ata përreth teje, do të bësh të njëjtën gjë edhe me fëmijët e tu. Një mbështetje e tillë u jep atyre forcën për t'u përballur me sfidat dhe ndjenjën se të kanë gjithmonë si mbështetje.

Vende evropiane si Franca, Spanja, Italia, Greqia dhe Gjermania po shqyrtojnë kufizime mbi ndalimet e mediave sociale për fëmijët.

Pas ndalimit të mediave sociale për fëmijët nën 16 vjeç në Australi, i cili u lansua më parë këtë muaj, vendet evropiane po përpiqen të vendosin kufizime të ngjashme.

Që nga 10 dhjetori, fëmijët australianë nën 16 vjeç nuk mund të krijonin ose të mbanin më llogari në mediat sociale në platforma të tilla si Facebook, X, Threads, Snapchat, Instagram, TikTok, Twitch, Reddit dhe YouTube në pronësi të Google.

Nëse këto platforma zbulohen se shkelin ligjin, ato mund të përballen me gjoba të ashpra prej 50 milionë dollarësh australianë (28 milionë euro), shkruan Euronews, përcjell Telegrafi.

Pra, çfarë po bëjnë vendet evropiane për të kufizuar mediat sociale për fëmijët në internet?

Danimarka

Në nëntor, qeveria daneze tha se kishte siguruar një marrëveshje nga të gjitha partitë politike për të ndaluar qasjen në disa faqe të mediave sociale për ata nën moshën 15 vjeç.

Masa është për të "mbrojtur fëmijët dhe të rinjtë në botën dixhitale", nga platformat që mund t'i ekspozojnë ata ndaj përmbajtjes ose karakteristikave të dëmshme, sipas një njoftimi për shtyp të nëntorit.

"Fëmijëve dhe të rinjve u prishet gjumi, humbasin qetësinë dhe përqendrimin dhe përjetojnë presion në rritje nga marrëdhëniet dixhitale ku të rriturit nuk janë gjithmonë të pranishëm", thuhej në deklaratë.

Masa do t'u jepte prindërve të drejtën t'u lejojnë fëmijëve të tyre të hyjnë në mediat sociale pasi të mbushin 13 vjeç.

Caroline Stage, ministrja e Danimarkës për çështjet dixhitale, i tha Associated Press se ligjvënësve ka të ngjarë t'u duhen muaj për të miratuar legjislacionin përkatës për një ndalim.

Danimarka ka një sistem kombëtar elektronik identifikimi dhe planifikon të krijojë një aplikacion për verifikimin e moshës, tha Stage, por nuk specifikoi se si do të zbatohej një ndalim i mundshëm.

Vendi gjithashtu caktoi 160 milionë korona (21.4 milionë euro) për 14 nisma për sigurinë online të fëmijëve.

Franca

Anne Le Hénanff, ministrja franceze e çështjeve dixhitale, i tha gazetës franceze La Dépèche se departamenti i saj dëshiron të paraqesë një projektligj për të kufizuar mediat sociale për ata nën moshën 15 vjeç në muajt e parë të vitit 2026.

Ky veprim vjen pasi një komision parlamentar francez publikoi një raport në shtator që rekomandoi ndalimin e drejtpërdrejtë të mediave sociale për fëmijët nën 15 vjeç dhe sugjeroi një shtetrrethim dixhital për ata nën 18 vjeç.

Raporti i komisionit u publikua në fillim të këtij viti pasi shtatë familje franceze paditën TikTok në vitin 2024, duke akuzuar platformën se i ekspozonte fëmijët e tyre ndaj përmbajtjes që inkurajon vetëvrasjen.

Një ndalim i mundshëm është në përputhje me atë që presidenti francez Emmanuel Macron ka thënë muajt e fundit, se nëse Bashkimi Evropian nuk ndjek një masë në të gjithë BE-në, qeveria e tij do të ndërmarrë veprime në vend të kësaj.

"Platformat mund të verifikojnë moshën, bëjeni", shkroi ai në X në qershor.

Në Francë, fëmijët nën 15 vjeç tashmë kanë nevojë për pëlqimin e qartë prindëror për të hapur një llogari në mediat sociale. Prindërit gjithashtu mund të kërkojnë që llogaria e fëmijës së tyre të mbyllet.

