Pas ndeshjes së pasur me gola mes Gabonit dhe Mozambikut, e cila përfundoi 2-3, pasdite u zhvillua një tjetër takim. Ndeshja mes Guinesë Ekuatoriale dhe Sudanit përfundoi 0-1, falë një autogoli fatkeq të Coco-s. Ky ishte i vetmi gol i shënuar, duke zhbllokuar rezultatin në një ndeshje me pak raste.
UASHINGTON, 20 dhjetor /ATSH-AA/ â Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se pĂ«rparĂ«sia e menjĂ«hershme e Washingtonit nĂ« Sudan Ă«shtĂ« ndalimi i luftimeve, ndĂ«rsa vendi po pĂ«rballet me njĂ« krizĂ« humanitare gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« thellĂ«.
âQĂ«llimi ynĂ« i menjĂ«hershĂ«m Ă«shtĂ« njĂ« ndĂ«rprerje e luftimeve, njĂ« armĂ«pushim humanitar drejt vitit tĂ« ri dhe qĂ« u lejon organizatave humanitare tĂ« dĂ«rgojnĂ« ndihmĂ« pĂ«r njerĂ«zit qĂ« janĂ« nĂ« gjendje shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«â, u tha Rubio gazetarĂ«ve nĂ« Departamentin e Shtetit gjatĂ« konferencĂ«s sĂ« tij tĂ« fundvitit pĂ«r shtyp.
Rubio tha se situata nĂ« terren mbetet kritike, duke theksuar se shpĂ«rndarja e ndihmave aktualisht ânuk Ă«shtĂ« e mundurâ.
âPo dĂ«gjojmĂ« dhe vazhdojmĂ« tĂ« shohim raportime se autokolona humanitare po goditen realisht gjatĂ« rrugĂ«s sĂ« tyreâ, tha ai.
Duke e përshkruar konfliktin si thellësisht shqetësues, Rubio vuri në dukje rolin e aktorëve të jashtëm në nxitjen e përplasjes mes Forcave të Armatosura Sudaneze (SAF) dhe Forcave paraushtarake të Mbështetjes së Shpejtë (RSF).
Ai tha se SHBA-ja ka qenĂ« nĂ« kontakt me vendet e rajonit pĂ«r tĂ« nxitur njĂ« armĂ«pushim humanitar, duke luajtur ânjĂ« rol bashkĂ«rendues pĂ«r tâi sjellĂ« palĂ«t nĂ« tryezĂ«â, por pranoi se ka pasur pengesa tĂ« pĂ«rsĂ«ritura.
âNjĂ« nga sfidat dhe zhgĂ«njimet nĂ« Sudan ka qenĂ« se njĂ«ra palĂ« ose tjetra angazhohet pĂ«r gjĂ«ra tĂ« caktuara, dhe mĂ« pas nuk i pĂ«rmbush ato angazhimeâ, tha ai.
RSF-ja është në luftë me ushtrinë sudaneze që nga prilli i vitit 2023, pas kolapsit të tranzicionit drejt sundimit civil. Më 26 tetor, forcat e RSF-së pushtuan El Fasherin, kryeqytetin e Darfurit të Veriut, pas një rrethimi 500-ditor, duke shkaktuar zhvendosje masive dhe duke lënë civilët të bllokuar me shumë pak qasje në ushqim. /os/
GJENEVE, 19 dhjetor /ATSH-DPA/- Milicia e Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF), e cila ka luftuar kundër trupave qeveritare në Sudan për dy vjet e gjysmë, vrau më shumë se 1 000 civilë gjatë një ofensive treditore në prill, sipas një raporti të OKB-së.
Zyra e OKB-sĂ« pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut (OHCHR) tha nĂ« raport se kishte dokumentuar vrasjen e tĂ« paktĂ«n 1013 civilĂ«ve nĂ« kontekstin e ofensivĂ«s sĂ« RSF-sĂ« nĂ« kampin e personave tĂ« zhvendosur brenda vendit, âZamzamâ midis 11-13 prillit.
OHCHR tha se më shumë se 400,000 banorë të kampit u zhvendosën gjithashtu gjatë ofensivës treditore.
RSF sulmoi dhe shkatĂ«rroi kampin e refugjatĂ«ve âZamzamâ pranĂ« El Fasher nĂ« prill.
Në atë kohë, disa qindra mijëra njerëz jetonin në atë që ishte kampi më i madh i refugjatëve në Darfurin e Veriut.
RSF nisi sulme ndaj objektivave ushtarake dhe civile në prill 2023 pasi i rezistoi integrimit në ushtri.
Lufta brutale për pushtet ka krijuar atë që OKB-ja e përshkruan si kriza më e madhe humanitare në botë.
Sipas shifrave të OKB-së, luftimet kanë zhvendosur rreth 12 milionë njerëz në vend, ndërsa çdo banor i dytë kërcënohet nga uria.
Në të njëjtën kohë, situata e rëndë në Sudan po merr shumë më pak vëmendje ndërkombëtare sesa, situata në Rripin e Gazës.
Raporti i OHCHR-së rendit vrasjet, përdhunimet dhe format e tjera të dhunës seksuale, torturat dhe rrëmbimet gjatë ofensivës treditore në kamp. //a.i/
TĂ« paktĂ«n 104 civilĂ« janĂ« vrarĂ« nĂ« sulmet me dronĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin Kordofan tĂ« Sudanit, ndĂ«rsa luftimet midis fraksioneve rivale ushtarake arritĂ«n nivele tĂ« reja vdekjeprurĂ«se nĂ« luftĂ«n brutale civile qĂ« ka hyrĂ« nĂ« vitin e saj tĂ« tretĂ«, sipas âUN Newsâ.
