TIRANË, 18 korrik/ATSH/ Në përmbyllje të një takimi maratonë me aktorët kryesorë të sektorit të teknologjisë, inovacionit dhe ekosistemit të start up-eve në vend, u ndanë konkluzionet kyçe mbi rrugën e deritanishme, sfidat dhe mundësitë që e presin Shqipërinë në kuadër të vizionit Shqipëria 2030 dhe integrimit europian.
Kryeministri Rama ndër të tjera theksoi se “në shtator do të arrijmë t’i japim botës së arkitekturës bashkëkohore dhe botës në kuptimin e botës një inovacion që vjen nga një start up shqiptarësh dhe që nëse është ashtu siç më duket mua nga sa pashë dhe siç tregon dhe interesimi i shumë e shumë arkitektëve për të marrë akses do të ndryshojë shumë mënyrën sesi funksionon gjithë sektori dhe mënyrën sesi funksionojnë gjithë studiot e arkitekturës botërisht”.
Fjala e plotë e Kryeministrit Edi Rama
– Shumë faleminderit për këtë ditë, shumë intensive por njëkohësisht edhe plot me gjëra të reja dhe frymëzuese për pjesën tonë, që i përkasin botës reale, jo kësaj botës së re digjitale dhe nga ana tjetër, shumë faleminderit dhe një publicitet 30 sekonda për mikpritësin tonë, kantinën Pupa, që u përpoq sot të tregonte sa të lehtë e ka dorën e që na ofroi gjithë këto faciliteti, ndërkohë që duke qenë se jemi dhe në sezonin turistik, do të përfitoj nga rasati t’ju them të gjithë dashamirësve apo kuriozëve që shtohen dita ditës, të verës shqiptare, se vetëm nga kjo kantinë kanë kaluar 30 mijë degustatorë dhe ndërkohë kjo zonë, Kuçova dhe Berati janë bërë një destinacion i shumë më tepër vizitorëve vetëm për rrugën e kantinave të verës. Publiciteti mbaroi, kthehemi të japim lajmet.
Në radhë të parë dua të them që realisht sot ka pasur shumë brumë në tryezë dhe që realisht nëse do arrijmë të vendosim piketat që kemi diskutuar dhe pastaj bashkërisht të ndjekim një hartë veprimesh, do të arrijmë të krijojmë më të mirën duke u bazuar tek kapaciteti i progresit eksponencial që na ka sjell bota e re e teknologjisë për ta çuar vendin në një nivel krejt tjetër.
Ka qenë kënaqësi edhe për të njohur nga afër disa inovatorë, siç u bë një diskutim midis fjalës inovator dhe novator edhe më prezantuan edhe një dokument të vjetër që ishte shumë tërheqës për qendrën e mendimit novator dhe ka qenë shumë impresionuese të njihesha me disa prej jush në aspektin e aktivitetit aktual, gjëra shumë interesante dhe si rrjedhojë kanë prodhuar një sërë eventesh të tjera që ne do të realizojmë, qoftë për të prezantuar inovacionet tuaja me sektorin e investitorëve, në sektorin e investimeve në ndërtim, në turizëm, qoftë për të pasur një ballafaqim me bankat e nivelit të dytë dhe me Bankën e Shqipërisë për të përcjellë mesazhin tek bankat që janë në kushtet e një prapambetjeje që po e kërcënon progresin e sektorit dhe për më tepër një prapambetje tërësisht e pajustifikuar po të kemi parasysh se tanimë gjithë legjislacioni i nevojshëm është i miratuar. Të gjitha instrumentet nga ana e sektorit janë në dispozicion dhe këmbëngulja e bankave për të mos lëvizur me të njëjtin ritëm jo vetëm dëmton sektorin, por dëmton në tërësi interesat e shoqërisë duke penguar lehtësimin e mëtejshëm të gjitha ndërveprimeve që lidhen me transaksionet financiare.
