Më 11 shkurt 2026, Britney Spears njoftoi një hap historik në karrierën e saj duke shitur të gjithë katalogun e saj muzikor kompanisë amerikane Primary Wave, në një marrëveshje që vlerësohet rreth 200 milionë dollarë. Kjo përfshin këngët më të famshme të saj, të cilat kanë shënuar epokën e popit të fundviteve 1990 dhe fillimit të viteve 2000, si “…Baby One More Time” dhe “Oops!…I Did It Again”. Me këtë veprim, Spears iu bashkua një liste artistësh të njohur që kanë shitur të drejtat e tyre muzikore, përfshirë legjendat Bruce Springsteen dhe Bob Dylan, duke i hapur rrugën për menaxhimin dhe monetizimin profesional të krijimtarisë së tyre.

Primary Wave, kompania blerëse, është e specializuar në menaxhimin e të drejtave të muzikës dhe investime në argëtim; ajo administron katalogë këngësh dhe imazhet e artistëve të famshëm për t’i shfrytëzuar komercialisht me kalimin e kohës, duke përfshirë emra si Stevie Nicks, Prince, Whitney Houston dhe Biggie Smalls. Megjithatë, pjesa më e madhe e të drejtave të autorit për këngët e Spears mbetet nën kontrollin e Sony Music, pasi shumica e hiteve të saj më të njohura nuk janë shkruar nga vetë këngëtarja, por regjistrimet e saj mbeten ikonike dhe të vlefshme.

Shitja e katalogut vjen pas disa viteve të ngjarjeve intensive në jetën personale dhe profesionale të Spears. Në vitin 2021, ajo u lirua nga një kujdestari ligjor që e kishte vendosur nën kontroll të plotë babai i saj për më shumë se një dekadë, një hap që ndryshoi rrjedhën e jetës së saj. Pas lirimit, Spears u martua me Sam Asghari, por martesë e tyre përfundoi shpejt, duke u përfshirë në mediat globale. Në vitin 2023 ajo publikoi kujtimet personale “The Woman in Me”, të drejtat e të cilave iu fituan kompanisë Universal në vitin 2024. Për më tepër, është paralajmëruar një film biografik mbi jetën e Spears, i prodhuar nga Marc Platt dhe i drejtuar nga regjisori Jon Chu, duke dokumentuar periudhën më sfiduese dhe triumfuese të karrierës dhe jetës së yllit pop amerikan.

Në këtë mënyrë, shitja e katalogut nuk përfaqëson thjesht një transaksion financiar, por edhe një hap strategjik për Spears, duke i dhënë mundësinë që krijimtaria e saj të menaxhohet profesionalisht dhe të ketë jetë të gjatë në tregun global të muzikës, ndërsa ajo vazhdon të ndërtojë imazhin e saj si një ikonë popi dhe si një figure kulturore me ndikim ndërkombëtar.

TIRANË, 12 shkurt/ATSH/ Instituti i Historisë përkujtoi sot një nga historianët më të shquar latinist, Injac ZAMPUTIN. Ai lindi më 12 shkurt 1910 në Shkodër.

Me kritikën e tij të hollë mbi artin dhe letërsinë, Zamputi arriti të renditej në krah të figurave më të spikatura të zenitit kulturor të shekullit të kaluar.

Zamputi kreu Kolegjin Saverian të Jezuitëve, ndërsa studimet universitare i bëri në Trieste, ku pati si temë diplome ngulimet venedikase në Adriatik. Në vitet `30 prof. Zamputi punoi si mësues i letërsisë në Kolegjin Saverian në Shkodër dhe bashkëpunonte në revistat e njohura “Hylli i Dritës” e “Leka”. U mor edhe me krijimtari letrare.

Pas çlirimit të vendit, shërbeu si mësues i letërsisë në gjimnazin e Gjirokastrës.

Me themelimin e Institutit të Shkencave në Tiranë, u thirr për të vazhduar punën e tij shkencore, të cilën e pat nisur së bashku me At Zef Valentinin, porsa qe diplomuar në Trieste, për shkenca politike, duke mbrojtur temën historike “700-a Veneciane dhe Shqipëria”. U emërua punonjës shkencor në sektorin e historisë mesjetare në Institutin e Historisë.

Përmes intuitës së tij prej historiani, arriti të sjellë fakte dhe zbulesa të reja në fushën administrativo-historike për Shqipërinë nën pushtimin osman.

Historisë së Mesjetës i kushtoi dyzet vjet punë, kërkime me pasion, ku u shqua përherë për nivelin e lartë shkencor.

Ndër punimet e para qenë zbërthimi i alfabetit të dorëshkrimit të Anonimit të Elbasanit, transkriptimi dhe komentimi i tij, zbërthimi i alfabetit të panjohur të një poezie me përmbajtje bektashiane të shekullit XIX dhe, njëherësh, realizimi i librit “Përpjekjet e shqiptarëve për liri e pavarësi në shekujt XVI-XVII”, etj.

Profesor Zamputi mbeti njohësi më i mirë i latinishtes mesjetare, transkriptuesi e interpretuesi i shkrimeve të periudhës së shekujve XIV-XVII, duke zbuluar në këto shekuj vlerat e vërteta historike e kombëtare të popullit tonë, botuar në një varg veprash të shquara në serialin “Dokumente për historinë e Shqipërisë”, herë me bashkautor e herë vetëm, gjithmonë i aftë për t’u dhënë zgjidhje problemeve më të koklavitura gjuhësore e historike.

Është dekoruar me Urdhrin “Punonjës i shquar i shkencës dhe i teknikës”.

Injac Zamputi u nda nga jeta më 28 shkurt 1998 në Tivoli të Italisë dhe, sipas porosisë së tij të fundit, u soll të prehet përgjithmonë në Shqipëri (Tiranë), në atë vend që i kushtoi jetën dhe veprën e tij. /j.p/

The post Përkujtohet Injac Zamputi, historiani, studiuesi, kritiku e diplomati shqiptar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 12 shkurt/ATSH/ Në kuadër të Ditës Kombëtare të Gjuhës Greke, Konsullata Greke në Korçë, në bashkëpunim me Muzeun Kombëtar të Artit Mesjetar, organizuan ekspozitën “Gjuha Greke përmes artefakteve të Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar”.

Ekspozita paraqet një përzgjedhje të veçantë artefaktesh nga fondi i MKAM, në të cilat gjuha greke shfaqet si mjet shprehjeje, komunikimi dhe shpirtëror në trashëgiminë ballkanike.

E pranishme në aktivitet ishte dhe prefektja e Korçës, Florinda Zegullaj, e cila u shpreh se, gjuha nuk është thjesht mjet komunikimi, por mbartëse kujtese, identiteti dhe qytetërimi.

“Aktivitete të tilla dëshmojnë se kultura ndërton ura mirëkuptimi dhe dialogu që i rezistojnë kohës. Ato na ftojnë të shohim historinë jo si ndarje, por si hapësirë takimi”, tha prefektja Zegullaj.

