Shumica e njerëzve në Gjermani janë të gatshëm të ofrojnë mbështetje më të madhe për Ukrainën, ndërsa ajo kërkon të mbrohet nga pushtimi në shkallë të plotë rus, sipas një sondazhi.
Rreth 52% e të anketuarve thanë se Perëndimi duhet t'i ofrojë më shumë ndihmë Ukrainës nëse Rusia nuk është e përgatitur të bjerë dakord për një armëpushim dhe negociata paqeje, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Ndërkohë, 28% e të anketuarve në sondazhin e INSA thanë se kjo duhet të përfshijë si ndihmë ushtarake ashtu edhe ndihmë financiare.
Sipas sondazhit të INSA, të porositur nga gazeta Bild dhe të botuar në fundjavë, 28% thanë se kjo mbështetje duhet të përfshijë si ndihmë ushtarake ashtu edhe ndihmë financiare.
Një tjetër 12% thanë se ndihma duhet të marrë formën e parave ose armëve.
Në të njëjtën kohë, 35% thanë se Gjermania duhet të ndalojë mbështetjen e Ukrainës, ndërsa 13% nuk u përgjigjën.
Gjermanët vazhdojnë të kenë frikë nga një luftë edhe më e gjerë, zbuloi sondazhi, me 54% të shqetësuar se Rusia mund të sulmojë një anëtar të NATO-s si Polonia ose Lituania, raportoi Bild.
Megjithatë, kjo është rreth 8 pikë përqindjeje më pak se në një sondazh të kryer shtatorin e kaluar. /Telegrafi/
Sipas ministrit iranian të Punëve të Jashtme, Abbas Araghchi, në objektet bërthamore të Iranit, të cilat u goditën nga SHBA-ja vitin e kaluar, ende ndodhen bomba të pashpërthyera.
Sipas agjencisĂ« iraniane tĂ« lajmeve Young Journalists Club, Araghchi tha se e ka pyetur drejtorin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« AgjencisĂ« NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r EnergjinĂ« Atomike (IAEA), Rafael Grossi, nĂ«se ekziston ndonjĂ« ligj ose protokoll specifik qĂ« rregullon vizitat nĂ« objektet bĂ«rthamore tĂ« shĂ«njestruara nga SHBA-ja, duke theksuar se Grossi u pĂ«rgjigj se ânuk ka asgjĂ« tĂ« tillĂ«â.
Kryediplomati iranian tha se e ka informuar Grossin pĂ«r nevojĂ«n e hartimit tĂ« njĂ« protokolli pĂ«rpara çdo vizite, duke marra parasysh âçështjet ekzistuese tĂ« sigurisĂ«, pĂ«rfshirĂ« praninĂ« e bombave tĂ« pashpĂ«rthyera dhe çështje tĂ« tjera pĂ«r tĂ« cilat duhet tĂ« bihet dakordâ.
Ai theksoi se inspektimet duhet të zhvillohen vetëm pasi të arrihet një marrëveshje për këto çështje.
âIrani mbetet nĂ« kontakt me agjencinĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtimâ, shtoi ai.
Qershorin e kaluar, Izraeli, me mbështetjen e SHBA-së, nisi një ofensivë 12-ditore kundër Iranit, duke shënjestruar objekte ushtarake dhe bërthamore, si dhe infrastruktura civile, si dhe duke kryer vrasje të komandantëve dhe shkencëtarëve.
Irani, nga ana e tij, shënjestroi objekte ushtarake dhe të inteligjencës izraelite me raketa dhe dronë.
Gjatë konfliktit, SHBA-ja bombardoi tre objekte bërthamore përpara se Washingtoni të shpallte armëpushimin.
Araghchi tha se Irani nuk i beson SHBA-së, duke shtuar se rezultati i negociatave aktuale mes dy palëve mbetet i pasigurt.
âAta provuan gjithçka dhe dĂ«shtuan dhe tani janĂ« kthyer nĂ« tryezĂ«n e negociatave, por nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se ku do tĂ« çojnĂ« kĂ«to bisedimeâ, tha ai.
âNuk u besojmĂ« atyre. Ekziston mundĂ«sia qĂ« tĂ« pĂ«rdorin mashtrim. TĂ« gjitha institucionet nĂ« Iran duhet tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« kryejnĂ« detyrat e tyre pavarĂ«sisht kĂ«tyre zhvillimeve", shtoi ai.
Bisedimet mes Teheranit dhe Washingtonit rifilluan të premten në Muskat të Omanit pas javësh tensionesh të shtuara, pas grumbullimit ushtarak amerikan në ujërat e Gjirit Persik pranë Iranit. /AA/
Kryeministri hungarez Viktor Orban e shpalli Ukrainën "armik" të Hungarisë gjatë një fjalimi në një tubim më 7 shkurt.
Orban, i parë gjerësisht si aleati më i ngushtë i Kremlinit në Bashkimin Evropian, ka sulmuar vazhdimisht Kievin dhe Brukselin gjatë gjithë luftës së plotë të Rusisë kundër Ukrainës, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Duke folur në një tubim në qytetin hungarez Szombathely më 7 shkurt, Orban kritikoi Ukrainën për kërkesën që BE të ndalojë importet e energjisë së lirë ruse.
"Kushdo që thotë se ky është armik i Hungarisë, atëherë Ukraina është armiku ynë", tha ai.
Deklaratat e tij vijnë menjëherë pasi Këshilli i BE-së miratoi planet për të ndaluar blerjet e gazit rus deri në vitin 2027.
Hungaria dhe Sllovakia - të dyja vende miqësore me Moskën që mbeten shumë të varura nga gazi rus - e kanë kundërshtuar vendimin në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë.
Orban gjithashtu kundërshtoi aspiratat e Ukrainës për në BE, duke këmbëngulur përsëri se ndërsa Hungaria duhet të bashkëpunojë me Ukrainën si fqinje, Kievit nuk duhet t'i jepet kurrë anëtarësim në BE.
"Hungarezët nuk duhet të duan bashkëpunim ushtarak apo ekonomik me ukrainasit, sepse ata po na tërheqin në luftë", citohet të ketë thënë ai.
Orban njoftoi gjithashtu se do të vizitonte Uashingtonin, D.C. për takimin inaugurues të "Bordit të Paqes" të presidentit të SHBA-së, Donald Trump. /Telegrafi/
Partia në pushtet në Japoni, e udhëhequr nga Kryeministrja Sanae Takaichi, parashikohet të ketë fituar zgjedhjet e parakohshme të së dielës me një fitore të thellë.
Një sondazh i fundit nga transmetuesi publik NHK sugjeron se koalicioni i udhëhequr nga Partia Liberale Demokratike (LDP) e Takaichi-t pritet të fitojë dy të tretat e vendeve në Dhomën e Përfaqësuesve të Japonisë.
Kryeministrja e parë femër e vendit kishte kërkuar një mandat të qartë publik duke shpallur zgjedhjet vetëm katër muaj pasi u bë udhëheqëse e partisë.
Suksesi i saj i raportuar është në kontrast të theksuar me dy paraardhësit e saj, nën të cilët partia humbi shumicën parlamentare për shkak të skandaleve të korrupsionit dhe rritjes së kostove.
Takaichi mĂ« parĂ« u zotua tĂ« jepte dorĂ«heqjen nĂ«se partia e saj nuk arrinte tĂ« siguronte shumicĂ«n, dhe disa i quajtĂ«n zgjedhjet e parakohshme ânjĂ« bast tĂ« madhâ.
LDP humbi shumicĂ«n nĂ« tĂ« dy dhomat e parlamentit nĂ« vitin 2024, dhe koalicioni i saj dekadash i vjetĂ«r me partinĂ« Komeito âu shembâ.
Por popullariteti personal i Takaichi-t duket se e ka ndihmuar partinë, me vlerësimet e miratimit për qeverinë e saj që kryesisht luhaten në mbi 70%.
LDP-ja dhe partneri i saj aktual i koalicionit, Partia e Inovacionit të Japonisë, mund të sigurojnë deri në 366 nga 465 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve, sipas parashikimeve të NHK-së, ndërsa votat vazhdojnë të numërohen.
Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, ka përshëndetur tashmë një "fitore të madhe" për Takaichi-n, duke thënë se "kur Japonia është e fortë, SHBA-të janë të forta në Azi".
Njerëzit në të gjithë Japoninë sfiduan borën për të votuar në zgjedhjet e para të mesit të dimrit në vend në 36 vjet. /Telegrafi/
Estonia po shtyn pĂ«rpara idenĂ« qĂ« ushtarĂ«ve rusĂ« qĂ« kanĂ« luftuar kundĂ«r UkrainĂ«s tâu ndalohet hyrja nĂ« ZonĂ«n Shengen, njĂ« hapĂ«sirĂ« ku udhĂ«tohet pa viza dhe e cila mbulon shumicĂ«n e shteteve anĂ«tare tĂ« Bashkimit Evropian.
Ideja, e paraqitur në një dokument të brendshëm për diskutim, të cilin e ka parë Radio Evropa e Lirë dhe i cili iu shpërnda kryeqyteteve të BE-së në fund të janarit, u diskutua shkurtimisht kur ministrat e Jashtëm të bllokut evropian u takuan në Bruksel më 29 janar.