Spanja

Një projektligj që po studiohet nga ligjvënësit spanjollë sugjeron që fëmijët nën 16 vjeç nuk duhet të jenë në gjendje të hyjnë në rrjetet sociale, forumet, platformat e komunikimit ose "çdo hapësirë virtuale që përfshin inteligjencën artificiale gjeneruese (GenAI)", pa pëlqimin e qartë të prindërve.

Në "raste të tjera", mosha minimale do të jetë 14 vjeç, thuhet në projektligj, me qëllim "parandalimin e rreziqeve që lidhen me ekspozimin e hershëm ndaj përmbajtjes së papërshtatshme, ngacmimin kibernetik ose shfrytëzimin dixhital të të dhënave personale".

Ligji nuk specifikon se cilat mund të jenë këto raste të tjera.

Fëmijët midis moshës 16 dhe 18 vjeç do të jenë në gjendje të hyjnë në mediat sociale me pëlqimin e tyre.

Nëse miratohet, ligji do t'i detyrojë gjithashtu ofruesit e dyqaneve të aplikacioneve t'u japin prindërve të drejtën për të verifikuar se cilat aplikacione duan të shkarkojnë fëmijët e tyre.

Një sondazh i kohëve të fundit nga YouGov zbuloi se 79 përqind e prindërve spanjollë pajtohen me një kufizim moshe në stilin australian për mediat sociale.

Megjithatë, një në tre të anketuar thanë se një kufizim moshe do të ishte i vështirë për t'u zbatuar në Spanjë.

Italia

Majin e kaluar, parlamenti italian prezantoi një projektligj që mund të vendosë kufizime në mediat sociale për fëmijët nën 15 vjeç.

Ligji, i cili po studiohet nga Senati italian, përfshin gjithashtu ligje për të kufizuar "kidfluencers" nën moshën 15 vjeç në platformat e mediave sociale, përcjell Telegrafi.

Projektligji gjithashtu kërkon që platformat të verifikojnë moshën e përdoruesit duke përdorur një "mini portafoglio nazionale", të përkthyer si një portofol identiteti dixhital, i cili është i lidhur me sistemin e ardhshëm të verifikimit të moshës në BE.

Ministri i arsimit i Italisë, Giuseppe Valditara, i tha gazetës italiane Il Foglio se vendi duhet të ndjekë modelin australian.

Që nga nëntori, Italia ka pasur gjithashtu një legjislacion për verifikimin e moshës për faqet e të rriturve.

Kufizimet në Itali mund të vijnë potencialisht nga një padi kolektive në pritje e ngjashme me atë franceze, ku një grup familjesh italiane paditën TikTok dhe platformat Meta Facebook dhe Instagram.

Padia pretendon se më shumë se 3.5 milionë fëmijë midis moshës shtatë dhe 14 vjeç përdorin platformat e mediave sociale pavarësisht se janë shumë të vegjël. Çështja do të dëgjohet në shkurt.

Një nga qëllimet e padisë është të detyrojë kompanitë e teknologjisë të zbatojnë praktika më të rrepta të verifikimit të moshës për t'u siguruar që më pak fëmijë nën 14 vjeç të jenë në gjendje të hyjnë në platformat e tyre, sipas një deklarate nga firma ligjore Ambrosio e Commodo.

Greqia

Në shtator, kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis i tha Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së se vendi po shqyrton një ndalim të mediave sociale të ngjashëm me modelin australian.

"Ne po kryejmë eksperimentin më të madh të pakontrolluar ndonjëherë në mendjet e fëmijëve tanë. Nuk e dimë se cilat do të jenë pasojat, por jemi pothuajse të sigurt se ato nuk do të jenë pozitive", cituan mediat lokale të ketë thënë Mitsotakis.

Greqia tashmë ka ndaluar telefonat inteligjentë nga klasa, të cilën Mitsotakis tha se ka pasur një efekt transformues tek fëmijët.

Qeveria gjithashtu lansoi një faqe interneti vitin e kaluar që u jep prindërve udhëzime se si të aktivizojnë kontrollet prindërore në telefonat celularë iOS dhe Android.

Portofoli i Fëmijëve i Greqisë, një mjet kontrolli prindëror që mund të kufizojë ose bllokojë qasjen në aplikacione dhe shërbime online, thuhet se do të përdoret si një verifikues moshe për të rinjtë.

Aplikacioni u jep prindërve mundësinë të kufizojnë ose bllokojnë aksesin në aplikacione dhe shërbime online.