Artefaktet e përzgjedhura nga fondi i MKAM, janë dëshmi për ndikimin e gjuhës greke në trashëgiminë artistike dhe kulturore ballkanike, si një urë komunikimi dhe bashkëjetese ndërmjet popujve. /j.p/

1 nga 7

The post Ekspozita me artefakte mesjetare në Ditën e Gjuhës Greke appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Recension: Një rrëfim zhytës mbi mënyrën se si banorët e një qyteti liberal – përfshirë edhe babanë e autorit – i mbijetuan fashizmit

Kathryn Hughes

Në dhjetor 1941, autoritetet naziste morën një letër nga një ushtar që ankohej se, gjatë lejes së fundit në Berlin, ishte neveritur thellësisht nga ajo që kishte parë. Ndërsa shokët e tij po vdisnin në front, shumë të rinj dukeshin se i kishin shpëtuar shërbimit ushtarak dhe tani argëtoheshin në baret plot të Berlinit. Gratë nuk ishin më mirë: pa burra, por me kupona racioni të vjedhur nga ushtarët në leje, ato po ngopeshin me tepri. “Po të ishte Berlini Gjermania,” shfryu ankuesi, “këtë luftë do ta kishim humbur prej vitesh.”

Berlini kishte qenë gjithmonë një rast më vete. Trashëgimia e viteve të shfrenuara të Vajmarit – gjithë ai radikalizëm artistik e politik, për të mos përmendur jetën e shthurur – kishte vazhduar edhe nën Rajhun e Tretë. Qyteti mbeti sfidueshëm vetvetja dhe, pavarësisht përpjekjeve të komandës së lartë, kokëfortë për t’u bindur. Të paktën kështu ishte gjendja në vitin 1941.

Kur babai i Ian Buruma-s, një punëtor i mobilizuar nga Holanda, mbërriti dy vjet më vonë, Berlini kishte filluar me përtesë të rreshtohej. Lufta tashmë po shkonte keq: rusët shtynin nga lindja, ndërsa bombat amerikane e britanike binin nga qielli. Ushqimi ishte i pakët, qytetarët hebrenj zhdukeshin çdo ditë dhe Hitleri me Gëbelsin, të pranishëm shpesh në qytet, bëheshin gjithnjë e më të ankthshëm e mizorë. Tani, sa herë që berlinasit takoheshin në radhët për ushqim apo në strehëzat kundër bombave, përshëndetja më e zakonshme ishte Bleiben sie übrig – “Qëndroni gjallë”.

Megjithatë, argumenton Buruma, kudo mund të gjeje ende xhepa rezistence. Ai nuk i referohet rrjeteve të organizuara nëntokësore, por burrave dhe grave të zakonshëm, jo domosdoshmërisht trima, por ende të aftë për të bërë gjënë e duhur. Kur hebrenjtë u detyruan të mbanin shenja identifikuese, shumë bashkëqytetarë u afroheshin në rrugë për t’u shtrënguar dorën. Leo Buruma i ri, i dërguar të punonte në një fabrikë të rëndë mekanike, u lidh me një të dashur ukrainase, duke shpërfillur qëllimisht doktrinën naziste se, si holandez “gjermanik”, nuk duhej të shoqërohej me një “racë inferiore”. Mund të mos duket shumë, por, siç thotë Buruma, “jo të gjithë janë të prerë për të qenë heronj”.

Këto akte të vogla hiri, tetëdhjetë vjet më parë, janë të vështira për t’u gjurmuar. Buruma nis nga letrat e babait të tij drejtuar familjes, të cilat filloi t’i shqyrtonte sistematikisht pas vdekjes së Leos në vitin 2020. I riu nuk donte t’i frikësonte të afërmit – pasojat e një bombardimi të rëndë i përshkruan thjesht si “një pamje mjaft mbresëlënëse” – dhe ruhej të mos binte ndesh me censurën gjermane. Por duke lexuar mes rreshtave, Ian Buruma rindërton një ekzistencë konformizmi të jashtëm (Leo regjistrohet si roje kundërajrore) dhe proteste të brendshme (të shtunave në mbrëmje luan piano me të venë e një avokati hebre të pasur – një veprim që mund t’i kishte çuar të dy në burg ose më keq).

Dëshmitarë të tjerë, si gazetaret Ursula von Kardorff dhe Ruth Andreas-Friedrich, mbajtën gjatë luftës vetëm shënime të shpërndara e të koduara, por më pas i rindërtuan në rrëfime të plota për botim. Von Kardorff nuk mund të quhet rezistuese, megjithatë kujtimet e saj tregojnë dikë që përpiqet të mbetet e ndershme në një shtet kriminal. Babai i saj, piktor portretesh i suksesshëm, kishte humbur vendin e mësimdhënies për shkak të kundërshtimit ndaj regjimit, ndërsa e ëma, stiliste tekstilesh, vazhdonte të mobilonte shtëpitë e elitës naziste. Vetë Ursula çonte rroba të ngrohta në familjet hebreje, por pyeste veten nëse e bënte vetëm për të qetësuar ndërgjegjen. Ankthi i saj i vërtetë lidhej me vëllanë që luftonte për Gjermaninë në frontin lindor.

Asgjë nga këto nuk është moralisht e qartë, por – sugjeron Buruma në këtë libër të mrekullueshëm e plot nuanca – ishte e nevojshme nëse doje të mbijetoje dhe e dije se nuk ishe as trim, as frikacak, por diku në atë hapësirë të turbullt mes tyre.

Burimi: theguardian.com/ Përgatiti për botim: L.Veizi

TIRANË, 11 shkurt /ATSH/  Mbrëmë u zhvillua në Shkodër dita e parë e karnavaleve, duke kthyer sheshin qendror të qytetit në një atmosferë plot ngjyra, drita dhe energji festive. Qytetarë të të gjitha moshave u mblodhën për të ndjekur shfaqjet e para, ku muzika, maskat dhe performancat e ndryshme krijuan një mbrëmje magjike për publikun.

Kryeministri Edi Rama ndau në rrjetet sociale momente nga parada festive e karnavaleve,  duke ftuar qytetarët t’i bashkohen këtij aktiviteti dhe të shijojnë performancat artistike.

“”Eja në Shkodër – deri më 15 shkurt”. Muzikë, maska, ngjyra dhe atmosferë festive, plot energji”, shkroi Rama.

Karnavalet e Shkodrës rikthejnë traditën e festave me ngjyra dhe muzikë, duke krijuar një ambient tërheqës për familjet, të rinjtë dhe vizitorët, dhe shërbejnë si një mundësi për promovimin e qytetit si destinacion turistik dhe kulturor.

Gjatë mbrëmjes, sheshi u mbush me dritëra, dekorime të veçanta dhe performanca artistike që përfshinin valle, muzikë live dhe maska të ndryshme, duke e kthyer qytetin në një skenë magjike për të gjithë pjesëmarrësit.

Festa vazhdon deri më 15 shkurt, duke ofruar aktivitete të ndryshme kulturore dhe artistike, duke u bërë një pikë referimi për karnavalet në Shqipëri.

Në Shkodër, tradita e karnavaleve vjen e dokumentuar prej 1860-ës, duke u kthyer në një nga elementët më të qëndrueshme të jetës kulturore dhe urbane të qytetit. Shkodranët kanë ruajtur ndër breza mjeshtërinë e punimit artizanal dhe shpirtin krijues të komunitetit.