Sipas zyrtarëve të BE-së, të cilët folën me REL-in në kushte anonimiteti, ideja u prit pozitivisht nga shtetet anëtare që morën fjalën dhe pati një pajtim të përgjithshëm se puna për këtë dokument do të vazhdojë me ekspertë të çështjeve të brendshme dhe të jashtme në Bruksel.
Megjithatë, zyrtarët pranuan se u ngritën edhe pyetje për shkallën dhe nëse mund të zbatohet parandalimi i hyrjes të një numri kaq të madh njerëzish në BE.
Sipas Talinit, rreth 1.5 milion shtetas rusë kanë marrë pjesë në operacione luftarake në Ukrainë që nga nisja e pushtimit rus të Ukrainës në shkurt 2022 - përfshirë këtu edhe forcat e rregullta të Federatës Ruse dhe njësi të tjera, sikurse nga Grupi Wagner.
Nga këta, besohet se 640.000 mbeten ende aktivë, që do të thotë se ka afër 1 milion ish-luftëtarë që janë objektiva potencialë për BE-në.
Rreziku i mundshĂ«m i sigurisĂ« pĂ«r bllokun pĂ«rshkruhet qartĂ« nĂ« dokument: âPĂ«rvoja luftarake dhe pĂ«rdorimi i dhunĂ«s, pĂ«rfshirĂ« pjesĂ«marrjen e mundshme nĂ« krime lufte dhe mizori tĂ« tjera kundĂ«r popullatĂ«s ukrainase, janĂ« karakteristika tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« kĂ«tyre individĂ«ve. Hyrja e tyre e mundshme dhe prania brenda BE-sĂ« jo vetĂ«m qĂ« mbart njĂ« rrezik tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« krimit tĂ« dhunshĂ«m, por pĂ«rfaqĂ«son njĂ« kanal tĂ« madh pĂ«r infiltrimin e krimit tĂ« organizuar, lĂ«vizjeve ekstremiste dhe operacioneve armiqĂ«sore shtetĂ«rore nĂ« tĂ« gjithĂ« EvropĂ«nâ.
Gjithashtu, nĂ« dokument thuhet se kĂ«ta individĂ« mund tĂ« jenĂ« ânjĂ« bazĂ« rekrutimi pĂ«r shĂ«rbimet e inteligjencĂ«s ruseâ.
Dokumenti thotë se ka një lidhje mes ish-luftëtarëve dhe rritjes së dhunës brenda Rusisë, veçanërisht mes rreth 180.000 të burgosurve që u rekrutuan nga burgjet ruse dhe u dërguan në njësite të posaçme ushtarake që luftonin në Ukrainë.
Dokumenti po ashtu vĂ« nĂ« pah se âshumĂ« prej tĂ« kthyerve kanĂ« kryer krime tĂ« rĂ«ndaâ.
âNumri i pĂ«rgjithshĂ«m i tyre ka arritur nivelin mĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« 15 vjet nĂ« Rusi nĂ« gjysmĂ«n e parĂ« tĂ« vitit 2025, dhe kjo rritje ka gjasa tĂ« lidhet me kthimin masiv tĂ« ish-luftĂ«tarĂ«veâ, thuhet nĂ« dokument, ku shtohet se âliria e lĂ«vizjes sĂ« kĂ«tyre individĂ«ve paraqet njĂ« kĂ«rcĂ«nim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« ZonĂ«n Shengen, pavarĂ«sisht se nga cili shtet hyjnĂ«. Ata nuk duhet tĂ« kenĂ« vend nĂ« EvropĂ«â.
Si të ndalohet hyrja e ish-luftëtarëve?
ĂĂ«shtja kryesore Ă«shtĂ« se si tĂ« ndalohet hyrja e tyre nĂ« BE.
QĂ« nĂ« shtator tĂ« vitit 2022, BE-ja ka miratuar njĂ« vendim pĂ«r tĂ« pezulluar plotĂ«sisht marrĂ«veshjen BEâRusi pĂ«r lehtĂ«simin e vizave, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« shtrenjtĂ« dhe mĂ« tĂ« ndĂ«rlikuar pĂ«r shtetasit rusĂ« hyrjen nĂ« bllok.
Përveç kësaj, Brukseli ka vendosur sanksione, që nënkuptojnë ndalesa vizash, ndaj gati 2.000 rusëve, që BE-ja thotë se kanë pasur rol në minimin e integritetit territorial të Ukrainës.
Kjo listë përfshin oligarkë, biznesmenë, ministra dhe zyrtarë të lartë ushtarakë.
Propozimi i Estonisë, megjithatë, nuk synon përdorimin e sanksioneve dhe përpjekja për të shënjestruar ish-luftëtarët nuk do të jetë pjesë e paketës së 20-të të sanksioneve të BE-së kundër Kremlinit, e cila pritet të miratohet nga të gjitha shtetet anëtare më vonë gjatë shkurtit.
Në vend të kësaj, Talini po përdor një metodë tjetër: ndalesën e hyrjes në Shengen. Që më 9 janar, Talini e vendosi ndalesën ndaj 261 ish-ushtarëve rusë. Kjo ndalesë pengon individëve që nuk janë nga shtetet e bllokut që të hyjnë në të gjitha vendet e BE-së, përjashtuar nga Qipro dhe Irlanda, si dhe nga shtetet joanëtare të BE-së që janë në Shengen, përkatësisht Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra.
E vlefshme deri në pesë vjet, ndalesa duhet të zbatohet në të gjithë Zonën Shengen dhe jo vetëm në vendin që e ka regjistruar ndalesën në Sistemin e Informacionit Shengen (SIS), siç bëri së voni Estonia me luftëtarët rusë.
Por, ndonëse në parim një vend mund të lëshojë një alarm në gjithë Shengenin, shtetet individuale mund të bëjnë përjashtime dhe, në fund, secili vend i Shengenit është sovran sa i përket vendosjes se kush lejohet të hyjë në territorin e tij.
PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Estonia po kĂ«rkon mbĂ«shtetje mĂ« tĂ« gjerĂ« nga BE-ja pĂ«r kĂ«to masa, duke u bĂ«rĂ« thirrje âshteteve anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« dhe vendeve tĂ« Shengenit qĂ« tĂ« zbatojnĂ« njĂ« ndalesĂ« tĂ« plotĂ« hyrjeje nĂ« ZonĂ«n Shengen, si dhe refuzimin e vizave dhe lejeve tĂ« qĂ«ndrimit pĂ«r tĂ« gjithĂ« shtetasit rusĂ« qĂ« janĂ« tĂ« identifikuar se kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« luftĂ«n e agresionit kundĂ«r UkrainĂ«s".
Estonia shtoi po ashtu se âkjo nismĂ« sigurie, kritike pĂ«r situatĂ«n aktuale, kĂ«rkon mbĂ«shtetje urgjente politike dhe praktike, dhe ne u bĂ«jmĂ« thirrje tĂ« gjitha palĂ«ve tĂ« interesuara tâi bashkohen nismĂ«s, duke e trajtuar si çështje urgjente dhe tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« pĂ«rfshirjen e individĂ«ve nĂ« listĂ«n e ndalesĂ«s pĂ«r hyrje nĂ« Shengen".
A do ta ndjekin shembullin shtetet e tjera anëtare të BE-së? Me gjasë po. Por, ato gjithashtu e pranojnë se ka vështirësi në këtë drejtim. Njëra nga to është pamundësia për të siguruar të dhëna individuale për secilin ish-luftëtar, me qëllim që të regjistrohen në sistem.
âDisa qindra, madje edhe disa mijĂ«ra mund tĂ« futen nĂ« sistem, por kĂ«tu po flasim pĂ«r gati njĂ« milion njerĂ«zâ, i tha njĂ« diplomat REL-it.
Ndonëse nisma estoneze konsiderohet e sinqertë dhe e dobishme, ekziston edhe një shqetësim brenda bllokut për mbingarkimin e sistemit dhe nxitjen e anëtarëve të tjerë që ta keqpërdorin atë për qëllime politike.
Një ilustrim i kësaj ndodhi verën e kaluar, kur Rumania ia ndaloi hyrjen në Zonën Shengen Ion Cebanit, kryetarit të bashkisë së kryeqytetit të Moldavisë, Kishinjev, duke u thirrur në shqetësime të sigurisë kombëtare.
Ceban është rival i presidentes properëndimore të Moldavisë, Maia Sandu, e cila në atë kohë po përgatiste aleancën e saj politike për zgjedhje parlamentare, të cilat më pas i fitoi zgjedhjet. Ndalesa mbetet ende në fuqi, edhe pse disa kryeqytete të BE-së shprehën shqetësime për natyrën politike të kësaj mase. /REL/
Morgan McSweeney ka dhënë dorëheqjen nga posti i shefit të kabinetit të kryeministrit britanik Keir Starmer, mes pasojave të skandalit të Peter Mandelsonit lidhur me zbulimet e reja për Jeffrey Epsteinin.