Nga ana tjetër është po kaq e rëndësishme që në Tiranë, në shtator do të arrijmë t’i japim botës së arkitekturës bashkëkohore dhe botës në kuptimin e botës një inovacion që vjen nga një start-up shqiptarësh dhe që nëse është ashtu siç më duket mua nga sa pashë dhe siç tregon dhe interesimi i shumë e shumë arkitekteve për të marrë akses do të ndryshojë shumë mënyrën sesi funksionon gjithë sektori dhe mënyrën sesi funksionojnë gjithë studiot e arkitekturës botërisht.
Nuk janë pak këto ashtu sikundër me shume gëzim dhe me shumë përgjegjësi unë do të angazhohem personalisht, natyrisht edhe me strukturat përkatëse për të parë nëse mund të ndërtojmë në Shqipëri me këtë teknologji të re të propozuar nga start-upi në fjalë, muzeun e parë tërësisht me inteligjencën artificiale.
Thënë të gjitha këto, besoj që është e udhës që nga tryezat të bëhen referimet e përmbledhura të temave që u diskutuan. Unë po e nis me tryezën ku mora pjesë, por jo si referenti, por si një nga dëgjuesit dhe natyrisht duke pasur parasysh pjesën që na takon ne si qeveri. Së pari, kemi parë me shumë kënaqësi që ky sektor po bën një përpjekje që mungon ndjeshëm në sektorin privat në tërësi që është përpjekja për ta kuptuar në brendësi dhe për të përfituar në brendësi nga afrimi me BE dhe nga anëtarësimi në BE.
Organizata e krijuar brenda sektorit me një numër të konsiderueshëm anëtarësh po bën një punë domethënëse për të marrë ekspertizën e duhur në mënyrë që t’i krijojë sektorit mundësi përfitimi nga fondet e BE duke paraqitur projekte dhe aplikime të besueshme. Ky është një shembull fantastik për të gjithë sektorin privat që është po aq i prapambetur sa bankat kur vjen puna tek raporti me BE, bankat tek raporti me digjitalizimin dhe sektori privat në raport me BE.
Tjetra që kemi rënë dakord është që do të kemi një Kuvend të përbashkët, një forum të përbashkët, të paktën një herë në katër muaj, për të gjitha problematikat, jo vetëm për problematikat por edhe për risitë e sektorit edhe për të gjitha piketat që duhen vizituar dhe duhen ndryshuar apo duhen shtuar në rrugën e mëtejshme. Duke thënë këtë dua që të them se nga ana jonë e, ministria e Shtetit për Sipërmarrjen, ministri për Ekonominë, Kulturën dhe Inovacionin si dhe ministrja e Arsimit do të angazhohen me ju për të hartuar marrëveshjen kuadër mes qeverisë dhe sektorit tuaj pasi unë besoj shumë që duhet të hapim një kapitull të ri në sensin që juve duhet të keni akses në gjithë strukturat e qeverisë për të pasur të mundur që të keni bazën e nevojshme të të gjitha të dhënave për të ndërtuar proceset që pastaj do të na sjellin modelet e Inteligjencës Artificiale që do të na shërbejnë ne për ti shërbyer publikut dhe do tju shërbejnë patjetër edhe juve në punën tuaj, e pastaj dhe do të na shërbejnë bashkërisht për të bërë atë që u propozua këtu në pjesën e parë, duke promovuar produktet tona.
Jemi në kushtet kur nuk është aspak mungesë modestie që ne të pretendojmë të krijojmë dhe të promovojmë produkte edhe përtej kufijve të vendit, duke pasur parasysh se çfarë brumi është krijuar dhe çfarë talentesh kemi në dispozicion dhe pastaj një sërë gjërash të tjera janë diskutuar. Unë nuk do të zgjatem më tutje, por do them vetëm që i kam kërkuar pjesëmarrësve në atë tryezë ku ishte edhe një kandidat potencial për president i shoqatës duke qenë edhe IT në moshën më të thyer dhe e kam si dëshmitar aty, dëshmitar dhe bashkëmoshatar. Po të paktën unë nuk i përkas asaj bote kështu që nuk jam aq i pashpresë sa je ti, se aty dukesh edhe dy herë më i vjetër se ç’je.
