Në vitet e fundit, NATO ka paralajmëruar për përdorimin nga Rusia të taktikave hibride dhe ndikimit ekonomik për të minuar sigurinë euro-atlantike, përfshirë rreziqet ndaj infrastrukturës kritike. Një nga mënyrat për të depërtuar në infrastrukturën kritike është përdorimi i kompanive offshore, të cilat mbulojnë pronarët e vërtetë.
Sipas të dhënave publike, në projektin e portit të ri të Durrësit shfaqet një kompani offshore e regjistruar në Qipro, e cila në të kaluarën ka pasur rol administrativ në struktura ku janë përfshirë edhe entitete të sanksionuara ruse. Kjo kompani paraqitet aktualisht në dokumentacion si pjesë e strukturës administrative të projektit të Porto-Romanos, një infrastrukturë detare me rëndësi strategjike për një vend anëtar të NATO-s, çka ngre pyetje mbi standardet e transparencës dhe verifikimit.
Nga kërkimet rezulton se i gjithë procesi nga projektimi deri te faza finale për tenderin e ndërtimit të Portit të Ri të Durrësit në Porto Romano mund të jetë një aferë jo vetëm me pasoja në buxhetin e shtetit, por mund të rrezikojë marrëdhëniet me NATO-n për shkak të mungesës së transparencës nga qeveria shqiptare.
Më 28 tetor 2025, në konferencën për shtypit për Portin e ri të Durrësit, ku ishin ishin të pranishëm edhe drejtuesit e Autoritetit Portual Durrës, zv.kryeministrja Belinda Balluku do të deklaronte se porti i Durrësit për qeverinë shqiptare ka qenë një prioritet.
âKemi kĂ«rkuar gjithmonĂ« qĂ« tĂ« drejtohej nga profesionistĂ«, tĂ« cilĂ«t jo vetĂ«m njohin transportin, por nga ana tjetĂ«r me aftĂ«sinĂ« negociuese me trupa ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, pasi porti i ri i DurrĂ«sit, parashikohet dhe Ă«shtĂ« nĂ« vullnetin politik tĂ« qeverisĂ« shqiptare, qĂ« tĂ« jetĂ« njĂ« bazĂ« e NATO-s, njĂ« bazĂ« e NATO-s e vendosur nĂ« zemĂ«r tĂ« Mesdheut dhe padyshim nĂ« ShqipĂ«ri, si aleati mĂ« besnik i kĂ«saj force tĂ« jashtĂ«zakonshme, bashkĂ«sie tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ, do tĂ« deklaronte ministrja e InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« Belinda Balluku.
Deklaratat e zv.kryeministres Balluku janë kontradiktore sepse nuk përputhen me dokumentet zyrtare fillestare të tenderit për hartimin e projektit të detajuar teknik të Portit të ri tregtar të Integruar të Durrësit në Porto Romano. Në qershor 2021 Autoriteti Portual Durrës, asokohe nën drejtimin e Pirro Vëngut, sot Ministri aktual i Mbrojtjes, do të hapte garën për këtë tender me fond limit 1,14 miliardë lekë ose 11 milionë euro.
Si shumica e tenderave me vlerĂ« tĂ« lartĂ«, edhe gara pĂ«r kĂ«tĂ« tender do tĂ« njollosej pasi do tĂ« shĂ«nohej me flamur tĂ« kuq nga âOpenprocurement.alâ, platformĂ« e AIS-it. Sipas kĂ«saj tĂ« fundit, flamuri i kuq paraqet dyshime pĂ«r korrupsion, duke u favorizuar kompania fituese e tenderit nga APD-ja. NĂ« rastin e Porto Romanos, tĂ« gjitha kompanitĂ« do tĂ« skualifikoheshin, duke u shpallur automatikisht fitues bashkimi i kompanive tĂ« huaja dhe shqiptare âHASKONINGDHV NEDERLAND B.Vâ, âADEC ENGINEERING CONSULTANCY LLCâ, âABKONSâ shpk, âTAULANTâ dhe âGEO-ENGâ shpk me vlerĂ« 952 milionĂ« lekĂ«.