âPas njĂ« reflektimi tĂ« kujdesshĂ«m, kam vendosur tĂ« jap dorĂ«heqjen nga qeveriaâ, tha McSweeney nĂ« deklaratĂ«n e dorĂ«heqjes.
Siç raporton BBC, McSweeney pranoi se vendimi pĂ«r tĂ« emĂ«ruar Mandelsonin si ambasador tĂ« MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar nĂ« SHBA vitin e kaluar âishte i gabuarâ.
âVendimi pĂ«r tĂ« emĂ«ruar Peter Mandelsonin ishte i gabuar. Ai ka dĂ«mtuar partinĂ« tonĂ«, vendin tonĂ« dhe besimin nĂ« vetĂ« politikĂ«nâ, tha ai.
TĂ« enjten, Starmer tha se ishte i âpenduarâ qĂ« ka besuar âgĂ«njeshtratâ e Mandelsonit dhe e ka emĂ«ruar atĂ« ambasador nĂ« SHBA, ndĂ«rsa presioni ndaj tij u shtua pasi ai pranoi se kishte dijeni pĂ«r lidhjet e Mandelsonit me Epsteinin, tĂ« dĂ«nuar pĂ«r krime seksuale.
Mandelson u shkarkua në muajin shtator, por dosjet e reja për Epsteinin sugjerojnë se ai kishte ndarë informacione konfidenciale me të dënuarin për krime seksuale, kur shërbente si sekretar i biznesit në vitin 2009.
Mandelson gjithashtu ka dhënë dorëheqjen nga Dhoma e Lordëve dhe nga Partia Laburiste. /AA/
Një fotografi tjetër nga dosjet e Epstein tregon një darkë miqësore të vitit 2015, ku morën pjesë disa nga figurat më të fuqishme të Silicon Valley, me Jeffrey Epstein që më vonë u mburr se mbledhja ishte 'e çmendur'.
Imazhi, i publikuar nga Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së, tregon themeluesin e Facebook, Mark Zuckerberg, të ulur në një tavolinë darke së bashku me shefin e SpaceX, Elon Musk, dhe bashkëthemeluesin e PayPal, Peter Thiel, shkruan DailyMail, përcjell Telegrafi.
Sipas mediumit britanik, fotografia iu dërgua me email vetes nga Epstein të hënën, më 3 gusht 2015 - vetëm një ditë pasi ai u mburr se iu bashkua titanëve të teknologjisë për një vakt luksoz.
Epstein gjithashtu kishte një kopje të imazhit të vendosur në kornizë në shtëpinë e tij në apartamentin e tij në Manhattan.
Darka u zhvillua më 2 gusht 2015, sipas emaileve të përfshira në dosje.
Epstein më vonë e përshkroi takimin në një email të 20 gushtit 2015 drejtuar miliarderit Tom Pritzker si 'të çmendur', një përshkrim që është rishfaqur ndërsa shqyrtimi intensifikohet rreth marrëdhënieve të financierit me figura të fuqishme.
Ata që përmenden kanë filluar të minimizojnë çdo lidhje me Epstein, rrethi shoqëror i të cilit është zbuluar përmes publikimit nga Departamenti i Drejtësisë të më shumë se tre milionë dokumenteve që lidhen me financierin e turpëruar.
Megjithatë, theksojmë se shfaqja në fotografitë e publikuara në dokumentet e Epstein nuk është provë e ndonjë shkeljeje.
Musk, tani njeriu më i pasur në botë, shfaqet vazhdimisht në dosje, duke përfshirë edhe shkëmbimet e mëparshme të email-eve që sugjerojnë një raport miqësor midis dy viteve para darkës së vitit 2015.
Pavarësisht zbulimeve, Musk ka mohuar vazhdimisht të ketë qenë i afërt me Epstein.
Në një intervistë për Vanity Fair, ai tha: "Nuk më kujtohet ta kem prezantuar Epstein me askënd, pasi nuk e njoh aq mirë sa ta bëj këtë, Epstein është padyshim një njeri i çuditshëm dhe Zuckerberg nuk është një mik i imi".
Ai gjithashtu iu përgjigj X më 31 janar për të hedhur poshtë pretendimet se ai mori pjesë në tubimet e Epstein, duke shkruar: "Nuk kam qenë kurrë në asnjë festë të Epstein dhe kam kërkuar shumë herë ndjekjen penale të atyre që kanë kryer krime me Epstein". /Telegrafi/
Arabia Saudite njoftoi një paketë të madhe investimesh në Siri që përfshin energjinë, aviacionin, pasuritë e paluajtshme dhe telekomunikacionin.
Sipas mediave tĂ« huaja, pĂ«rcjell Telegrafi, Arabia Saudite nisi njĂ« fond investimesh nĂ« Siri qĂ« do tĂ« vĂ« nĂ« dispocion 7.5 miliardĂ« rialĂ« sauditĂ« (2 miliardĂ« dollarĂ« â 1.7 miliardĂ« euro) pĂ«r tĂ« zhvilluar dy aeroporte nĂ« qytetin sirian tĂ« Alepos nĂ« faza tĂ« shumĂ«fishta, tha tĂ« shtunĂ«n Ministri i Investimeve i ArabisĂ« Saudite Khalid al-Falih.
Fondi Elaf synon të financojë projekte në shkallë të gjerë në Siri me pjesëmarrjen e investitorëve privatë sauditë, shtoi al-Falih.
Në aviacionin civil, transportuesi saudit flynas dhe Autoriteti Sirian i Aviacionit Civil nënshkruan një marrëveshje për të krijuar një linjë ajrore të re, "flynas Syria".
Ndërmarrja e përbashkët do të jetë 51 përqind në pronësi të palës siriane dhe 49 përqind nga flynas, me operacionet që pritet të fillojnë në tremujorin e katërt të vitit 2026, tha kompania.
Operatori mĂ« i madh i telekomunikacionit nĂ« ArabinĂ« Saudite, STC, do tĂ« investojĂ« gjithashtu mĂ« shumĂ« se tre miliardĂ« rialĂ« (799.96 milionĂ« dollarĂ« â rreth 677 milionĂ« euro) pĂ«r tĂ« âforcuar infrastrukturĂ«n e telekomunikacionit dhe pĂ«r tĂ« lidhur SirinĂ« nĂ« nivel rajonal dhe ndĂ«rkombĂ«tar pĂ«rmes njĂ« rrjeti me fibra optike qĂ« shtrihet nĂ« mĂ« shumĂ« se 4,500 kilometraâ, sipas agjencisĂ« shtetĂ«rore tĂ« lajmeve.
Siç theksojnë mediat, investimet e fundit shënojnë njoftimin më të madh të tillë që kur SHBA-të hoqën sanksionet ndaj Sirisë në dhjetor.
âNe pĂ«rgĂ«zojmĂ« marrĂ«veshjet e investimeve saudite-siriane tĂ« shpallura kĂ«tĂ« javĂ«. Partneritetet strategjike nĂ« aviacion, infrastrukturĂ« dhe telekomunikacion do tĂ« kontribuojnĂ« ndjeshĂ«m nĂ« pĂ«rpjekjet e rindĂ«rtimit tĂ« SirisĂ«â, tha Tom Barrack, i dĂ«rguari i SHBA-sĂ« nĂ« Siri, nĂ« X.
Vitin e kaluar, Riadi njoftoi 6.4 miliardë dollarë (rreth 5.4 miliardë euro) investime, të ndara në 47 marrëveshje me më shumë se 100 kompani saudite që punojnë në pasuri të paluajtshme, infrastrukturë dhe telekomunikacion.
Të dy palët nënshkruan gjithashtu një memorandum mirëkuptimi dhe një marrëveshje të përbashkët zhvillimi me ACWA Power të Arabisë Saudite dhe Kompaninë Saudite të Transmisionit të Ujit, duke përcaktuar një plan rrugor për bashkëpunim në sektorin e ujit.
âKemi hartuar plane pĂ«r tĂ« ngritur njĂ« impiant shkripĂ«zimi tĂ« ujit tĂ« detit, me qĂ«llim qĂ« tĂ« sjellim ujĂ« tĂ« freskĂ«t nga bregu sirian nĂ« jug tĂ« venditâ, ka thĂ«nĂ« ministri i EnergjisĂ« i SirisĂ«, Mohamed al-Bashir. /Telegrafi/
NdĂ«rsa akulli i Arktikut po shkrihet dhe tensionet gjeopolitike po rriten, krahu verior i NATO-s po shfaqet si njĂ« nga âteatrotâ mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme dhe tĂ« neglizhuara tĂ« aleancĂ«s.
Dhe Evropa tani po përballet me një të vërtetë të hidhur: është strategjikisht e papërgatitur për të luajtur një rol në një rajon që pritet të bëhet një korridor kyç ushtarak dhe ekonomik, thuhet në një shkrim të Euronews, përcjell Telegrafi.
Sipas tij, shumica e aleatëve evropianë mund të mos jenë pajtuar me politikën agresive të presidentit të Shteteve të Bashkuara Donald Trump për Arktikun, por shumica duket se pajtohen me thelbin e mesazhit të tij: Arktiku ka nevojë për vëmendje të veçantë, dhe ka nevojë për të shpejt.
