Në këtë kohë të vitit, unë gjithmonë përpiqem ta bëj një parashikim të guximshëm për vitin e ri. Për vitin 2025, parashikova se Transnistria dhe Moldavia mund të ribashkoheshin, e kjo as që u bë fjalë bile.
Prandaj, pĂ«r vitin 2026 do ta bĂ«j njĂ« parashikim edhe mĂ« tĂ« guximshĂ«m. Parashikoj se Bashkimi Evropian do tĂ« tâia dalĂ« mjaft mirĂ«.
ĂshtĂ« e drejtĂ« tĂ« thuhet se kĂ«to ditĂ« nĂ« Bruksel mbizotĂ«ron shumĂ« pesimizĂ«m. U la kryesisht nĂ« hije nĂ« bisedimet pĂ«r njĂ« zgjidhje tĂ« mundshme tĂ« luftĂ«s sĂ« RusisĂ« nĂ« UkrainĂ«, u pĂ«rball me sulme tĂ« panumĂ«rta hibride si prerja e kabllove nĂ«nujore dhe inkursionet me dronĂ«, si dhe e pĂ«rjetoi pĂ«rkeqĂ«simin e marrĂ«dhĂ«nieve transatlantike pasi ShtĂ«pi e BardhĂ« po e vĂ« hapur nĂ« dyshim bllokun. TĂ« gjitha kĂ«to e patĂ«n ndikimin e vet ndaj Brukselit.
RrallĂ«herĂ« Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« BE-ja kaq shumĂ« nĂ« provĂ« nga tĂ« gjitha drejtimet. âNjĂ« dele nĂ« njĂ« botĂ« krejtĂ«sisht tĂ« re grabitqarĂ«shâ, siç u shpreh sĂ« fundmi njĂ« diplomat i BE-sĂ«.
Dhe, sinqerisht, as kĂ«tĂ« vit nuk pritet tĂ« jetĂ« mĂ« mirĂ«, sepse Shtetet e Bashkuara mund tĂ« tĂ«rheqin mĂ« shumĂ« trupa nga kontinenti dhe ta rrisin mbĂ«shtetjen pĂ«r parti tĂ« ndryshme euroskeptike. UkrainĂ«n ose do tĂ« detyrohet ta pranojĂ« njĂ« marrĂ«veshje poshtĂ«ruese me MoskĂ«n, ose tĂ« shtypet edhe mĂ« shumĂ« ushtarakisht nga njĂ« Rusi e ringjallur qĂ« madje mund ta testojĂ« njĂ« vend tĂ« BE-sĂ« ose tĂ« NATO-s â diçka pĂ«r tĂ« cilĂ«n zyrtarĂ«t evropianĂ« kanĂ« paralajmĂ«ruar dhe kanĂ« pranuar se nuk janĂ« realisht tĂ« pĂ«rgatitur ta pĂ«rballojnĂ« tĂ« vetĂ«m.
Por, ekziston edhe njĂ« vizion alternativ, mĂ« i ndritshĂ«m pĂ«r BE-nĂ«, njĂ« vizion shumĂ« pak i mundshĂ«m, qĂ« pĂ«rfshin disa mundĂ«si pĂ«r tâu shfrytĂ«zuar dhe shumĂ« ânĂ«seâ.
Le të fillojmë me një nga zhgënjimet kryesore në fazat përmbyllëse të vitit të kaluar: dështimin për të rënë dakord mbi një kredi reparacionesh për Ukrainën. Kjo ishte, pa dyshim, një goditje e madhe si për presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ashtu edhe për kancelarin gjerman Friedrich Merz, të cilët po bënin trysni për përdorimin e aseteve shtetërore ruse të ngrira në bllok për të gjeneruar një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën për dy vjetët e ardhshme.
Arsyetimi ishte: pse duhet që taksapaguesit e BE-së të paguajnë faturën për plaçkitjen e Ukrainës nga Moska, kur në vend të kësaj mund të përdoren paratë e Putinit?