Ramë dakord që edhe unë kam, unë kam atë aty si agjentin tim, ramë dakord që me koordinimin e shoqatës, si thoni ju, të organizatës, të aktit, të gjithë ju që jeni këtu dhe të gjithë ata që janë në sektor dhe që duan të japin kontributin e tyre të na ofrojnë draft sipas tyre, draft programin e “AI Albania 2030”, ku do të jetë Shqipëria, Inteligjenca Artificiale në 2030-ën, për të na e prezantuar, për ta diskutuar, për ta miratuar dhe pastaj ne për ta marrë dhe për ta çuar në Parlament si pjesë të programit të qeverisë dhe për ta kthyer në një program pune të qeverisë në bashkëpunim me ju.
Shtoj këtu se Ministrin e Shtetit për Inteligjencën Artificiale do ta zgjedhim me pjesëmarrjen tuaj, nëse do arrini dot të krijoni një model të Inteligjencës Artificiale që të zgjedhë ministrin, do të jetë hapi i parë drejtë momentit historik, kur Shqipëria do jetë e para që të ketë qeverinë të tërën me ministra dhe me kryeministër AI, aty pastaj do kalojmë në nivel tjetër, se do punojë AI edhe të gjithë ne të tjerët do bëjmë muhabet për politikën, pa pas mundësi që të marrim asnjë vendim.
Këto ishin pak a shumë nga ana ime dhe po ia kaloj Delinës për të moderuar pjesën tjetër, duke iu dhënë fjalën secilit sipas tryezës, secilit ose secilës. Kam njohur edhe një protagoniste shumë interesante që ka ardhur nga Shtetet e Bashkuara që ka lënë një nga kompanitë më të mëdha të botës për të ardhur për tu bashkuar këtu në një kompani relativisht të vogël, por shumë premtuese, edhe nuk e dëgjova si flet anglisht, po shqipen e fliste si një AI i pa kolauduar, edhe i paautorizuar për të dalë në treg akoma.
Unë nuk hyra në disa nga propozimet që ishin pak më në detaje po themi sepse besoj se ato do t’i trajtoni ju dhe do ti hidhni në atë dokumentin programatik, por një gjë që do ta sjell këtu për ata që na ndjekin dhe posaçërisht për sektorin privat ishte një propozim për të imponuar me ligj që çdo kompani shqiptare me 100 punonjës të ketë një bërthamë R&D, kërkim dhe zhvillim. Dhe besoj që është një propozim shumë largpamës, me një kosto tërësisht të papërfillshme në raport me benefitet dhe patjetër që ne do ta mirëpresim këtë dhe disa propozime të tjera që u bënë në rast se do të vijnë nga ju përmes atij dokumentit pak më të artikuluar.
Kështu që e bëra këtë ndërhyrje më shumë për të dëgjuar sektori privat domosdoshmërinë e hapjes së mendjes dhe hapjes së syve ndaj teknologjisë edhe jo më thjeshte ndaj teknologjisë digjitale, po ndaj Inteligjencës Artificiale që siç është shumë e qartë nga të gjithë që dëgjova unë sot dhe siç është e qartë nga gjithçka që lexojmë dhe dëgjojmë përditë, është një mundësi e artë historike që ne të bëjmë një kapërcim shumë të madh nëse do të jemi të zotë, natyrisht dhe të vendosur për ta bërë.
***
Në fund fare pak, shumë pak gjëra, duke pasur parasysh çfarë u tha nga pjesa tjetër që unë nuk e dëgjova në kohë reale, për sa i përket asaj që u tha për harmonizimin e legjislacionit, keni parasysh që ne kemi një model shumë efikas për AI për harmonizimin e legjislacionit tonë me legjislacionin e BE, e përmendi dhe Linda në hyrje të takimit dhe nëse është nevoja mund të përdoret pa asnjë problem. Përsa i përket çështjes së ndërveprimit, ajo që ne na takon, është të strukturojmë si duhet një proces kanalizimi të të gjithë nevojave të dyanshme në mënyrë që të mos ketë barrierë midis shtetit dhe sektorit në kuptimin e aksesit në institucione dhe të aksesit në proceset e institucioneve sepse përndryshe kjo nuk është e mundur dhe për këtë duhet që të kalojmë në një nivel tjetër Agjencinë e Inovacionit dhe të Ekselencës, ku të gjitha ato nuklet që janë krijuar për çdo sektor, të kthehen nga nukle të mbyllura në nukle të hapura dhe të jenë të gatshme që të integrojnë sipas nevojës në kohë, të gjithë ata nga sektori që duan të hyjnë dhe të punojnë me proceset e asaj fushe të caktuar dhe këtu besoj që kemi dakordësi të plotë.