Sulmet kanĂ« goditur rajonin qendror qĂ« nga fillimi i dhjetorit, pas kapjes sĂ« njĂ« baze tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ushtarake nga Forcat Paraushtarake tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« (RSF) nĂ« Babnusa â pas njĂ« jave luftimesh intensive ndĂ«rsa kriza humanitare thellohet me shpĂ«rthimin e kolerĂ«s dhe zhvendosjen masive.
PĂ«rshkallĂ«zimi ka zhvendosur dhjetĂ«ra mijĂ«ra njerĂ«z dhe ka mbingarkuar objektet shĂ«ndetĂ«sore tashmĂ« tĂ« tensionuara nga shpĂ«rthimet e kolerĂ«s â ndĂ«rsa luftimet kryesore zhvendosen nga Darfuri nĂ« perĂ«ndim nĂ« rajonin e gjerĂ« qendror tĂ« Kordofanit.
Sulmi më vdekjeprurës u raportua në një kopsht fëmijësh dhe në një spital në Kalogi, Kordofan Jugor, ku u vranë 89 persona, përfshirë 43 fëmijë dhe tetë gra.
Shefi i të drejtave të njeriut i Kombeve të Bashkuara, Volker Turk, tha se ishte i alarmuar nga intensifikimi i mëtejshëm i armiqësive dhe paralajmëroi se shënjestrimi i objekteve mjekësore shkelte ligjin ndërkombëtar humanitar.
Të paktën 104 persona, përfshirë 43 fëmijë, kanë humbur jetën në disa sulme me dron në rajonin Kordofan në Sudan që nga 4 dhjetori, njoftoi të martën Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut.
âJam i alarmuar nga intensifikimi i mĂ«tejshĂ«m i armiqĂ«siveâ, tha Komisioneri i LartĂ« i Kombeve tĂ« Bashkuara pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, Volker Turk.
Ai kĂ«tĂ« e deklaroi duke iu referuar pĂ«rplasjeve midis UshtrisĂ« sĂ« Sudanit, Forcave tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« dhe LĂ«vizjes pĂ«r Ălirimin e Popullit tĂ« Sudanit-Veri nĂ« Kordofan â njĂ« rajon qĂ« pĂ«rfshin tre shtete nĂ« Sudan qendror dhe jugor.
Turku nuk dha detaje më specifike se kush është përgjegjës për sulmet me dron, të cilat, sipas tij, kanë goditur spitale, një kopsht dhe një bazë të OKB-së.
Konflikti mes tyre shpĂ«rtheu kryesisht pĂ«r shkak tĂ« mosmarrĂ«veshjeve pĂ«r integrimin e RSF nĂ« ushtrinĂ« kombĂ«tare si njĂ« trupĂ« e rregullt, si dhe pĂ«r pjesĂ«marrjen nĂ« qeverisjen civile pas grushtit tĂ« shtetit tĂ« 2021âs.
Luftimet janë të shpërndara kryesisht në zonat Khartoum, Darfur, Kordofan dhe Blue Nile.
Të tre palët përdorin edhe mjete moderne si dronë dhe avionë të vegjël, duke shkaktuar viktima civile dhe dëme të mëdha humanitare.
SUDAN, 17 dhjetor /ATSH/- Të paktën 104 civilë janë vrarë në sulmet me dronë në të gjithë rajonin Kordofan të Sudanit, ndërsa luftimet midis fraksioneve rivale ushtarake arritën nivele të reja vdekjeprurëse në luftën brutale civile që ka hyrë në vitin e saj të tretë.
Sulmet kanĂ« goditur rajonin qendror qĂ« nga fillimi i dhjetorit, pas kapjes sĂ« njĂ« baze tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ushtarake nga Forcat Paraushtarake tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« (RSF) nĂ« Babnusa â pas njĂ« jave luftimesh intensive ndĂ«rsa kriza humanitare thellohet me shpĂ«rthimin e kolerĂ«s dhe zhvendosjen masive.
PĂ«rshkallĂ«zimi ka zhvendosur dhjetĂ«ra mijĂ«ra njerĂ«z dhe ka mbingarkuar objektet shĂ«ndetĂ«sore tashmĂ« tĂ« tensionuara nga shpĂ«rthimet e kolerĂ«s â ndĂ«rsa luftimet kryesore zhvendosen nga Darfuri nĂ« perĂ«ndim nĂ« rajonin e gjerĂ« qendror tĂ« Kordofanit.
Sulmi më vdekjeprurës u raportua në një kopsht fëmijësh dhe në një spital në Kalogi, Kordofan Jugor, ku u vranë 89 persona, përfshirë 43 fëmijë dhe tetë gra.
Shefi i të drejtave të njeriut i Kombeve të Bashkuara, Volker Turk, tha se ishte i alarmuar nga intensifikimi i mëtejshëm i armiqësive dhe paralajmëroi se shënjestrimi i objekteve mjekësore shkelte ligjin ndërkombëtar humanitar.
Gjashtë paqeruajtës nga Bangladeshi që shërbenin në misionin e OKB-së u vranë kur dronët goditën bazën e tyre në Kadugli, kryeqytetin e Kordofanit Jugor, më 13 dhjetor.
Sekretari i përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dënoi atë që ai e quajti sulme të tmerrshme me dron, duke vënë në dukje se sulmet ndaj paqeruajtësve mund të përbënin krime lufte sipas ligjit ndërkombëtar.
NjĂ« ditĂ« mĂ« vonĂ«, spitali ushtarak âDillingâ u sulmua, me shifra tĂ« ndryshme tĂ« viktimave.
