Një teknologji normale
Po sikur Inteligjenca Artificiale tĂ« jetĂ« thjesht njĂ« teknologji ânormaleâ? Rritja e saj mund tĂ« ndjekĂ« rrugĂ«n e revolucioneve tĂ« mĂ«parshme teknologjike, shkruan The Economist
Â
Opinioneve pĂ«r InteligjencĂ«n Artificiale (IA) u mungon njĂ« qasje e mesme. NĂ« njĂ« ekstrem Ă«shtĂ« vizioni utopik se IA do tĂ« shkaktojĂ« rritje tĂ« pakufizuar ekonomike, do tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« kĂ«rkimin shkencor dhe ndoshta do tâi bĂ«jĂ« njerĂ«zit tĂ« pavdekshĂ«m.
Në ekstrem tjetër është vizioni distopik se IA do të shkaktojë humbje të menjëhershme të vendeve të punës dhe tronditje ekonomike, dhe ndoshta do të dalë jashtë kontrollit duke zhdukur njerëzimin.
Prandaj njĂ« artikull i botuar mĂ« herĂ«t kĂ«tĂ« vit nga Arvind Narayanan dhe Sayash Kapoor, dy shkencĂ«tarĂ« kompjuterikĂ« nĂ« Universitetin Princeton, bie nĂ« sy pĂ«r mĂ«nyrĂ«n e matur dhe tĂ« pazakontĂ« me tĂ« cilĂ«n e trajton IA: si njĂ« âteknologji normaleâ. Ky punim ka nxitur shumĂ« debat mes studiuesve tĂ« IA-sĂ« dhe ekonomistĂ«ve.
Të dyja qasjet, utopike dhe distopike, shkruajnë autorët, e trajtojnë IA-në si një Inteligjencë të paprecedentë me aftësi për të përcaktuar të ardhmen e vet, që do të thotë se analogjitë me shpikjet e mëparshme dështojnë.
Narayanan dhe Kapoor e hedhin poshtë këtë dhe përcaktojnë atë që ata e shohin si skenarin më të mundshëm: që IA do të ndjekë trajektoren e revolucioneve të kaluara teknologjike.
Ata mĂ« pas shqyrtojnĂ« se çfarĂ« do tĂ« nĂ«nkuptonte kjo pĂ«r adoptimin e IA-sĂ«, punĂ«simin, rreziqet dhe politikat. âTrajtimi i IA-sĂ« si teknologji normale çon nĂ« pĂ«rfundime tejet tĂ« ndryshme rreth masave mbrojtĂ«se krahasuar me trajtimin e IA-sĂ« si tĂ« ishte njerĂ«zoreâ, vĂ«rejnĂ« ata.
Ritmi i adoptimit të IA-së, argumentojnë autorët, ka qenë më i ngadaltë se ai i inovacionit. Shumë njerëz përdorin mjete IA herë pas here, por me një intensitet të lartë në SHBA (në orë përdorimi në ditë) që mbetet ende i ulët si pjesë e orëve të përgjithshme të punës.
QĂ« adoptimi tĂ« mbetet pas inovacionit nuk Ă«shtĂ« pĂ«r tâu habitur, sepse u duhet kohĂ« njerĂ«zve dhe kompanive tĂ« pĂ«rshtatin zakonet dhe proceset e punĂ«s me teknologji tĂ« reja.
Adoptimi pengohet gjithashtu nga fakti se shumë njohuri janë të pashkruara dhe specifike për organizatën, të dhënat mund të mos jenë në formatin e duhur dhe përdorimi i tyre mund të kufizohet nga rregulloret.
Kufizime të ngjashme ishin në vend një shekull më parë, kur fabrikat po elektrifikoheshin: ky proces zgjati disa dekada, sepse kërkonte rikonceptim total të strukturës së ambienteve, proceseve dhe organizimit.