Propaganda se ky do të ishte një tender strategjik për Aleancën do të binte disa muaj pas lidhjes së tenderit pasi ish Drejtori Vëngu kishte lënë jashtë masterplanit NATO-n.
Në shtator 2022, tenderit do ti shtoheshin edhe 232 milionë lekë shtesë për bashkimin e kompanive fituese sepse duhet të realizohej dhe një bazë detare për NATO-n, duke dyfishuar periudhën e hartimit të projektit në 15 muaj, nga 8 muaj që ishte fillimisht.
Sipas Autoritetit Portual Durrës, projekti i infrastrukturës i destinuar per akostimin e mjeteve detare dhe sheshet në shërbim për Forcat e Armatosura nuk i përmbahej kapaciteteve të kërkuara nga NATO.
Vetë dokumenti pranon se kapacitetet e parashikuara në masterplanin fillestar nuk përmbushnin kërkesat e Aleancës për akomodimin e mjeteve detare aleate, përfshirë anije të tonazhit të rëndë si destroyer-at. Kjo do të thotë se, në momentin e hartimit dhe nënshkrimit të kontratës fillestare, projekti nuk ishte teknikisht i gatshëm për përdorim nga NATO, pavarësisht deklaratave publike.
Dokumenti i tenderit tregon se kjo nuk ka qenë e reflektuar në projektimin fillestar dhe është formalizuar vetëm përmes një shtese kontraktore gjatë zbatimit.
News 24 kontaktoi degĂ«n qendrore nĂ« HollandĂ« tĂ« kompanisĂ« âHaskoning B.Vâ, pĂ«r tĂ« marrĂ« informacion pĂ«rsa i pĂ«rket arsyeve se pse nuk ishte pĂ«rfshirĂ« nĂ« masterplan edhe infrastruktura pĂ«r NATO-n, pyetje e cila ngeli pa pĂ«rgjigje.
Gjithashtu edhe Autoriteti Portual nuk pati asnjë koment në lidhje me këtë fakt.
Sipas Kapitenit të Rangut të Parë Artur Meçollarit, ky port ka mangësi në planifikim.
âPorto Romano u doli si alternativĂ«, nĂ« momentin qĂ« u dha porti i DurrĂ«sit. Pra, pĂ«r tĂ« liruar portin e DurrĂ«sit, duhet njĂ« port tjetĂ«r dhe u shpik historia e Porto Romanos, projekt i cili u bĂ« pa vizibilitet. Nuk kemi nĂ« dorĂ« njĂ« studim fizibiliteti. AtĂ«here, pas kĂ«saj, kryeministri pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« njĂ« lloj vizibiliteti, njĂ« lloj qĂ«ndrueshmĂ«rie Porto Romanos, shpiku historinĂ« e portit tĂ« NATO-s, e bazĂ«s sĂ« NATO-s nĂ« Porto Romanoâ, deklaroi ish zv. shef i Forcace Detare pĂ«r âVettingâ Artur Meçollari.
Sipas Meçollarit, njĂ« qasje e NATO-s nĂ« Porto Romano, do tâi jepte portit qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe fizibilitet. NĂ« fakt, ish zv.Shefi i FD-sĂ« Meçollari ka tĂ« drejtĂ« qĂ« nuk ka njĂ« studim fizibiliteti pĂ«r portin e ri.
News24 i bëri kërkesë zyrtare Autoritetit Portual Durrës për studimin e fizibilitetit për këtë projekt, por Autoriteti refuzon të na vendosi në dispozicion dokumentin.
Një shqetësim të ngjashëm ka ngritur edhe eksperti i ekonomisë Zef Preçi, i cili shprehet se në raportet zyrtare të Autoritetit Portual të Durrësit nuk gjen publikime për investimet.
âNĂ« faqen zyrtare gjen letra trajnimesh, udhĂ«timesh, shĂ«titjesh, por nuk thotĂ« gjĂ« pĂ«r raportin financiar.
