Partia në pushtet në Japoni, e udhëhequr nga Kryeministrja Sanae Takaichi, parashikohet të ketë fituar zgjedhjet e parakohshme të së dielës me një fitore të thellë.

Një sondazh i fundit nga transmetuesi publik NHK sugjeron se koalicioni i udhëhequr nga Partia Liberale Demokratike (LDP) e Takaichi-t pritet të fitojë dy të tretat e vendeve në Dhomën e Përfaqësuesve të Japonisë.

Kryeministrja e parë femër e vendit kishte kërkuar një mandat të qartë publik duke shpallur zgjedhjet vetëm katër muaj pasi u bë udhëheqëse e partisë.

Suksesi i saj i raportuar është në kontrast të theksuar me dy paraardhësit e saj, nën të cilët partia humbi shumicën parlamentare për shkak të skandaleve të korrupsionit dhe rritjes së kostove.

Takaichi më parë u zotua të jepte dorëheqjen nëse partia e saj nuk arrinte të siguronte shumicën, dhe disa i quajtën zgjedhjet e parakohshme “një bast të madh”.

LDP humbi shumicën në të dy dhomat e parlamentit në vitin 2024, dhe koalicioni i saj dekadash i vjetër me partinë Komeito “u shemb”.

Por popullariteti personal i Takaichi-t duket se e ka ndihmuar partinë, me vlerësimet e miratimit për qeverinë e saj që kryesisht luhaten në mbi 70%.

LDP-ja dhe partneri i saj aktual i koalicionit, Partia e Inovacionit të Japonisë, mund të sigurojnë deri në 366 nga 465 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve, sipas parashikimeve të NHK-së, ndërsa votat vazhdojnë të numërohen.

Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, ka përshëndetur tashmë një "fitore të madhe" për Takaichi-n, duke thënë se "kur Japonia është e fortë, SHBA-të janë të forta në Azi".

Njerëzit në të gjithë Japoninë sfiduan borën për të votuar në zgjedhjet e para të mesit të dimrit në vend në 36 vjet. /Telegrafi/

Estonia po shtyn përpara idenë që ushtarëve rusë që kanë luftuar kundër Ukrainës t’u ndalohet hyrja në Zonën Shengen, një hapësirë ku udhëtohet pa viza dhe e cila mbulon shumicën e shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.

Ideja, e paraqitur në një dokument të brendshëm për diskutim, të cilin e ka parë Radio Evropa e Lirë dhe i cili iu shpërnda kryeqyteteve të BE-së në fund të janarit, u diskutua shkurtimisht kur ministrat e Jashtëm të bllokut evropian u takuan në Bruksel më 29 janar.

Sipas zyrtarëve të BE-së, të cilët folën me REL-in në kushte anonimiteti, ideja u prit pozitivisht nga shtetet anëtare që morën fjalën dhe pati një pajtim të përgjithshëm se puna për këtë dokument do të vazhdojë me ekspertë të çështjeve të brendshme dhe të jashtme në Bruksel.

Megjithatë, zyrtarët pranuan se u ngritën edhe pyetje për shkallën dhe nëse mund të zbatohet parandalimi i hyrjes të një numri kaq të madh njerëzish në BE.

Sipas Talinit, rreth 1.5 milion shtetas rusë kanë marrë pjesë në operacione luftarake në Ukrainë që nga nisja e pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022 - përfshirë këtu edhe forcat e rregullta të Federatës Ruse dhe njësi të tjera, sikurse nga Grupi Wagner.

Nga këta, besohet se 640.000 mbeten ende aktivë, që do të thotë se ka afër 1 milion ish-luftëtarë që janë objektiva potencialë për BE-në.

Rreziku i mundshëm i sigurisë për bllokun përshkruhet qartë në dokument: “Përvoja luftarake dhe përdorimi i dhunës, përfshirë pjesëmarrjen e mundshme në krime lufte dhe mizori të tjera kundër popullatës ukrainase, janë karakteristika të përbashkëta të këtyre individëve. Hyrja e tyre e mundshme dhe prania brenda BE-së jo vetëm që mbart një rrezik të përgjithshëm të krimit të dhunshëm, por përfaqëson një kanal të madh për infiltrimin e krimit të organizuar, lëvizjeve ekstremiste dhe operacioneve armiqësore shtetërore në të gjithë Evropën”.

Gjithashtu, në dokument thuhet se këta individë mund të jenë “një bazë rekrutimi për shërbimet e inteligjencës ruse”.

Dokumenti thotë se ka një lidhje mes ish-luftëtarëve dhe rritjes së dhunës brenda Rusisë, veçanërisht mes rreth 180.000 të burgosurve që u rekrutuan nga burgjet ruse dhe u dërguan në njësite të posaçme ushtarake që luftonin në Ukrainë.

Dokumenti po ashtu vë në pah se “shumë prej të kthyerve kanë kryer krime të rënda”.

“Numri i përgjithshëm i tyre ka arritur nivelin më të lartë në 15 vjet në Rusi në gjysmën e parë të vitit 2025, dhe kjo rritje ka gjasa të lidhet me kthimin masiv të ish-luftëtarëve”, thuhet në dokument, ku shtohet se “liria e lëvizjes së këtyre individëve paraqet një kërcënim të drejtpërdrejtë për të gjithë Zonën Shengen, pavarësisht se nga cili shtet hyjnë. Ata nuk duhet të kenë vend në Evropë”.

Si të ndalohet hyrja e ish-luftëtarëve?

Çështja kryesore është se si të ndalohet hyrja e tyre në BE.

Që në shtator të vitit 2022, BE-ja ka miratuar një vendim për të pezulluar plotësisht marrëveshjen BE–Rusi për lehtësimin e vizave, duke e bërë më të shtrenjtë dhe më të ndërlikuar për shtetasit rusë hyrjen në bllok.

Përveç kësaj, Brukseli ka vendosur sanksione, që nënkuptojnë ndalesa vizash, ndaj gati 2.000 rusëve, që BE-ja thotë se kanë pasur rol në minimin e integritetit territorial të Ukrainës.

Kjo listë përfshin oligarkë, biznesmenë, ministra dhe zyrtarë të lartë ushtarakë.

Propozimi i Estonisë, megjithatë, nuk synon përdorimin e sanksioneve dhe përpjekja për të shënjestruar ish-luftëtarët nuk do të jetë pjesë e paketës së 20-të të sanksioneve të BE-së kundër Kremlinit, e cila pritet të miratohet nga të gjitha shtetet anëtare më vonë gjatë shkurtit.

Në vend të kësaj, Talini po përdor një metodë tjetër: ndalesën e hyrjes në Shengen. Që më 9 janar, Talini e vendosi ndalesën ndaj 261 ish-ushtarëve rusë. Kjo ndalesë pengon individëve që nuk janë nga shtetet e bllokut që të hyjnë në të gjitha vendet e BE-së, përjashtuar nga Qipro dhe Irlanda, si dhe nga shtetet joanëtare të BE-së që janë në Shengen, përkatësisht Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra.

E vlefshme deri në pesë vjet, ndalesa duhet të zbatohet në të gjithë Zonën Shengen dhe jo vetëm në vendin që e ka regjistruar ndalesën në Sistemin e Informacionit Shengen (SIS), siç bëri së voni Estonia me luftëtarët rusë.

Por, ndonëse në parim një vend mund të lëshojë një alarm në gjithë Shengenin, shtetet individuale mund të bëjnë përjashtime dhe, në fund, secili vend i Shengenit është sovran sa i përket vendosjes se kush lejohet të hyjë në territorin e tij.

Për këtë arsye, Estonia po kërkon mbështetje më të gjerë nga BE-ja për këto masa, duke u bërë thirrje “shteteve anëtare të BE-së dhe vendeve të Shengenit që të zbatojnë një ndalesë të plotë hyrjeje në Zonën Shengen, si dhe refuzimin e vizave dhe lejeve të qëndrimit për të gjithë shtetasit rusë që janë të identifikuar se kanë marrë pjesë në luftën e agresionit kundër Ukrainës".

Estonia shtoi po ashtu se “kjo nismë sigurie, kritike për situatën aktuale, kërkon mbështetje urgjente politike dhe praktike, dhe ne u bëjmë thirrje të gjitha palëve të interesuara t’i bashkohen nismës, duke e trajtuar si çështje urgjente dhe të ndihmojnë në përfshirjen e individëve në listën e ndalesës për hyrje në Shengen".