Pajisja që përdor portofolin mund të ruajë identitetin e të miturit dhe ta paraqesë atë te autoriteti kompetent i vërtetimit.

Gjermania

Nuk ka kufizime për fëmijët nën 16 vjeç në mediat sociale në Gjermani - të paktën, jo ende, sipas Parlamentit Gjerman.

Qeveria tha në nëntor se i kishte kërkuar një komisioni të studionte nëse një ndalim mund të zbatohej në Gjermani, së bashku me mënyrën se si mediat sociale ndikojnë tek adoleshentët e Gjermanisë në një kuptim më të gjerë. Ajo do të paraqesë një raport përfundimtar mbi të në vjeshtën e vitit 2026.

Gjermania po studion një ndalim që zbatohet për çdo fëmijë nën moshë dhe nuk do të lejojë që disa fëmijë të përjashtohen sepse ata marrin pëlqimin nga prindërit e tyre.

Nëse parlamenti gjerman vazhdon me një ndalim, ai thotë se kjo do t'i pengojë fëmijët të kenë llogari në mediat sociale siç bëri Australia, kështu që fëmijët do të jenë ende në gjendje të hyjnë në faqet e internetit pa qenë të kyçur.

Një peticion që bën thirrje për një moshë minimale ligjore prej 16 vjeç për faqet e mediave sociale mori mbi 34,000 nënshkrime dhe po shqyrtohet nga qeveria. /Telegrafi/

Rregulli i Katër Dhuratave gjatë festave të Vitit të Ri ofron një strukturë dhe mesazh të qartë si për prindërit ashtu edhe për fëmijët - se nevojiten më pak gjëra, por më shumë kuptim, vëmendje dhe zgjedhje të menduara mirë.

Gjatë festave dhe ditëlindjeve, prindërit shpesh përballen me të njëjtën sfidë – shumë dhurata, shumë lodra dhe shumë pak kënaqësi të vërtetë. Kjo është arsyeja pse i ashtuquajturi rregulli i katër dhuratave po bëhet gjithnjë e më popullor, një koncept i thjeshtë që ndihmon në rikthimin e kuptimit të dhënies së dhuratave dhe uljen e konsumizmit të tepërt.

Rregulli bazohet në idenë se një fëmijë merr katër dhurata të zgjedhura me kujdes, secila me qëllimin e vet të qartë. Në vend të një grumbulli gjërash, theksi vihet te cilësia dhe kuptimi.

Katër kategoritë e dhuratave janë:

Diçka që një fëmijë dëshiron - është një dhuratë që fëmija dëshiron - një lodër, një lojë tavoline ose një send për të cilin ka folur për një kohë të gjatë;

Diçka që i nevojitet fëmijës - kjo përfshin gjëra praktike si rroba, këpucë, furnizime shkollore ose një çantë shpine;

Diçka për të lexuar - një libër i përshtatur sipas moshës dhe interesave të fëmijës, i cili stimulon imagjinatën dhe zhvillon dashurinë për leximin;

Diçka për të veshur (ose përdorur) - Më shpesh janë pizhame, një xhaketë, pajisje sportive ose ndonjë aksesor i dobishëm.

Rregulli i katër dhuratave sjell disa përfitime: zvogëlon stresin dhe shpenzimet gjatë festave, i ndihmon fëmijët të vlerësojnë atë që marrin, inkurajon mirënjohjen dhe moderimin dhe ua lehtëson prindërve marrjen e vendimeve për blerje.

Në vend të emocionit afatshkurtër të një grumbulli dhuratash, fëmijët përqendrohen më shumë në vlerën dhe qëllimin e tyre.

Rregulli i katër dhuratave nuk është i ngurtë, por më tepër një udhëzues. Çdo familje mund ta përshtatë atë sipas nevojave, buxhetit dhe traditave të veta. Disa prindër, për shembull, e interpretojnë kategorinë e katërt si "diçka që fëmija mund të bëjë" - një ekskursion, një seminar ose një përvojë e përbashkët.

Ky rregull na kujton se dhënia nuk ka të bëjë me sasinë, por me kujdesin dhe qëllimin. Në një botë plot me gjëra, kjo qasje i ndihmon prindërit t'u përcjellin fëmijëve të tyre vlera të rëndësishme - moderim, mirënjohje dhe gëzim në dhurata të vogla, por të menduara mirë.