Problemi i tyre: atyre u mungojnë si doktrinat ashtu edhe aftësitë ushtarake të nevojshme për t'i zbatuar ato.
Në nivel ushtarak, Arktiku është thelbësor për mbrojtjen e Atlantikut të Veriut, veçanërisht duke pasur parasysh se flota veriore e Rusisë i tejkalon në numër kapacitetet e NATO-s.
"Kur flasim për mbrojtjen e Mbretërisë së Bashkuar, hendeku midis Grenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar në veçanti është shumë, shumë i rëndësishëm", ka thënë për Euronews, Anthony Heron, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin Arktik.
Sipas tij, "çdo forcë ose ushtri kundërshtare që do t'i afrohet Mbretërisë së Bashkuar ka shumë të ngjarë të vijë nga rajoni i Arktikut".
Monitorimi i asaj hapĂ«sire, shtoi ai, varet nga ndĂ«rgjegjĂ«simi i vazhdueshĂ«m pĂ«r domenin nĂ« tĂ« gjithĂ« njĂ« rajon tĂ« gjerĂ«, me popullsi tĂ« pakĂ«t dhe âarmiqĂ«sor ndaj mjedisitâ.
Dhe ky ndërgjegjësim nuk ka të bëjë vetëm me veprimet ushtarake.
Nën akull shtrihet infrastruktura që mbështet ekonomitë moderne: kabllot nënujore dhe linjat e energjisë që mbajnë vëllime të mëdha të dhënash midis Evropës dhe Amerikës së Veriut, të cilat janë objektiva tërheqëse për spiunazh dhe sabotim.
Projektet e tjera tĂ« kabllove Arktike nĂ« proces pĂ«rfshijnĂ« âFar North Fiberâ, e cila synon tĂ« lidhĂ« JaponinĂ« me EvropĂ«n pĂ«rmes Kalimit VeriperĂ«ndimor, dhe âPolar Connectâ, e cila planifikon tĂ« ofrojĂ« lidhje tĂ« sigurt pĂ«rmes Arktikut me AzinĂ« dhe AmerikĂ«n e Veriut.
"Ndërgjegjësimi për rëndësinë dhe aftësia për të gjurmuar nëndetëset në Arktik janë çelësi për të siguruar që këto kabllo nënujore dhe linja energjie të jenë të sigurta", vlerëson Heron. "Nëse do të priteshin linja të tilla, do të ishte katastrofike për ekonominë".
Ndryshimi i klimës po krijon gjithashtu rrugë të reja transporti përmes Arktikut, të cilat do të shkurtonin ndjeshëm kohën e tranzitit krahasuar me kanalet e Suezit dhe Panamasë.
Por ato gjithashtu prezantojnë një shtresë të re të konkurrencës strategjike.
Rusia, thekson Heron, ka të ngjarë të zgjerojë praninë e saj ushtarake për të mbrojtur këto korsi, duke rritur rreziqet për NATO-n nëse nuk arrin të përgjigjet.
"Nëse rrimë duarkryq dhe humbasim mundësinë", paralajmëron ai, duke shtuar se "kjo me të vërtetë do të shkaktojë trazira ekonomike".
Problemi i kapaciteteve
Megjithatë, pavarësisht rëndësisë në rritje të rajonit, pozicioni i NATO-s në Arktik mbetet i pabarabartë dhe shumë i varur nga SHBA-ja - dhe Grenlanda është një shembull konkret.
"Kur flasim për Grenlandën, është kryesisht një prani amerikane për sa i përket satelitëve", thotë Heron, edhe pse ishulli është "shumë, shumë mirë i vendosur për sa i përket ndërgjegjësimit për domenin dhe zbulimit të hershëm të kërcënimeve", veçanërisht për gjurmimin e lëvizjeve ruse përmes boshllëkut GIUK.
Kjo mbështetje përforcon një problem më të gjerë strukturor.
NdĂ«rsa Danimarka, Suedia dhe Norvegjia kanĂ« investuar prej kohĂ«sh nĂ« forcat e motit tĂ« ftohtĂ« - Komandanti Suprem i Forcave Aleate tĂ« NATO-s pĂ«r EvropĂ«n muajin e kaluar i pĂ«rshkroi aftĂ«sitĂ« e tyre si "tĂ« jashtĂ«zakonshme" dhe "tĂ« pozicionuara nĂ« mĂ«nyrĂ« unike pĂ«r tĂ« forcuar sigurinĂ« veriore tĂ« NATO-s dhe Arktikun" â por aleatĂ«t e tjerĂ« evropianĂ« po mbeten prapa.
"Shtetet fqinje të Arktikut, dhe kjo përfshin Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, nuk kanë një doktrinë specifike arktike", tha Heron.
Më thelbësisht, dekada të tëra investimesh të pamjaftueshme nga aleatët e NATO-s nënkuptojnë se aktualisht ka pak kapacitete moderne të vendosura në Arktik, dhe thjesht zhvendosja e aseteve dhe burimeve atje nga teatro të tjerë nuk është e mundur për shkak të kushteve të vështira.
Dhe ndërsa NATO nuk mban një prani gjatë gjithë vitit në Arktik, Rusia ka rreth 30-40 baza të specializuara dhe fusha ajrore të përmirësuara të shpërndara rreth territorit të saj arktik.
"Jo çdo kapacitet që keni diku tjetër mund të transpozohet thjesht në Arktik dhe të funksionojë atje", thekson për Euronews, Verineia Codrean, shefe e strategjisë në Euroatlas.
Kompania e saj, e cila ka kontrata me shumë qeveri evropiane, prodhon automjete të përparuara autonome nënujore me qëndrueshmëri deri në 16 javë.
Kjo për shkak se i ftohti ekstrem i Arktikut, mbulesa e akullit dhe largësia e tij degradojnë të gjitha sistemet që funksionojnë mirë në mjedise më të buta, nga dronët dhe sensorët deri te pajisjet e komunikimit dhe navigimi bazë.
Problemi i investimeve
Arktiku, i cili mbulon afërsisht 4% të sipërfaqes së Tokës, imponon kufizime serioze teknike.
"NĂ«se shikoni njĂ« zonĂ« si Grenlanda ose Poli i Veriut, nuk ka infrastrukturĂ« fikse", thotĂ« pĂ«r Euronews, James Campion, CEO dhe bashkĂ«themelues i kompanisĂ« suedeze tĂ« teknologjisĂ« sĂ« thellĂ« 6G TERASi. "Ădo forcĂ« mbrojtĂ«se qĂ« vepron nĂ« zonĂ« duhet tĂ« sjellĂ« tĂ« gjitha ato pajisje me vete".
Edhe vendosja e komunikimeve mund të bëhet një ndërmarrje e madhe logjistike. Kullat tradicionale ushtarake të radios të përdorura nga ushtria mund të zgjasin orë të tëra për t'u montuar dhe kërkojnë që ekipe të mëdha të vendosen në kushte të vështira.
Kompania e Campion ofron një sistem që kombinon pajisje të lehta radioje me platforma dronësh që do të kërkonin vetëm një person për t'u vendosur - megjithëse mbetet eksperimental dhe me rreze të kufizuar veprimi.
Ajo do të vendoset për herë të parë në mars me qëllim që më pas të rritet rrezen e veprimit të sistemit.
Moti i ftohtë gjithashtu shkurton qëndrueshmërinë.
Ngrica mund të imobilizojë dronët brenda pak minutash, bateritë shkarkohen me shpejtësi dhe madje edhe kabllot mund të bëhen të brishta dhe të këputen.
Alternativa do të ishte përdorimi i shërbimeve të bazuara në satelit të cilat mund të ofrojnë shtrirje, por ato sjellin dobësitë e tyre.
"Këto sisteme fillojnë të vihen nën kërcënim", mendon Campion, "dhe ato janë gjithashtu nën kontrollin e palëve të treta që mund të jenë ose jo në përputhje me interesat tona."
Por kjo është vetëm maja e ajsbergut.
Sfidat bëhen edhe më të mprehta për aftësitë që nevojiten nën mbulesën e akullit.
Lundrimi pranë polit magnetik është i vështirë, komunikimi është i ndërprerë dhe rishfaqja mund të jetë e pamundur për periudha të gjata për shkak të mbulesës së akullit, tha Codrean.
"Në Arktik, 24 orë nuk të çojnë aq larg", tha ajo.
Sistemet që konsiderohen me rreze të gjatë veprimi diku tjetër mezi arrijnë të gjejnë sipërfaqen e asaj që nevojitet në Arktik.
Kjo për shkak se dronët zakonisht duhet të kthehen në sipërfaqe ose të kalojnë pranë sensorëve për të transferuar të dhënat që kanë mbledhur.
"Nëse ai aset nuk është në gjendje të shkojë shumë larg dhe duhet të rimbushet çdo dy ditë, atëherë duhet ta riktheni. Dhe ku do ta rikthenit nëse ka akull përreth jush? Nëse duhet ta riktheni në pikën tuaj të fillimit, nuk mund të shkojë aq larg".