MegjithatĂ«, alternativa â mbledhja e fondeve tĂ« garantuara nga buxheti i BE-sĂ« dhe tĂ« mbĂ«shtetura nga 24 shtete anĂ«tare tĂ« BE-sĂ« (Republika Ăeke, Hungaria dhe Sllovakia zgjodhĂ«n tĂ« mos marrin pjesĂ«) â nuk Ă«shtĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« aq e keqe sa duket.
Por, disa liderĂ« tĂ« BE-sĂ« humbĂ«n prestigj pĂ«r shkak tĂ« kredisĂ« sĂ« reparacioneve dhe blloku u duk i pavendosur, por nĂ« fund tĂ« fundit, Kievi do tĂ« marrĂ« mjaftueshĂ«m para pĂ«r ta vazhduar luftĂ«n kundĂ«r RusisĂ« pĂ«r dy vjetĂ«t e ardhshme dhe ukrainasit nuk duhet tâi kthejnĂ« kĂ«to para derisa Rusia tĂ« paguajĂ« dĂ«mshpĂ«rblimin.
NdĂ«rkohĂ«, asetet ruse mbeten tĂ« ngrira pĂ«r aq kohĂ« sa BE-ja dĂ«shiron tâi mbajĂ« tĂ« bllokuara, duke ruajtur opsionin qĂ« tâi pĂ«rdorĂ« ato mĂ« vonĂ«. Nuk Ă«shtĂ« ideale, por Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« sesa po i ofron Kievit çdo vend apo organizatĂ« tjetĂ«r pĂ«r momentin.
Ka gjërat që blloku i ka bërë tashmë të cilat mund të fillojnë të japin fryte së shpejti. Merrni për shembull zgjerimin. Blloku do të vazhdojë të mbyllë kapitujt e anëtarësimit me Malin e Zi dhe Shqipërinë në vitin e ri, me të parin që tani pritet të bëhet shteti i 28-të anëtar i BE-së deri në vitin 2028.
Mendimi nĂ« Bruksel, edhe pse nĂ« kĂ«tĂ« moment mĂ« shumĂ« dĂ«shirĂ« sesa realitet, Ă«shtĂ« se shtimi i Malit tĂ« Zi dhe potencialisht edhe i ShqipĂ«risĂ« relativisht shpejt do tâi nxiste KosovĂ«n dhe SerbinĂ« tĂ« angazhohen nĂ« bisedime pĂ«r normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve mes tyre, tĂ« cilat kanĂ« qenĂ« tĂ« ngrira prej vitesh.
Por, duke qenĂ« se Serbia as nuk u paraqit nĂ« samitin e fundit BEâBallkani PerĂ«ndimor nĂ« Bruksel pak para Krishtlindjeve, kjo mund vĂ«shtirĂ«si se mund tĂ« arrihet.
Duke qenĂ« se BE-ja ka humbur mĂ« shumĂ« anĂ«tarĂ« sesa qĂ« ka fituar nĂ« dekadĂ«n e fundit pĂ«r shkak tĂ« Brexit-it, shtimi i njĂ«rit apo edhe i disa vendeve do tâi jepte Brukselit njĂ« shtysĂ«, duke treguar se BE-ja mbetet ende njĂ« klub tĂ«rheqĂ«s pĂ«r tĂ« tjerĂ«t.
Një referendum i mundshëm në Islandë këtë vit për të rifilluar bisedimet e anëtarësimit në BE, të pezulluara mbi një dekadë më parë, do ta përforconte më tej këtë imazh.
Pastaj është edhe heqja graduale e energjisë ruse, e cila do të përfundojë pak a shumë këtë vit dhe do ta shkëpusë bllokun nga një prej varësive të tij më të gjata ndaj Kremlinit.
Vendosur në fund të vitit 2025, ndalimi i importeve të gazit rus për kontratat afatshkurtra do të zbatohet nga 25 prilli 2026 për gazin natyror të lëngshëm (LNG) dhe nga 17 qershori 2026 për gazin përmes tubacioneve. Për kontratat afatgjata, ndërprerja është 1 janari 2027 për LNG-në dhe shtatori i po atij viti për gazin përmes tubacioneve.