/e.xh/a.f/r.e/

The post Drita, ngjyra dhe muzikë – Shkodra hap festën e karnavaleve appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 11 shkurt/ATSH/ Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave në bashkëpunim me Agjencinë e Parqeve dhe Rekreacionit prezantuan sot në sheshin “Mimoza” një ekspozitë dokumentare dhe fotografike mbi rrugëtimin shekullor të Tiranës, duke nisur nga shpallja kryeqytet.

Në këtë aktivitet u paraqitën materiale arkivore që ofrojnë një pikëpamje tërësore të historikut të kryeqytetit. Aktiviteti u zhvillua mes atmosferës festive të ansamblit “Tirana” dhe sofrës tradicionale tiranase, me pjesëmarrjen e nxënësve dhe qytetarëve të shumtë.

Ekspozita shpalosi fragmente të historisë së kryeqytetit (1604-1937) nën autorësinë e Osman Myderrizit, telegramin dërguar qyteteve të vendit për ngritjen e flamurit në Tiranë (28 nëntor 1912), foto të godinës ku u vendos qeveria pas Kongresit të Lushnjës, me një imazh të Bashkisë së vjetër etj.

Midis materialeve të ekspozuara për publikun, gjendeshin me dhjetëra foto dhe kartolina që ilustrojnë zhvillimin urbanistik të Tiranës. /j.p/

1 nga 7

The post Ekspozitë fotografike dhe dokumentare në 106-vjetorin e Tiranës si kryeqytet appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 11 shkurt/ATSH/ Përmes një ceremonie të veçantë të zhvilluar në Ambasadën e Republikës së Shqipërisë në Athinë, iu dha diploma e mirënjohjes “Nderi i Akademisë”, prof. dr. Priamo Bollanos. Ky vlerësim iu dha në 90-vjetorin e lindjes.

Ceremoninë e çeli ambasadorja Luela Hajdaraga, e cila i uroi mirëseardhjen delegacionit të Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, prof. dr. Bollanos dhe familjes së tij, si dhe miqve të shumtë të profesorit.

Pasi foli për vlerat e prof. dr. Bollanos, ambasadorja Hajdaraga ftoi akademik Skënder Gjinushin, kryetar i ASHSH-së për të dhënë titullin e lartë të mirënjohjes akademike.

Ky titull iu jepet personaliteteve të shquara shkencore nga fusha të ndryshme, për kontributet e tyre në vijimësi.

Motivacioni i dedikuar për prof. dr Bollanon ishte: për rolin thelbësor në modernizimin e arsimit në fushën e shkencave ekonomike, forcimin e metodologjisë shkencore dhe etikës profesionale në institucionet e arsimit të lartë, administratën publike, institucionet kërkimore-shkencore, duke ndikuar drejtpërdrejt në formimin e brezave të ekonomistëve dhe studiuesve…”.

Në fjalën përshëndetëse profesor Bollano falënderoi ASHSH për vlerësimin e lartë si dhe  Ambasadën e Republikës së Shqipërisë si organizuese e veprimtarisë. Ai bëri një përshkrim mbresëlënës të jetës së tij akademike dhe shoqërore, për sfidat me të cilat është përballur dhe arritjet e veprimtarisë kërkimore shkencore, administrative e shtetërore. /j.p/

1 nga 4

The post Priamo Bollano vlerësohet me titullin “Nderi i Akademisë” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Reshjet e fillimvitit kanë shkaktuar dëmtime serioze në të paktën katër monumente kulture në vend, ndërsa rreth dhjetë objekte të tjera rezultojnë në gjendje të amortizuar ose në risk. “Në qarkun e Beratit është konstatuar dëmtim në muraturën e gurit në Urën e Palecit, në fshatin Tozhar, në Poliçan, Monument Kulture i Kategorisë së Parë, ku gurët janë shkëputur […]

The post Reshjet e janarit dëmtuan 4 monumente kulture, shumë të tjerë në rrezik appeared first on BoldNews.al.

TIRANË, 11 shkurt/ATSH/ Viti 2026 shënon 200-vjetorin e fotografisë, si dhe 10-vjetorin e Muzeut Kombëtar të Fotografisë “Marubi”.

Këtë përvjetor të dyfishtë, “Marubi” e konsideron jo vetëm si një akt përkujtimor formal, por një moment reflektimi mbi rolin e fotografisë si formë dijeje dhe mbi muzeun si institucion kritik, që ndërmjetëson marrëdhënien midis kujtesës, historisë dhe së tashmes.

Muzeu “Marubi” u themelua si një nevojë kulturore dhe etike: për të ruajtur, studiuar dhe aktivizuar arkivin fotografik të dinastisë Marubi dhe të fotografëve të tjerë të Shkodrës, një korpus imazhesh që artikulon, përmes dritës, transformimet shoqërore, politike dhe kulturore të një vendi.

Në themel të kësaj trashëgimie qëndron Pietro Marubbi, i cili solli fotografinë në Shqipëri jo vetëm si teknikë, por si mënyrë të re të të parit dhe të të kuptuarit të realitetit.

Hapja e muzeut shënoi kalimin nga arkivi i mbyllur drejt institucionit të hapur, nga ruajtja pasive drejt interpretimit kritik. “Marubi” eshte konceptuar nga studioja Casanova + Hernandez dhe eshte vendosur në ndërtesën historike të projektuar nga Kolë Idromeno.

Gjatë dhjetë viteve të para, muzeu ka kontribuar në riformulimin e mënyrës se si fotografia lexohet dhe kuptohet në Shqipëri. Përmes ekspozitave kuratoriale, ndërthurjes me praktikat bashkëkohore artistike, programeve edukative, botimeve dhe kërkimit shkencor, ai ka ndërtuar ura konceptuale mes arkivit dhe aktualitetit, mes historisë dhe kritikës së saj.

Në vitin 2017 muzeu u përzgjodh finalist për European Museum of the Year Award, ndërsa në vitin 2025 arkivi i negativëve, objekteve dhe dokumenteve të Pietro dhe Kel Marubit u shpall zyrtarisht pjesë e Regjistrit Ndërkombëtar “Memory of the World” nga UNESCO. /j.p/

The post “Marubi”, në 10-vjetorin e themelimit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Nga Aurenc Bebja

“The Canberra Times” ka botuar, të hënën e 3 majit 1971, në faqen n°6, shkrimin e reporterit Herbert Schmitt rreth situatës së brendshme asokohe të Shqipërisë komuniste.

Primitivizmi e mban Shqipërinë të mbërthyer

Nga Herbert Schmitt, në Shqipëri

Shqipëria komuniste ka filluar planin e saj të pestë pesëvjeçar ekonomik. Vizitori i rrallë perëndimor mund të pyesë veten se çfarë ndodhi me katër të parët.

Ky vend i vogël malor ndodhet mes Jugosllavisë, Greqisë dhe Detit Mesdhe. Ai shfaq një prapambetje të pakrahasueshme me çdo vend tjetër evropian.