Rrjeti i Mjekëve të Sudanit raportoi nëntë vdekje dhe 17 plagosje, duke e quajtur atë shënjestër sistematike të institucioneve shëndetësore.
Zyrtarët e OKB-së thanë se gjashtë persona ishin vrarë dhe 12 ishin plagosur, shumë prej tyre staf mjekësor.
Forcat e Armatosura Sudaneze (SAF) të lidhura me qeverinë kanë fajësuar RSF-në për sulmet, megjithëse grupi paramilitar nuk i është përgjigjur akuzave. //a.i/
Të paktën 104 persona, përfshirë 43 fëmijë, kanë humbur jetën në disa sulme me dron në rajonin Kordofan në Sudan që nga 4 dhjetori, njoftoi të martën Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut.
"Jam i alarmuar nga intensifikimi i mëtejshëm i armiqësive", tha Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, Volker Turk.
Ai kĂ«tĂ« e deklaroi duke iu referuar pĂ«rplasjeve midis UshtrisĂ« sĂ« Sudanit, Forcave tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« dhe LĂ«vizjes pĂ«r Ălirimin e Popullit tĂ« Sudanit-Veri nĂ« Kordofan â njĂ« rajon qĂ« pĂ«rfshin tre shtete nĂ« Sudan qendror dhe jugor, raporton reuters.
Turku nuk dha detaje më specifike se kush është përgjegjës për sulmet me dron, të cilat, sipas tij, kanë goditur spitale, një kopsht dhe një bazë të OKB-së.
Konflikti mes tyre shpĂ«rtheu kryesisht pĂ«r shkak tĂ« mosmarrĂ«veshjeve pĂ«r integrimin e RSF nĂ« ushtrinĂ« kombĂ«tare si njĂ« trupĂ« e rregullt, si dhe pĂ«r pjesĂ«marrjen nĂ« qeverisjen civile pas grushtit tĂ« shtetit tĂ« 2021âs.
Luftimet janë të shpërndara kryesisht në zonat Khartoum, Darfur, Kordofan dhe Blue Nile.
Të tre palët përdorin edhe mjete moderne si dronë dhe avionë të vegjël, duke shkaktuar viktima civile dhe dëme të mëdha humanitare. /Telegrafi/
NAIROBI, 16 dhjetor /ATSH-DPA/- Sudani â i shkatĂ«rruar nga lufta â ka kryesuar nĂ« ListĂ«n vjetore tĂ« VĂ«zhgimit tĂ« Emergjencave tĂ« vendeve ku kushtet humanitare pritet tĂ« pĂ«rkeqĂ«sohen mĂ« tej gjatĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m.
Lista, e publikuar sot nga Komiteti Ndërkombëtar i Shpëtimit (IRC), identifikoi 20 vendet më në rrezik në vitin 2026.
Sudani u rendit i pari pĂ«r tĂ« tretin vit radhazi. Rripi i GazĂ«s dhe Bregu PerĂ«ndimor â territoret palestineze qĂ« IRC-ja i grupon sĂ« bashku â u renditĂ«n tĂ« dytat, tĂ« ndjekura nga Sudani i Jugut.
Lufta civile nĂ« Sudan, e cila shpĂ«rtheu nĂ« prill tĂ« vitit 2023, mbetet e bllokuar nĂ« njĂ« ngĂ«rç brutal â dhe me sa duket nuk ka asnjĂ« perspektivĂ« tĂ« dukshme pĂ«r uljen e pĂ«rshkallĂ«zimit.
âRrethimet kanĂ« bllokuar qytete tĂ« tĂ«ra nga ndihma humanitare, ndĂ«rsa pĂ«rshkallĂ«zimi i mĂ«tejshĂ«m midis Forcave rivale tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« (RSF) dhe Forcave tĂ« Armatosura Sudaneze (SAF) rrezikon pĂ«rhapjen e dhunĂ«s nĂ« zona tĂ« tjera tĂ« venditâ, tha IRC.
âMiliona njerĂ«z nĂ« Sudan janĂ« tĂ« ekspozuar ndaj dhunĂ«s ekstreme, urisĂ« dhe sĂ«mundjeveâ, tha grupi i ndihmĂ«s nĂ« raportin e titulluar âĂrregullimi i BotĂ«s sĂ« Reâ.
Kombet e Bashkuara (OKB) e kanë përshkruar gjithashtu konfliktin në Sudan, i cili filloi në prill të vitit 2023, si krizën më të madhe humanitare në botë.
âLuftimet kanĂ« zhvendosur rreth 12 milionĂ« njerĂ«z, ndĂ«rsa çdo banor i dytĂ« kĂ«rcĂ«nohet nga uriaâ, thuhet nĂ« raport.
âLista e MbikĂ«qyrjes sĂ« kĂ«tij viti Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi e mjerimit, por edhe njĂ« paralajmĂ«rim: pa veprime urgjente nga ata qĂ« kanĂ« pushtet pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« ndryshim, viti 2026 rrezikon tĂ« bĂ«het viti mĂ« i rrezikshĂ«m deri mĂ« taniâ, tha presidenti i IRC-sĂ«, David Miliband. //a.i/
Sudani është një vend me burime të pasura natyrore, duke përfshirë naftën, arin dhe tokat bujqësore, por lufta civile, që ka hyrë në vitin e tretë, ka bërë që këto burime të mos shfrytëzohen për të ushqyer popullin dhe për zhvillimin ekonomik.
Përplasja midis Ushtrisë Sudaneze (SAF) dhe Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF) ka shkaktuar krizën më të madhe të zhvendosjes në botë, me mbi 9.5 milionë persona të detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre dhe miliona të tjerë që përballen me urinë.