NjĂ« tjetĂ«r faktor qĂ« mund ta ndihmojĂ« BE-nĂ« Ă«shtĂ« mungesa e zgjedhjeve nĂ« vitin 2026. NĂ«se Franca arrin tĂ« shmangĂ« mbajtjen e zgjedhjeve tĂ« parakohshme parlamentare â gjĂ« qĂ« aktualisht duket e mundshme â ky vit Ă«shtĂ« disi anomali, pasi asnjĂ« nga vendet e mĂ«dha nuk duhet tĂ« pĂ«rballet me votuesit nĂ« nivel kombĂ«tar.
Kjo do të thotë se presidenti francez Emmanuel Macron dhe homologët e tij në Gjermani, Itali, Holandë, Poloni, Rumani dhe Spanjë mund ta nisin vitin 2026 të përqendruar te hartimi i politikave.
Sigurisht, ka zgjedhje qĂ« do tĂ« tĂ«rheqin vĂ«mendje. PĂ«r shembull, votimet nĂ« dy rajone tĂ« ish-GjermanisĂ« Lindore, Mecklenburg-Vorpommern dhe Saksoni-Anhalt, nĂ« shtator, ku AfD pritet tĂ« dalĂ« e para. Partia e ekstremit tĂ« djathtĂ« mund, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, tĂ« jetĂ« thjesht shumĂ« e madhe pĂ«r tâu injoruar kur tĂ« nisĂ« formimi i koalicioneve (nĂ«se nuk fiton shumicĂ«n absolute). Kjo do tĂ« shkaktojĂ« reflektim tĂ« thellĂ« nĂ« Gjermani, veçanĂ«risht pasi pritet qĂ« partia tĂ« marrĂ« rreth njĂ« tĂ« pestĂ«n e votave edhe nĂ« dy palĂ« zgjedhje tĂ« tjera rajonale nĂ« pjesĂ«n perĂ«ndimore tĂ« vendit mĂ« herĂ«t gjatĂ« vitit.
Dhe nĂ« zgjedhjet parlamentare tĂ« SllovenisĂ« nĂ« mars, populisti i vjetĂ«r rebel Janez Jansa mund tĂ« rikthehet sĂ«rish nĂ« pushtet â duke iu bashkuar kritikĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« Brukselit me mendĂ«si tĂ« ngjashme qĂ« tashmĂ« janĂ« nĂ« pushtet nĂ« Ăeki, Hungari dhe Sllovaki.
Por ky kuartet mund të jetë jetëshkurtër, pasi hungarezët shkojnë në zgjedhje në fillim të prillit. Dhe ka indikacione të forta se Viktor Orban, i cili e ka drejtuar vendin që nga viti 2010, do të mposhtet nga Peter Magyar.
Ky do tĂ« ishte rezultati me mĂ« pasoja pĂ«r BE-nĂ« kĂ«tĂ« vit, pasi Hungaria e Orbanit Ă«shtĂ« parĂ« si penguese nĂ« shumĂ« çështje, veçanĂ«risht ato qĂ« lidhen me UkrainĂ«n. NdĂ«rsa Ăekia dhe Sllovakia shpesh rreshtohen me HungarinĂ«, pak kush beson se ato do tĂ« jenĂ« aq tĂ« ashpra sa tĂ« bllokojnĂ« gjĂ«rat vetĂ«, ashtu siç ka bĂ«rĂ« shpesh Hungaria.
Dhe, megjithëse Peter Magyar dhe partia e tij Tisza janë mjaft të vakëta ndaj Kievit gjithashtu, Brukseli do të priste që disa veto nga Budapesti thjesht të hiqeshin nëse ata do të vinin në pushtet. Lista është e gjatë dhe përfshin ndihmën ushtarake të BE-së për Ukrainën, e cila është bllokuar për tri vjet, negociatat e anëtarësimit në BE me Ukrainën (dhe Moldavinë), të ngrira që nga viti 2024, sanksione potencialisht më të ashpra ndaj Moskës (dhe Minskut), si dhe një gatishmëri më të madhe për të kanalizuar lloje të tjera fondesh për vendin e shkatërruar nga lufta.