Nga afërsia emocionale te kujdesi i hershëm, ja faktorët që ndikojnë në lidhjen mes fëmijëve dhe gjyshërve

Fëmijët, si rregull, nuk kanë të njëjtën afërsi emocionale me të gjithë gjyshërit. Shkenca ka zbuluar se, në shumicën e rasteve, gjyshja nga ana e nënës luan një rol më të madh dhe më të rëndësishëm në jetën e fëmijës sesa gjyshja nga ana e babait.

Studimi i realizuar në Universitetin e Miçiganit tregon se fëmijët shpesh janë emocionalisht më të afërt me gjyshet nga ana e nënës, kalojnë më shumë kohë me to dhe marrin më shumë vëmendje dhe mbështetje krahasuar me gjyshet nga ana e babait. Renditja më e zakonshme e afërsisë për fëmijën është kjo: gjyshja nga ana e nënës, gjyshi nga ana e nënës, gjyshja nga ana e babait, gjyshi nga ana e babait, megjithëse përjashtimet ekzistojnë.

Disa studiues e shpjegojnë këtë dallim me marrëdhënien mes prindërve dhe gjyshërve, si dhe me faktin se kush përfshihet më shumë në kujdesin ndaj fëmijës. Të tjerë theksojnë se raporti mes nënës dhe vjehrrës (gjyshes nga ana e babait) shpesh është më i ndërlikuar, gjë që mund të ndikojë edhe në afërsinë e fëmijës me këtë gjyshe, transmeton Telegrafi.

Afërsia është vendimtare

Nëse nuk ka afërsi mes nuses dhe vjehrrës, ka shumë gjasa që fëmija të mos krijojë një lidhje të fortë emocionale me gjyshen me të cilën nëna nuk ka marrëdhënie të ngushtë. Megjithatë, studimet tregojnë se ka edhe faktorë të tjerë të rëndësishëm që ndikojnë në marrëdhënien mes fëmijëve dhe gjyshërve: afërsia gjeografike, statusi i punës së gjyshërve, shëndeti, gjendja ekonomike dhe tiparet e personalitetit.

Çfarë tjetër ndikon në këtë marrëdhënie?

Një faktor tjetër është numri i nipërve dhe mbesave. Gjyshërit që kanë shumë nipër e mbesa shpesh nuk arrijnë t’u kushtojnë kohë të barabartë të gjithëve, gjë që ndikon në nivelin e afërsisë. Lidhja me gjyshen nga ana e nënës fillon shpesh shumë herët, pasi ajo më shpesh ftohet në sallën e lindjes dhe ka më shumë gjasa të ndihmojë pas ardhjes në jetë të foshnjës.

Kjo ndihmë e hershme krijon një lidhje të fortë emocionale që vazhdon edhe më vonë. Gjyshërit që krijojnë lidhje me nipërit dhe mbesat që në moshë shumë të vogël, zakonisht përfshihen më shpesh në kujdesin dhe aktivitetet e tyre gjatë rritjes. Sa më herët të ndërtohet lidhja, aq më e fortë dhe më e qëndrueshme bëhet ajo me kalimin e viteve. /Telegrafi/

Zvicra duhet të bëjë më shumë për të mbrojtur fëmijët nga rreziqet e mediave sociale.

Kështu është cituar të ketë thënë ministrja e Brendshme, Elisabeth Baume-Schneider të dielën, duke sinjalizuar se ishte e hapur për një ndalim të mundshëm të platformave për të rinjtë.

Pas ndalimit të fundit të mediave sociale nga Australia për personat nën 16 vjeç, Baume-Schneider i tha gazetës SonntagsBlick se Zvicra duhet të shqyrtojë masa të ngjashme, përcjell Telegrafi.

"Debati në Australi dhe BE është i rëndësishëm. Ai duhet të zhvillohet edhe në Zvicër. Unë jam e hapur për një ndalim të mediave sociale", ka thënë ministrja, një anëtare e Social Demokratëve të qendrës së majtë.

"Ne duhet t'i mbrojmë më mirë fëmijët tanë", ka shtuar ajo.

Ajo tha se autoritetet duhet të shqyrtojnë se çfarë duhet të kufizohet, duke renditur opsione të tilla si ndalimi i përdorimit të mediave sociale nga fëmijët, frenimi i përmbajtjes së dëmshme dhe adresimi i algoritmeve që prekin dobësitë e të rinjve.