Dy milionë shqiptarët duken pothuajse të pavetëdijshëm se janë pas kohës. Përjashtuar një grup elitar funksionarësh të partisë dhe shtetit, shqiptari mesatar nuk ka asnjë mënyrë për të krahasuar gjendjen e tij me kushtet e jetesës diku tjetër. Gazetat dhe revistat e huaja nuk janë të disponueshme. Pak librari në kryeqytet mbajnë disa kopje të pluhurosura të literaturës marksiste në frëngjisht ose italisht në vitrinat e tyre.

Udhëheqësi i fortë i Shqipërisë, shefi i partisë 62-vjeçar Enver Hoxha, sundon vendin me grusht të hekurt. Aleati i tij i vetëm i huaj, Kina komuniste, mban një ambasadë të madhe në Tiranë. Megjithatë, gjatë tre ditëve në kryeqytet, një vizitor pa vetëm katër kinezë, të gjithë të veshur me uniforma blu dhe gri të stilit Mao. Kinezët duket se preferojnë të qëndrojnë pas mureve të kompleksit të ambasadës së tyre të ruajtur rreptësisht, me antena të larta radioje.

Kina ndërhyri pasi Bashkimi Sovjetik ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Shqipërinë në dhjetor 1961. Që atëherë, udhëheqësit sovjetikë janë cilësuar si “revizionistë, devijues nga linja e vërtetë marksiste-leniniste dhe lakej kapitalistë” në gjuhën zyrtare shqiptare. Fyerjet vazhdojnë pa pushim.

Gazetarët sportivë gjermanoperëndimorë, që shoqëronin ekipin kombëtar të futbollit në Tiranë, gjetën në dhomat e hotelit kopje në gjuhën angleze të një buletini që përmbante një sulm të ashpër kundër “revizionistëve sovjetikë, shpërndarësve të opiumit fetar”. Artikulli pretendonte se kishte zbuluar “shenja të pabesueshme se feja gëzon mbështetje dhe inkurajim të hapur” nga shteti sovjetik.

Shqiptarët e mbështesin këtë qëndrim sfidues me ndihmën e Pekinit dhe një ushtri prej 50 000 vetësh. Ashtu si ushtria kineze, edhe ushtria shqiptare ka hequr të gjitha shenjat e gradave.

Sa ndihmë ekonomike vjen realisht nga Kina është e pamundur të vlerësohet pas një vizite të shkurtër dhe të kontrolluar rreptësisht, e cila përfshinte një udhëtim mbresëlënës 33 milje me autobus përmes maleve drejt Elbasanit. Një rrugë e ngushtë e asfaltuar gjarpëron mes vreshtave dhe plantacioneve të frutave, duke kaluar Qafën e Krrabës (3 583 këmbë) për të arritur në Elbasan, një qendër industriale me fabrika druri, nafte, çimentoje, duhani dhe metali. Popullsia e qytetit është 40 000 banorë.

Hoxha është i kudondodhur. Emri i tij, ose slogani “Lavdi Enverit”, dallohet në kodra, i gdhendur në gur gëlqeror ose i formuar me kujdes nga gurë të bardhë përgjatë rrugëve. Slogane që nënkuptojnë “Lavdi Partisë së Punës së Shqipërisë” shihen gjithashtu kudo — të pikturuara në muret e shtëpive, në postera të mëdhenj dhe në tabela neoni mbi ndërtesat qeveritare.

Tirana, me një popullsi prej 170 000 banorësh, ka tre bulevarde të gjera që çojnë në sheshin kryesor. Bulevardi i shkurtër i Dëshmorëve të Kombit, që shtrihet drejt jugut deri te Universiteti i Tiranës, mund të strehojë lehtësisht gjashtë ose tetë korsi trafiku. Megjithatë, këmbësorët e përdorin pa rrezik ditë e natë. Makina, autobusë, qerre me kuaj dhe biçikleta kalojnë rrallë; të pakta makina që shihen janë kryesisht të markës Fiat.

Në këtë bulevard, Shqipëria ruan edhe një kujtim nga ditët kur marrëdhëniet me Moskën ishin të ngrohta — ndoshta i vetmi monument i Stalinit në Evropën Lindore. Ai është dhjetë këmbë i lartë. Një guidë shqiptare tha: “Ai ishte një njeri i madh. Ne jemi krenarë për monumentin e tij dhe do ta mbajmë përgjithmonë.”

Edhe parqet e mirëmbajtura, bulevardet e pastra dhe disa ndërtesa universitare mbresëlënëse nuk e kapërcejnë përshtypjen e përgjithshme të zymtësisë. Ngjyrat mbizotëruese të veshjeve janë blu e errët, gri e errët dhe kafe e errët. Mushamat plastike me ngjyrë të errët krijojnë një uniformitet në rrugë.

Pengesa gjuhësore dhe mbikëqyrja policore dekurajojnë kontaktet mes vizitorëve perëndimorë dhe shqiptarëve. Kur yjet e futbollit gjermanoperëndimorë, zyrtarët dhe gazetarët sportivë u përpoqën të shpërndanin çokollata dhe portokalle për një turmë fëmijësh dhe të rriturish të mbledhur pranë hotelit të tyre, shqiptarët u tërhoqën në heshtje, pa thënë asnjë fjalë.

Një shëtitje nëpër rrugët e errëta të Tiranës gjatë natës është njëkohësisht zbuluese dhe dëshpëruese. Mungesa e trafikut krijon një heshtje të frikshme, e ndërprerë herë pas here nga zhurma e motorit të një autobusi të vonë.

Vitrina e një dyqani mekanik shtetëror shfaq një biçikletë të prodhimit kinez që shitet për 925 lekë (69 dollarë me kursin zyrtar). Një karrocë fëmijësh e palosshme dhe e prodhuar lirë kushton 400 lekë (29 dollarë). Përballë, një dyqan tekstilesh shfaq kostume për burra me prerje të vjetëruar, që shiten për rreth 50 dollarë, ndërsa këmishat e bardha kushtojnë nga 5 deri në 6 dollarë.

Paga mesatare mujore e një punëtori industrial është rreth 600 lekë (44–64 dollarë), tha një guidë. Ushqimet bazë janë relativisht të lira: një bukë dykilogramëshe thekre të errët kushton rreth 14 cent; mishi shitet rreth 54 cent për kg; dhe një paketë me 20 cigare kushton afërsisht 27 cent. Guidat pohuan se nuk ka racionim të ushqimeve apo mallrave.

Sipas shifrave zyrtare, më shumë se 60 për qind e fshatrave shqiptare tani kanë energji elektrike, dhe prodhimi bujqësor vitin e kaluar ishte rreth 75 për qind më i lartë se në vitin 1965. Tani ka 10 000 traktorë, krahasuar me vetëm 10 në vitin 1945.

Në fund të Luftës së Dytë Botërore, 75 për qind e popullsisë nuk dinte as të lexonte e as të shkruante. Vitin e kaluar, sipas qeverisë, rreth 500 000 fëmijë dhe të rinj — një e katërta e popullsisë — ndoqën shkollimin e detyrueshëm ose ishin të regjistruar në universitete dhe kolegje. Analfabetizmi, sipas saj, është pothuajse zhdukur.