Në nivel territorial, ushtria kontrollon pjesën më të madhe të veriut dhe lindjes, duke përfshirë kryeqytetin Khartoum, qytetet kryesore përgjatë Nilit dhe portin strategjik të Port Sudan.
Tokat bujqësore më të rëndësishme, kryesisht në Gezira, janë nën kontrollin e ushtrisë dhe përfitojnë nga ujërat e Nilit të Bardhë dhe Nilit të Kaltër. Në jug ndodhen kullotat, që mbulojnë rreth 51% të sipërfaqes së vendit, të cilat përdoren për blegtori dhe ndahen mes SAF dhe RSF.
Pjesa veriore e kullotave ka pemë akacie për prodhimin e resinit të çmuar dhe kontrollohet kryesisht nga ushtria.
Nafta është burimi kryesor i të ardhurave të Sudanit. Shumica e fushave të naftës ndodhen në jug, pranë kufirit me Sudanin e Jugut, dhe shumë prej tyre janë nën kontrollin e RSF.
Rafineritë kryesore, përfshirë atë të Khartoum dhe Port Sudan, mbeten nën kontrollin e ushtrisë, ndërsa tubacionet që transportojnë naftën drejt portit kryesor të eksportit janë gjithashtu nën kontrollin e ushtrisë.
Prodhimi aktual është rreth 70 mijë fuçi në ditë, dhe eksportet e naftës shkojnë kryesisht për Malajzinë, Italinë, Gjermaninë, Kinën, Singaporin dhe Indinë.
Prodhimi i arit ka arritur 64 ton në vitin 2024, duke gjeneruar të ardhura të ligjshme prej 1.57 miliardë dollarësh, dhe mbi 99% e eksporteve shkojnë për Emiratet e Bashkuara Arabe.
Ari ka një rol të rëndësishëm si burim financimi për të dy palët gjatë luftës. Eksportet e Sudanit, që arrijnë 5.09 miliardë dollarë në vitin 2023, janë kryesisht në naftë, ari dhe produkte bujqësore.
Rreth 80% e tregtisë është me Azinë, ku UAE dhe Kina janë partnerët kryesorë, duke pasuar Arabinë Saudite, Malajzinë dhe Egjiptin.
Kjo tregon një varësi të lartë nga tregjet jashtme dhe një ekonomi të ekspozuar ndaj ndryshimeve gjeopolitike dhe luftrave.
Ndryshe, Sudani është vendi i tretë më i madh në Afrikë, me një sipërfaqe prej 1.9 milion kilometra katrorë dhe një popullsi prej 50.4 milionë banorësh.
Popullsia është e përqendruar kryesisht përgjatë Nilit dhe në qytetet kryesore, përfshirë Khartoum, Nyala dhe Port Sudan. Konflikti dhe kontrolli i fragmentuar mbi burimet natyrore kanë ndikim të drejtpërdrejtë në ushqimin, ekonominë dhe stabilitetin social.
Në përfundim, Sudani ka potencial të madh për zhvillim, por lufta civile dhe shpërndarja e kontrollit mbi burimet kyçe natyrore, tokat bujqësore, kullotat, naftën dhe arin, e kanë bllokuar këtë potencial.
Ushtria dominon qytetet, infrastrukturën dhe disa burime strategjike, ndërsa RSF ka avantazh në zonat perëndimore dhe mbi fushat e prodhimit të naftës dhe arit. Popullsia vazhdon të përballet me zhvendosje masive, uri dhe pasiguri ekonomike, pavarësisht pasurisë së vendit.
Programi BotĂ«ror i Ushqimit i Kombeve tĂ« Bashkuara, WFP deklaroi kĂ«tĂ« tĂ« marte se bota po pĂ«rballet me njĂ« krizĂ« urie qĂ« po pĂ«rkeqĂ«sohet, me burime tĂ« pamjaftueshme pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur nevojat. NĂ« parashikimet e saj plobale pĂ«r vitin 2026, WFP tha se 318 milionĂ« njerĂ«z pritet tĂ« pĂ«rballen me uri, mĂ« shumĂ« se dyfishi [âŠ]
Luftëtarët nuk mund të ndalojnë të qeshin ndërsa udhëtojnë nëpër qytetin e bombarduar, duke kaluar pranë trupave të pajetë.
"Shikoni këtë. Shikoni këtë gjenocid", thotë njëri prej tyre, duke buzëqeshur dhe duke drejtuar kamerën për të filmuar veten dhe shokët e tij të armatosur, të cilët mbajnë shenjën e Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF).
Me këto fjalë, luftëtarët e forcave paramilitare festojnë masakrën në qytetin el-Fasher të Sudanit, ku, sipas frikësimeve të zyrtarëve humanitarë, janë vrarë më shumë se 2000 njerëz gjatë muajit të kaluar. Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) shpalli ditën e hënë se po heton nëse forcat paramilitare kanë kryer "krime lufte dhe krime kundër njerëzimit", shkruan BBC.
Violence in El Fasher, Sudan, has forced thousands to flee.
Many have found refuge in Tawila and are now living in makeshift shelters.
El-Fasher ishte një objektiv i rëndësishëm për RSF dhe një nga bazat e fundit të ushtrisë sudaneze në Darfur. RSF dhe ushtria kanë qenë në luftë të ashpër që kur koalicioni i tyre qeverisës u shpërbë në vitin 2023. Pritet që të kenë humbur më shumë se 150 mijë jetë gjatë luftës që ka zgjatur dy vjet, dhe të dyja palët janë akuzuar për krime lufte të shumta, shumë prej të cilave janë përsëritur nga forcat RSF pas rënies së el-Fasherit.