Ajo që mbeti pa u thënë me sa unë pashë, është që ne kemi edhe një ambicie tjetër, që deri në fund të kësaj dekade, Shqipëria të jetë “cashless”, pra që i gjithë ndërveprimi dhe të gjitha transaksionet financiare të jenë digjitale. Për këtë na duhet sforco e madhe, na duhet goxha sensibilizim, teknologjia nuk mungon, ka nevojë për të tu “upskill”-ur, por nuk mungon dhe besoj që nëse do të dimë ta bëjmë si duhet vizatimin e rrugës që do të ecim, kjo është plotësisht e realizueshme dhe do të çlirojë vendin nga një barrë e madhe pluhuri dhe ferrash në të gjithë jetën e përditshme.
Dhe e fundit që kam, është që do t’ju lutesha shumë që në atë dokumentin që do përgatisni të jeni sa më të lirë dhe sa më kreativë, pra nuk do vendosur limit. Në fund të ditës ja ku na keni ne për t’i vënë kufijtë, për të thënë ‘’kjo s’bëhet; këtë s’na lë ky, këtë s’na lë ai; këtu Europa, këtu Kombet e Bashkuara”, etj, por është shumë e rëndësishme që ju të shkrini gjithë telat e fantazisë tuaj duke patur parasysh natyrisht dhe eksperienca të cilat i keni njohur në ndërveprimet tuaja me botën jashtë, duke pasur parasysh dhe çfarë mund të bëni në pikëpamje të “research”-it në tema të caktuara edhe pastaj ne do ulemi, do diskutojmë bashkërisht dhe do jemi shumë të drejtpërdrejtë për t’ju thënë; “këtu mund të ecim me këtë shpejtësi, këtu duhet të jemi realistë që nuk ecim dot për momentin e kështu me radhë”, por ama ta kemi një program ambicioz për Shqipërinë 2030 në aspektin e AI sepse siç ramë të gjithë dakord, aty është edhe si të thuash “goli” në këtë lojë.
Shumë, shumë faleminderit. Më vjen shumë mirë që biseda ishte goxha intensive dhe e larmishme. Besoj që u shkrinë të gjithë akujt, besoj që tani portalet e humbën influencën kështu që ndihuni plotësisht të lirë që edhe në këtë periudhë të na drejtoheni me çfarëdolloj nevoje dhe shqetësimi ndërkohë që siç e thashë, të paktën tre evenimente i kemi në plan.
Evenimentin me ndërtuesit e infrastrukturave të mikpritjes, hoteleve, rezorte për të prezantuar qasjen komplet të re lidhur me financimin e tyre;
Me Bankën e Shqipërisë dhe bankat e nivelit të dytë për të diskutuar si duhet lidhur me zbatimin si duhet të ligjit;
Me start up-et e arkitekturës që shpresoj të jemi në gjendje të organizojmë një event ndërkombëtar në Tiranë.
E patjetër që qershia mbi tortë është që deri në fund të gushtit dhe në fillim të shtatorit, të mund të firmosim marrëveshjen kuadër me qeverinë për bashkëpunimin mes nesh.
Nuk besoj se u harrua ndonjë gjë, por edhe nëse u harrua, dikush me siguri e mban mend dhe do na e kujtojë.
Për çdo gjë tjetër, ju lutem, nëpërmjet “kandidatit për president nderi të shoqatës” mund të më çoni fjalë.
Faleminderit!
The post Rama: Në shtator, start up-et e shqiptarëve do të ndryshojnë botën e arkitekturës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