TIRANË, 11 shkurt/ATSH/ Pas nënshkrimit të një marrëveshjeje bashkëpunimi midis bashkisë së Korçës dhe bashkisë Chambery (Francë), Muzeu i Arteve të Bukura të Chambéry do të hapë ekspozitën e përkohshme ndërkombëtare me Muzeun Kombëtar të Artit Mesjetar të Korçës.

Drejtoresha e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar, Fjoralba Prifti, ndau me ATSH-në detaje nga ky projekt, i cili vjen si fryt i një vullneti të përbashkët për hapje evropiane dhe dialog ndërkulturor.

Ekspozita, që do të titullohet “Ikonat e Shqipërisë, thesaret e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar të Korçës”, do të mbahet nga 12 qershori deri më 15 nëntor 2026, në Muzeun e Arteve të Bukura të Chambéry. Ajo do të paraqesë një përzgjedhje prej rreth 45 ikonash shqiptare nga koleksioni i jashtëzakonshëm i MKAM.

Ekspozita do të ofrojë një lexim kronologjik të prodhimit të ikonave në rajonin ortodoks të Korçës dhe jo vetëm, nga shekulli XIV deri në fillim të shekullit XX, duke i lejuar vizitorët të njihen me traditën bizantine dhe postbizantine të pikturës së ikonave, ikonografinë dhe evolucionet e saj.

Në ekspozitë do të përfshihen veprat më të hershme, të zbuluara në kishat shkëmbore të Prespës dhe të datuara në shekullin XIV, të cilat do të dëshmojnë për estetikën paleologe, të karakterizuar nga harmonia e ngjyrave dhe fuqia e linjave.

Ikonat që i përkasin shekujve XVI, XVII dhe XVIII do të ilustrojnë më pas diversitetin e tendencave artistike postbizantine në territorin shqiptar, duke kombinuar respektin për kanonet tradicionale dhe inovacionet formale, me vepra të marra kryesisht nga Korça, Kolonja, Berati, Pogradeci, Gjirokastra, etj.

Fjoralba Prifti shpjegon se, një vend i veçantë do t’i kushtohet mjeshtërve të mëdhenj të identifikuar, në krye të të cilëve qëndron Onufri i madh, koleksioni më i rëndësishëm i të cilit ruhet në MKAM të Korçës.

Kjo ekspozitë do t’i ofrojë publikut francez edhe veprat e artistëve të shquar si: Mjeshtri Konstantin i Vithkuqit, Konstantin Hieromonaku, Konstantin i Shpatit apo edhe nga punishtja e vëllezërve Zografi.

Publiku i huaj do të mund të zbulojë një trashëgimi artistike ende pak të njohur në Francë dhe në Bashkimin Evropian, si dhe për të vlerësuar cilësinë e jashtëzakonshme të këtyre veprave që i kanë shpëtuar shkatërrimeve gjatë periudhës së ateizmit institucional në shekullin XX.

Ekspozita “Ikonat e Shqipërisë, thesaret e Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar të Korçës” do të ilustrojë ndërveprimet artistike midis traditës së ikonës ortodokse dhe artit fetar mesjetar e rilindës në Itali, që përfaqësohet veçanërisht në koleksionet e Muzeut të Arteve të Bukura të Chambéry.

Ndikimi i artit bizantin, mjaft i dukshëm në veprat italiane të para-Rilindjes, do të ofrojë një terren të frytshëm për krahasime dhe për një qasje të re ndaj artistëve si Bartolo di Fredi, Grifo di Tancredi, Domenico di Michelino apo Bernardino Fungai.

1 nga 6

/j.p/r.e/

The post Ekspozita në Francë, Prifti për ATSH-në: Nga ikonat e kishave shkëmbore të Prespës, te mjeshtëria e Onufrit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 10 shkurt /ATSh/ “Për kulturën e një populli, jo vetëm për kulturën, koha më e ligë është koha e mediokërve”, janë fjalët e Azem Shkrelit (1938-1997) – poet, prozator e kritik letrar, ish-kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës, drejtor i Teatrit Krahinor në Kosovë dhe themelues e drejtues i organizatës “Kosovafilmi”.

Azem Shkreli lindi më 10 shkurt të vitit 1938 në Shkrel të Rugovës. Fëmijëria e tij e hershme e kaloi me gjyshen, pasi e ëma i kishte ndërruar jetë në vitin 1940, kur Azemi ishte vetem dy vjeç. Pas përfundimit të shkollimit fillor në fshatin Nakël, shkollimin e mesëm e vazhdoi në Prishtinë. Ai i përfundoi studimet në vitin 1965 në Fakultetin e Filozofisë në degën Gjuhë dhe Letërsi Shqipe.

Si student, Azemi filloi të shkruante për gazetën ditore Rilindja dhe të shërbente si sekretar në Shoqatën e Shkrimtarëve të Kosovës. Nga viti 1960-1975 ai ishte drejtor i Teatrit Popullor Krahinor në Prishtinë ndërsa më 1 shtator 1973 u zgjodh kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës në ndërkohë që ishte edhe anëtar ekzekutiv i Lidhjes së Shkrimtarëve të Jugosllavisë. Ka drejtuar “Kosovafilmin” nga 1975 deri në vitin 1991, kur edhe u mbyll ky institucion me mbylljen e administratës publike në Kosovë. Ai vuri themelet e para të bashkëpunimit të dramës në gjuhën shqipe mes Kosovës dhe Shqipërisë.

Në vitin 1960 shkroi librin e tij të parë me poezi “Bulëzat”, duke vazhduar më pas me veprat si “Engjujt e rrugëve”, “Karvani i bardhë”, “E di një fjalë prej guri”, “Sytë e Evës” etj. Ai u ngulit në kujtesën e lexuesit të Kosovës si poeti i personifikimit të fjalës-figurë në poezinë e tij, e cila merrte trajtat e qenies së mohuar dhe të ndaluar nga regjimi.

Poezitë e tij janë përkthyer në shumë gjuhë të huaja. Shfaqja e Azem Shkrelit si poet përveçse përputhej me ardhjen e talentit të fuqishëm, shënonte njëkohësisht kthesën e parë drejt hapjes dhe modernizimit të poezisë shqipe të Pasluftës.

Shkreli u ngjit natyrshëm në kulmet e poezisë së sotme shqiptare dhe këtë vend ai e konsolidoi dhe e përforcoi nga njëra vepër poetike në tjetrën, deri në atë të fundit, që e la dorëshkrim “Zogj dhe gurë”, botuar më 1997.

Ndërroi jetë më 24 maj të vitit 1997 në aeroportin e Prishtinës, ku sapo kishte zbritur nga fluturimi nga Gjermania.

NË VEND TË PËRSHËNDETJES

– Fragment –

Mos u kthe pas.

Mos i harro sytë e përlotur në shtekballin tim.

Mos thuaj lamtumirë.

Asgjë mos thuaj.

Merri me vete gjurmët nëpër të cilat erdhe

një natë më e përvuajtur se frika

dhe hyre në mua.

Shko dhe bëhu fjalë e mbrame n’gojën time.

Bëhu shkrepëtirë e fikur n’ylberin e shkrimit tim.