Platformat e reja, tĂ« tilla si automjetet autonome nĂ«nujore tĂ« mundĂ«suara nga âqelizat e karburantit me hidrogjenâ, mund tĂ« funksionojnĂ« pĂ«r javĂ« ose edhe muaj nĂ«n akull, por kĂ«to aftĂ«si janĂ« ende nĂ« fillimet e tyre.
Dhe ndoshta është nën akull që kapacitetet e reja janë më të nevojshme, sipas Codrean, sepse kabllot e reja që do të vendosen do të kërkojnë hartëzim bazë të shtratit të detit.
"E ardhmja e sigurisë së Arktikut do të vendoset nën ujë, jo në ajër ose mbi akull", i tha ajo Euronews.
Autonomia strategjike evropiane, shtoi ajo, "nuk do të ndërtohet vetëm përmes diplomacisë, por përmes aftësive të vazhdueshme nënujore".
Në këtë drejtim, ka shenja se qeveritë evropiane po fillojnë ta shohin rajonin shumë më strategjikisht.
Franca, për shembull, publikoi një strategji mbrojtëse për Arktikun vitin e kaluar, duke reflektuar një njohje gjithnjë e në rritje se Arktiku ofron avantazhe ushtarake dhe ekonomike afatgjata.
Por, duke vepruar kështu, do të kërkohen kompromise të vështira.
"Realiteti brutal është se do të duhen investime të konsiderueshme", tha Heron. "Kjo padyshim do të tërheqë natyrshëm fondet nga fusha të tjera me të cilat publiku i NATO-s mund të jetë i pakënaqur". /Telegrafi/
Traktati i fundit dypalësh i mbetur midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë që kufizon armët strategjike bërthamore ka skaduar të enjten, duke i lënë të dy vendet pa kontroll mbi arsenalet e tyre bërthamore.
Traktati i Ri për Reduktimin e Armëve Strategjike (New START) u nënshkrua në vitin 2010 nga presidenti i SHBA-së, Barack Obama, si dhe homologu i tij rus, Dmitry Medvedev.
Sipas dispozitave tĂ« tij, tĂ« dy vendet u zotuan tĂ« zvogĂ«lonin forcat strategjike bĂ«rthamore dhe hapĂ«n derĂ«n pĂ«r inspektime tĂ« gjera nĂ« vend pĂ«r tĂ« âverifikuar pajtueshmĂ«rinĂ«â, pĂ«rcjell Telegrafi.
Pakti midis Uashingtonit dhe Moskës, i njohur zyrtarisht si Traktati mbi Masat për Reduktimin dhe Kufizimin e Mëtejshëm të Armëve Strategjike Ofensive, kufizoi secilën palë në jo më shumë se 1,550 koka bërthamore në jo më shumë se 700 raketa dhe bombardues - të vendosura dhe të gatshme për përdorim.
Ai fillimisht duhej të skadonte në vitin 2021, por u zgjat për pesë vjet të tjera.
Pakti gjithashtu parashikoi inspektime gjithëpërfshirëse në vend për të verifikuar pajtueshmërinë, por këto përfunduan në vitin 2020 për shkak të pandemisë COVID-19 dhe nuk rifilluan kurrë.
Në shkurt të vitit 2023, presidenti rus Vladimir Putin pezulloi pjesëmarrjen e Moskës, duke thënë se Kremlini nuk mund të lejonte inspektimet e SHBA-së në vendet e saj bërthamore në një kohë kur Uashingtoni dhe aleatët e saj në NATO e kanë deklaruar hapur humbjen e Moskës në Ukrainë si qëllimin e tyre.
Në të njëjtën kohë, Kremlini theksoi se nuk po tërhiqej plotësisht nga pakti, duke u zotuar të respektonte kufizimet e tij për armët bërthamore.
Në shtator të vitit 2025, Putini deklaroi përsëri gatishmërinë e tij për t'iu përmbajtur kufizimeve të armëve bërthamore për një vit tjetër dhe i kërkoi Uashingtonit të ndiqte një shembull të tillë.
Ai madje tha se lejimi i skadimit të marrëveshjes së re START do të ishte "destabilizues" dhe mund të nxiste përhapjen e armëve bërthamore.
"Për të shmangur provokimin e një gare të mëtejshme strategjike të armëve dhe për të siguruar një nivel të pranueshëm parashikueshmërie dhe përmbajtjeje, ne besojmë se është e justifikuar të përpiqemi të ruajmë status quo-në e vendosur nga Traktati i ri START gjatë periudhës aktuale, mjaft të trazuar", deklaroi Putin mes kërcënimeve të shumta të Moskës për të përdorur armë bërthamore taktike kundër vendeve të NATO-s në sfondin e luftës së Rusisë kundër Ukrainës.
Obama, i cili nënshkroi START-in e Ri ndërsa ishte në detyrë, tha se skadimi i tij "do të zhdukte pa kuptim dekada diplomacie dhe mund të nxiste një garë tjetër armatimesh që e bën botën më pak të sigurt".
Nëntë nga dhjetë armë bërthamore në duart e Rusisë dhe SHBA-së
Rusia dhe SHBA-ja së bashku zotërojnë rreth 90% të të gjitha armëve bërthamore.
TĂ« dy vendet po zbatojnĂ« programe tĂ« gjera modernizimi nĂ« tĂ« tri degĂ«t e âtriadave tĂ« tyre bĂ«rthamoreâ (tokĂ«, det dhe ajĂ«r) qĂ« mund tĂ« rrisin madhĂ«sinĂ« dhe diversitetin e arsenaleve tĂ« tyre nĂ« tĂ« ardhmen.
Putin ka kërcënuar vazhdimisht të përdorë armë bërthamore kundër Ukrainës që nga fillimi i pushtimit të plotë të Moskës në vitin 2022, duke thënë se ishte i përgatitur të përdorte "të gjitha mjetet" për të mbrojtur interesat e saj të sigurisë.
Madje në vitin 2024, ai nënshkroi gjithashtu një doktrinë bërthamore të rishikuar që ul pragun për përdorimin e armëve bërthamore.
NĂ« nĂ«ntor 2024 dhe mĂ« pas nĂ« janar tĂ« kĂ«tij viti, Rusia sulmoi UkrainĂ«n me njĂ« version konvencional tĂ« raketĂ«s sĂ« saj tĂ« re balistike me rreze tĂ« mesme veprimi Oreshnik â dhe jo vetĂ«m kĂ«tĂ« herĂ«.
Në të njëjtën kohë, presidenti i SHBA-së Donald Trump aludoi në planet e Uashingtonit për të rifilluar testet nëntokësore të shpërthimit bërthamor.
"Ne do të bëjmë disa testime", tha Trump. "Vende të tjera e bëjnë. Nëse do ta bëjnë ata, do ta bëjmë edhe ne".
Por presidenti i SHBA-së nuk ofroi më shumë detaje.
SHBA-të kanë investuar shumë në modernizimin e arsenalit të tyre bërthamor, duke përfshirë Sentinel, raketën balistike dhe raketore ndërkontinentale të gjeneratës së ardhshme të Forcave Ajrore të SHBA-së dhe B-21, bombardues strategjikë me rreze të gjatë veprimi të projektuar për të depërtuar në mbrojtjet ajrore të përparuara dhe për të mbajtur armë si konvencionale ashtu edhe bërthamore.
VetĂ«m disa ditĂ« pasi u kthye nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« nĂ« janar tĂ« vitit tĂ« kaluar, Trump zbuloi qĂ«llimet e tij pĂ«r sistemin shumĂ«shtresor, qĂ« synon tâi kundĂ«rvihet kĂ«rcĂ«nimeve ajrore tĂ« "gjeneratĂ«s sĂ« ardhshme" ndaj SHBA-sĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« raketat balistike dhe ato tĂ« lundrimit.
Programi i ardhshëm i mbrojtjes "Kupola e Artë" për herë të parë do të vendosë armët amerikane në hapësirë dhe do të jetë "plotësisht funksionale" para përfundimit të mandatit të Trump, tha ai.
âLojtari i riâ
Kina nuk ka qenë kurrë palë në asnjë nga marrëveshjet e kontrollit të armëve bërthamore, as në Luftën e Ftohtë dhe as më pas, por ka më shumë se dyfishuar arsenalin e saj gjatë dekadës së fundit.
Pekini ka një arsenal dukshëm më të vogël prej 600 kokash bërthamore, shumë pak prej të cilave janë të vendosura dhe gati për përdorim, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë (FAS).
Në krahasim, FAS vlerëson arsenalin amerikan në 5,177, duke përfshirë kokat bërthamore të grumbulluara dhe të nxjerra nga përdorimi, dhe atë të Rusisë në 5,459.
Por arsenali bërthamor i Kinës po rritet më shpejt se i çdo vendi tjetër, me rreth 100 koka të reja bërthamore në vit që nga viti 2023, sipas Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.
"Në varësi të mënyrës se si vendos të strukturojë forcat e saj, Kina potencialisht mund të ketë të paktën po aq ICBM sa Rusia ose SHBA-të deri në fund të dekadës", tha SIPRI, përcjell Telegrafi.