Pas një rrethimi të qytetit që ka zgjatur pothuajse dy vjet, RSF ka nisur në gusht të konsolidojë pozitat dhe të bllokojë pjesën e mbetur të popullatës civile. Pamjet satelitore tregojnë se trupat e RSF kanë nisur të ndërtojnë një digë të madhe me rërë përreth el-Fasher, duke bllokuar rrugët hyrëse dhe duke penguar shpërndarjen e ndihmave humanitare. Deri në fillim të tetorit, qyteti ishte plotësisht i rrethuar.
Përderisa rrethimi po intensifikohej, 78 njerëz u vranë në një sulm RSF ndaj një xhamie më 19 shtator, ndërsa burime nga Kombet e Bashkuara raportuan se 53 të tjerë ishin vrarë në sulme me dronë dhe artileri ndaj një kampi për të zhvendosurit në tetor.
Pamjet që BBC Verify i analizoi gjithashtu sugjerojnë se RSF ka tentuar të vendosë një bllokadë ushqimi. Një video e tetorit tregon një burrë me duar dhe këmbë të lidhura, i varur kokëposhtë nga një pemë, ndërsa ai që e filmon e akuzon atë për tentativë për të kontrabanduar furnizime në qytet. "Për Zotin, do të paguash për këtë, qenjë," thotë ai, duke kërkuar që i burgosuri të lusë për jetën e tij.
Bellingcat has geolocated footage of a mass killing outside the captured Sudanese city of El Fasher. In the video, circulated widely online, RSF commander Abu Lulu can be seen firing his weapon at what appears to be ten unarmed men sitting on the ground. Image: @vantortechpic.twitter.com/81QqPBjiOl â Bellingcat (@bellingcat) October 31, 2025
Derisa dielli i 26 tetorit nisi të lindë, RSF e mundi ushtrinë dhe mori kontrollin mbi bazën kryesore të qytetit. Ushtarët janë filmuar duke qeshur ndërsa shëtisin nëpër një bazë të braktisur.
Më vonë, komandanti i RSF-së, Abdul Rahim Dagalo, vëllai i udhëheqësit të RSF-së Mohamed 'Hemedti' Dagalo, ka inspektuar bazën. RSF, që është trashëgimia e milicisë Janjaweed, e cila ka vrarë qindra mijëra njerëz në Darfur mes viteve 2003 dhe 2005, është akuzuar prej kohësh për krime kundër grupeve jo-arabe.
Pas kolapsit të ushtrisë, pamjet e krimeve kanë filluar të shfaqen në internet. Një prej videove më shokuese tregon një masakër në ndërtesën e universitetit, ku trupa të shumta janë hedhur për tokë. Ndër ta, një burrë i moshuar në një tunikë të bardhë është qëlluar ndërsa përpiqej të ngrihej.
Një ushtar i afrohej me armë, dhe ai është qëlluar. Subjektet që ishin pranë kuptuan se një këmbë ende lëvizte në një grumbull trupash. "Pse ky është ende gjallë?" thotë njëri prej tyre. "Vriteni," urdhëron ai. /Telegrafi/
Mijëra civilë janë bllokuar dhe jetët e tyre rrezikohen pasi forcat paramilitare të Rapid Support Forces (RSF) kanë marrë kontrollin e qytetit të el-Fasher, sipas raporteve dhe dëshmive të mbledhura. Kombet e Bashkuara kanë ngritur alarmin për raporte të krimeve dhe të atrocityve, ndërsa autoritetet ushtarake sudaneze konfirmojnë tërheqjen e ushtrisë nga bastioni i fundit perëndimor i vendit.
DĂ«shmitarĂ« qĂ« kanĂ« arritur tĂ« ikin nga qyteti thonĂ« se situata ka qenĂ« e tmerrshme, edhe familje tĂ« tĂ«ra janĂ« larguar nĂ« panik, ndĂ«rsa disa raporte lokale flasin pĂ«r vrasje me qĂ«llim tĂ« shmangies sĂ« rasteve tĂ« dhunĂ«s seksuale. KĂ«to raporte janĂ« tĂ« rĂ«nda dhe pĂ«r momentin vlerĂ«sohen si dĂ«shmi tĂ« para nga qytetarĂ« nĂ« arrati; sâkanĂ« ende hetim tĂ« pavarur nĂ« terren qĂ« tĂ« konfirmojĂ« secilĂ«n nga akuzat specifike.
Reagimi ndërkombëtar dhe paralajmërimet
⹠OKB-ja ka bërë thirrje për të siguruar rrugë të sigurta kalimi për civilët e rrethuar dhe ka kërkuar hetim të menjëhershëm për raportet e krimeve kundër popullsisë civile.
⹠RSF ka mohuar përgjegjësinë për vrasjet e civilëve, por megjithatë grupi tani kontrollon të gjitha kryeqendrat e pesë shteteve të Darfurit, duke konsoliduar administratën e tij në Nyala, kryeqytetin e Darfurit të Jugut.
⹠Dëshmitarët dhe organizatat humanitare paralajmërojnë për mungesë të ushqimit, ujit dhe kujdesit mjekësor për ata të bllokuar brenda zonave të konfliktit.
ĂfarĂ« ka ndodhur
Lufta civile në Sudan nisi më 2023 pas një përplasjeje të dhunshme për pushtet midis ushtrisë dhe RSF. Rrethimi dhe rënia e el-Fasher konsiderohet një pikë kyçe, qyteti ishte një nga bastionet e ushtrisë në perëndim. Konflikti i zgjatur ka shkaktuar një katastrofë humanitare: më shumë se 150,000 persona të vdekur dhe rreth 14 milion të shpërngulur brenda apo jashtë vendit, sipas përmbledhjeve të deritanishme të krizës.