Bëhu çdo gjë pos Meje e Teje

dhe asaj që e quajtëm Ne

kur i zinim yjet si fluturat e ua ngjisnim nga një emër mos ta harrojmë emrin tonë…

KANGË RRUGE

Sonte kam dal me shëtit nëpër syt’ e tu,

gjethet e stinët me i përtri-

vetëm edhe sonte.

E nëse kam me humbë në rrugicën e vetullave harkue-

mos i fik dritat e shikimeve shituese,

se fikën yjt e gëzimeve të kësaj nate.

Sonte kam dal me shëtit nëpër syt’e tu,

fushat e dëshirave gjelbëroshe me i gjesditë tanë natën-

vetëm edhe sonte.

E nëse ke me kalue bulevardeve të krahnorit tim-

mos ik, se kam me t’zanë

langojt e harbuem t’gjakimit!

Në flakën e tyne me ndezë edhe një fije shprese-

vetëm edhe sonte!

Sonte kam dal me shëtit nëpër syt’ e tu.

The post Azem Shkreli, poeti i personifikimit të fjalës-figurë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Komisioni për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën, nën drejtimin e kryetares Ina Zhupa, zhvilloi sot një seancë dëgjimore për shqyrtimin e ndryshimeve në ligjin “Për librin në Republikën e Shqipërisë”. Në qendër të diskutimeve ishte përshtatja e legjislacionit me epokën digjitale dhe mbështetja financiare për autorët shqiptarë.

Kreu i Shoqatës së Botuesve, Petrit Ymeri, theksoi para deputetëve se ligji aktual i vitit 2006, pavarësisht ndërhyrjeve të mëparshme, ka mbetur pas zhvillimeve teknologjike. Sipas tij, projektligji i ri sjell një strukturë të plotë rregullatore për librin digjital (e-book).

“Projektligji i ri ka për qëllim rritjen e nivelit të leximit, mbështetjen e qëndrueshme për operatorët dhe botuesit, si dhe përmirësimin e aksesit në libra për personat me aftësi të kufizuara,” u shpreh Ymeri.

Ai sqaroi se ndryshimet nuk krijojnë kosto shtesë për buxhetin, por synojnë një përdorim më efikas të fondeve ekzistuese dhe harmonizim me praktikat evropiane.

Dyfishohet fondi i QKLL

Gjatë seancës, Drejtoresha e Politikave për Artin dhe Kulturën në Ministri, Irena Prici, bëri të ditur një rritje të ndjeshme të mbështetjes financiare për vitin 2026.

Buxheti i Qendrës Kombëtare të Librit dhe Leximit (QKLL) është dyfishuar, duke kaluar nga 10 milionë në 20 milionë lekë të reja.

“Duhet bërë edhe më shumë, por duke pasur parasysh mundësitë, i kemi dhënë prioritet kësaj qendre në funksion të librit dhe mbështetjes së krijimtarisë në gjuhën shqipe,” theksoi Prici.

Në mbledhje ishin të pranishëm përfaqësues të lartë të institucioneve kulturore, përfshirë drejtoreshën e QKLL, Esmeralda Bardhyli, drejtoreshën e komanduar të Bibliotekës Kombëtare, Majlinda Bami, si dhe përfaqësues të shtëpive botuese, të cilët diskutuan mbi ndikimin e këtyre ndryshimeve në tregun e librit.

Shkaku i vdekjes së Catherine O’Hara është përcaktuar. Sipas Departamentit të Shëndetit Publik të Qarkut Los Angeles, aktorja Catherine O’Hara ndërroi jetë nga embolizmi pulmonar, pasi kishte qenë e prekur nga kanceri i rektumit, raporton TMZ.

Shpjegim: Embolizmi pulmonar është një gjendje ku një mpiksje gjaku bllokon enët e gjakut në mushkëri, duke penguar qarkullimin normal të tij. Ky rrezik mund të rritet nga kanceri i rektumit. Kanceri i rektumit është një tumor që formohet në pjesën e fundit të zorrës së trashë dhe mund të përhapet në organe të tjera nëse nuk trajtohet.

Catherine O’Hara ndërroi jetë më 30 janar në moshën 71-vjeçare. Lajmi u konfirmua nga menaxheri i saj për Variety. Përfaqësuesit e aktores thanë vetëm se ajo kishte ndërruar jetë pas një beteje të shkurtër me një sëmundje, por nuk u bënë publike detaje mbi shkakun.

Aktorja u njoh më së shumti për rolin e nënës së Kevin (Macaulay Culkin) në filmat “Home Alone” dhe në filmin “Beetlejuice” të Tim Burton. Karriera e saj filloi të kishte sërish sukses në 10 vitet e fundit me serialin “Schitt’s Creek”.

Ajo fitoi një çmim Emmy për rolin e saj në këtë serial, si dhe për punën në serialin “The Studio” të Apple TV.

Pas vdekjes së saj, shumë yje të Hollywood-it i bënë homazhe ikonës, përfshirë Macaulay Culkin, regjisorin e “Home Alone”, Chris Columbus, dhe shumë kolegë e miq të tjerë.

Macaulay Culkin, i cili luajti rolin e djalit të saj në filmat Home Alone, ndau një postim prekës pas lajmit të trishtë:

“Mama, mendoja se kishim kohë. Doja më shumë. Doja të ulesha pranë teje. Të dëgjova, por kisha shumë gjëra për të të thënë. Të dua! Do të takohemi sërish,” shkroi ai krah dy fotove ku shfaqej me aktoren.

Catherine O’Hara la pas bashkëshortin e saj Welch, djemtë Matthew dhe Luke, si dhe motrat dhe vëllezërit./mxh

“Beteja e Veriut” shënon një tjetër hap të rëndësishëm drejt çmimeve Oscar

nga Lucia Magi

“Beteja e Veriut” shënon një tjetër moment historik në garën për çmimet Oscar.

Regjisori i saj, Paul Thomas Anderson, fitoi çmimin kryesor të shtunën në mbrëmje në ceremoninë e 78-të vjetore të ndarjes së çmimeve të Shoqatës së Regjisorëve të Amerikës (DGA).

Ky trofe — i cili, për krijuesin e filmit thriller aksion me protagonist Leonardo DiCaprio-n, i bashkohet Globit të Artë dhe Çmimit të Zgjedhjes së Kritikëve — konsiderohet si një nga treguesit më të besueshëm për Çmimin e Akademisë për Regjisorin më të Mirë, duke e bërë ceremoninë e mbajtur çdo vit në Beverly Hills një nga momentet më të ndjekura të sezonit të çmimeve në Hollywood.

Në fjalimin e pranimit, Anderson kaloi pjesën më të madhe të kohës duke kujtuar ndihmësregjisorin Adam Somner, i cili ndërroi jetë nga sëmundja në fund të vitit 2024, duke i bërë atij një homazh të përzemërt dhe personal.