Sa fitime sigurohen dhe si do tĂ« investohen? E njĂ«jta gjĂ« sa i takon programit buxhetor afatmesĂ«m, qĂ« parashikohen para, por qĂ« mĂ« shumĂ« janĂ« pĂ«r tĂ« mbajtur ndonjĂ« premtim tĂ« fshehtĂ« se sa pĂ«r tĂ« sjellĂ« zhvillim, qĂ« lidhen me volume mallrash, qĂ« lidhen me hekurudhĂ«n, qĂ« lidhet me vendet e rajonitâ, do tĂ« deklaronte pĂ«r âVettingâ eksperti Preçi.
Duke shfletuar tĂ« dhĂ«nat publike rezulton se Komisioni i VlerĂ«simit tĂ« Ofertave tĂ« Autoritetit Portual pĂ«r tenderin e hartimit tĂ« projektit ka favorizuar bashkimin e kompanive pasi âTAULANTâ shpk dhe âGEO-ENGâ shpk nuk plotĂ«sojnĂ« kriteret pĂ«r xhiron vjetore, e cila duhet tĂ« jetĂ« 458 milionĂ« lekĂ« tĂ« paktĂ«n nĂ« njĂ«rin nga vitet 2018, 2019 ose 2020.
Ky fakt zbulohet nga vetĂ« institucioni, i cili pĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n arsye qĂ« ka skualifikuar bashkimin e kompanive âROGAN ASSOCIATES ELâ, âMOFFAT & NICHOLâ dhe âINFRAPLANâ, nuk ka skualifikuar grupin e kompanive fituese. NĂ« lidhje me kĂ«tĂ« fakt, deri nĂ« publikimin e kĂ«tij materiali, Autoriteti Portual DurrĂ«s dhe kompania hollandeze âRoyal Haskoning B.Vâ nuk dhanĂ« asnjĂ« koment.
Porti i Ri përplas qeverinë me aleatët perëndimorë
Nga tenderi i projektimit te tenderi për ndërtimin e Portit të Ri në Porto Romano do të ndodhnin disa ndryshime në ligjin për Prokurimin Publik në vitin 2024, që do të përcaktonin drejtpërdrejt procesin për tenderat dhe ndërtimin e këtij porti.
NĂ« qershor 2024, qeveria shqiptare do tĂ« autorizonte Autoritetin Portual tĂ« DurrĂ«sit pĂ«r tĂ« negociuar drejtpĂ«rdrejt dhe pĂ«r tĂ« lidhur marrĂ«veshje konsulence me kompaninĂ« ndĂ«rkombĂ«tare hollandeze âRoyal Haskoning DHVâ, brenda fushĂ«s sĂ« kompetencĂ«s sĂ« saj, njĂ« fushĂ« me interes strategjik pĂ«r proceset e konkurrimit, kontraktimit, ndĂ«rtimit dhe mbikĂ«qyrjes sĂ« portit tĂ« ri tĂ« integruar tĂ« DurrĂ«sit nĂ« Porto-Romano.
Pra, kompanisë që ka hartuar projektin teknik, do ti caktoheshin edhe proceset e tjera duke vendosur për çdo gjë tjetër dhe duke ngritur dyshime për konflikte interesi pasi kompania që hartoi projektin, do të ishte pjesë e Komisionit të Vlerësimit të Ofertave për shpalljen e fituesve për ndërtimin e portit.
Ajo që ngre pikëpyetje për këtë projekt është fakti, që ky port të ketë kapacitete të mëdhaja, duhet të ketë lidhje me hekurudhën, gjë që nuk e ka. Përtej këtyre problemeve, qeveria shqiptare për vendosjen e infrastrukturës hekurudhore do të duhet të bëjë investime shtesë për këtë port.
Do të ishte ky projekt madhështor që do të sillte një përplasje indirekte midis Bashkimit Europian dhe qeverisë shqiptare. Në raportin e fundit 2025 të Komisionit Europian vihet theksi te dispozita kalimtare në ligjin e ri për Prokurimin Publik, që autorizon institucionet publike të qeverisë qendrore të negociojnë dhe të lidhin marrëveshje ndërkombëtare konsulence në zona me interes strategjik. Sipas Bashkimit Europian, ky ndryshim në ligjin e Prokurimit Publik mbyll konkurrencën pasi vazhdon të ngrejë shqetësime lidhur me përputhshmërinë e saj me modelin e Bashkimit Europian dhe me Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit.