Dëshmitë e te arratisurve
âNe kemi vuajtur shumĂ« nĂ« el-Fasher dhe u detyruam tĂ« ikim,â thotĂ« njĂ« burrĂ« qĂ« doli nga qyteti dhe foli pĂ«r BBC-n. NjĂ« grua me tĂ« afĂ«rm nĂ« qytet raporton se familjet kanĂ« humbur kontaktet me njĂ«ra-tjetrĂ«n dhe se frika nga dhuna seksuale dhe plaçkitjet i shtyn njerĂ«zit tĂ« marrin vendime ekstreme pĂ«r tĂ« mbrojtur familjet e tyre.
Situata humanitare
Organizatat e ndihmës po paralajmërojnë për mungesë të aksesit dhe rrezikimin e shpërthimit të krizave shëndetësore dhe urisë nëse nuk hapen korridore humanitare. Aksesi i sigurt për ndihmë humanitare është i rëndësishëm për të shpëtuar jetë dhe për të dhënë mbështetje emergjente për të plagosurit dhe të pambrojturit.
ĂfarĂ« kĂ«rkohet tani
⹠Hyrje e menjëhershme e ekipeve humanitare dhe korridore të sigurta për civilët që duan të largohen.
⹠Hetim i pavarur ndërkombëtar për të verifikuar raportet e abuzimeve, vrasjeve dhe dhunës seksuale.
⹠Presion diplomatik ndaj palëve për të garantuar sigurinë e civilëve dhe për të lejuar ndihmën humanitare.
GJENEVĂ, 29 tetor /ATSH-DPA/- Kreu i OrganizatĂ«s BotĂ«rore tĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ« (OBSH), Tedros Adhanom Ghebreyesus ka shprehur tronditje pas raporteve se mĂ« shumĂ« se 460 pacientĂ« dhe anĂ«tarĂ« tĂ« familjeve ishin vrarĂ« nĂ« njĂ« maternitet â pas pushtimit tĂ« qytetit sudanez tĂ« al-Fashir nga Milicia e Forcave tĂ« MbĂ«shtetjes sĂ« ShpejtĂ« (RSF).
âTĂ« gjithĂ« pacientĂ«t, personeli shĂ«ndetĂ«sor dhe institucionet shĂ«ndetĂ«sore duhet tĂ« mbrohen sipas Ligjit NdĂ«rkombĂ«tar Humanitarâ, shkroi sot Tedros Adhanom Ghebreyesus nĂ« X.
Milicia e Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF) mori kontrollin e qytetit në rajonin e Darfurit, gjatë fundjavës.
Sipas Rrjetit të Mjekëve Sudanezë, të paktën 1 500 civilë të paarmatosur u vranë ndërsa përpiqeshin të largoheshin.
Mjekët akuzojnë RSF-në për gjenocid ndaj popullsisë jo-arabe të vendit.
Gjenocidi përkufizohet si shkatërrimi i qëllimshëm dhe sistematik i një grupi bazuar në kombësinë, etninë ose fenë e tij, qoftë tërësisht ose pjesërisht.
Që nga prilli i vitit 2023, vendi i Afrikës Lindore është përfshirë në një luftë të përgjakshme për pushtet midis sundimtarit de facto, Abdel Fattah al-Burhan dhe ish-zëvendësit të tij Mohammed Hamdan Daglo, i cili komandon RSF-në.
Në Darfur, çështja kryesore është konkurrenca për tokë dhe ujë midis grupeve etnike tradicionale nomade arabe dhe komuniteteve jo-arabe sedentare.
Rreth 300 000 civilë jetojnë në al-Fashir, i cili u rrethua nga RSF-ja për më shumë se 500 ditë.
Ekspertët kanë kritikuar qeveritë perëndimore për mosvendosjen e sanksioneve ndaj shteteve që mbështesin milicinë rebele, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA).
Emiratet e Bashkuara Arabe kanë mohuar çdo ndërhyrje në konflikt. //a.i/
Disa prova të reja satelitore thuhet se kanë zbuluar shkallën e tmerrshme të dhunës në El Fasher të Sudanit, ndërsa qyteti strategjik bie në duart e grupit paramilitar të Forcave të Mbështetjes së Shpejtë.
Sipas mediave të huaja, përcjell Telegrafi, analiza nga Laboratori i Kërkimeve Humanitare i Universitetit Yale tregon prova vizuale të ekzekutimeve masive pas marrjes nën kontroll të kësaj qendre kyçe urbane nga RSF në Darfurin e Veriut.
Hulumtimi identifikoi objekte të dyshimta me gjatësi 1.2-2 metra në të gjitha lagjet e El Fasher, me tokën përreth që tregonte njolla të kuqërremta në përputhje me njollat e gjakut.
Mjetet që i përkisnin grupit paramilitar ishin pozicionuar strategjikisht për të bllokuar rrugët anësore, duke krijuar kushte të përshkruara nga ekspertët si ideale për të ndjekur civilët që po largoheshin.
Këto gjetje vërtetojnë rrëfimet e dëshmitarëve okularë për vrasje sistematike.
Organizata Ndërkombëtare e Kombeve të Bashkuara për Migracionin raporton se afërsisht 26,000 njerëz janë zhvendosur nga El Fasher në vetëm dy ditë mes luftimeve të intensifikuara.
Organizata Botërore e Shëndetësisë konfirmoi sulmet ndaj Spitalit Saudit pjesërisht funksional, duke rezultuar në vdekjen e një infermiereje dhe lëndimet e tre punonjësve të tjerë të kujdesit shëndetësor.