Gjatë ceremonisë, të pesë të nominuarit për çmimin kryesor morën medaljen tradicionale të DGA-së, të dorëzuar nga figura të lidhura me filmat e tyre përkatës: DiCaprio nderoi Anderson-in; Michael B. Jordan i bëri homazh Ryan Coogler-it (Sinners); Jacob Elordi nderoi Guillermo del Toro-n (Frankenstein); Timothée Chalamet doli në skenë për Josh Safdie-n (Marty Supreme); ndërsa Steven Spielberg prezantoi Chloé Zhao-n (Hamnet).
Të gjithë do të takohen sërish më 15 mars: pesë të nominuarit për Oscar në kategorinë Regjisori më i Mirë përfshijnë të gjithë, përveç regjisorit meksikan del Toro, i cili u la jashtë në favor të Joachim Trier, regjisorit të dramës norvegjeze Sentimental Value, gjithashtu në garë për Filmin më të Mirë.

Në frontin televiziv, çmimi për Regjinë më të Mirë në një Serial Dramë shkoi për dramën mjekësore “The Pitt”, falë Amanda Marsalis për episodin “6:00 PM”, duke konfirmuar vlerësimet e marra tashmë nga kritikët dhe gazetarët ndërkombëtarë.
E njëjta gjë ndodhi edhe në komedi: Seth Rogen dhe Evan Goldberg fituan për episodin “The Oner” të “The Studio”, një sukses që vjen pas çmimit Emmy të fituar shtatorin e kaluar.

Rogen dhe Goldberg ia dedikuan çmimin aktores Catherine O’Hara, yllit të serialit, e cila ndërroi jetë javën e kaluar.
“Ne u rritëm në Kanada dhe ajo ka qenë idhulli ynë që kur ishim fëmijë. Na tregoi se mund të jesh një gjeni absolut dhe, në të njëjtën kohë, personi më i sjellshëm në botë,” tha Goldberg nga skena e hotelit Beverly Hilton.

Që nga krijimi i këtyre çmimeve, DGA ka gabuar vetëm tetë herë në parashikimin e fituesit të Oscar-it për regjisorin më të mirë. Statistikat tregojnë gjithashtu se, në shumicën e rasteve, fituesi i kësaj kategorie merr edhe statujën për Filmin më të Mirë.
Vitin e kaluar, Sean Baker triumfoi në DGA me “Anora”, duke e çuar këtë komedi-dramë të pavarur drejt katër çmimeve Oscar, përfshirë Filmin më të Mirë dhe Regjisorin më të Mirë.
Mospërputhja e fundit midis zgjedhjes së regjisorëve dhe asaj të Akademisë daton në vitin 2019, kur Sam Mendes fitoi për dramën e luftës “1917”, por më pas humbi statujën ndaj regjisorit korean Bong Joon Ho për “Parasite”, i cili fitoi gjithashtu Filmin më të Mirë.

Përgatiti për botim: L.Veizi

TIRANË, 10 shkurt/ATSH/ Mbrëmjen e djeshme, Shkodra hyri në ritmin e karnavaleve.

Godina e bashkisë u transformua përmes një spektakli dritash me projeksione maskash shumëngjyrëshe mbi fasadën e saj. Çdo vit karnavalet e kthejnë Shkodrën në një skenë të hapur feste, me ngjyra dhe energji që ndihet kudo.

Me herët kryebashkiaku i Shkodrës, Benet Beci premtoi se falë përgatitjeve të javëve të fundit, kjo karnavale do të jetë një festë që e tejkalon të zakonshmen: një javë e tërë magjie, ngjyrash dhe fantazie, ku Shkodra vishet me shpirtin e karnavaleve dhe pulson ndryshe.

Festa do të vijojë deri të dielën, 15 shkurt. Në shesh do të ketë butafori artistike, karro alegorike, parada, personazhe groteske dhe të animuara, koncerte, etj, që përveç se do të përfshijnë qytetarët shkodranë do të tërheqin miq edhe nga jashtë Shkodrës.

Në Shkodër, tradita e karnavaleve vjen e dokumentuar prej 1860-ës, duke u kthyer në një nga elementët më të qëndrueshme të jetës kulturore dhe urbane të qytetit. Shkodranët kanë ruajtur ndër breza mjeshtërinë e punimit artizanal dhe shpirtin krijues të komunitetit. Maskat veneciane janë pjesë e Regjistrit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale dhe përbëjnë një element simbolik të kësaj tradite, duke përfaqësuar një vlerë të veçantë kulturore dhe identitare, të ruajtur dhe të transmetuar brez pas brezi. /j.p/

1 nga 9

The post Nisin karnavalet në Shkodër, spektakël dritash mbi fasadën e bashkisë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 shkurt/ATSH/ Berati, qyteti historik i njohur si “qyteti i një mbi një dritareve”, është veshur me zbukurime të veçanta në prag të Ditës së Shën Valentinit, duke krijuar një atmosferë të ngrohtë dhe romantike për banorët dhe vizitorët.

Kryeministri Edi Rama publikoi sot foto nga qyteti, me rrugët dhe sheshet e mbushura me drita, dekorime dhe elemente festive që simbolizojnë dashurinë dhe bashkëjetesën.

Zbukurimet përfshijnë zemra të mëdha të ndriçuara, fenerë ngjyrë të kuq, si dhe instalime artistike që nxisin vizitorët të kapin momentet më të bukura të qytetit historik.

Qyteti i Beratit, i njohur për arkitekturën e tij karakteristike me shtëpi të vjetra të bardha dhe dritare të shumta që duket sikur janë të vendosura njëra mbi tjetrën, ofron një sfond perfekt për festimin e dashurisë dhe promovimin e turizmit lokal.

1 nga 9

/a.f/r.e/

The post Berati, qyteti i “një mbi një dritareve”, merr ngjyrat e dashurisë në prag të Shën Valentinit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 shkurt/ATSH/ Muzeu Historik dhe Etnografik i Krujës vazhdon të tërheqë vizitorë vendas e të huaj, duke shërbyer si një urë mes historisë dhe traditës shqiptare.
Vetëm gjatë muajit janar 2026, ky muze priti rreth 4948 vizitorë, sipas ministrit të Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja.

Muzeu Etnografik, i vendosur brenda kalasë së Krujës, funksionon në shtëpinë e familjes Toptani, një ndërtesë tip “çardak” e vitit 1764 dhe e kategorizuar si monument kulture i kategorisë së parë.

Brenda këtij muzeu, vizitorët mund të shohin një pamje të plotë të zejeve tradicionale shqiptare dhe të mënyrës së jetesës së paraardhësve tanë, që arrin deri 300 vite më parë.

Rreth 90% e objekteve të ekspozuara janë origjinale dhe 100% funksionale, duke përfshirë sende prej qeramike, druri, guri, hekuri, pambuku, mëndafshi dhe leshi.

Ekspozita përfshin qëndisma dhe punime artizanale të mjeshtërisë shqiptare, me moshë që varion nga 60 deri në 500 vjet. Muzeu u përurua më 20 nëntor 1989 dhe që atëherë është një pikë referimi për kulturën dhe traditën e Krujës dhe të gjithë Shqipërisë.