A do ta ndjekin shembullin shtetet e tjera anëtare të BE-së? Me gjasë po. Por, ato gjithashtu e pranojnë se ka vështirësi në këtë drejtim. Njëra nga to është pamundësia për të siguruar të dhëna individuale për secilin ish-luftëtar, me qëllim që të regjistrohen në sistem.

“Disa qindra, madje edhe disa mijëra mund të futen në sistem, por këtu po flasim për gati një milion njerëz”, i tha një diplomat REL-it.

Ndonëse nisma estoneze konsiderohet e sinqertë dhe e dobishme, ekziston edhe një shqetësim brenda bllokut për mbingarkimin e sistemit dhe nxitjen e anëtarëve të tjerë që ta keqpërdorin atë për qëllime politike.

Një ilustrim i kësaj ndodhi verën e kaluar, kur Rumania ia ndaloi hyrjen në Zonën Shengen Ion Cebanit, kryetarit të bashkisë së kryeqytetit të Moldavisë, Kishinjev, duke u thirrur në shqetësime të sigurisë kombëtare.

Ceban është rival i presidentes properëndimore të Moldavisë, Maia Sandu, e cila në atë kohë po përgatiste aleancën e saj politike për zgjedhje parlamentare, të cilat më pas i fitoi zgjedhjet. Ndalesa mbetet ende në fuqi, edhe pse disa kryeqytete të BE-së shprehën shqetësime për natyrën politike të kësaj mase. /REL/

Morgan McSweeney ka dhënë dorëheqjen nga posti i shefit të kabinetit të kryeministrit britanik Keir Starmer, mes pasojave të skandalit të Peter Mandelsonit lidhur me zbulimet e reja për Jeffrey Epsteinin.

“Pas një reflektimi të kujdesshëm, kam vendosur të jap dorëheqjen nga qeveria”, tha McSweeney në deklaratën e dorëheqjes.

Siç raporton BBC, McSweeney pranoi se vendimi për të emëruar Mandelsonin si ambasador të Mbretërisë së Bashkuar në SHBA vitin e kaluar “ishte i gabuar”.

“Vendimi për të emëruar Peter Mandelsonin ishte i gabuar. Ai ka dëmtuar partinë tonë, vendin tonë dhe besimin në vetë politikën”, tha ai.

Të enjten, Starmer tha se ishte i “penduar” që ka besuar “gënjeshtrat” e Mandelsonit dhe e ka emëruar atë ambasador në SHBA, ndërsa presioni ndaj tij u shtua pasi ai pranoi se kishte dijeni për lidhjet e Mandelsonit me Epsteinin, të dënuar për krime seksuale.

Mandelson u shkarkua në muajin shtator, por dosjet e reja për Epsteinin sugjerojnë se ai kishte ndarë informacione konfidenciale me të dënuarin për krime seksuale, kur shërbente si sekretar i biznesit në vitin 2009.

Mandelson gjithashtu ka dhënë dorëheqjen nga Dhoma e Lordëve dhe nga Partia Laburiste. /AA/

Një fotografi tjetër nga dosjet e Epstein tregon një darkë miqësore të vitit 2015, ku morën pjesë disa nga figurat më të fuqishme të Silicon Valley, me Jeffrey Epstein që më vonë u mburr se mbledhja ishte 'e çmendur'.

Imazhi, i publikuar nga Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së, tregon themeluesin e Facebook, Mark Zuckerberg, të ulur në një tavolinë darke së bashku me shefin e SpaceX, Elon Musk, dhe bashkëthemeluesin e PayPal, Peter Thiel, shkruan DailyMail, përcjell Telegrafi.

Çfarë janë në të vërtetë 'dosjet Epstein'?

Sipas mediumit britanik, fotografia iu dërgua me email vetes nga Epstein të hënën, më 3 gusht 2015 - vetëm një ditë pasi ai u mburr se iu bashkua titanëve të teknologjisë për një vakt luksoz.

Epstein gjithashtu kishte një kopje të imazhit të vendosur në kornizë në shtëpinë e tij në apartamentin e tij në Manhattan.

Darka u zhvillua më 2 gusht 2015, sipas emaileve të përfshira në dosje.

Epstein më vonë e përshkroi takimin në një email të 20 gushtit 2015 drejtuar miliarderit Tom Pritzker si 'të çmendur', një përshkrim që është rishfaqur ndërsa shqyrtimi intensifikohet rreth marrëdhënieve të financierit me figura të fuqishme.

Trump ‘përplaset’ me gazetaren e CNN, ndërsa ajo e pyet për të mbijetuarit e abuzimit të Jeffrey Epstein

Ata që përmenden kanë filluar të minimizojnë çdo lidhje me Epstein, rrethi shoqëror i të cilit është zbuluar përmes publikimit nga Departamenti i Drejtësisë të më shumë se tre milionë dokumenteve që lidhen me financierin e turpëruar.

Megjithatë, theksojmë se shfaqja në fotografitë e publikuara në dokumentet e Epstein nuk është provë e ndonjë shkeljeje.

Musk, tani njeriu më i pasur në botë, shfaqet vazhdimisht në dosje, duke përfshirë edhe shkëmbimet e mëparshme të email-eve që sugjerojnë një raport miqësor midis dy viteve para darkës së vitit 2015.

Pavarësisht zbulimeve, Musk ka mohuar vazhdimisht të ketë qenë i afërt me Epstein.

Në një intervistë për Vanity Fair, ai tha: "Nuk më kujtohet ta kem prezantuar Epstein me askënd, pasi nuk e njoh aq mirë sa ta bëj këtë, Epstein është padyshim një njeri i çuditshëm dhe Zuckerberg nuk është një mik i imi".

‘Ndihem si idiot’, thotë Lajçak - teksa komenton publikimin e mesazheve në dosjet Epstein

Ai gjithashtu iu përgjigj X më 31 janar për të hedhur poshtë pretendimet se ai mori pjesë në tubimet e Epstein, duke shkruar: "Nuk kam qenë kurrë në asnjë festë të Epstein dhe kam kërkuar shumë herë ndjekjen penale të atyre që kanë kryer krime me Epstein". /Telegrafi/

Arabia Saudite njoftoi një paketë të madhe investimesh në Siri që përfshin energjinë, aviacionin, pasuritë e paluajtshme dhe telekomunikacionin.

Sipas mediave të huaja, përcjell Telegrafi, Arabia Saudite nisi një fond investimesh në Siri që do të vë në dispocion 7.5 miliardë rialë sauditë (2 miliardë dollarë – 1.7 miliardë euro) për të zhvilluar dy aeroporte në qytetin sirian të Alepos në faza të shumëfishta, tha të shtunën Ministri i Investimeve i Arabisë Saudite Khalid al-Falih.

Fondi Elaf synon të financojë projekte në shkallë të gjerë në Siri me pjesëmarrjen e investitorëve privatë sauditë, shtoi al-Falih.

Në aviacionin civil, transportuesi saudit flynas dhe Autoriteti Sirian i Aviacionit Civil nënshkruan një marrëveshje për të krijuar një linjë ajrore të re, "flynas Syria".

Ndërmarrja e përbashkët do të jetë 51 përqind në pronësi të palës siriane dhe 49 përqind nga flynas, me operacionet që pritet të fillojnë në tremujorin e katërt të vitit 2026, tha kompania.

Operatori më i madh i telekomunikacionit në Arabinë Saudite, STC, do të investojë gjithashtu më shumë se tre miliardë rialë (799.96 milionë dollarë – rreth 677 milionë euro) për të “forcuar infrastrukturën e telekomunikacionit dhe për të lidhur Sirinë në nivel rajonal dhe ndërkombëtar përmes një rrjeti me fibra optike që shtrihet në më shumë se 4,500 kilometra”, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve.

Siç theksojnë mediat, investimet e fundit shënojnë njoftimin më të madh të tillë që kur SHBA-të hoqën sanksionet ndaj Sirisë në dhjetor.

“Ne përgëzojmë marrëveshjet e investimeve saudite-siriane të shpallura këtë javë. Partneritetet strategjike në aviacion, infrastrukturë dhe telekomunikacion do të kontribuojnë ndjeshëm në përpjekjet e rindërtimit të Sirisë”, tha Tom Barrack, i dërguari i SHBA-së në Siri, në X.

Vitin e kaluar, Riadi njoftoi 6.4 miliardë dollarë (rreth 5.4 miliardë euro) investime, të ndara në 47 marrëveshje me më shumë se 100 kompani saudite që punojnë në pasuri të paluajtshme, infrastrukturë dhe telekomunikacion.