Ky sulm dëmton më tej infrastrukturën e kujdesit shëndetësor tashmë të shkatërruar në rajon.
Marrja nën kontroll e El Fasher nga Forcat e Mbështetjes së Shpejtë erdhi pasi forcat e armatosura të Sudanit u tërhoqën nga qyteti, me udhëheqësin ushtarak Gjeneral Abdulfattah al-Burhan që u zotua të rimarrë territorin.
Vazhdojnë akuza të forta se Emiratet e Bashkuara Arabe kanë ofruar mbështetje të konsiderueshme ushtarake dhe logjistike për RSF-në gjatë gjithë konfliktit, pavarësisht mohimeve nga Abu Dhabi.
Dokumentet e Kombeve tĂ« Bashkuara kanĂ« regjistruar fluturime sekrete dhe dĂ«rgesa furnizimesh tĂ« kanalizuara pĂ«rmes Ăadit pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur operacionet e grupit paraushtarak. /Telegrafi/
OMDURMAN (Sudan), 28 tetor /ATSH-DPA/ â Qeveria sudaneze ka dĂ«buar drejtorin e zyrĂ«s sĂ« Programit BotĂ«ror tĂ« Ushqimit (WFP) nĂ« Sudan, Laurent Bukera, dhe koordinatoren e emergjencave tĂ« WFP-sĂ« pĂ«r vendin, Samantha Chattaraj.
Sipas njoftimit të sotëm, të dy zyrtarëve u është dhënë 72 orë kohë për të lënë vendin. Qeveria nuk dha arsye për vendimin.
Nuk është hera e parë që qeveria e Sudanit ndërmerr veprime të tilla ndaj Kombeve të Bashkuara.
NĂ« qershor 2023, i dĂ«rguari i posaçëm i OKB-sĂ« pĂ«r Sudanin, diplomati gjerman Volker Perthes, u shpall person ânon grataâ, pasi u akuzua se kishte nxitur konfliktin nĂ« vend, ku lufta ka vazhduar pĂ«r mĂ« shumĂ« se dy vjet.
Ushtria sudaneze njoftoi  dje tërheqjen nga qyteti El Fashir, një qendër strategjike në rajonin e Darfurit perëndimor, duke ia lënë kontrollin forcave rebele paramilitare të njohura si Rapid Support Forces (RSF).
Dhjetëra mijëra njerëz kanë ikur nga dhuna e milicisë drejt një kampi të afërt refugjatësh.
Ata thonë se kanë përjetuar abuzime, dhunë të rastësishme, vrasje dhe ekzekutime.
Sipas vlerësimeve të OKB-së, njoftohet se të paktën 300  000 persona ende jetojnë në El Fashir. /Ad.Ab./
Të paktën 1000 persona kanë humbur jetën në Sudan si pasojë e një rrëshqitjeje të rëndë dheu që goditi fshatin Tarasin, në rajonin malor të Marras në Darfurin Qendror. Sipas autoriteteve lokale, vetëm një person ka mbijetuar nga ngjarja e rëndë dhe tragjike që ndodhi pas shirave të rrëmbyeshëm në zonë.
Rrëshqitja e dheut shkatërroi thuajse të gjithë fshatin, ku shumë banorë ishin strehuar pasi ishin detyruar të largoheshin nga shtëpitë e tyre për shkak të luftës civile që ka përfshirë vendin prej vitit 2023.
Ushtria Ălirimtare e Sudanit ka kĂ«rkuar ndihmĂ« emergjente nga Kombet e Bashkuara dhe organizata tĂ« tjera ndĂ«rkombĂ«tare, duke e pĂ«rshkruar situatĂ«n si njĂ« katastrofĂ« humanitare. Guvernatori i Darfurit, Minni Minnawi, e quajti kĂ«tĂ« njĂ« ngjarje tragjike dhe apeloi pĂ«r mbĂ«shtetje ndĂ«rkombĂ«tare.
Sudani vijon të përballet me pasojat e një lufte civile shkatërrimtare mes ushtrisë dhe Forcave të Mbështetjes së Shpejtë (RSF), konflikt që ka shkaktuar uri masive dhe zhvendosjen e rreth 12 milionë personave.
Ndërkohë, vlerësimet për numrin e viktimave të luftës variojnë, por sipas burimeve amerikane, deri në 150,000 persona mund të kenë humbur jetën që prej fillimit të armiqësive. Organizatat humanitare kanë paralajmëruarse situata mund të përkeqësohet nëse nuk ka një ndërhyrje të menjëhershme ndërkombëtare.
NjĂ« numĂ«r rekord prej 383 punĂ«torĂ« tĂ« ndihmĂ«s u vranĂ« nĂ« vitin 2024, thanĂ« Kombet e Bashkuara, duke paralajmĂ«ruar se bilanci i kĂ«tij viti do tĂ« jetĂ« po aq shqetĂ«sues. Numri i tĂ« vrarĂ«ve mĂ« 2024 ishte 31 pĂ«r qind mĂ« i lartĂ« se njĂ« vit mĂ« parĂ«, tha OKB-ja nĂ« DitĂ«n BotĂ«rore Humanitare. Organizata [âŠ]
Shpërthimi i kolerës në Sudan ka shkaktuar të paktën 40 viktima vetëm në javën e kaluar, ndërsa situata shëndetësore po përkeqësohet për shkak të luftës dhe kushteve të vështira. Organizata bamirëse MSF raportoi se shumë të zhvendosur që kërkojnë strehim për shkak të luftës janë të detyruar të pinë ujë të ndotur, që është shkaku kryesor i shpërthimit.