Sipas raportit, në thelb dokumentet e tenderit krijojnë një pamje të përbashkët, Porto Romano është trajtuar si projekt strategjik në nivel politik dhe gjeopolitik, por kjo strategji nuk është reflektuar që në fillim në projektimin teknik dhe procedurat e prokurimit.
Sipas ish zv.shefit të Forcave Detare Artur Meçollari, ky projekt ka sjellë mosdakordësi midis Bashkimit Europian dhe qeverisë.
âBashkimi Europian e ka kontestuar çështjen e portit tĂ« DurrĂ«sit, pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« tenderuar sepse bie ndesh me nenin 73 tĂ« marrĂ«veshjes sĂ« Asiociim-Stabilizimit. Si e tillĂ«, kĂ«to kanĂ« çuar nĂ« dĂ«shtimin deri tani tĂ« projektit tĂ« Porto Romanos dhe unĂ« jam i bindur qĂ« projekti i Porto Romanos nuk do tĂ« realizohet asnjĂ«herĂ«, sepse ai nuk Ă«shtĂ« fizibĂ«l dhe nuk Ă«shtĂ« njĂ« projekt, i cili do tâi rezistojĂ« kohĂ«sâ, u shpreh ish zv. Shefi i FA-sĂ« Meçollari.
Ai shton më tej se NATO ka pesë vite që studion Pashë Alimanin dhe Porto Romano është hedhur poshtë nga ata.
âNATO konsideron si portĂ« hyrĂ«se portin e DurrĂ«sit aktual, jo Porto Romanon, pavarĂ«sisht çfarĂ« tha kryeministri Edi Rama qĂ« do ta japi me koncesion. Edhe Bashkimi Europian shikon akoma si portĂ« hyrĂ«se portin e DurrĂ«sit dhe jo Porto Romanonâ, tha Meçollari.
Raporti i Komisionit Europian thekson se pavarësisht planeve zyrtare, nuk janë ndërmarrë hapa konkret për zhvendosjen e aktivitetit tregtar nga portet ekzistuese drejt Porto Romanos, ndërkohë që qeveria ka vendosur ta financojë projektin përmes buxhetit të shtetit dhe jo një partneriteti publik-privat.
Të njëjtin qendrim si Meçollari përsa i përket prezencës së NATO-s në portin e ri në Porto Romano ka edhe urbanisti Artan Kaçani.
âPĂ«r momentin NATO nuk ka pranuar qĂ« tĂ« pozicionohet nĂ« kĂ«tĂ« lloj porti, pĂ«r vetĂ« faktin e problemeve sizmike qĂ« ndodhen aty, por njĂ«kohĂ«sisht edhe tĂ« problemeve qĂ« thamĂ« pak mĂ« parĂ«, tĂ« fushĂ«s sĂ« karburanteve, e cila do e bĂ«nte shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« mbrojtjen ushtarake nĂ« njĂ« kusht tĂ« tillĂ«â, deklaroi pĂ«r âVettingâ urbanisti Kaçani.
Ai vazhdon më tej se mungon infrastruktura kyç, që është infrastruktura hekurudhore dhe që duhet të ishte aset i ofruar nga shteti shqiptar.
Mënyra e planifikimit të qeverisë shqiptare ngre pikëpyetje për projektin, kur vetë zona për ndërtimin e Portit të ri ka probleme me aktivitetin e lartë sizmik.
âJanĂ« pĂ«rpjekur pĂ«rpara disa viteve tĂ« ndĂ«rtojnĂ« platformĂ«n e betonit dhe tĂ« rrugĂ«s, kanĂ« ngulur kolonat prej 20 metrash dhe kolonat pilota i ka pĂ«rpirĂ« toka. JanĂ« zhdukur kolonat. KĂ«tu kuptojmĂ« qĂ« bashkimi i pllakave tektonike, nuk Ă«shtĂ« njĂ« shaka. ĂshtĂ« diçka shumĂ« serioze, e cila nesĂ«r do tĂ« vendosĂ« nĂ« rrezik tĂ« gjitha investimetâ, tha urbanisti Kaçani.