Të dy palët nënshkruan gjithashtu një memorandum mirëkuptimi dhe një marrëveshje të përbashkët zhvillimi me ACWA Power të Arabisë Saudite dhe Kompaninë Saudite të Transmisionit të Ujit, duke përcaktuar një plan rrugor për bashkëpunim në sektorin e ujit.

“Kemi hartuar plane për të ngritur një impiant shkripëzimi të ujit të detit, me qëllim që të sjellim ujë të freskët nga bregu sirian në jug të vendit”, ka thënë ministri i Energjisë i Sirisë, Mohamed al-Bashir. /Telegrafi/

Ndërsa akulli i Arktikut po shkrihet dhe tensionet gjeopolitike po rriten, krahu verior i NATO-s po shfaqet si një nga “teatrot” më të rëndësishme dhe të neglizhuara të aleancës.

Dhe Evropa tani po përballet me një të vërtetë të hidhur: është strategjikisht e papërgatitur për të luajtur një rol në një rajon që pritet të bëhet një korridor kyç ushtarak dhe ekonomik, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.

Sipas tij, shumica e aleatëve evropianë mund të mos jenë pajtuar me politikën agresive të presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump për Arktikun, por shumica duket se pajtohen me thelbin e mesazhit të tij: Arktiku ka nevojë për vëmendje të veçantë, dhe ka nevojë për të shpejt.

Problemi i tyre: atyre u mungojnë si doktrinat ashtu edhe aftësitë ushtarake të nevojshme për t'i zbatuar ato.

Në nivel ushtarak, Arktiku është thelbësor për mbrojtjen e Atlantikut të Veriut, veçanërisht duke pasur parasysh se flota veriore e Rusisë i tejkalon në numër kapacitetet e NATO-s.

Gara që po bëhet më e nxehtë se kurrë: Pse Rusia, Kina dhe SHBA-të e kanë në shënjestër Arktikun?

"Kur flasim për mbrojtjen e Mbretërisë së Bashkuar, hendeku midis Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar në veçanti është shumë, shumë i rëndësishëm", ka thënë për Euronews, Anthony Heron, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin Arktik.

Sipas tij, "çdo forcë ose ushtri kundërshtare që do t'i afrohet Mbretërisë së Bashkuar ka shumë të ngjarë të vijë nga rajoni i Arktikut".

Monitorimi i asaj hapësire, shtoi ai, varet nga ndërgjegjësimi i vazhdueshëm për domenin në të gjithë një rajon të gjerë, me popullsi të pakët dhe “armiqësor ndaj mjedisit”.

Dhe ky ndërgjegjësim nuk ka të bëjë vetëm me veprimet ushtarake.

Nën akull shtrihet infrastruktura që mbështet ekonomitë moderne: kabllot nënujore dhe linjat e energjisë që mbajnë vëllime të mëdha të dhënash midis Evropës dhe Amerikës së Veriut, të cilat janë objektiva tërheqëse për spiunazh dhe sabotim.

Projektet e tjera të kabllove Arktike në proces përfshijnë “Far North Fiber”, e cila synon të lidhë Japoninë me Evropën përmes Kalimit Veriperëndimor, dhe “Polar Connect”, e cila planifikon të ofrojë lidhje të sigurt përmes Arktikut me Azinë dhe Amerikën e Veriut.

"Ndërgjegjësimi për rëndësinë dhe aftësia për të gjurmuar nëndetëset në Arktik janë çelësi për të siguruar që këto kabllo nënujore dhe linja energjie të jenë të sigurta", vlerëson Heron. "Nëse do të priteshin linja të tilla, do të ishte katastrofike për ekonominë".

Ndryshimi i klimës po krijon gjithashtu rrugë të reja transporti përmes Arktikut, të cilat do të shkurtonin ndjeshëm kohën e tranzitit krahasuar me kanalet e Suezit dhe Panamasë.

Por ato gjithashtu prezantojnë një shtresë të re të konkurrencës strategjike.

Trump thotë se ka arritur një 'marrëveshje kornizë' për Grenlandën - pezullon tarifat për evropianët

Rusia, thekson Heron, ka të ngjarë të zgjerojë praninë e saj ushtarake për të mbrojtur këto korsi, duke rritur rreziqet për NATO-n nëse nuk arrin të përgjigjet.

"Nëse rrimë duarkryq dhe humbasim mundësinë", paralajmëron ai, duke shtuar se "kjo me të vërtetë do të shkaktojë trazira ekonomike".

Problemi i kapaciteteve

Megjithatë, pavarësisht rëndësisë në rritje të rajonit, pozicioni i NATO-s në Arktik mbetet i pabarabartë dhe shumë i varur nga SHBA-ja - dhe Grenlanda është një shembull konkret.

"Kur flasim për Grenlandën, është kryesisht një prani amerikane për sa i përket satelitëve", thotë Heron, edhe pse ishulli është "shumë, shumë mirë i vendosur për sa i përket ndërgjegjësimit për domenin dhe zbulimit të hershëm të kërcënimeve", veçanërisht për gjurmimin e lëvizjeve ruse përmes boshllëkut GIUK.

Kjo mbështetje përforcon një problem më të gjerë strukturor.

Ndërsa Danimarka, Suedia dhe Norvegjia kanë investuar prej kohësh në forcat e motit të ftohtë - Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s për Evropën muajin e kaluar i përshkroi aftësitë e tyre si "të jashtëzakonshme" dhe "të pozicionuara në mënyrë unike për të forcuar sigurinë veriore të NATO-s dhe Arktikun" – por aleatët e tjerë evropianë po mbeten prapa.

"Shtetet fqinje të Arktikut, dhe kjo përfshin Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, nuk kanë një doktrinë specifike arktike", tha Heron.

Më thelbësisht, dekada të tëra investimesh të pamjaftueshme nga aleatët e NATO-s nënkuptojnë se aktualisht ka pak kapacitete moderne të vendosura në Arktik, dhe thjesht zhvendosja e aseteve dhe burimeve atje nga teatro të tjerë nuk është e mundur për shkak të kushteve të vështira.

Dhe ndërsa NATO nuk mban një prani gjatë gjithë vitit në Arktik, Rusia ka rreth 30-40 baza të specializuara dhe fusha ajrore të përmirësuara të shpërndara rreth territorit të saj arktik.

"Jo çdo kapacitet që keni diku tjetër mund të transpozohet thjesht në Arktik dhe të funksionojë atje", thekson për Euronews, Verineia Codrean, shefe e strategjisë në Euroatlas.

Kompania e saj, e cila ka kontrata me shumë qeveri evropiane, prodhon automjete të përparuara autonome nënujore me qëndrueshmëri deri në 16 javë.

Kjo për shkak se i ftohti ekstrem i Arktikut, mbulesa e akullit dhe largësia e tij degradojnë të gjitha sistemet që funksionojnë mirë në mjedise më të buta, nga dronët dhe sensorët deri te pajisjet e komunikimit dhe navigimi bazë.

Problemi i investimeve

Arktiku, i cili mbulon afërsisht 4% të sipërfaqes së Tokës, imponon kufizime serioze teknike.

"Nëse shikoni një zonë si Grenlanda ose Poli i Veriut, nuk ka infrastrukturë fikse", thotë për Euronews, James Campion, CEO dhe bashkëthemelues i kompanisë suedeze të teknologjisë së thellë 6G TERASi. "Çdo forcë mbrojtëse që vepron në zonë duhet të sjellë të gjitha ato pajisje me vete".

Edhe vendosja e komunikimeve mund të bëhet një ndërmarrje e madhe logjistike. Kullat tradicionale ushtarake të radios të përdorura nga ushtria mund të zgjasin orë të tëra për t'u montuar dhe kërkojnë që ekipe të mëdha të vendosen në kushte të vështira.

Kompania e Campion ofron një sistem që kombinon pajisje të lehta radioje me platforma dronësh që do të kërkonin vetëm një person për t'u vendosur - megjithëse mbetet eksperimental dhe me rreze të kufizuar veprimi.

Ajo do të vendoset për herë të parë në mars me qëllim që më pas të rritet rrezen e veprimit të sistemit.

Moti i ftohtë gjithashtu shkurton qëndrueshmërinë.

Ngrica mund të imobilizojë dronët brenda pak minutash, bateritë shkarkohen me shpejtësi dhe madje edhe kabllot mund të bëhen të brishta dhe të këputen.

Alternativa do të ishte përdorimi i shërbimeve të bazuara në satelit të cilat mund të ofrojnë shtrirje, por ato sjellin dobësitë e tyre.