Në Tawila, Darfur, qendrat shëndetësore janë të mbingarkuara dhe pacientët po trajtohen në kushte jashtëzakonisht të vështira, duke përdorur dyshekë në dysheme. Vetëm gjatë muajit të kaluar, më shumë se 2,300 raste janë trajtuar, por mungesa e ujit të pastër dhe shirat e rrëmbyeshëm që ndotin burimet e ujit kanë rënduar situatën.
MSF ka bërë thirrje për një reagim ndërkombëtar urgjent, duke kërkuar përmirësimin e kushteve të ujit, vaksinimin e popullsisë dhe mbështetje për shërbimet shëndetësore në rajonet e prekura.
Më shumë se 1 mijë e 500 civilë dyshohet se janë masakruar gjatë një sulmi të zhvilluar në prill mbi kampin më të madh të zhvendosurve në Sudan, në një nga krimet më të rënda të luftës që nga fillimi i konfliktit shkatërrues në vend
Një hetim i gazetës britanike The Guardian për sulmin 72-orësh të forcave paraushtarake të Rapid Support Forces (RSF) mbi kampin Zamzam në Darfurin Verior kampi më i madh për personat e zhvendosur nga lufta ka dokumentuar dëshmi të shumta për ekzekutime masive dhe rrëmbime në shkallë të gjerë. Qindra civilë ende rezultojnë të zhdukur
Përmasat e viktimave të dyshuara e bëjnë këtë sulm të dytin më të rëndë për nga numri i të vrarëve në këtë luftë, pas një masakre etnike të ndodhur në Darfurin Perëndimor dy vite më parë.
Lufta ndërmjet RSF-së, e udhëhequr nga arabë, dhe ushtrisë sudaneze shpërtheu në prill të vitit 2023 dhe ka qenë e shoqëruar nga mizori të përsëritura, që kanë detyruar miliona njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre dhe kanë shkaktuar krizën më të madhe humanitare në botë.
Deri tani, raportimet pĂ«r sulmin nĂ« Zamzam (11â14 prill) flisnin pĂ«r rreth 400 civilĂ« jo-arabĂ« tĂ« vrarĂ«. Kombet e Bashkuara kanĂ« deklaruar se âqindraâ janĂ« vrarĂ«.
Megjithatë, një komitet i ngritur për hetimin e numrit të viktimave thotë se ka dokumentuar deri më tani mbi 1 mijë e 500 të vrarë, një shifër që mund të rritet ndjeshëm, pasi shumë trupa ende nuk janë nxjerrë nga rrënojat në kampin që aktualisht kontrollohet nga RSF.
âTrupat ndodhen brenda shtĂ«pive, nĂ« fusha dhe nĂ«pĂ«r rrugĂ«,â deklaroi pĂ«r The Guardian Mohammed Sharif, pjesĂ« e administratĂ«s sĂ« mĂ«parshme tĂ« kampit.
Një ekspert i krimeve të luftës me përvojë dekadash në Darfur, i cili ka intervistuar dhjetëra të mbijetuar nga Zamzam, beson se numri i të vrarëve mund të arrijë deri në 2 mijë. Duke folur në kushte anonimiteti, ai theksoi se niveli i dhunës ishte i pashembullt, madje edhe krahasuar me masakrat ndaj grupeve etnike afrikane gjatë viteve 2000 nga milicitë arabe që më vonë formuan RSF-në.
âĂdo person qĂ« ka arritur tĂ« shpĂ«tojĂ«, ka humbur njĂ« anĂ«tar familjeje. Diçka e tillĂ« nuk ka ndodhur mĂ« parĂ«,â shtoi ai.
Sipas Abdallah Abugarda, nga Shoqata e Diasporës së Darfurit në Mbretërinë e Bashkuar, rreth 4 mijë e 500 anëtarë të organizatës së tij njohin personalisht dikë mik apo të afërm që ka humbur jetën në sulm. Ai tha gjithashtu se të paktën 2 mijë banorë të Zamzam mbeten të zhdukur.
âMasakra nĂ« Zamzam njĂ« vendstrehim pĂ«r tĂ« zhvendosurit pĂ«r mĂ« shumĂ« se 20 vjet Ă«shtĂ« njĂ« nga krimet mĂ« tĂ« rĂ«nda nĂ« historinĂ« e fundit tĂ« njerĂ«zimit. MegjithatĂ«, bota Ă«shtĂ« treguar e heshtur,â theksoi Abugarda
Një numër i madh grash janë rrëmbyer dhe nuk dihet asgjë për fatin e tyre. Mohammed Sharif tha se të paktën 20 prej tyre janë dërguar në qytetin Nyala, një nga bastionet e RSF-së, rreth 160 km nga Zamzam./abcnews.al
Ekspertët paralajmërojnë se situata në Sudan është shumë problematike. Me qindra mijëra njerëz që janë në rrezik urie.
Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin gjithashtu ka ngritur alarmin për urinë në një qytet të madh sudanez: në El Fashe. Një qytet ky i rrethuar prej kohësh me afërsisht 300,000 banorë, familjet nuk kanë marrë ushqim për më shumë se një vit dhe janë në rrezik të vdesin nga uria.
Programi Botëror i Ushqimit, sipas BBC-së ka deklaruar se nuk është në gjendje të shpërndajë ushqim nga toka për popullsinë në rajonin perëndimor të Darfurit. El Fasher është rrethuar nga luftëtarë paraushtarakë nga Forcat e Mbështetjes së Shpejtë (RSF), të vendosur për ta rimarrë atë nga ushtria sudaneze, për gati 16 muaj.