Sipas urbanistit Kaçani, firmat e ndërtimit të cilat kanë marrë përsipër ndërtimin e portit të Durrësit, tashmë janë duke gërryer pjesën veriore të kodrës së Durrësit, për të gjetur një bazament gjithmonë e më të qëndrueshëm, që të vendosin kalatën dhe hyrjen e portit.
Porto Romano, kush është kompania me lidhje ruse?
NjĂ« muaj pasi qeveria shqiptare do tĂ« autorizonte kompaninĂ« hollandeze âRoyal Haskoning DHVâ pĂ«r tĂ« realizuar tĂ« gjithĂ« procedurat, nĂ« korrik 2024 Autoriteti Portual DurrĂ«s do tĂ« hapte tenderin me procedurĂ« tĂ« kufizuar me fond limit 39,3 miliardĂ« lekĂ« ose 393 milionĂ« euro pĂ«r ndĂ«rtimin e portit tĂ« ri nĂ« Porto Romano, faza 1. Tenderi do tĂ« anulohej pasi nuk do tĂ« kishte asnjĂ« ofertĂ« tĂ« volitshme.
Në fund të dhjetorit 2024, Autoriteti Portual do të rihapte tenderin, por gara me dy faza do të shoqërohej me ankesa dhe kundërshtime nga konkurrentët ndërkombëtarë për shkak të skualifikimeve nga Komisioni i Vlerësimit të Ofertave.
Skualifikimet e kompanive me reputacion ndërkombëtar kanë ngritur ndryshime për garë të paracaktuar.
NĂ« fazĂ«n e parĂ« Ă«shtĂ« skualifikuar kompania âJan De Nul nvâ, e cila ka bĂ«rĂ« ankesĂ« pasi mungesa e njĂ« dokumentacioni pĂ«r projektet qĂ« ka realizuar, nuk mund tĂ« jetĂ« pretekst pĂ«r njĂ« kompani qĂ« ka realizuar projekte ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« afirmuara.
Problemi mĂ« i madh Ă«shtĂ« fakti se Komisioni i VlerĂ«simit tĂ« Ofertave tĂ« Autoritetit Portual ka refuzuar ta shqyrtojĂ« ankesĂ«n sepse sipas ligjit pĂ«r tĂ« shqyrtuar njĂ« ankesĂ« duhet paguar 0,5% e vlerĂ«s sĂ« tenderit, pra konsorciumi i pĂ«rfaqĂ«suar nga âJan De Nul nvâ duhet tĂ« paguante 2 milionĂ« euro pĂ«r tâiu dĂ«gjuar ankesa. Ankesa Ă«shtĂ« refuzuar edhe nga Komisioni i Prokurimit Publik, qĂ« ishte nĂ«n drejtimin e personit tĂ« pandehur nga SPAK, Jonaid Myzyri, tashmĂ« i pezulluar nga detyra. Ky i fundit nuk e ka pranuar ankesĂ«n, pavarĂ«sisht se kompania ka ngritur problemin se njĂ« pagesĂ« e tillĂ« brenda 2 ditĂ«sh kĂ«rkon kohĂ« pĂ«r miratime dhe sipas kompanisĂ«, ajo ka qenĂ« nĂ« dijeni pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« pagesĂ« pas fazĂ«s sĂ« kualifikimit dhe jo nĂ« fazĂ«n parakualifikuese.
Sipas ekspertit Preçi, kuadri ligjor duhet respektuar ashtu siç është, por nuk duhen anashkaluar ankesat.
âĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ« ajo qĂ« thoni ju qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« shumĂ« e madhe, por ajo zhbllokohet pas shqyrtimit tĂ« ankesĂ«s. Kjo nuk do tĂ« thotĂ« qĂ« Komisioni i Prokurimit Publik dhe Agjencia e Prokurimit Publik dhe ShĂ«rbimet Inteligjente tĂ« mos verifikojnĂ« motivet e ankesĂ«s dhe tĂ« mos marrin vendimeâ, deklaroi eksperti Preçi pĂ«r rastin e skualifikimit.