"Këto sisteme fillojnë të vihen nën kërcënim", mendon Campion, "dhe ato janë gjithashtu nën kontrollin e palëve të treta që mund të jenë ose jo në përputhje me interesat tona."

Por kjo është vetëm maja e ajsbergut.

Sfidat bëhen edhe më të mprehta për aftësitë që nevojiten nën mbulesën e akullit.

Lundrimi pranë polit magnetik është i vështirë, komunikimi është i ndërprerë dhe rishfaqja mund të jetë e pamundur për periudha të gjata për shkak të mbulesës së akullit, tha Codrean.

"Në Arktik, 24 orë nuk të çojnë aq larg", tha ajo.

Sistemet që konsiderohen me rreze të gjatë veprimi diku tjetër mezi arrijnë të gjejnë sipërfaqen e asaj që nevojitet në Arktik.

Kjo për shkak se dronët zakonisht duhet të kthehen në sipërfaqe ose të kalojnë pranë sensorëve për të transferuar të dhënat që kanë mbledhur.

"Nëse ai aset nuk është në gjendje të shkojë shumë larg dhe duhet të rimbushet çdo dy ditë, atëherë duhet ta riktheni. Dhe ku do ta rikthenit nëse ka akull përreth jush? Nëse duhet ta riktheni në pikën tuaj të fillimit, nuk mund të shkojë aq larg".

Platformat e reja, të tilla si automjetet autonome nënujore të mundësuara nga “qelizat e karburantit me hidrogjen”, mund të funksionojnë për javë ose edhe muaj nën akull, por këto aftësi janë ende në fillimet e tyre.

Dhe ndoshta është nën akull që kapacitetet e reja janë më të nevojshme, sipas Codrean, sepse kabllot e reja që do të vendosen do të kërkojnë hartëzim bazë të shtratit të detit.

"E ardhmja e sigurisë së Arktikut do të vendoset nën ujë, jo në ajër ose mbi akull", i tha ajo Euronews.

Autonomia strategjike evropiane, shtoi ajo, "nuk do të ndërtohet vetëm përmes diplomacisë, por përmes aftësive të vazhdueshme nënujore".

Në këtë drejtim, ka shenja se qeveritë evropiane po fillojnë ta shohin rajonin shumë më strategjikisht.

Franca, për shembull, publikoi një strategji mbrojtëse për Arktikun vitin e kaluar, duke reflektuar një njohje gjithnjë e në rritje se Arktiku ofron avantazhe ushtarake dhe ekonomike afatgjata.

Por, duke vepruar kështu, do të kërkohen kompromise të vështira.

"Realiteti brutal është se do të duhen investime të konsiderueshme", tha Heron. "Kjo padyshim do të tërheqë natyrshëm fondet nga fusha të tjera me të cilat publiku i NATO-s mund të jetë i pakënaqur". /Telegrafi/

Traktati i fundit dypalësh i mbetur midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë që kufizon armët strategjike bërthamore ka skaduar të enjten, duke i lënë të dy vendet pa kontroll mbi arsenalet e tyre bërthamore.

Traktati i Ri për Reduktimin e Armëve Strategjike (New START) u nënshkrua në vitin 2010 nga presidenti i SHBA-së, Barack Obama, si dhe homologu i tij rus, Dmitry Medvedev.

Sipas dispozitave të tij, të dy vendet u zotuan të zvogëlonin forcat strategjike bërthamore dhe hapën derën për inspektime të gjera në vend për të “verifikuar pajtueshmërinë”, përcjell Telegrafi.

Pakti midis Uashingtonit dhe Moskës, i njohur zyrtarisht si Traktati mbi Masat për Reduktimin dhe Kufizimin e Mëtejshëm të Armëve Strategjike Ofensive, kufizoi secilën palë në jo më shumë se 1,550 koka bërthamore në jo më shumë se 700 raketa dhe bombardues - të vendosura dhe të gatshme për përdorim.

Ai fillimisht duhej të skadonte në vitin 2021, por u zgjat për pesë vjet të tjera.

Pakti gjithashtu parashikoi inspektime gjithëpërfshirëse në vend për të verifikuar pajtueshmërinë, por këto përfunduan në vitin 2020 për shkak të pandemisë COVID-19 dhe nuk rifilluan kurrë.

Në shkurt të vitit 2023, presidenti rus Vladimir Putin pezulloi pjesëmarrjen e Moskës, duke thënë se Kremlini nuk mund të lejonte inspektimet e SHBA-së në vendet e saj bërthamore në një kohë kur Uashingtoni dhe aleatët e saj në NATO e kanë deklaruar hapur humbjen e Moskës në Ukrainë si qëllimin e tyre.

Në të njëjtën kohë, Kremlini theksoi se nuk po tërhiqej plotësisht nga pakti, duke u zotuar të respektonte kufizimet e tij për armët bërthamore.

Në shtator të vitit 2025, Putini deklaroi përsëri gatishmërinë e tij për t'iu përmbajtur kufizimeve të armëve bërthamore për një vit tjetër dhe i kërkoi Uashingtonit të ndiqte një shembull të tillë.

Ai madje tha se lejimi i skadimit të marrëveshjes së re START do të ishte "destabilizues" dhe mund të nxiste përhapjen e armëve bërthamore.

"Për të shmangur provokimin e një gare të mëtejshme strategjike të armëve dhe për të siguruar një nivel të pranueshëm parashikueshmërie dhe përmbajtjeje, ne besojmë se është e justifikuar të përpiqemi të ruajmë status quo-në e vendosur nga Traktati i ri START gjatë periudhës aktuale, mjaft të trazuar", deklaroi Putin mes kërcënimeve të shumta të Moskës për të përdorur armë bërthamore taktike kundër vendeve të NATO-s në sfondin e luftës së Rusisë kundër Ukrainës.

Obama, i cili nënshkroi START-in e Ri ndërsa ishte në detyrë, tha se skadimi i tij "do të zhdukte pa kuptim dekada diplomacie dhe mund të nxiste një garë tjetër armatimesh që e bën botën më pak të sigurt".

Nëntë nga dhjetë armë bërthamore në duart e Rusisë dhe SHBA-së

Rusia dhe SHBA-ja së bashku zotërojnë rreth 90% të të gjitha armëve bërthamore.

Të dy vendet po zbatojnë programe të gjera modernizimi në të tri degët e “triadave të tyre bërthamore” (tokë, det dhe ajër) që mund të rrisin madhësinë dhe diversitetin e arsenaleve të tyre në të ardhmen.

Putin ka kërcënuar vazhdimisht të përdorë armë bërthamore kundër Ukrainës që nga fillimi i pushtimit të plotë të Moskës në vitin 2022, duke thënë se ishte i përgatitur të përdorte "të gjitha mjetet" për të mbrojtur interesat e saj të sigurisë.

Madje në vitin 2024, ai nënshkroi gjithashtu një doktrinë bërthamore të rishikuar që ul pragun për përdorimin e armëve bërthamore.

Në nëntor 2024 dhe më pas në janar të këtij viti, Rusia sulmoi Ukrainën me një version konvencional të raketës së saj të re balistike me rreze të mesme veprimi Oreshnik – dhe jo vetëm këtë herë.

Në të njëjtën kohë, presidenti i SHBA-së Donald Trump aludoi në planet e Uashingtonit për të rifilluar testet nëntokësore të shpërthimit bërthamor.

"Ne do të bëjmë disa testime", tha Trump. "Vende të tjera e bëjnë. Nëse do ta bëjnë ata, do ta bëjmë edhe ne".

Por presidenti i SHBA-së nuk ofroi më shumë detaje.

SHBA-të kanë investuar shumë në modernizimin e arsenalit të tyre bërthamor, duke përfshirë Sentinel, raketën balistike dhe raketore ndërkontinentale të gjeneratës së ardhshme të Forcave Ajrore të SHBA-së dhe B-21, bombardues strategjikë me rreze të gjatë veprimi të projektuar për të depërtuar në mbrojtjet ajrore të përparuara dhe për të mbajtur armë si konvencionale ashtu edhe bërthamore.

Vetëm disa ditë pasi u kthye në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit të kaluar, Trump zbuloi qëllimet e tij për sistemin shumështresor, që synon t’i kundërvihet kërcënimeve ajrore të "gjeneratës së ardhshme" ndaj SHBA-së, duke përfshirë raketat balistike dhe ato të lundrimit.

Programi i ardhshëm i mbrojtjes "Kupola e Artë" për herë të parë do të vendosë armët amerikane në hapësirë dhe do të jetë "plotësisht funksionale" para përfundimit të mandatit të Trump, tha ai.