Diskutimet e hollësishme do të fillojnë në vitin e ri, të mbështetura nga një raport mbi këtë çështje, tha Baume-Schneider, duke shtuar: "Nuk duhet t'i harrojmë vetë platformat e mediave sociale: ato duhet të marrin përgjegjësi për atë që konsumojnë fëmijët dhe të rinjtë".

Ndalimi i Australisë ka marrë lëvdata nga shumë prindër dhe grupe që mbrojnë mirëqenien e fëmijëve, dhe ka marrë kritika nga kompanitë kryesore të teknologjisë dhe mbrojtësit e lirisë së fjalës.

Më parë këtë muaj, parlamenti i kantonit zviceran të Fribourg votoi për të ndaluar fëmijët të përdorin telefona celularë në shkollë deri në moshën rreth 15 vjeç, hapi i fundit i ndërmarrë në nivel lokal në Zvicër për të frenuar përdorimin e tyre në shkolla. /Telegrafi/

Prindërit shpesh ngarkohen me gjëra që në të vërtetë nuk janë thelbësore, ndërsa këto janë ato që fëmijët i mbajnë mend realisht nga koha e rritjes së tyre

Kur mendoni për fëmijërinë tuaj, me shumë gjasë mendimi i parë nuk ka të bëjë me atë se çfarë atlete kishit, por me mënyrën se si jeni ndjerë. Kujtimet më të forta nga fëmijëria lidhen me faktin nëse jemi ndier të sigurt, të dashur, të kuptuar dhe të pranuar. Ndërveprimet e përditshme, disponueshmëria emocionale në momente të vështira dhe vlerat që prindërit ua tregojnë fëmijëve çdo ditë, si mirësia dhe ndershmëria, e formësojnë thellë vetëvlerësimin dhe marrëdhëniet e tyre, duke lënë gjurmë të qëndrueshme edhe pas viteve të para të formimit të personalitetit.

Teksa fëmijët rriten dhe bëhen të rritur, kujtimet e tyre për fëmijërinë pushojnë së qeni të përqendruara te lodrat apo momentet “perfekte” prindërore. Në vend të kësaj, ata kujtojnë se si janë ndier me prindërit e tyre: të sigurt, të dashur, të kuptuar apo të dëgjuar. Këto kujtime emocionale ndikojnë në mënyrë të heshtur te vetëvlerësimi, marrëdhëniet dhe parimet e tyre edhe më vonë në jetë.

Ja çfarë fëmijët zakonisht i mbajnë mend më së shumti për prindërit e tyre kur rriten, trasnmeton Telegrafi.

1. Sa e sigurt ishte shtëpia, jo sa e madhe ishte

Fëmijët rrallë e mbajnë mend nëse shtëpia ishte e madhe apo luksoze. Ajo që u mbetet është nëse ndiheshin të sigurt në atë shtëpi. Kujtojnë nëse u lejohej të flisnin, të qanin pa frikë apo të gabonin pa u gjykuar. Një shtëpi e mbushur me ndjenjë sigurie krijon një ndjesi rehatie që fëmijët e kërkojnë edhe kur rriten.

2. Nëse prindërit u kushtonin vëmendje

Fëmijët i mbajnë mend momentet kur ndiheshin vërtet të parë dhe të dëgjuar, por edhe ato kur ndiheshin “të padukshëm”. Kujtojnë rastet kur prindërit nuk i dëgjonin me vëmendje, po ashtu edhe kur vlerësonin idetë e tyre - dhe pikërisht këto gjëra lënë gjurmë. Edhe kur të rriturit nuk kanë përgjigje për gjithçka, gatishmëria për të dëgjuar është ajo që ka rëndësi.
Si të rritur, fëmijët i kujtojnë këto momente si dëshmi se emocionet e tyre ishin të rëndësishme dhe të respektuara.

3. Si reagonin prindërit ndaj gabimeve

Fëmijët nuk e mbajnë mend përsosmërinë; ata mbajnë mend reagimet. Kujtojnë nëse gabimet priteshin me durim apo me frustrim. Prindërit që i trajtonin gabimet me butësi dhe mbështetje u tregonin fëmijëve se dështimi është pjesë e natyrshme e të mësuarit. Këto kujtime shpesh ndikojnë në mënyrën se si fëmijët, kur rriten, sillen në situata të ngjashme.