Vitin e kaluar Trump tha se donte që Kina të ishte pjesë e kontrollit të armëve dhe vuri në dyshim pse SHBA-të dhe Rusia duhet të ndërtojnë armë të reja bërthamore duke pasur parasysh se kishin mjaftueshëm për të shkatërruar botën shumë herë.
"Nëse ka ndonjëherë një kohë kur ne kemi nevojë për armë bërthamore si lloji i armëve që po ndërtojmë dhe që Rusia ka dhe që Kina ka në një masë më të vogël, por do të ketë, kjo do të jetë një ditë shumë e trishtueshme", tha ai në shkurt të vitit të kaluar.
E të mërkurën, vetëm disa orë para se të skadonte traktati i Ri START midis Uashingtonit dhe Moskës, Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, përsëriti se çdo marrëveshje bërthamore me Rusinë duhet të përfshijë Kinën.
âPresidenti ka qenĂ« i qartĂ« nĂ« tĂ« kaluarĂ«n se pĂ«r tĂ« pasur kontroll tĂ« vĂ«rtetĂ« tĂ« armĂ«ve nĂ« shekullin e 21-tĂ«, Ă«shtĂ« e pamundur tĂ« bĂ«het diçka qĂ« nuk e pĂ«rfshin KinĂ«n, pĂ«r shkak tĂ« rezervave tĂ« tyre tĂ« mĂ«dha dhe nĂ« rritje tĂ« shpejtĂ«â, u tha Rubio gazetarĂ«ve.
Por Pekini hodhi poshtë idenë e të qenit pjesë e çdo traktati të ri.
âPozicioni i KinĂ«s nĂ« njĂ« negociatĂ« trepalĂ«she me SHBA-nĂ« dhe RusinĂ« mbi kontrollin e armĂ«ve bĂ«rthamore Ă«shtĂ« i qartĂ«â, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i MinistrisĂ« sĂ« Jashtme kineze, Lin Jian.
âFuqia bĂ«rthamore e KinĂ«s nuk Ă«shtĂ« aspak nĂ« tĂ« njĂ«jtin nivel me atĂ« tĂ« SHBA-sĂ«. Nuk Ă«shtĂ« as e drejtĂ« dhe as e arsyeshme t'i kĂ«rkohet KinĂ«s tĂ« bashkohet me negociatat pĂ«r çarmatimin bĂ«rthamor nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«â, deklaroi ai.
NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, Pekini bĂ«ri thirrje qĂ« tĂ« gjitha fuqitĂ« bĂ«rthamore tĂ« miratojnĂ« njĂ« politikĂ« âmospĂ«rdorimi si i pariâ, njĂ« angazhim pĂ«r tĂ« mos filluar kurrĂ« luftĂ« bĂ«rthamore, duke i rezervuar armĂ« tĂ« tilla vetĂ«m pĂ«r t'u hakmarrĂ« kundĂ«r njĂ« sulmi bĂ«rthamor.
Si Uashingtoni ashtu edhe Moska i kanë hedhur poshtë thirrjet.
Fuqitë bërthamore evropiane
Në përgjigje, Rusia tha se forcat bërthamore të anëtarëve të NATO-s, Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës, duhet të jenë gjithashtu të hapura për negociata, të cilat këto vende i refuzojnë, veçanërisht që nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia.
Franca ka arsenalin më të madh bërthamor në Evropë me 290 armë - pothuajse të gjitha të gatshme për luftim.
Në tetor 2025, Parisi prezantoi një version të modernizuar të raketës së saj balistike strategjike M51 të lëshuar nga nëndetëset, një "moment i rëndësishëm" në zhvillimin e pengesës bërthamore me bazë oqeanike të vendit, tha Ministria Franceze e Forcave të Armatosura.
Versioni i tretë dhe i fundit i M51 ka koka bërthamore të reja, si dhe rreze veprimi, saktësi dhe aftësi të përmirësuar për të depërtuar në mbrojtjet e armikut, tha ministria në një deklaratë me email.
Ndërsa Mbretëria e Bashkuar, me më pak se 250 koka bërthamore, është zotuar gjithashtu të rrisë aftësitë e saj bërthamore detare duke ndërtuar katër nëndetëse të reja me raketa balistike me energji bërthamore.
Në korrik të vitit të kaluar, Franca dhe Mbretëria e Bashkuar njoftuan Deklaratën e Northwood, një marrëveshje historike që zgjeron fushën e bashkëpunimit dypalësh bërthamor në një shkallë të paparë.
Të dy vendet u angazhuan jo vetëm për thellimin e dialogut teknik dhe politik, por edhe për të eksploruar koordinimin e forcave të tyre bërthamore.
Duke ruajtur vendimmarrjen kombëtare, deklarata sinjalizon për herë të parë se Parisi dhe Londra janë të përgatitura të përafrojnë qëndrimet e tyre strategjike në mënyra të reja për t'iu kundërvënë kërcënimeve të mëdha bërthamore dhe jo-bërthamore ndaj Evropës. /Telegrafi/
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se lufta Rusi-Ukrainë mund të zgjidhet në të ardhmen e afërt.
Ai i bëri këto komente të enjten gjatë një fjalimi në Mëngjesin Kombëtar të Lutjeve, sipas një korrespondent të Ukrinform, përcjell Telegrafi.
"Po punoj shumë për t'i dhënë fund asaj lufte [në Sudan]. Jemi shumë afër përfundimit të saj. Kjo do të jetë e nënta nëse nuk e arrijmë së pari [luftën] Rusi-Ukrainë, por po punojmë shumë për t'i dhënë fund të gjithë asaj lufte. Jemi shumë afër përfundimit të saj", tha Trump duke folur për konfliktin në Sudan.
Trump gjithashtu theksoi rëndësinë e arritjes së paqes përmes forcës.
"TĂ« bekuar janĂ« paqebĂ«rĂ«sit. [âŠ] Por unĂ« mendoj se mund tĂ« kesh paqe vetĂ«m pĂ«rmes forcĂ«s. NĂ«se nuk ke forcĂ«, paqja Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ«. Dhe ne kemi forcĂ«", tha ai.
Trump renditi luftërat që ai beson se ka ndihmuar t'i japë fund.
"Brenda një viti, kam përfunduar tetë luftëra të ashpra, si në Kamboxhia dhe Tajlandë, në Kosovë dhe Serbi, në Pakistan dhe Indi, në Izrael dhe Iran, në Armeni dhe Azerbajxhan", tha ai.
Sipas Trump, udhëheqësi rus Vladimir Putin u habit se si arriti të zgjidhte konfliktin midis Azerbajxhanit dhe Armenisë, diçka për të cilën udhëheqësi i Kremlinit dyshohet se kishte punuar për dhjetë vjet.
"E bëra. Dy udhëheqës vërtet të mirë. E vetmja gjë që dinin ishte të luftonin me njëri-tjetrin. Ata luftonin me njëri-tjetrin për shumë vite. Kjo është e gjitha që dinin. Dhe e zgjidhëm shumë shpejt", shtoi Trump.
Ai tha gjithashtu se një marrëveshje historike paqeje midis Republikës Demokratike të Kongos dhe Ruandës ishte nënshkruar në Uashington disa muaj më parë, e cila "siguron rrugën e parë drejt paqes për t'i dhënë fund një konflikti 30-vjeçar jashtëzakonisht të dhunshëm". /Telegrafi/
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, është nisur për në kryeqytetin e Omanit, Muscat, në krye të një delegacioni diplomatik për "bisedime bërthamore" me SHBA-në që do të mbahen të premten, tha zëdhënësi i ministrisë së jashtme iraniane.
SHBA-të dhe Irani kanë rënë dakord të zhvillojnë bisedime në Oman të premten, thanë zyrtarët e të dyja palëve, edhe pse ato mbeten në mosmarrëveshje për shkak të këmbënguljes së Uashingtonit se negociatat duhet të përfshijnë arsenalin raketor të Teheranit dhe premtimin e Iranit për të diskutuar vetëm programin e tij bërthamor.
Irani do të angazhohet në bisedime "me autoritet dhe me qëllim arritjen e një mirëkuptimi të drejtë, të pranueshëm reciprokisht dhe dinjitoz mbi çështjen bërthamore", tha zëdhënësi Esmail Baghaei të enjten.
"Shpresojmë që pala amerikane të marrë pjesë gjithashtu në këtë proces me përgjegjësi, realizëm dhe seriozitet", shtoi Baghaei.
Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, u tha gazetarëve të enjten se Presidenti Donald Trump po shqyrton bisedimet e së premtes për të përcaktuar nëse mund të arrihet një marrëveshje me Iranin.
âNdĂ«rsa kĂ«to negociata po zhvillohen, do tâi kujtoja regjimit iranian se presidenti ka shumĂ« mundĂ«si nĂ« dispozicion, pĂ«rveç diplomacisĂ«, si komandanti i pĂ«rgjithshĂ«m i ushtrisĂ« mĂ« tĂ« fuqishme nĂ« historinĂ« e botĂ«sâ, tha ajo.