“Lojtari i ri”

Kina nuk ka qenë kurrë palë në asnjë nga marrëveshjet e kontrollit të armëve bërthamore, as në Luftën e Ftohtë dhe as më pas, por ka më shumë se dyfishuar arsenalin e saj gjatë dekadës së fundit.

Pekini ka një arsenal dukshëm më të vogël prej 600 kokash bërthamore, shumë pak prej të cilave janë të vendosura dhe gati për përdorim, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë (FAS).

Në krahasim, FAS vlerëson arsenalin amerikan në 5,177, duke përfshirë kokat bërthamore të grumbulluara dhe të nxjerra nga përdorimi, dhe atë të Rusisë në 5,459.

Por arsenali bërthamor i Kinës po rritet më shpejt se i çdo vendi tjetër, me rreth 100 koka të reja bërthamore në vit që nga viti 2023, sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.

"Në varësi të mënyrës se si vendos të strukturojë forcat e saj, Kina potencialisht mund të ketë të paktën po aq ICBM sa Rusia ose SHBA-të deri në fund të dekadës", tha SIPRI, përcjell Telegrafi.

Vitin e kaluar Trump tha se donte që Kina të ishte pjesë e kontrollit të armëve dhe vuri në dyshim pse SHBA-të dhe Rusia duhet të ndërtojnë armë të reja bërthamore duke pasur parasysh se kishin mjaftueshëm për të shkatërruar botën shumë herë.

"Nëse ka ndonjëherë një kohë kur ne kemi nevojë për armë bërthamore si lloji i armëve që po ndërtojmë dhe që Rusia ka dhe që Kina ka në një masë më të vogël, por do të ketë, kjo do të jetë një ditë shumë e trishtueshme", tha ai në shkurt të vitit të kaluar.

E të mërkurën, vetëm disa orë para se të skadonte traktati i Ri START midis Uashingtonit dhe Moskës, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, përsëriti se çdo marrëveshje bërthamore me Rusinë duhet të përfshijë Kinën.

“Presidenti ka qenë i qartë në të kaluarën se për të pasur kontroll të vërtetë të armëve në shekullin e 21-të, është e pamundur të bëhet diçka që nuk e përfshin Kinën, për shkak të rezervave të tyre të mëdha dhe në rritje të shpejtë”, u tha Rubio gazetarëve.

Por Pekini hodhi poshtë idenë e të qenit pjesë e çdo traktati të ri.

“Pozicioni i Kinës në një negociatë trepalëshe me SHBA-në dhe Rusinë mbi kontrollin e armëve bërthamore është i qartë”, tha zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze, Lin Jian.

“Fuqia bërthamore e Kinës nuk është aspak në të njëjtin nivel me atë të SHBA-së. Nuk është as e drejtë dhe as e arsyeshme t'i kërkohet Kinës të bashkohet me negociatat për çarmatimin bërthamor në këtë fazë”, deklaroi ai.

Në vend të kësaj, Pekini bëri thirrje që të gjitha fuqitë bërthamore të miratojnë një politikë “mospërdorimi si i pari”, një angazhim për të mos filluar kurrë luftë bërthamore, duke i rezervuar armë të tilla vetëm për t'u hakmarrë kundër një sulmi bërthamor.

Si Uashingtoni ashtu edhe Moska i kanë hedhur poshtë thirrjet.

Fuqitë bërthamore evropiane

Në përgjigje, Rusia tha se forcat bërthamore të anëtarëve të NATO-s, Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës, duhet të jenë gjithashtu të hapura për negociata, të cilat këto vende i refuzojnë, veçanërisht që nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia.

Franca ka arsenalin më të madh bërthamor në Evropë me 290 armë - pothuajse të gjitha të gatshme për luftim.

Në tetor 2025, Parisi prezantoi një version të modernizuar të raketës së saj balistike strategjike M51 të lëshuar nga nëndetëset, një "moment i rëndësishëm" në zhvillimin e pengesës bërthamore me bazë oqeanike të vendit, tha Ministria Franceze e Forcave të Armatosura.

Versioni i tretë dhe i fundit i M51 ka koka bërthamore të reja, si dhe rreze veprimi, saktësi dhe aftësi të përmirësuar për të depërtuar në mbrojtjet e armikut, tha ministria në një deklaratë me email.

Ndërsa Mbretëria e Bashkuar, me më pak se 250 koka bërthamore, është zotuar gjithashtu të rrisë aftësitë e saj bërthamore detare duke ndërtuar katër nëndetëse të reja me raketa balistike me energji bërthamore.

Në korrik të vitit të kaluar, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar njoftuan Deklaratën e Northwood, një marrëveshje historike që zgjeron fushën e bashkëpunimit dypalësh bërthamor në një shkallë të paparë.

Të dy vendet u angazhuan jo vetëm për thellimin e dialogut teknik dhe politik, por edhe për të eksploruar koordinimin e forcave të tyre bërthamore.

Duke ruajtur vendimmarrjen kombëtare, deklarata sinjalizon për herë të parë se Parisi dhe Londra janë të përgatitura të përafrojnë qëndrimet e tyre strategjike në mënyra të reja për t'iu kundërvënë kërcënimeve të mëdha bërthamore dhe jo-bërthamore ndaj Evropës. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se lufta Rusi-Ukrainë mund të zgjidhet në të ardhmen e afërt.

Ai i bëri këto komente të enjten gjatë një fjalimi në Mëngjesin Kombëtar të Lutjeve, sipas një korrespondent të Ukrinform, përcjell Telegrafi.

"Po punoj shumë për t'i dhënë fund asaj lufte [në Sudan]. Jemi shumë afër përfundimit të saj. Kjo do të jetë e nënta nëse nuk e arrijmë së pari [luftën] Rusi-Ukrainë, por po punojmë shumë për t'i dhënë fund të gjithë asaj lufte. Jemi shumë afër përfundimit të saj", tha Trump duke folur për konfliktin në Sudan.

Trump gjithashtu theksoi rëndësinë e arritjes së paqes përmes forcës.

"Të bekuar janë paqebërësit. […] Por unë mendoj se mund të kesh paqe vetëm përmes forcës. Nëse nuk ke forcë, paqja është shumë e vështirë. Dhe ne kemi forcë", tha ai.

Trump renditi luftërat që ai beson se ka ndihmuar t'i japë fund.

"Brenda një viti, kam përfunduar tetë luftëra të ashpra, si në Kamboxhia dhe Tajlandë, në Kosovë dhe Serbi, në Pakistan dhe Indi, në Izrael dhe Iran, në Armeni dhe Azerbajxhan", tha ai.

Sipas Trump, udhëheqësi rus Vladimir Putin u habit se si arriti të zgjidhte konfliktin midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, diçka për të cilën udhëheqësi i Kremlinit dyshohet se kishte punuar për dhjetë vjet.

"E bëra. Dy udhëheqës vërtet të mirë. E vetmja gjë që dinin ishte të luftonin me njëri-tjetrin. Ata luftonin me njëri-tjetrin për shumë vite. Kjo është e gjitha që dinin. Dhe e zgjidhëm shumë shpejt", shtoi Trump.

Ai tha gjithashtu se një marrëveshje historike paqeje midis Republikës Demokratike të Kongos dhe Ruandës ishte nënshkruar në Uashington disa muaj më parë, e cila "siguron rrugën e parë drejt paqes për t'i dhënë fund një konflikti 30-vjeçar jashtëzakonisht të dhunshëm". /Telegrafi/

Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, është nisur për në kryeqytetin e Omanit, Muscat, në krye të një delegacioni diplomatik për "bisedime bërthamore" me SHBA-në që do të mbahen të premten, tha zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane.

SHBA-të dhe Irani kanë rënë dakord të zhvillojnë bisedime në Oman të premten, thanë zyrtarët e të dyja palëve, edhe pse ato mbeten në mosmarrëveshje për shkak të këmbënguljes së Uashingtonit se negociatat duhet të përfshijnë arsenalin raketor të Teheranit dhe premtimin e Iranit për të diskutuar vetëm programin e tij bërthamor.

Irani do të angazhohet në bisedime "me autoritet dhe me qëllim arritjen e një mirëkuptimi të drejtë, të pranueshëm reciprokisht dhe dinjitoz mbi çështjen bërthamore", tha zëdhënësi Esmail Baghaei të enjten.

"Shpresojmë që pala amerikane të marrë pjesë gjithashtu në këtë proces me përgjegjësi, realizëm dhe seriozitet", shtoi Baghaei.

Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, u tha gazetarëve të enjten se Presidenti Donald Trump po shqyrton bisedimet e së premtes për të përcaktuar nëse mund të arrihet një marrëveshje me Iranin.

“Ndërsa këto negociata po zhvillohen, do t’i kujtoja regjimit iranian se presidenti ka shumë mundësi në dispozicion, përveç diplomacisë, si komandanti i përgjithshëm i ushtrisë më të fuqishme në historinë e botës”, tha ajo.

Kjo përpjekje delikate diplomatike vjen mes tensioneve të larta, ndërsa SHBA-të po ndërtojnë forca në Lindjen e Mesme dhe aktorët rajonalë kërkojnë të shmangin një përballje ushtarake që shumë njerëz kanë frikë se mund të përshkallëzohet në një luftë më të gjerë. /Telegrafi/

Një stuhi e fuqishme ka shkaktuar kaos në Spanjë dhe Portugali, duke përmbytur qytete, mbyllur autostrada dhe paralizuar transportin ajror e hekurudhor.

Të paktën një person ka humbur jetën në juglindje të Portugalisë pasi u mor nga rrjedha e fortë e ujit, ndërsa mijëra banorë janë evakuuar nga zonat e rrezikuara.

Në Andalusi, reshjet e rrëmbyeshme dhe erërat deri në 100 km/orë kanë shkaktuar rrëshqitje dheu dhe dëme në ndërtesa historike, përfshirë kullën ikonike Giralda në Sevilje.

Në provincën e Malagas u raportuan edhe lëkundje sizmike të pazakonta, që autoritetet lokale i lidhin me lëvizje nëntokësore të ujërave pas reshjeve intensive.

Situata ka shkaktuar kaos në Madrid, ku u mbyll autostrada pranë aeroportit Barajas dhe u raportuan përmbytje edhe në stacionet e metrosë.

Në Cadiz dhe Setubal, pamjet dramatike tregojnë rrugë të shndërruara në lumenj dhe banorë të shpëtuar me mjete emergjente.

Qindra ushtarë janë angazhuar për ndihmë, ndërsa shkollat dhe linjat hekurudhore janë mbyllur në disa rajone.

Autoritetet paralajmërojnë se moti ekstrem pritet të vazhdojë, duke rikthyer frikën nga përmbytjet shkatërrimtare të viteve të fundit. /Telegrafi/

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka deklaruar se raundi i ardhshëm i bisedimeve të paqes me Rusinë mund të mbahet në SHBA.

Zelensky në platformën Telegram tha se “takime të mëtejshme janë planifikuar për të ardhmen e afërt, me gjasë në Amerikë”.

“Sot mora një raport nga ekipi ynë negociator pas dy ditësh takimesh dhe bisedimesh në Emirate me palën amerikane dhe atë ruse. E pres ekipin në Kiev për një raport të plotë. Shumë aspekte nuk mund të diskutohen në telefon. Nga ajo që tashmë mund të thuhet, takime të mëtejshme janë planifikuar për të ardhmen e afërt, me gjasë në Amerikë”, shkroi ai.

Zelensky rikonfirmoi gatishmërinë e Ukrainës për t’u angazhuar në formate “që realisht e afrojnë paqen dhe e bëjnë atë të besueshme dhe afatgjatë, duke ia hequr Rusisë çdo oreks për të vazhduar luftën”.

“Është e rëndësishme që kjo luftë të përfundojë në një mënyrë që Rusia të mos shpërblehet për agresionin e saj. Ky është një nga parimet kyçe që rikthen dhe garanton siguri të vërtetë. I falënderoj të gjithë partnerët tanë që na mbështesin në këtë”, tha ai.

Të mërkurën dhe të enjten, Rusia, Ukraina dhe SHBA-ja zhvilluan një takim dyditor për zgjidhjen e çështjes ukrainase në kryeqytetin Abu Dhabi të Emirateve të Bashkuara Arabe.

Në përfundim, palët ranë dakord të kryejnë shkëmbimin e parë të robërve të luftës pas pesë muajsh, i cili u realizua menjëherë.

Një komunikatë e përbashkët mbi rezultatet e takimit i përshkroi diskutimet si “konstruktive” dhe “të përqendruara në mënyra për të krijuar kushtet për arritjen e një paqeje të qëndrueshme”. /AA/

Një burrë i moshuar italian është nën hetim si pjesë e një hetimi nga prokurorët në Milano për individë që dyshohet se i paguanin anëtarëve të ushtrisë serbe të Bosnjës për udhëtime në Sarajevë, në mënyrë që ata të vrisnin qytetarë gjatë rrethimit katërvjeçar të qytetit në vitet 1990.

Sipas The Guardian, përcjell Telegrafi, 80-vjeçari po hetohet me akuzën e vrasjes së rëndë, tha një burim pranë çështjes për Guardian.

Burri, një ish-shofer kamioni nga rajoni verior italian i Venetos, është i dyshuari i parë që vihet nën hetim që nga fillimi i hetimit në nëntor.

Sipas raportimeve në shtypin italian, ai dyshohet se është mburrur për "kryerjen e kësaj gjuetie".

Avokati nga Beogradi thotë se u arrestua "sepse ka prova për pjesëmarrjen e Vuçiqit në 'Sarajevo Safari'"

Më shumë se 10,000 njerëz u vranë në Sarajevë nga bombardimet dhe zjarri i snajperëve midis viteve 1992 dhe 1996 në rrethimin më të gjatë në historinë moderne, pasi Bosnja dhe Hercegovina shpalli pavarësinë nga Jugosllavia.

Dhe snajperët ishin ndoshta elementi më i frikshëm i jetës nën rrethim, sepse ata vrisnin njerëz në rrugë, përfshirë fëmijë, rastësisht.

Sarajeva ndodhet në një hapësirë të rrethuar nga male, gjë që e bëri sulmin ndaj saj veçanërisht të lehtë.

Grupe italianësh dhe njerëzish të kombësive të tjera, të ashtuquajtur "turistë snajperë", dyshohet se kanë marrë pjesë në masakër pasi u kanë paguar shuma të mëdha parash ushtarëve që i përkisnin ushtrisë së Radovan Karaxhiqit, ish-liderit serb të Bosnjës, i cili në vitin 2016 u shpall fajtor për gjenocid dhe krime të tjera kundër njerëzimit, për t'u transportuar në kodrat përreth Sarajevës në mënyrë që të mund “të qëllonin njerëzit për kënaqësi”.

Hetimi në Itali filloi nga një padi ligjore e paraqitur nga Ezio Gavazzeni, një shkrimtar me bazë në Milano i cili mblodhi prova mbi akuzat, si dhe një raport të dërguar prokurorëve nga ish-kryetarja e bashkisë së Sarajevës, Benjamina Kariq.

Mediumi britanik shkruan rreth “pjesëmarrjes së Vuçiqit në ‘safari snajperësh’ që vrisnin civilë në Sarajevë”

Gavazzeni tha se kishte lexuar për herë të parë raportet rreth turistëve të dyshuar snajperë në shtypin italian në vitet 1990, por vetëm kur pa “Sarajevo Safari”, një dokumentar i vitit 2022 nga regjisori slloven Miran Zupaniq, filloi të hetonte më tej.

Në dokumentar, një ish-ushtar serb dhe një kontraktor thanë se grupe perëndimorë do të qëllonin popullsinë civile nga kodrat përreth Sarajevës. Pretendimet janë mohuar me forcë nga veteranët serbë të luftës.

Duke folur për Guardian në nëntor, Gavazzeni tha se të dyshuarit italianë do të takoheshin në qytetin verior të Triestes dhe do të udhëtonin për në Beograd, nga ku ushtarët serbo-boshnjakë do t'i shoqëronin ata në kodrat e Sarajevës.

"Kishte një trafik turistësh lufte që shkonin atje për të qëlluar njerëz", tha ai. "Unë e quaj indiferencë ndaj së keqes". /Telegrafi/

Në vitin 2025, Skoda Auto prodhoi 1,065,000 makina në të gjithë botën.

Kjo është 15% më shumë se një vit më parë dhe rezultati më i mirë për markën në gjashtë vitet e fundit, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

Sipas tyre, fabrika kryesore në Mlada Boleslav prodhoi 605,600 makina dhe gjithashtu montoi mbi 329,000 sisteme baterish për makinat elektrike dhe hibridet plug-in Skoda, si dhe modele të tjera të Grupit Volkswagen.

Në përgjithësi, kompania prodhoi gjithashtu mbi 1,030,000 transmisione dhe më shumë se 500,000 motorë.