4. Koha cilësore e përbashkët, jo angazhimet kaotike

Fëmijët mund të mos e kujtojnë sa të zënë ishin prindërit e tyre me punë. Ajo që kujtojnë janë momentet e kaluara bashkë: vaktet e përbashkëta, tregimet para gjumit apo ritualet e vogla. Momente të shkurtra, por domethënëse, i bënin fëmijët të ndiheshin të rëndësishëm. Këto rituale të zakonshme më vonë shndërrohen në kujtime të çmuara.

5. Disponueshmëria emocionale në situata të vështira

Kur fëmijët përballen me sëmundje, presion shkollor apo ndjenja trishtimi, ata mbajnë mend ata që ishin emocionalisht të pranishëm. Fjalët qetësuese, inkurajimi apo thjesht prania kultivojnë ndjenjën e sigurisë. Këto përvoja u tregojnë fëmijëve se nuk janë vetëm në momente të tilla.

6. Mënyrat se si shprehej dashuria çdo ditë

Fëmijët i mbajnë mend shprehjet e dashurisë përmes veprimeve, përqafimeve, mbështetjes dhe vërejtjeve të buta. Ata ruajnë komplimentet më shumë se qortimet dhe afeksionin më shumë se rregullat. Këto shprehje të përditshme dashurie ndikojnë në mënyrën se si fëmijët i përjetojnë marrëdhëniet në jetën e tyre të rritur.

7. Parimet që praktikohen, jo ato që vetëm mësohen

Fëmijët mbajnë mend atë që prindërit praktikojnë, jo vetëm atë që thonë. Mirësia, ndershmëria, durimi dhe respekti, kur jetohen çdo ditë, lënë gjurmë të qëndrueshme. Këto vlera shpesh i udhëheqin zgjedhjet e fëmijëve shumë kohë pasi të jenë rritur. /Telegrafi/

Vetëm përgjatë tre javëve të para të muajit dhjetor 2025 janë regjistruar tre episode të ndryshme dhune ndërmjet nxënësve në disa qytete kryesore të vendit, ku grupe adoleshentësh janë sulmuar midis njëri-tjetrit fare pranë ambienteve të shkollave në Sarandë, Shkodër dhe Durrës. Në një rast me pasojë tragjike humbjen e jetës. Dukshëm, vendimi i qeverisë […]

The post Mbyllja e TikTok-ut nuk ndikoi në minimizimin e dhunës në shkolla appeared first on Reporter.al.

Prindërit shpesh u blejnë dhurata fëmijëve të tyre gjatë festave, por ekspertët thonë se teprimi mund të çojë në pasoja të padëshiruara.

Konkretisht, ekspertët shpjegojnë se materializmi shoqërohet me nivele më të ulëta lumturie, dhe këto modele fillojnë në fëmijëri, duke formësuar mënyrën se si fëmijët mësojnë mirënjohjen, të kuptojnë përpjekjen dhe një ndjenjë kënaqësie.

Qëllimet e prindërve janë gjithmonë të mira, por ekspertët thonë se dhuratat mund të kenë efektin e kundërt nga ai që synohet. Psikoterapisti Shon Grover theksoi se prindërit që u blejnë fëmijëve të tyre shumë dhurata shpesh më vonë vënë re probleme të caktuara të sjelljes.

"Fëmijët që marrin dhurata me padurim gjatë festave më vonë zhvillojnë modele negative sociale dhe emocionale. Fëmijë të tillë kanë më shumë gjasa të bien në borxhe si të rritur dhe janë më të prirur për blerje kompulsive. Shpërthimi i shkurtër i lumturisë zbehet shpejt, por ndjenja e vazhdueshme se ata kanë nevojë për më shumë mbetet", tha Grover për YourTango.

Gjithashtu, vetëvlerësimi i qëndrueshëm bazohet në identitet, jo në sasinë e gjërave që zotëron një fëmijë.

"Nuk ka lidhje midis pasurisë materiale dhe lumturisë apo vetëbesimit. Fëmijët që kanë më pak gjëra, por marrëdhënie të forta me prindërit dhe bashkëmoshatarët arrijnë rezultate më të larta në testet e vetëvlerësimit, kanë më pak probleme sjelljeje dhe tregojnë rezistencë më të madhe", tha psikoterapisti.

Ekspertët thonë se njerëzit i vlerësojnë më shumë dhuratat që u japin të tjerëve sesa dhuratat që blejnë për veten e tyre.