NjĂ« humbje pĂ«r Orbanin mund ta bĂ«jĂ« gjithashtu disi mĂ« tĂ« lehtĂ« arritjen e njĂ« marrĂ«veshjeje pĂ«r njĂ« buxhet tĂ« ri shumĂ«vjeçar tĂ« BE-sĂ«, pasi kushtĂ«zimi i sundimit tĂ« ligjit â qĂ« do tĂ« thotĂ« se fondet e BE-sĂ« mund tĂ« ngrihen nĂ« rastet e shkeljeve tĂ« sundimit tĂ« ligjit â mund tĂ« mbetet pjesĂ« e kornizĂ«s.
Hungarisë i janë pezulluar miliona euro vitet e fundit për shkak të këtij kushtëzimi, dhe Orban ka të ngjarë të përpiqet të sabotojë çdo vazhdim të mekanizmit.
Buxheti, qĂ« mbulon vitet 2028â2034, idealisht duhet tĂ« miratohet nĂ« fund tĂ« vitit 2026. Komisioni Evropian paraqiti propozimin e tij mĂ« herĂ«t gjatĂ« vitit 2025, njĂ« plan ambicioz me vlerĂ« gati 2 trilionĂ« euro, i cili pĂ«rfshinte 100 miliardĂ« euro pĂ«r UkrainĂ«n dhe rreth 130 miliardĂ« euro pĂ«r mbrojtjen.
Marrëveshja përfundimtare sigurisht që nuk do të jetë aq ambicioze, pasi shumë nga shtetet më të pasura të BE-së e urrejnë idenë e buxheteve të Brukselit që rriten pa kontroll, ndërkohë që zakonisht u duhet të shtrëngojnë buxhetet kombëtare në vend.
Prisni që një marrëveshje përfundimtare të arrihet në vitin 2027. Megjithatë, niveli i ambicies do të japë një tregues se sa serioze është BE-ja në vazhdim, veçanërisht në mbrojtjen e vetes dhe në mbështetjen e Ukrainës përtej vitit 2027.
Dhe në fund marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara, për të cilat zyrtarët e BE-së shpresojnë se do të përmirësohen pas një viti 2025 të trazuar, në të cilin blloku u detyrua të pranonte një tarifë prej 15% për shumicën e importeve nga BE-ja dhe pa veten të sulmuar ashpër kur vendosi një gjobë prej 120 milionë eurosh ndaj platformës X të Elon Musk për shkelje të rregullave të transparencës.
Raste të tjera kundër gjigantëve të tjerë amerikanë të internetit janë në përgatitje, edhe pse mund të arrihen marrëveshje përpara se të vendosen gjoba. Goditja ndaj gjigantëve kinezë të internetit mund të ndihmojë gjithashtu në zbutjen e marrëdhënieve me Uashingtonin.
Frika do tĂ« mbetet nĂ« tĂ« gjithĂ« bllokun, veçanĂ«risht sa i pĂ«rket çdo vendimi pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr njĂ« numĂ«r tĂ« madh trupash amerikane nga kontinenti dhe mundĂ«sisĂ« qĂ« sulme tĂ« tjera verbale, si reflektimet nĂ« StrategjinĂ« e SigurisĂ« KombĂ«tare mbi âzhdukjen civilizueseâ evropiane, tĂ« vazhdojnĂ« nga zyrtarĂ« amerikanĂ«.
Por, duke folur me diplomatë evropianë, ekziston gjithashtu shpresa se retorika amerikane do të jetë më e butë, duke pasur parasysh se zgjedhjet e mesmandatit po afrohen në nëntor. Ndërsa viti 2025 ishte një vit përpjekjesh diplomatike të jashtme, mendimi është se politika amerikane do të zhvendoset drejt çështjeve të brendshme teksa afrohet votimi.
Politika e jashtme rrallë renditet lart në prioritetet e votuesve kur amerikanët e zakonshëm u drejtohen qendrave të votimit, duke i lënë hapësirë marrëdhënies transatlantike të rikuperohet disi në vitin 2026./REL
Login