Kjo përpjekje delikate diplomatike vjen mes tensioneve të larta, ndërsa SHBA-të po ndërtojnë forca në Lindjen e Mesme dhe aktorët rajonalë kërkojnë të shmangin një përballje ushtarake që shumë njerëz kanë frikë se mund të përshkallëzohet në një luftë më të gjerë. /Telegrafi/
Një stuhi e fuqishme ka shkaktuar kaos në Spanjë dhe Portugali, duke përmbytur qytete, mbyllur autostrada dhe paralizuar transportin ajror e hekurudhor.
Të paktën një person ka humbur jetën në juglindje të Portugalisë pasi u mor nga rrjedha e fortë e ujit, ndërsa mijëra banorë janë evakuuar nga zonat e rrezikuara.
Në Andalusi, reshjet e rrëmbyeshme dhe erërat deri në 100 km/orë kanë shkaktuar rrëshqitje dheu dhe dëme në ndërtesa historike, përfshirë kullën ikonike Giralda në Sevilje.
Në provincën e Malagas u raportuan edhe lëkundje sizmike të pazakonta, që autoritetet lokale i lidhin me lëvizje nëntokësore të ujërave pas reshjeve intensive.
Situata ka shkaktuar kaos në Madrid, ku u mbyll autostrada pranë aeroportit Barajas dhe u raportuan përmbytje edhe në stacionet e metrosë.
Në Cadiz dhe Setubal, pamjet dramatike tregojnë rrugë të shndërruara në lumenj dhe banorë të shpëtuar me mjete emergjente.
Qindra ushtarë janë angazhuar për ndihmë, ndërsa shkollat dhe linjat hekurudhore janë mbyllur në disa rajone.
Autoritetet paralajmërojnë se moti ekstrem pritet të vazhdojë, duke rikthyer frikën nga përmbytjet shkatërrimtare të viteve të fundit. /Telegrafi/
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka deklaruar se raundi i ardhshëm i bisedimeve të paqes me Rusinë mund të mbahet në SHBA.
Zelensky nĂ« platformĂ«n Telegram tha se âtakime tĂ« mĂ«tejshme janĂ« planifikuar pĂ«r tĂ« ardhmen e afĂ«rt, me gjasĂ« nĂ« AmerikĂ«â.
âSot mora njĂ« raport nga ekipi ynĂ« negociator pas dy ditĂ«sh takimesh dhe bisedimesh nĂ« Emirate me palĂ«n amerikane dhe atĂ« ruse. E pres ekipin nĂ« Kiev pĂ«r njĂ« raport tĂ« plotĂ«. ShumĂ« aspekte nuk mund tĂ« diskutohen nĂ« telefon. Nga ajo qĂ« tashmĂ« mund tĂ« thuhet, takime tĂ« mĂ«tejshme janĂ« planifikuar pĂ«r tĂ« ardhmen e afĂ«rt, me gjasĂ« nĂ« AmerikĂ«â, shkroi ai.
Zelensky rikonfirmoi gatishmĂ«rinĂ« e UkrainĂ«s pĂ«r tâu angazhuar nĂ« formate âqĂ« realisht e afrojnĂ« paqen dhe e bĂ«jnĂ« atĂ« tĂ« besueshme dhe afatgjatĂ«, duke ia hequr RusisĂ« çdo oreks pĂ«r tĂ« vazhduar luftĂ«nâ.
âĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« kjo luftĂ« tĂ« pĂ«rfundojĂ« nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« Rusia tĂ« mos shpĂ«rblehet pĂ«r agresionin e saj. Ky Ă«shtĂ« njĂ« nga parimet kyçe qĂ« rikthen dhe garanton siguri tĂ« vĂ«rtetĂ«. I falĂ«nderoj tĂ« gjithĂ« partnerĂ«t tanĂ« qĂ« na mbĂ«shtesin nĂ« kĂ«tĂ«â, tha ai.
Të mërkurën dhe të enjten, Rusia, Ukraina dhe SHBA-ja zhvilluan një takim dyditor për zgjidhjen e çështjes ukrainase në kryeqytetin Abu Dhabi të Emirateve të Bashkuara Arabe.
Në përfundim, palët ranë dakord të kryejnë shkëmbimin e parë të robërve të luftës pas pesë muajsh, i cili u realizua menjëherë.
NjĂ« komunikatĂ« e pĂ«rbashkĂ«t mbi rezultatet e takimit i pĂ«rshkroi diskutimet si âkonstruktiveâ dhe âtĂ« pĂ«rqendruara nĂ« mĂ«nyra pĂ«r tĂ« krijuar kushtet pĂ«r arritjen e njĂ« paqeje tĂ« qĂ«ndrueshmeâ. /AA/
Një burrë i moshuar italian është nën hetim si pjesë e një hetimi nga prokurorët në Milano për individë që dyshohet se i paguanin anëtarëve të ushtrisë serbe të Bosnjës për udhëtime në Sarajevë, në mënyrë që ata të vrisnin qytetarë gjatë rrethimit katërvjeçar të qytetit në vitet 1990.
Sipas The Guardian, përcjell Telegrafi, 80-vjeçari po hetohet me akuzën e vrasjes së rëndë, tha një burim pranë çështjes për Guardian.
Burri, një ish-shofer kamioni nga rajoni verior italian i Venetos, është i dyshuari i parë që vihet nën hetim që nga fillimi i hetimit në nëntor.
Sipas raportimeve në shtypin italian, ai dyshohet se është mburrur për "kryerjen e kësaj gjuetie".
Më shumë se 10,000 njerëz u vranë në Sarajevë nga bombardimet dhe zjarri i snajperëve midis viteve 1992 dhe 1996 në rrethimin më të gjatë në historinë moderne, pasi Bosnja dhe Hercegovina shpalli pavarësinë nga Jugosllavia.
Dhe snajperët ishin ndoshta elementi më i frikshëm i jetës nën rrethim, sepse ata vrisnin njerëz në rrugë, përfshirë fëmijë, rastësisht.
Sarajeva ndodhet në një hapësirë të rrethuar nga male, gjë që e bëri sulmin ndaj saj veçanërisht të lehtë.
Grupe italianĂ«sh dhe njerĂ«zish tĂ« kombĂ«sive tĂ« tjera, tĂ« ashtuquajtur "turistĂ« snajperĂ«", dyshohet se kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« masakĂ«r pasi u kanĂ« paguar shuma tĂ« mĂ«dha parash ushtarĂ«ve qĂ« i pĂ«rkisnin ushtrisĂ« sĂ« Radovan Karaxhiqit, ish-liderit serb tĂ« BosnjĂ«s, i cili nĂ« vitin 2016 u shpall fajtor pĂ«r gjenocid dhe krime tĂ« tjera kundĂ«r njerĂ«zimit, pĂ«r t'u transportuar nĂ« kodrat pĂ«rreth SarajevĂ«s nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mund âtĂ« qĂ«llonin njerĂ«zit pĂ«r kĂ«naqĂ«siâ.
Hetimi në Itali filloi nga një padi ligjore e paraqitur nga Ezio Gavazzeni, një shkrimtar me bazë në Milano i cili mblodhi prova mbi akuzat, si dhe një raport të dërguar prokurorëve nga ish-kryetarja e bashkisë së Sarajevës, Benjamina Kariq.
Gavazzeni tha se kishte lexuar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« raportet rreth turistĂ«ve tĂ« dyshuar snajperĂ« nĂ« shtypin italian nĂ« vitet 1990, por vetĂ«m kur pa âSarajevo Safariâ, njĂ« dokumentar i vitit 2022 nga regjisori slloven Miran Zupaniq, filloi tĂ« hetonte mĂ« tej.
Në dokumentar, një ish-ushtar serb dhe një kontraktor thanë se grupe perëndimorë do të qëllonin popullsinë civile nga kodrat përreth Sarajevës. Pretendimet janë mohuar me forcë nga veteranët serbë të luftës.
Duke folur për Guardian në nëntor, Gavazzeni tha se të dyshuarit italianë do të takoheshin në qytetin verior të Triestes dhe do të udhëtonin për në Beograd, nga ku ushtarët serbo-boshnjakë do t'i shoqëronin ata në kodrat e Sarajevës.
Në vitin 2025, Skoda Auto prodhoi 1,065,000 makina në të gjithë botën.
Kjo është 15% më shumë se një vit më parë dhe rezultati më i mirë për markën në gjashtë vitet e fundit, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Sipas tyre, fabrika kryesore në Mlada Boleslav prodhoi 605,600 makina dhe gjithashtu montoi mbi 329,000 sisteme baterish për makinat elektrike dhe hibridet plug-in Skoda, si dhe modele të tjera të Grupit Volkswagen.
Në përgjithësi, kompania prodhoi gjithashtu mbi 1,030,000 transmisione dhe më shumë se 500,000 motorë.
Në segmentin e automjeteve elektrike, që nga janari i vitit 2025, janë prodhuar 112,500 crossover kompakte Elroq, dhe prodhimi i Enyaq më të madh arriti në rreth 77,000 njësi.
Skoda thekson se fabrika në Mlada Boleslav mbetet e vetmja në Grupin Volkswagen ku si modelet me motor djegieje ashtu edhe ato plotësisht elektrike montohen në një linjë të vetme prodhimi.