Për më tepër, kufizimet mbi ritmin e vetë inovacionit të IA-së mund të jenë më domethënëse nga sa duken, argumenton artikulli, sepse shumë teknologji të reja (si zhvillimi i barnave, makinat pa shofer apo edhe thjesht rezervimi i një pushimi) kërkojnë testime të gjera në botën reale.
Kjo mund tĂ« jetĂ« e ngadaltĂ« dhe e kushtueshme, veçanĂ«risht nĂ« fusha kritike pĂ«r sigurinĂ« qĂ« janĂ« tĂ« rregulluara rreptĂ«sisht. Si rezultat, ndikimet ekonomike âka tĂ« ngjarĂ« tĂ« jenĂ« gradualeâ, pĂ«rfundojnĂ« autorĂ«t, nĂ« vend qĂ« tĂ« pĂ«rfshijnĂ« automatizimin e menjĂ«hershĂ«m tĂ« njĂ« pjese tĂ« madhe tĂ« ekonomisĂ«.
Edhe njĂ« pĂ«rhapje e ngadaltĂ« e IA-sĂ« do tĂ« ndryshonte natyrĂ«n e punĂ«s. MeqenĂ«se mĂ« shumĂ« detyra bĂ«hen tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r automatizim, ânjĂ« pĂ«rqindje gjithnjĂ« e mĂ« e madhe e punĂ«ve dhe detyrave njerĂ«zore do tĂ« lidhen me kontrollin e IA-sĂ«â.
KĂ«tu ka njĂ« analogji me Revolucionin Industrial, nĂ« tĂ« cilin punĂ«torĂ«t kaluan nga kryerja e detyrave manuale, si thurja, nĂ« mbikĂ«qyrjen e makinave qĂ« bĂ«nin ato detyra, si dhe trajtimin e situatave qĂ« makinat nuk mund tâi zgjidhnin (si ndĂ«rhyrja kur ato ngecnin).
NĂ« vend qĂ« IA tĂ« vjedhĂ« punĂ«t nĂ« tĂ«rĂ«si, punĂ«t mund tĂ« pĂ«rfshijnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« konfigurimin, monitorimin dhe kontrollin e sistemeve tĂ« bazuara nĂ« IA. Pa mbikĂ«qyrjen njerĂ«zore, spekulojnĂ« Narayanan dhe Kapoor, IA mund tĂ« âpriret mĂ« tepĂ«r pĂ«r gabime pĂ«r tâu konsideruar me vlerĂ« ekonomikeâ.
Pasojat
Kjo, nga ana tjetĂ«r, ka pasoja pĂ«r rrezikun e IA-sĂ«. Vlen tĂ« pĂ«rmendet se autorĂ«t kritikojnĂ« theksin mbi âpĂ«rshtatjenâ e modeleve tĂ« IA-sĂ«, qĂ« do tĂ« thotĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« siguruar qĂ« rezultatet tĂ« pĂ«rputhen me synimet e krijuesve tĂ« tyre njerĂ«zorĂ«. NĂ«se njĂ« rezultat i caktuar Ă«shtĂ« i dĂ«mshĂ«m shpesh varet nga konteksti qĂ« njerĂ«zit mund ta kuptojnĂ«, por modeli nuk e zotĂ«ron, argumentojnĂ« ata.
NjĂ« model i kĂ«rkuar tĂ« shkruajĂ« njĂ« email bindĂ«s, pĂ«r shembull, nuk mund tĂ« dallojĂ« nĂ«se mesazhi do tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r marketing i ligjshĂ«m apo email mashtrues (phishing). TĂ« pĂ«rpiqesh tĂ« bĂ«sh njĂ« model IA qĂ« nuk mund tĂ« keqpĂ«rdoret âĂ«shtĂ« si tĂ« pĂ«rpiqesh tĂ« bĂ«sh njĂ« kompjuter qĂ« nuk mund tĂ« pĂ«rdoret pĂ«r gjĂ«ra tĂ« kĂ«qijaâ, shkruajnĂ« autorĂ«t.