NĂ« fazĂ«n e dytĂ« tĂ« tenderit kanĂ« kaluar kompania hollandeze âVan Oord Dredging and Marine Contractors B.V.â dhe njĂ« kompani tjetĂ«r, e cila ashtu si kompania franceze Ă«shtĂ« skualifikuar me pretekstin se nuk kishte bĂ«rĂ« ekuivalentimin e licencave, ndĂ«rkohĂ« qĂ« hollandezĂ«t pretendojnĂ« se kjo do tĂ« realizohej para nĂ«nshkrimit tĂ« kontratĂ«s nĂ« rast tĂ« fitimit tĂ« tenderit.
Kompania hollandeze nuk është mjaftuar me kaq, por ka dërguar letër në Kryeministri, te Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, te Autoriteti Portual i Durrësit, si dhe kanë vënë në dijeni ambasadorin hollandez në Shqipëri për çështjen e tenderit.
Skualifikimi i konkurrencĂ«s dhe lĂ«nia deri nĂ« fund tĂ« garĂ«s tĂ« vetĂ«m njĂ« kompanie âArchirodon Construction (Overseas) Company Limitedâ, duke e berĂ« automatikisht fituese, ka ngritur pikĂ«pyetje pĂ«r pronĂ«sinĂ« dhe transparencĂ«n qĂ« kĂ«rkojnĂ« projekte tĂ« infrastrukturave kritike.
Sipas ekspertit Preçi, Bashkimi Europian ka vendosur rregulla pĂ«rsa i takon infrastrukturĂ«s kritike, nevojĂ«s pĂ«r njĂ« mekanizĂ«m âscreeningâ, mekanizĂ«m shqyrtimi tĂ« investimeve tĂ« kĂ«saj natyre, ku porti bĂ«n pjesĂ« te investimet kritike tĂ« vendit.
âKĂ«to elementĂ« te ne mungojnĂ« dhe vazhdohet me tĂ« njĂ«jtin ritĂ«m. Kjo gjĂ« krijon mundĂ«si dhe pĂ«rfitime pĂ«r dikĂ« tĂ« dyshuar dhe qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« hetim apo do tĂ« hetohet sĂ« afĂ«rmi dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« nuk garanton cilĂ«si tĂ« veprĂ«s publikeâ, u shpreh eksperti Preçi.
Por ky projekt është kthyer në një thikë me dy presa pasi mund të sjellë probleme jo vetëm me buxhetin e shtetit, por edhe me sigurinë rajonale.
Pikëpyetjet për kompanitë e lidhura më parë me kompani apo entitete ruse të sansksionuara nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Bashkimi Europian dhe Britania e Madhe do të lindnin me kompanitë në fazën e dytë të tenderit për portin e ri.
MĂ« 4 prill 2025, zv.kryeministrja Balluku do tĂ« publikonte nĂ« faqen zyrtare tĂ« platformĂ«s âMetaâ (Facebook) se nĂ« fazĂ«n e dytĂ« pĂ«r ndĂ«rtimin e portit tĂ« ri kishin kaluar dy kompani, hollandezĂ«t âVan Oord Dredging and Marine Contractors b.vâ dhe kompania greke me seli nĂ« HollandĂ« âArchirodon Construction (Overseas) Company Limitedâ.
Por siç e pĂ«rmendĂ«m mĂ« sipĂ«r, hollandezĂ«t do tĂ« skualifikoheshin dhe nĂ« garĂ« do tĂ« ngelej kompania âArchirodonâ, e cila nĂ« fund tĂ« janarit 2026 do tĂ« shpallet automatikisht fituese si kompania e vetme e ngelur nĂ« garĂ«.