/r.e/a.f/

The post Krujë, afro pesë mijë vizitorë në Muzeun Historik dhe Etnografik gjatë janarit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Nga: Fiona Sturges / The Guardian (titulli: It’s the Hollywood sensation we’re all enjoying: ageing cinema megastars lured to a TV screen near you)

Shrinking, seriali televiziv për Xhimin që luhet nga Jason Segeli, një psikoterapist në zi që nuk pushon duke ua thënë pacientëve atë që ai me të vërtetë mendon, duket mjaft i padëmshëm në letër. Nga Frasier te In Treatment e deri te Sex Education, nuk ka mungesë dramash televizive për terapeutë të çrregullt. Ajo që e veçon Shrinking nga të tjerat është prania e Harrison Fordit, i cili luan mentorin tetëdhjetëvjeçar të Xhimit. Këtu shohim një superyll të Holivudit që drogohet me ushqime që përmbajnë ekstrakte kanabisi, përballet me dështimet e tij si baba dhe përpiqet të fshehë simptomat e Parkinsonit. Edhe pse Segeli ka rolin kryesor bashkë me Fordin, ky i fundit është atraksioni kryesor dhe ka të gjitha frazat më të mira.

1923 e Paramount-it, pararendësja e Yellowstone-i nga Taylor Sheridan, gjithashtu shfrytëzon statusin e Fordit si figurë e rëndësishme, duke treguar përpjekjet e një familjeje blegtorësh për të ruajtur pasurinë dhe statusin gjatë Depresionit të Madh. Partnerja e Fordit është Helen Mirren, një tjetër aktore tetëdhjetëvjeçare që ka luajtur më parë me të në filmin e vitit 1986, The Mosquito Coast. Me ngjarjet që zhvillohen në Montana, 1923 është një dramë me stil që e kthen në art pamjen e ashpër të protagonistëve, së bashku me prirjen e tyre për brutalitet.

Pra, çfarë të themi për të moshuarit e kinemasë që po ushtrojnë zanatin në ekranin e vogël? Në të kaluarën, yjet e Holivudit të Vjetër do të ishin tmerruar nga kalimi në TV. Po ta bëje një gjë të tillë, kjo do të ishte shenjë e qartë se karriera jote është në rënie – ndonëse Barbara Stanwyck dhe Joan Collins e injoruan këtë qëndrim snob në vitet ‘80 të shekullit XX, kur iu bashkuan kastit të The Thorn Birds dhe Dynasty. Collinsi u bë yll edhe më i madh si super-negativja Aleksis Kerington në Dynasty, më shumë sesa kishte qenë si një vajzë e re nën kontratë me produksionin 20th Century Fox duke luajtur në filmat si Land of the Pharaohs dhe The Opposite Sex. Në anën tjetër, paraqitja e turpshme e Charlton Hestonit në serialin pasues të Dynasty-së, The Colbys, pati efektin e kundërt, duke ia vrarë përfundimisht karrierën. Pas kësaj, aktori u përqendrua si mysafir në shfaqjet komike dhe në tubimet e mbështetësve për mbajtje të armëve [NRA].

Peizazhi televiziv i sotëm duket qartësisht ndryshe për yjet e Holivudit që dëshirojnë të zgjerojnë karrierën, duke ofruar më shumë larmi dhe, në përgjithësi, një klasë më të lartë drame sesa dikur. Mendoni për Meryl Streepin, e cila u shfaq në sezonin e dytë të Big Little Lies më 2019 dhe më pas u bashkua me qejf në komedinë e suksesshme të Hulu-s, Only Murders in the Building. Ose Gary Oldmanin – i cili ka interpretuar Drakulën dhe Çërçillin në ekranin e madh – si një agjent i moshuar që ka nevojë për dush në serialin televiziv Slow Horses. Ose Kathy Bates që luan avokaten shtatëdhjetëvjeçare në Matlock, ku nënvlerësohet vazhdimisht për shkak të moshës. Ose Sly Stallone që bën debutimin e tij në TV si mafioz veteran në Tulsa King, një tjetër serial nga Taylor Sheridani. Në fakt, Sheridani, i cili së fundmi ka angazhuar Kevin Costnerin dhe Billy Bob Thorntonin në Yellowstone dhe Landman, duket se është në një mision për të nxjerrë nga pensioni aktorët veteranë.

Pak prej këtyre yjeve të plakur mund të akuzohen se po bien poshtë nivelit në ato që janë kryesisht prodhime me buxhet të lartë, edhe pse e kanë të vështirë të bien në sy në këtë epokë ku ka tepër shumë seriale televizive. Gjithashtu, nuk ka ndonjë ndjesi se po ushqehen me lavditë e së kaluarës. Kur Jeff Bridges, ylli i ekranit të madh në The Fisher King dhe The Big Lebowski u bind të rikthehej në TV për të luajtur një ish-agjent të CIA-s i cili e ka të vështirë të veshë çorapet në mëngjes, e bëri këtë më lehtë për serialin me titull të qartë të FX Networks-it, The Old Man. Në Shrinking, Fordit i kërkohet të përballet haptazi me statusin e tij si i moshuar dhe të portretizojë luftën e personazhit të tij me sëmundjen që po përparon. Krahasojeni këtë me ribërjen e Indiana Xhonsit në vitin 2023, Dial of Destiny, ku, në moshën 80-vjeçare, ai e ripërsërit rolin e heroit aksion me kamxhik dhe plot skena me stërvitje fizike.

Fakti që po shkruhen role të plota për televizion vetëm për të moshuar, ky është një lajm i mirë – padyshim një përmirësim në krahasim me nxjerrjen në pension në moshë të mesme, siç bënte zakonisht Holivudi deri vonë – por, aktualisht janë ende burrat ata që kanë pjesën më të madhe të këtyre roleve. Në aktrim, si dhe në jetë, mosha ka qenë gjithmonë më e pamëshirshme për gratë, një situatë që është satirizuar në mënyrë mjeshtërore në skeçin e Amy Schumerit, Last Fuckable Day, ku tri aktore – Julia Louis-Dreyfus, Tina Fey dhe Patricia Arquette – shënojnë ditën e fundit kur njëra prej tyre konsiderohet “seksualisht tërheqëse” në sytë e industrisë së argëtimit.

Një faktor tjetër që po i shtyn aktorët veteranë të kërkojnë punë në televizion është se industria e filmit ende po ndien goditjen financiare nga koronavirusi dhe nga grevat e skenaristëve dhe aktorëve në vitin 2023. Buxhetet mbeten të ngushta dhe sukseset e mëdha janë gjithnjë e më të rralla – vitin e kaluar, Snow White, Mickey 17, Christy, After the Hunt dhe filmi i Dwayne Johnsonit, The Smashing Machine, dështuan tërësisht në të hyra. Ndërkohë, shikuesit kanë mundësinë të presin që filmat e mëdhenj të shfaqen në platformat në internet – ndonjëherë vetëm disa ditë pas premierës në kinema.

Nuk është çudi, pra, që aktorët më të moshuar duan të përfshihen në TV, ku mund të shihen nga ata shikues që nuk duan të shkojnë në kinema, dhe ku mund të kalojnë kohë duke zhvilluar personazhe më kompleksë. Ndërkohë, serialet po përfitojnë në peshë, përvojë dhe cilësi yjesh. Aktualisht ka shumë arsye për të qenë pesimist për industrinë krijuese, por kjo është një epokë e artë për aktorin në prag pensioni për të cilin po afrohen lavdi të reja dhe një akt i tretë në karrierë. /et