Në segmentin e automjeteve elektrike, që nga janari i vitit 2025, janë prodhuar 112,500 crossover kompakte Elroq, dhe prodhimi i Enyaq më të madh arriti në rreth 77,000 njësi.

Skoda thekson se fabrika në Mlada Boleslav mbetet e vetmja në Grupin Volkswagen ku si modelet me motor djegieje ashtu edhe ato plotësisht elektrike montohen në një linjë të vetme prodhimi.

"Për herë të parë në gjashtë vjet, kemi tejkaluar shifrën e 1,000,000 makinave Skoda të prodhuara. Ky është një arritje e madhe dhe rezultat i punës së koordinuar të ekipeve tona të prodhimit", ka thënë Anëtari i Bordit për Prodhimin dhe Logjistikën, Andreas Dick.

Fabrika në Kvasiny rriti vëllimin e prodhimit në 301,500 makina krahasuar me 248,000 vitin e kaluar. Prodhimi në Indi u dyfishua në 73,800 makina falë lansimit të crossover-it të ri Kylaq.

Përveç kësaj, Skoda hapi një fabrikë të re në Vietnam në bashkëpunim me Thanh Cong Group, ku 2,500 makina Slavia dhe Kushaq u montuan nga kompletet e furnizuara nga India. /Telegrafi/

Sipas të dhënave nga Omdia, Apple ishte “mbreti i botës” së telefonave inteligjentë vitin e kaluar, me një rekord prej 240.6 milionë njësish të dërguara dhe një pjesë tregu prej 19%.

Ajo e mposhti shumë ngushtë Samsung-un me 239.1 milionë dërgesa.

Është interesante se si Apple ashtu edhe Samsung i rritën dërgesat e tyre me saktësisht 7% krahasuar me vitin 2024, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

Por rritja më e shpejtë midis prodhuesve kryesorë erdhi nga Honor me 11%.

Në vendin e tretë është Xiaomi me një rënie prej 2% të shitjeve gjatë vitit 2024, me 165.4 milionë njësi të dërguara për një pjesë tregu prej 13%.

Ajo pasohet nga Vivo me 105.3 milionë dërgesa, 8% pjesë tregu dhe 4% rritje vjetore.

Oppo është në vendin e pestë me 100.7 milionë dërgesa, 8% pjesë tregu dhe një rënie prej 3% të shitjeve krahasuar me vitin 2024.

Transsion pothuajse hyri në pesë vendet e para, pasi edhe ai ka 8% pjesë tregu, dhe pasohet nga Honor me 6%, Lenovo me 5%, Huawei me 4% dhe Realme me 3%.

Siç theksohet më tej, tregu në përgjithësi u rrit me 2% në vitin 2025 në 1.25 miliardë njësi të dërguara.

Të gjitha rajonet u rritën përveç “Kinës së Madhe”, e cila pësoi një rënie të lehtë për shkak të "efektit të zbehjes së skemës kombëtare të subvencioneve".

Megjithatë, është interesante se Apple u rrit me 26% në Kinën kontinentale falë "kërkesës më të fortë për serinë iPhone 17". /Telegrafi/

Banorët e qytetit Janesville në Wisconsin janë përballur me një situatë të pazakontë, pasi një tufë gjeldetësh janë bërë gjithnjë e më agresive në zonat e banuara.

Një banor lokal publikoi pamje ku shihen shpendët duke ndjekur një postier në rrugë, ndërsa tha se edhe djali i tij 8-vjeçar është ndjekur nga shpendët gjatë rrugës për në shtëpi.

Sipas tij, shpendët janë pothuajse aq të mëdhenj sa fëmija dhe duken kërcënues kur hapin krahët.

- YouTube www.youtube.com

Banorët tregojnë se fillimisht i shihnin si pjesë të bukur të natyrës, por me kalimin e kohës ato kanë bllokuar trafikun, kanë shkaktuar aksidente dhe kanë sulmuar punonjës shërbimesh.

Biologë nga Departamenti i Burimeve Natyrore të Wisconsin-it thonë se agresiviteti i tillë është i rrallë, edhe pse ato mblidhen në tufa gjatë dimrit.

Autoritetet po bashkëpunojnë me USDA Wildlife Services dhe nuk përjashtohet mundësia që shpendët të zhvendosen nga zona. /Telegrafi/

Ambasadori amerikan në Varshavë ndërpreu kontaktin me kryetarin e parlamentit të Polonisë të enjten, duke e akuzuar atë për fyerje të Donald Trump pasi ai kritikoi politikat e presidentit dhe refuzoi të mbështeste ambiciet e tij për Çmimin Nobel për Paqen.

Reagimi i ambasadorit Tom Rose ndaj kryetarit të parlamentit Wlodzimierz Czarzasty nënvizoi aktin e pasigurt balancues me të cilin përballen politikanët nga qeveria e koalicionit pro-evropian të Polonisë për të mbajtur në krah aleatin e tyre më të rëndësishëm, ndërsa Trump po ndjek politikat “Amerika e Para”, të cilat shumë prej tyre i konsiderojnë shqetësuese, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.

Czarzasty tha të hënën se nuk do të mbështeste një iniciativë të paraqitur nga kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, Mike Johnson, si dhe kryetari i Knessetit izraelit, Amir Ohana për të mbledhur krerët e parlamenteve për të nominuar Trump për Çmimin Nobel për Paqen në vitin 2026 për përpjekjet e tij për të sjellë paqe në Lindjen e Mesme.

“Sipas mendimit tim, Presidenti Trump po destabilizon situatën në këto organizata (ndërkombëtare) duke përfaqësuar politikën e forcës dhe duke përdorur forcën për të ndjekur një politikë transaksionale”, u tha gazetarëve Czarzasty, udhëheqësi i të Majtës, partnerit të vogël të koalicionit në qeveri.

“E gjithë kjo do të thotë që unë nuk do ta mbështes nominimin e presidentit Trump për Çmimin Nobel sepse ai nuk e meriton atë”.

Rose e sulmoi ashpër Czarzasty të enjten, duke thënë se Uashingtoni nuk do të ketë më “marrëveshje, kontakte apo komunikime” me të, me efekt të menjëhershëm.

“Fyerjet e rënda dhe të paprovokuara të (Czarzasty) drejtuar presidentit Trump e kanë bërë veten një pengesë serioze për marrëdhëniet tona të shkëlqyera me kryeministrin (Donald) Tusk dhe qeverinë e tij”, shkroi ai në platformën e mediave sociale X të enjten.

“Ne nuk do të lejojmë askënd të dëmtojë marrëdhëniet SHBA-Poloni, as të mosrespektojë (Trump) i cili ka bërë kaq shumë për Poloninë dhe popullin polak”.

Në përgjigje, Czarzasty shkroi në X se i vjen keq për reagimin e ambasadorit, por se nuk do ta ndryshojë qëndrimin e tij “për çështjet themelore”. /Telegrafi/

Shërbimi i Sigurisë së Ukrainës (SBU) ka publikuar pamje ekskluzive që tregojnë kthimin në shtëpi të mbrojtësve ukrainas të liruar nga robëria ruse si pjesë e shkëmbimit të enjten, më 5 shkurt.

Imazhet u publikuan nga shërbimi për shtyp i SBU-së, raporton Ukrinform, përcjell Telegrafi.

Siç theksohet më tej, shkëmbimi është rezultat i punës së Qendrës së Përbashkët për Koordinimin e Kërkimit dhe Lirimit të të Burgosurve të Luftës, Shtabit Koordinues për Trajtimin e të Burgosurve të Luftës dhe organeve të tjera të autorizuara që zbatuan udhëzimet nga Presidenti Volodymyr Zelensky.

- YouTube www.youtube.com

"Çdo jetë ukrainase është vlera më e lartë", ka thënë SBU.

Më 5 shkurt, Ukraina solli 150 anëtarë të shërbimit dhe shtatë civilë nga robëria ruse. Nga këta, 139 ishin mbajtur që nga viti 2022.

Më i riu nga të liruarit është 23 vjeç. Ai u kap në moshën 19 vjeç gjatë mbrojtjes së Mariupolit në rajonin e Donetskut. Një gjykatë ruse e dënoi atë në mënyrë të paligjshme me "burgim të përjetshëm". /Telegrafi/

Presidenti Recep Tayyip Erdogan ka thënë se Turqia po punon shumë për të parandaluar që tensionet SHBA-Iran të mos e çojnë Lindjen e Mesme në një konflikt të ri.