"Ata që japin dhurata gjithashtu shënojnë më shumë pikë në listat e kënaqësisë personale. Fëmijët që zhvillojnë bujari fitojnë një ndjenjë më të fortë lidhjeje dhe më shumë lumturi, ndërsa fëmijët që përqendrohen vetëm në marrjen e dhuratave më shpesh zhvillojnë mungesë empatie dhe egoizëm", tha Grover.

Si ta përgatisni fëmijën për një takim festiv pa stres dhe lot

Në periudhën para festave, është pothuajse e pamundur të shmanget fakti që fëmija ta shohë diku Babadimrin - në reklama, në billboarde apo ndoshta në kopsht.

Tek shumë fëmijë, plaku simpatik me mjekër të bardhë shkakton entuziazëm, por tek disa të tjerë mund të shkaktojë edhe frikë.

Psikologët kanë shpjeguar pse është normale që fëmijët të kenë frikë nga Babadimri, si dhe çfarë duhet të bëni nëse ndodh kjo, në mënyrë që ta ndihmoni fëmijën të kapërcejë frikën.

Frika nga Babadimri është normale

Psikologët thonë se nga pikëpamja zhvillimore është krejtësisht normale që fëmijët e vegjël të hezitojnë dhe të ndiejnë ankth kur duhet t’i afrohen ose të krijojnë kontakt me një të rritur që nuk e njohin mirë.

- Ndjenja natyrore e vetëmbrojtjes tek fëmijët shpesh aktivizohet kur ata detyrohen të ulen pranë një personi që nuk e njohin, sidomos nëse ai person ka mjekër të dendur të bardhë, zë depërtues dhe vesh një kostum të çuditshëm të kuq, thotë psikologia nga organizata Kids First, Amy Jensen-Sturgeon.

- Ironikisht, ne u mësojmë fëmijëve për “rrezikun nga të panjohurit”, vetëm për ta përmbysur këtë mësim gjatë festave, duke i nxitur të tregojnë sekrete një personi të panjohur, vetëm që të bëjmë një fotografi për album, shton ajo.

Ajo thekson se ka disa gjëra që mund t’i bëni për ta përgatitur fëmijën për takimin me Babadimrin dhe për ta qetësuar, në mënyrë që ky takim të kalojë më i relaksuar.

5 këshilla se si takimi me Babadimrin të jetë argëtues

Flisni me fëmijët për atë që ka gjasa të ndodhë gjatë takimit me Babadimrin. Kur fëmijët e dinë çfarë të presin kur takojnë një njeri me kostum të kuq, e kanë më të lehtë të përballen me ankthin e tyre. Shpjegojini se çfarë do të ndodhë gjatë takimit dhe sigurojini se do të jeni aty për t’i mbështetur.

1. Kërkoni ndihmën e një fëmije më të madh

Shumë fëmijë mësojnë duke vëzhguar të tjerët, prandaj inkurajoni fëmijën tuaj të frikësuar të shikojë nga larg se si një vëlla, motër apo shok i tyre ulet pranë Babadimrit. Kur fëmija e kupton se vizita te Babadimri është në fakt diçka argëtuese, ndoshta do të dëshirojë të marrë pjesë edhe vetë.

2. Njoftojeni fëmijën me Babadimrin paraprakisht

Para se ta çoni fëmijën në një qendër tregtare të mbushur me njerëz për të takuar një njeri të çuditshëm me kostum të kuq, tregojini histori për Babadimrin, në mënyrë që ta njohë këtë personazh dhe ta shohë si miqësor dhe të gëzuar, e jo si dikë të ri dhe potencialisht frikësues. Librat me tregime, videot, madje edhe prezantimet online të Babadimrit, mund ta ndihmojnë fëmijën të përgatitet më mirë për këtë takim.

3. Jini të durueshëm

Kur e çoni fëmijën për ta takuar Babadimrin, filloni nga larg dhe gradualisht inkurajojeni të afrohet, ashtu siç ndihet më rehat. Mund të jetë e nevojshme të bëni dy ose tre “kalime” pranë Babadimrit përpara se fëmija të mbledhë guximin t’i afrohet vërtet. Kjo është plotësisht normale!