Publikimi i emrave të kompanisë nga zv.kryeministrja Balluku ngre probleme me transparencën sepse thuhet se kompania është greke me seli në Hollandë ndërkohë që kompania e paraqitur për tenderin e ka degën në Qipro. Ky vend njihet për përdorimin e strukturave offshore, të cilat, në raste të ndryshme ndërkombëtare janë përdorur edhe nga entitete të sanksionuara, ndërsa identifikimi i pronarëve fundorë kërkon nivele më të larta verifikimi.
Sipas ish Zv.Shefit tĂ« Forcave Detare Meçollari historitĂ« me âoffshoreâ mund tĂ« rezultojnĂ« problematike.
âKjo mua mĂ« bĂ«n tĂ« dyshoj qĂ« kĂ«tu kemi nĂ« fakt, me pushtetarĂ« shqiptarĂ« sepse shoh njĂ« lloj fenomeni, ku kemi kompani âoffshoreâ, ka mĂ« shumĂ« qĂ«ndrueshmĂ«ri dhe rezistencĂ«, pĂ«r tĂ« mos prishur statuskuon dhe kjo tĂ« lĂ« tĂ« dyshoshâ, tha Dr. Meçollari pĂ«r rastin e offshorit.
Kompanitë në zona si Malta dhe Qipro ngrenë pikëpyetje për pronësinë, por edhe për investimet në infrastrukturën kritike si aeroportet, energjia dhe portet.
Siç e kemi pĂ«rmendurr edhe mĂ« sipĂ«r, kompania âArchirodon Construction (Overseas) Company Limitedâ nuk Ă«shtĂ« nĂ« HollandĂ«, por e ka degĂ«n nĂ« Qipro.
Struktura korporative e kompanisë së përfshirë në projekt shtrihet në Qipro, ku në të kaluarën kanë figuruar edhe individë me role drejtuese ose administrative që kanë pasur lidhje me kompani dhe entitete ruse të sanksionuara nga Bashkimi Europian, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Mbretëria e Bashkuar. Ndonëse nuk përbëjnë provë shkeljeje ligjore, e vendosin projektin në qendër të nevojës për transparencë të shtuar dhe verifikim të thelluar.
Sipas tĂ« dhĂ«nave publike, kompania qipriote âCYMANCO SERVICES LIMITEDâ paraqitet nĂ« dokumentet zyrtare tĂ« Regjistrit tĂ« Kompanive qipriote si sekretare e kompanisĂ« qĂ« ka fituar tenderin pĂ«r ndĂ«rtimin e portit tĂ« ri nĂ« DurrĂ«s. Ky rol sipas ligjit qipriot Ă«shtĂ« formal dhe ligjor, nuk nĂ«nkupton pronĂ«si apo kontroll ekonomik mbi kompaninĂ«, por pĂ«rfshin akses tĂ« plotĂ« nĂ« strukturĂ«n ligjore dhe funksionimin administrativ tĂ« saj.
Të dhënat publike tregojnë se Cymanco Services Limited ka vepruar si sekretare korporative për kompani ku Albert Avdolyan rezulton i regjistruar si drejtor ose figurë e lidhur. Avdolyan është oligark rus i përfshirë në listën e sanksioneve të Bashkimit Europian në shkurt 2025.
NĂ« disa raportime investigative ndĂ«rkombĂ«tare qĂ« dokumentojnĂ« skema tĂ« dyshuara korrupsioni dhe devijimi fondesh, ku pĂ«rfshihen oligarkĂ« ukrainas me lidhje tĂ« forta ruse del âCYMANCO SERVICES LIMITEDâ. Sipas kĂ«tyre burimeve, CYMANCO shfaqet nĂ« zinxhirĂ« administrativĂ« dhe ligjor tĂ« pĂ«rdorur nĂ« struktura offshore, tĂ« lidhura me figura si Dmytro Firtash, i sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s pĂ«r aktivitete tĂ« lidhura me RusinĂ«, pĂ«rfshirĂ« marrĂ«dhĂ«nie me krimin e organizuar dhe mbĂ«shtetje tĂ« ndikimit rus nĂ« UkrainĂ«, si edhe Mykola Martynenko, ish-deputet ukrainas i hetuar nĂ« ZvicĂ«r dhe UkrainĂ« pĂ«r pĂ«rvetĂ«sim fondesh, ryshfet dhe pastrim parash.