Duke folur me gazetarët në një fluturim kthimi nga një vizitë në Egjipt, Erdogan shtoi se bisedimet në nivelin e udhëheqjes amerikane dhe iraniane do të ishin të dobishme pas negociatave bërthamore të nivelit më të ulët që do të mbahen në Oman të premten, sipas një transkripti të komenteve të tij të ndara nga zyra e tij të enjten.

Turqia po bënte çmos për të parandaluar një përshkallëzim, tha Erdogan, i cili ka kaluar vite duke kultivuar një marrëdhënie të ngushtë me presidentin e SHBA-së Donald Trump, ndërsa zgjeroi ndikimin diplomatik të Ankarasë në të gjithë Lindjen e Mesme dhe më gjerë.

Irani dhe SHBA-të mbeten në mosmarrëveshje për shkak të këmbënguljes së Uashingtonit që negociatat të përfshijnë arsenalin raketor të Teheranit dhe insistimin e Iranit për të diskutuar vetëm programin e tij bërthamor, në një ngërç që ka çuar në kërcënime të ndërsjella për sulme ajrore.

Dhe dallimet mbi fushëveprimin dhe vendin e diskutimeve kanë ngritur dyshime nëse takimi do të zhvillohet, duke lënë të hapur mundësinë që Trump të mund të zbatojë një kërcënim për të goditur Iranin.

I pyetur të mërkurën nëse Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ali Khamenei, duhet të shqetësohet, Trump i tha NBC News: "Do të thoja se ai duhet të shqetësohet shumë. Po, duhet të shqetësohet".

Ai shtoi se "ata po negociojnë me ne", por nuk dha detaje.

Pasi Trump foli, zyrtarët amerikanë dhe iranianë thanë se të dy palët kishin rënë dakord të zhvendosnin vendndodhjen e bisedimeve në Muscat, pasi fillimisht pranuan Stambollin.

Por nuk kishte asnjë tregues se ata kishin gjetur terren të përbashkët në axhendë.

Tensionet janë të larta në të gjithë rajonin, ndërsa SHBA-të ndërtojnë forca atje, dhe lojtarët rajonalë kërkojnë të shmangin një përballje ushtarake që shumë frikësohen se mund të përshkallëzohet në një luftë më të gjerë.

E Trump paralajmëroi për "gjëra të këqija" nëse nuk arrihet një marrëveshje me Iranin.

Irani thotë se bisedimet duhet të kufizohen në mosmarrëveshjen e tij të gjatë bërthamore me fuqitë perëndimore, duke hedhur poshtë një kërkesë të SHBA-së për të diskutuar edhe raketat e Teheranit, dhe duke paralajmëruar se shtyrja e çështjeve përtej programit bërthamor mund të rrezikojë bisedimet.

Por Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha të mërkurën se bisedimet do të duhet të përfshijnë rrezen e veprimit të raketave balistike të Iranit, mbështetjen e tij për grupet e armatosura të ndërmjetësuara në Lindjen e Mesme dhe trajtimin e popullit të vet, përveç çështjeve bërthamore.

Burime iraniane thonë se SHBA-të po kërkojnë që Teherani të kufizojë rrezen e veprimit të raketave të Iranit në 500 km (310 milje).

Ndikimi rajonal i Teheranit është dobësuar nga sulmet e Izraelit ndaj ndërmjetësve të tij - nga Hamasi në Gaza te Hezbollahu në Liban, Houthit në Jemen dhe milicitë në Irak - si dhe nga rrëzimi i aleatit të ngushtë të Iranit, ish-presidentit sirian Bashar al-Assad.

Ndërsa bisedimet fillimisht ishin planifikuar në Turqi, Irani donte që takimi të zhvillohej në Oman si një vazhdim i bisedimeve të mëparshme të mbajtura në vendin arab të Gjirit që ishin përqendruar vetëm në programin bërthamor të Teheranit, tha një zyrtar rajonal.

Irani thotë se aktivitetet e tij bërthamore janë të destinuara për qëllime paqësore, jo ushtarake, ndërsa SHBA-të dhe Izraeli e kanë akuzuar atë për përpjekje të kaluara për të zhvilluar armë bërthamore. /Telegrafi/

Senatori i Missourit, Josh Hawley, ka marrë vëmendjen e shumë njerëzve gjatë një seance dëgjimore në Kongres të martën, pasi i ka bërë disa pyetje drejtorit ekzekutiv të Netflix-it, Ted Sarandos, dhe rreth asaj që sipas tij, përmbajtja e shërbimit të transmetimit promovon "ideologjinë transgjinore".

Sipas mediave të huaja, përcjell Telegrafi, pasi bëri një sërë pyetjesh në lidhje me praktikat e punës në Netflix, Hawley ndryshoi papritur drejtim dhe e pyeti drejtorin ekzekutiv në lidhje me përmbajtjen e shfaqjeve për fëmijë në platformë.

“Pse kaq shumë përmbajtje e Netflix për fëmijë promovon një ideologji transgjinore?”, pyeti fillimisht Hawley.

Sipas tij, “pothuajse gjysma e përmbajtjes suaj për fëmijë - po flas për fëmijë të mitur tani, nuk po flas për adoleshentë, fëmijë të mitur - promovon një axhendë ideologjike transgjinore”.

Megjithatë, siç theksojnë mediat, edhe pse Hawley vazhdoi duke thënë se ai "thjesht po shqyrtonte të dhënat", ai nuk përmendi një burim për shifrat e tij.

- YouTube www.youtube.com

“Në Netflix, do të zbuloni se një sasi e madhe, dhe e them këtë si prind me tre fëmijë të vegjël, një sasi e madhe e programeve të fëmijëve tuaj kanë këtë ideologji dhe axhendë”, ka thënë Hawley. “A është ky një pozicion avokimi për Netflix? A është ky një angazhim ideologjik që keni?”.

“Netflix nuk ka asnjë axhendë politike”, u përgjigj Ted Sarandos, vetëm për t’u kritikuar përsëri nga Hawley, i cili vazhdoi të pyeste pse biblioteka e fëmijëve e Netflix ishte “plot me përmbajtje shumë të seksualizuar dhe shumë të diskutueshme”.

"Nuk paraqisni personazhe transgjinorë, histori transgjinore, tema transgjinore?", ka vazhduar me një tjetër pyetje senatori Hawley.

Hawley më pas vazhdoi të përsëriste pretendimin e tij se “gjysma” e bibliotekës së fëmijëve të Netflix përmbante shfaqje “shumë të diskutueshme” dhe “shumë të seksualizuara”.

“Senator, nuk kam asnjë ide se nga vjen ky numër”, u përgjigj Sarandos. “Nuk besoj se kjo ka qenë përvoja juaj personale”.

I ofenduar, Hawley vazhdoi duke thënë se nuk i lejon fëmijët e tij të shikojnë asgjë në Netflix nëse nuk e sheh më parë përmbajtjen.

“Nuk kam besim në atë që është në platformën tuaj”, tha më tej Hawley. /Telegrafi/

Dy persona thuhet se janë lënduar pasi një grumbull tullumbacesh të mbushura me gaz shpërthyen brenda ashensorit të një ndërtese banimi në Mumbai, duke shkaktuar një flakë zjarri të shkurtër që u kap nga kamerat e sigurisë.

Policia tha se një burrë dhe një grua pësuan djegie në incidentin, i cili ndodhi në Goregaon, një periferi perëndimore të qytetit bregdetar, të martën në mbrëmje.

Dhe pamjet e kamerave të sigurisë nga brenda ashensorit tregojnë një grua që hyn e para, e ndjekur nga një burrë që mbante më shumë se një duzinë tullumbacesh të paketuara brenda një qese të madhe polietileni.

Pak çaste më vonë, ndërsa një burrë tjetër përpiqet të hyjë në ashensor, tullumbacet ndizen papritmas, duke mbushur hapësirën e mbyllur me flakë.

Zjarri errëson për pak kohë kamerën përpara se të tre të dalin me nxitim nga ashensori.

Burri që mban tullumbacet shihet duke u përplasur në dysheme pasi del.

Policia tha se burri dhe gruaja e plagosur u trajtuan për djegie.

Nuk ishte e qartë se çfarë lloj gazi u përdor për të fryrë tullumbacet.

Heliumi, i përdorur zakonisht për tullumbacet, nuk është i ndezshëm.

Në të kundërt, balonat e mbushura me hidrogjen janë shumë të djegshme dhe mund të ndizen lehtë në hapësira të mbyllura ose pranë burimeve të nxehtësisë.