4. Nëse nuk funksionon - gjithmonë ka një vit tjetër!

Nëse asgjë nga këto nuk arrin ta qetësojë fëmijën, mos këmbëngulni. Është krejtësisht normale që fëmijët e vegjël të kenë frikë nga Babadimri, ashtu si edhe nga personazhe të tjerë të veshur me kostume. Shumica e fëmijëve e kapërcejnë këtë frikë me kalimin e kohës dhe ka edhe mënyra të tjera për t’i shënuar festat. Në vend të kësaj, provoni të bëni fotografi pranë bredhit të Vitit të Ri. Fëmija do të ndihet më rehat, ndërsa ju do të keni gjithsesi një kujtim të bukur për ta ruajtur dhe për ta ndarë me gjyshërit, familjarët dhe miqtë.

5. Ndihma profesionale

Nëse ju duket se ankthi i fëmijës suaj është më i theksuar sesa tek bashkëmoshatarët e tij, mos hezitoni të kërkoni ndihmë nga një psikolog për fëmijë, i cili mund ta ndihmojë vogëlushin ta kapërcejë këtë frikë dhe të shijojë më qetë festat. /Telegrafi/

Përqafimi i prindit është një nga mesazhet më të fuqishme dhe të thella që një fëmijë mund të marrë, që nga fillimi i jetës. Edhe pse duket i thjeshtë dhe pothuajse i përditshëm, ai mbart një potencial të fortë emocional dhe zhvillimor, siç konfirmojnë edhe studimet.

Në një përqafim, një fëmijë jo vetëm që merr afërsi fizike, por edhe një ndjenjë sigurie, pranimi dhe dashurie pa kushte. Është një moment në të cilin një fëmijë ndien se nuk është vetëm dhe se ka dikë që e mbron dhe e kupton, edhe kur fjalët nuk janë të nevojshme.

Kontakti i hershëm fizik me prindin luan një rol kyç në zhvillimin e stabilitetit emocional. Kur një fëmijë ndjen përqafimin e prindit, niveli i stresit në trupin e tij zvogëlohet dhe ndjenja e qetësisë dhe besimit rritet. Kjo ndjenjë sigurie bëhet themeli mbi të cilin fëmija më vonë ndërton marrëdhënie me veten dhe të tjerët. Fëmijët që rriten me ngrohtësi dhe afërsi zhvillojnë më lehtë vetëbesimin, qëndrueshmërinë dhe aftësinë për të krijuar marrëdhënie të shëndetshme.

Shkencëtarët kanë konfirmuar gjithashtu se një përqafim është një nga "ilaçet" më të mira për mirëqenien, për një ndjenjë sigurie dhe ngrohtësie.

Një studim nga Universiteti Toho në Japoni ka vërtetuar se për fëmijët - veçanërisht ata nën moshën tre vjeç - ilaçi më i mirë është një përqafim nga nëna ose babai i tyre. Kjo u vërtetua në një eksperiment në të cilin morën pjesë prindërit me foshnjat e tyre katërmuajshe. Domethënë, zemrat e fëmijëve filluan të rrihnin më ngadalë dhe më qetë në krahët e nënës dhe babait të tyre, ndërsa kjo nuk ndodhi me të huajt. Thuhet se një interval më i gjatë midis dy rrahjeve të zemrës tregon një shkallë më të madhe relaksimi tek fëmijët.

"Ky studim tregoi se përqafimet prindërore luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e hershëm të fëmijës dhe në lidhjen me prindërit. Ne e dinim që fëmijëve u pëlqen të përqafohen nga prindërit e tyre", tha autori kryesor i studimit, Profesor Sachine Yoshida nga Universiteti Toho në Japoni, duke shtuar: "Por ne, si shkencëtarë, u habitëm nga sa pak dimë në të vërtetë për ndikimin e përqafimeve tek fëmijët."

Një grup shkencëtarësh vëzhguan prindërit dhe foshnjat e tyre nën një vjeç gjatë studimit, duke kontrolluar rrahjet e zemrës së tyre ndërsa i përqafonin. Ata gjithashtu kontrolluan rrahjet e zemrës së foshnjave kur një person i panjohur i mbante në krahë në vend të prindërve. Rezultatet e studimit arritën në përfundimin se vetëm një përqafim nga njëri prej prindërve kishte një efekt qetësues tek foshnja.

Edhe pse foshnjat e vogla nuk flasin ende, ky studim tregoi se ato tashmë mund t’i njohin prindërit e tyre përmes një përqafimi, tha Yoshida, duke rekomanduar që prindërit të mos dyshojnë kurrë se fëmija i tyre mund ta ndiejë dashurinë dhe ngrohtësinë e tyre përmes prekjes.