Raportimet e publikuara nga âcrime.hab.mediaâ tregojnĂ« se kĂ«to skema dyshohet se kanĂ« devijuar fonde nga ndĂ«rmarrje shtetĂ«rore strategjike ukrainase, pĂ«rfshirĂ« âUnited Mining and Chemical Companyâ (UMCC) dhe âOdesa Port Plantâ, duke shkaktuar humbje qĂ« tejkalojnĂ« shumĂ«n rreth 13 milionĂ« dollarĂ«. Fondet janĂ« kanalizuar pĂ«rmes njĂ« rrjeti kompanish guackĂ« nĂ« Qipro, Austri dhe ZvicĂ«r, duke pĂ«rfituar interesat industriale tĂ« lidhura me biznesin e titanit tĂ« Firtashit nĂ« periudhĂ«n para vitit 2014.
Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« publikuara nĂ« databaza ndĂ«rkombĂ«tare âCYMANCO SERVICES LIMITEDâ ka qenĂ« me rol sekretarie edhe te âLUKOIL SECURITIES LIMITEDâ, e cila Ă«shtĂ« nĂ« pronĂ«si tĂ« grupit Lukoil. Ky i fundit Ă«shtĂ« njĂ« nga korporatat mĂ« tĂ« mĂ«dha ruse tĂ« naftĂ«s, e cila ka qenĂ« subjekt i vĂ«mendjes ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r shkak tĂ« lidhjeve tĂ« saj me shtetin rus dhe pĂ«rfshirjes nĂ« regjime sanksionesh pas agresionit tĂ« RusisĂ« nĂ« UkrainĂ«. Edhe pse jo çdo entitet i lidhur me markĂ«n Lukoil Ă«shtĂ« automatikisht i sanksionuar, lidhjet korporative dhe strukturore me kĂ«tĂ« grup konsiderohen tĂ« ndjeshme nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i sigurisĂ« dhe transparencĂ«s.
Së fundmi, në shkurt të vitit 2025 do të sanksionohej biznesmeni Michel Litvak sepse Perëndimi e konsideron atë pjesë të rrethit të biznesmenëve që mbështesin ekonomikisht sektorë strategjikë të Federatës Ruse, në një kontekst të lidhur drejtpërdrejt me luftën në Ukrainë.
TĂ« dhĂ«nat publike tregojnĂ« se edhe tek ky rast, âCYMANCO SERVICES LIMITEDâ ka vepruar si sekretare korporative nĂ« njĂ« kompani, ku Litvak ka qenĂ« i regjistruar si drejtor, çka e vendos kĂ«tĂ« ofrues shĂ«rbimesh nĂ« fokus tĂ« verifikimeve mbi pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« me regjimin e sanksioneve.
Edhe pse kjo kompani ka ndĂ«rprerĂ« marrĂ«dhĂ«niet me entitete tĂ« sanksionuara, fakti qĂ« e njĂ«jta kompani vazhdon tĂ« pĂ«rdoret si sekretare nga âArchirodon Construction (Overseas) Company Limitedâ, njĂ« kompani e pĂ«rfshirĂ« nĂ« procedura pĂ«r projekte infrastrukturore strategjike si porti i ri i DurrĂ«sit, ngre pyetje legjitime mbi masat e verifikimit dhe menaxhimin e rrezikut ligjor.
KĂ«to pyetje marrin rĂ«ndĂ«si shtesĂ« nĂ« kontekstin e ndryshimeve tĂ« regjimit tĂ« sanksioneve tĂ« Bashkimit Europian gjatĂ« viteve 2025-2026, ku paketat e reja kanĂ« forcuar ndalimin e anashkalimit indirekt tĂ« sanksioneve, kanĂ« zgjeruar pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« e kompanive pĂ«r âdue diligenceâ dhe kanĂ« vendosur theks tĂ« veçantĂ« mbi rolin e ndĂ«rmjetĂ«sve dhe strukturave offshore. News 24
Login