Në vend të kësaj, ata sugjerojnë që mbrojtjet kundër keqpërdorimit të IA-së, për shembull për të krijuar viruse kompjuterike (malware) ose armë biologjike, duhet të fokusohen më tej, duke forcuar masat ekzistuese mbrojtëse në kibernetikë dhe biosiguri. Kjo gjithashtu rrit qëndrueshmërinë ndaj formave të këtyre kërcënimeve që nuk përfshijnë IA.
Skenarët à la Terminator i përkasin fantazisë, jo realitetit
Një mendim i tillë sugjeron një sërë politikash për të ulur rrezikun dhe për të rritur qëndrueshmërinë. Këto përfshijnë mbrojtjen e sinjalizuesve (siç shihet në shumë industri të tjera), detyrimin për të zbuluar përdorimin e IA-së (siç ndodh me mbrojtjen e të dhënave), regjistrimin për të gjurmuar shpërndarjen (si me makinat dhe dronët) dhe raportimin e detyrueshëm të incidenteve (si me sulmet kibernetike).
Me pak fjalĂ«, artikulli pĂ«rfundon se mĂ«simet nga teknologjitĂ« e mĂ«parshme mund tĂ« zbatohen me sukses tek IA, dhe trajtimi i saj si ânormaleâ çon nĂ« politika mĂ« tĂ« arsyeshme sesa trajtimi i saj si superinteligjencĂ« e afĂ«rt.
Artikulli nuk Ă«shtĂ« pa tĂ« meta. NĂ« disa raste, ai lexohet si njĂ« polemikĂ« kundĂ«r hiperbolĂ«s sĂ« IA-sĂ« nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. ĂshtĂ« i kufizuar nĂ« disa aspekte, deklaron bindje si fakte dhe jo tĂ« gjitha argumentet e tij janĂ« bindĂ«se, edhe pse e njĂ«jta gjĂ« vlen pĂ«r shkrimet utopike dhe distopike.
Edhe pragmatistët e IA-së mund të mendojnë se autorët janë shumë indiferentë ndaj potencialit të tronditjes së tregut të punës, nënvlerësojnë shpejtësinë e adoptimit të IA-së, janë shumë përçmues ndaj rreziqeve të mospërshtatjes dhe mashtrimit, dhe të kënaqur me nivelin ekzistues të rregullimit.
Parashikimi i tyre se IA nuk do tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« âtejkalojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« domethĂ«nĂ«se njerĂ«zit e trajnuarâ nĂ« parashikim apo bindje, duket çuditĂ«risht tepĂ«r i sigurt. Dhe edhe nĂ«se skenarĂ«t utopikĂ« dhe distopikĂ« janĂ« tĂ« gabuar, IA mund tĂ« jetĂ« ende shumĂ« mĂ« transformuese sesa e pĂ«rshkruajnĂ« autorĂ«t.
Por shumĂ« njerĂ«z, kur lexojnĂ« kĂ«tĂ« kundĂ«rshtim tĂ« idesĂ« se IA Ă«shtĂ« diçka e jashtĂ«zakonshme, do tĂ« bien dakord. Qasja e mesme Ă«shtĂ« mĂ« pak dramatike sesa parashikimet pĂ«r njĂ« âshpĂ«rthim tĂ« shpejtĂ«â ose apokalips, prandaj nuk merr shumĂ« vĂ«mendje. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse autorĂ«t e shohin tĂ« dobishme tĂ« artikulojnĂ« kĂ«tĂ« pozicion: sepse ata besojnĂ« se ânjĂ« version i vizionit tonĂ« Ă«shtĂ« gjerĂ«sisht i pĂ«rhapurâ.
Në mes të shqetësimeve aktuale për qëndrueshmërinë e investimeve në IA, artikulli i tyre ofron një alternativë çuditërisht të zakonshme dhe madje edhe të mërzitshme ndaj histerisë për IA-në.
Â
Â
The post Një teknologji normale appeared first on Revista Monitor.