"Për herë të parë në gjashtë vjet, kemi tejkaluar shifrën e 1,000,000 makinave Skoda të prodhuara. Ky është një arritje e madhe dhe rezultat i punës së koordinuar të ekipeve tona të prodhimit", ka thënë Anëtari i Bordit për Prodhimin dhe Logjistikën, Andreas Dick.
Fabrika në Kvasiny rriti vëllimin e prodhimit në 301,500 makina krahasuar me 248,000 vitin e kaluar. Prodhimi në Indi u dyfishua në 73,800 makina falë lansimit të crossover-it të ri Kylaq.
Përveç kësaj, Skoda hapi një fabrikë të re në Vietnam në bashkëpunim me Thanh Cong Group, ku 2,500 makina Slavia dhe Kushaq u montuan nga kompletet e furnizuara nga India. /Telegrafi/
Sipas tĂ« dhĂ«nave nga Omdia, Apple ishte âmbreti i botĂ«sâ sĂ« telefonave inteligjentĂ« vitin e kaluar, me njĂ« rekord prej 240.6 milionĂ« njĂ«sish tĂ« dĂ«rguara dhe njĂ« pjesĂ« tregu prej 19%.
Ajo e mposhti shumë ngushtë Samsung-un me 239.1 milionë dërgesa.
ĂshtĂ« interesante se si Apple ashtu edhe Samsung i rritĂ«n dĂ«rgesat e tyre me saktĂ«sisht 7% krahasuar me vitin 2024, shkruajnĂ« mediat e huaja, pĂ«rcjell Telegrafi.
Por rritja më e shpejtë midis prodhuesve kryesorë erdhi nga Honor me 11%.
Në vendin e tretë është Xiaomi me një rënie prej 2% të shitjeve gjatë vitit 2024, me 165.4 milionë njësi të dërguara për një pjesë tregu prej 13%.
Ajo pasohet nga Vivo me 105.3 milionë dërgesa, 8% pjesë tregu dhe 4% rritje vjetore.
Oppo është në vendin e pestë me 100.7 milionë dërgesa, 8% pjesë tregu dhe një rënie prej 3% të shitjeve krahasuar me vitin 2024.
Transsion pothuajse hyri në pesë vendet e para, pasi edhe ai ka 8% pjesë tregu, dhe pasohet nga Honor me 6%, Lenovo me 5%, Huawei me 4% dhe Realme me 3%.
Siç theksohet më tej, tregu në përgjithësi u rrit me 2% në vitin 2025 në 1.25 miliardë njësi të dërguara.
TĂ« gjitha rajonet u rritĂ«n pĂ«rveç âKinĂ«s sĂ« Madheâ, e cila pĂ«soi njĂ« rĂ«nie tĂ« lehtĂ« pĂ«r shkak tĂ« "efektit tĂ« zbehjes sĂ« skemĂ«s kombĂ«tare tĂ« subvencioneve".
Megjithatë, është interesante se Apple u rrit me 26% në Kinën kontinentale falë "kërkesës më të fortë për serinë iPhone 17". /Telegrafi/
Banorët e qytetit Janesville në Wisconsin janë përballur me një situatë të pazakontë, pasi një tufë gjeldetësh janë bërë gjithnjë e më agresive në zonat e banuara.
Një banor lokal publikoi pamje ku shihen shpendët duke ndjekur një postier në rrugë, ndërsa tha se edhe djali i tij 8-vjeçar është ndjekur nga shpendët gjatë rrugës për në shtëpi.
Sipas tij, shpendët janë pothuajse aq të mëdhenj sa fëmija dhe duken kërcënues kur hapin krahët.
Banorët tregojnë se fillimisht i shihnin si pjesë të bukur të natyrës, por me kalimin e kohës ato kanë bllokuar trafikun, kanë shkaktuar aksidente dhe kanë sulmuar punonjës shërbimesh.
Biologë nga Departamenti i Burimeve Natyrore të Wisconsin-it thonë se agresiviteti i tillë është i rrallë, edhe pse ato mblidhen në tufa gjatë dimrit.
Autoritetet po bashkëpunojnë me USDA Wildlife Services dhe nuk përjashtohet mundësia që shpendët të zhvendosen nga zona. /Telegrafi/
Ambasadori amerikan nĂ« VarshavĂ« ndĂ«rpreu kontaktin me kryetarin e parlamentit tĂ« PolonisĂ« tĂ« enjten, duke e akuzuar atĂ« pĂ«r fyerje tĂ« Donald Trump pasi ai kritikoi politikat e presidentit dhe refuzoi tĂ« mbĂ«shteste ambiciet e tij pĂ«r Ămimin Nobel pĂ«r Paqen.
Reagimi i ambasadorit Tom Rose ndaj kryetarit tĂ« parlamentit Wlodzimierz Czarzasty nĂ«nvizoi aktin e pasigurt balancues me tĂ« cilin pĂ«rballen politikanĂ«t nga qeveria e koalicionit pro-evropian tĂ« PolonisĂ« pĂ«r tĂ« mbajtur nĂ« krah aleatin e tyre mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m, ndĂ«rsa Trump po ndjek politikat âAmerika e Paraâ, tĂ« cilat shumĂ« prej tyre i konsiderojnĂ« shqetĂ«suese, shkruajnĂ« mediat e huaja, pĂ«rcjell Telegrafi.
Czarzasty tha tĂ« hĂ«nĂ«n se nuk do tĂ« mbĂ«shteste njĂ« iniciativĂ« tĂ« paraqitur nga kryetari i DhomĂ«s sĂ« PĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« SHBA-sĂ«, Mike Johnson, si dhe kryetari i Knessetit izraelit, Amir Ohana pĂ«r tĂ« mbledhur krerĂ«t e parlamenteve pĂ«r tĂ« nominuar Trump pĂ«r Ămimin Nobel pĂ«r Paqen nĂ« vitin 2026 pĂ«r pĂ«rpjekjet e tij pĂ«r tĂ« sjellĂ« paqe nĂ« Lindjen e Mesme.
âSipas mendimit tim, Presidenti Trump po destabilizon situatĂ«n nĂ« kĂ«to organizata (ndĂ«rkombĂ«tare) duke pĂ«rfaqĂ«suar politikĂ«n e forcĂ«s dhe duke pĂ«rdorur forcĂ«n pĂ«r tĂ« ndjekur njĂ« politikĂ« transaksionaleâ, u tha gazetarĂ«ve Czarzasty, udhĂ«heqĂ«si i tĂ« MajtĂ«s, partnerit tĂ« vogĂ«l tĂ« koalicionit nĂ« qeveri.
Effective immediately, we will have no further dealings, contacts, or communications with Marshal of the Sejm Czarzasty, whose outrageous and unprovoked insults directed against President Trump @POTUS has made himself a serious impediment to our excellent relations with Prime⊠â Ambasador Tom Rose (@USAmbPoland) February 5, 2026
âE gjithĂ« kjo do tĂ« thotĂ« qĂ« unĂ« nuk do ta mbĂ«shtes nominimin e presidentit Trump pĂ«r Ămimin Nobel sepse ai nuk e meriton atĂ«â.
Rose e sulmoi ashpĂ«r Czarzasty tĂ« enjten, duke thĂ«nĂ« se Uashingtoni nuk do tĂ« ketĂ« mĂ« âmarrĂ«veshje, kontakte apo komunikimeâ me tĂ«, me efekt tĂ« menjĂ«hershĂ«m.
âFyerjet e rĂ«nda dhe tĂ« paprovokuara tĂ« (Czarzasty) drejtuar presidentit Trump e kanĂ« bĂ«rĂ« veten njĂ« pengesĂ« serioze pĂ«r marrĂ«dhĂ«niet tona tĂ« shkĂ«lqyera me kryeministrin (Donald) Tusk dhe qeverinĂ« e tijâ, shkroi ai nĂ« platformĂ«n e mediave sociale X tĂ« enjten.
âNe nuk do tĂ« lejojmĂ« askĂ«nd tĂ« dĂ«mtojĂ« marrĂ«dhĂ«niet SHBA-Poloni, as tĂ« mosrespektojĂ« (Trump) i cili ka bĂ«rĂ« kaq shumĂ« pĂ«r PoloninĂ« dhe popullin polakâ.
NĂ« pĂ«rgjigje, Czarzasty shkroi nĂ« X se i vjen keq pĂ«r reagimin e ambasadorit, por se nuk do ta ndryshojĂ« qĂ«ndrimin e tij âpĂ«r çështjet themeloreâ. /Telegrafi/
"Ădo jetĂ« ukrainase Ă«shtĂ« vlera mĂ« e lartĂ«", ka thĂ«nĂ« SBU.
Më 5 shkurt, Ukraina solli 150 anëtarë të shërbimit dhe shtatë civilë nga robëria ruse. Nga këta, 139 ishin mbajtur që nga viti 2022.
Më i riu nga të liruarit është 23 vjeç. Ai u kap në moshën 19 vjeç gjatë mbrojtjes së Mariupolit në rajonin e Donetskut. Një gjykatë ruse e dënoi atë në mënyrë të paligjshme me "burgim të përjetshëm". /Telegrafi/
Login
