PRISHTINĂ, 1 maj/ATSH/ Kosova mori njĂ« shtytje politike nĂ« synimin e saj pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e NATO-s, aleancĂ«s ushtarake qĂ« ndĂ«rhyri mĂ« 1999 pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s, pasi tre kongresistĂ« amerikanĂ« paraqitĂ«n kĂ«tĂ« javĂ« njĂ« rezolutĂ« nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« aspiratĂ«s sĂ« saj tĂ« kamotshme.
Rezoluta, e paraqitur më 30 prill me mbështetje dypartiake nga kongresistët Keith Self, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, nxiti gjithashtu reagim të menjëhershëm nga Serbia, e cila rregullisht e lufton anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare.
PĂ«r Ivanа Stradnerin nga Fondacioni pĂ«r Mbrojtjen e DemokracisĂ« nĂ« Uashington (FDD), rezoluta Ă«shtĂ« âsinjal i fortĂ« politik, pasi e afron KosovĂ«n mĂ« pranĂ« NATO-s nĂ« kuptimin strategjikâ.
âNĂ« letĂ«r, Kosova mund tĂ« mos jetĂ« shumĂ« mĂ« afĂ«r anĂ«tarĂ«simit, duke qenĂ« se katĂ«r aleatĂ« tĂ« NATO-s ende nuk e njohin, por ky Ă«shtĂ« hap nĂ« drejtimin e duhur nĂ« njĂ« kohĂ« kur gjendja e sigurisĂ« nĂ« rajon po pĂ«rkeqĂ«sohetâ, thotĂ« Stradner pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Kosova nuk ka bĂ«rĂ« ende kĂ«rkesĂ« formale pĂ«r tâu anĂ«tarĂ«suar nĂ« NATO, pasi pĂ«rballet me pengesa tĂ« mĂ«dha, siç Ă«shtĂ« mungesa e njohjes sĂ« saj nga katĂ«r vendet anĂ«tare: Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja.
Ajo gjithashtu është aktualisht duke e shndërruar Forcën e Sigurisë në ushtri të plotë, që pritet të zgjasë deri më 2028.
Për më tepër, Kosova nuk është as pjesë e programit të NATO-s, Partneriteti për Paqe, i cili shërben si rrugë për çdo vend që dëshiron të bëhet anëtare e aleancës ushtarake.
Pranimi i njĂ« anĂ«tari tĂ« ri kĂ«rkon njĂ«zĂ«shmĂ«ri brenda aleancĂ«s, prandaj edhe rezoluta e paraqitur nga kongresistĂ«t i kĂ«rkon Uashingtonit tâi nxisĂ« kĂ«to katĂ«r vende anĂ«tare ta njohin shtetin mĂ« tĂ« ri nĂ« EvropĂ«.
Stradner vlerĂ«son se nismat nĂ« Kongres, siç Ă«shtĂ« kjo rezolutĂ«, mund tĂ« mos jenĂ« nĂ« gjendje tâi detyrojnĂ« aleatĂ«t e NATO-s tĂ« ndryshojnĂ« qĂ«ndrimet e tyre, por ato formĂ«sojnĂ« mjedisin politik duke treguar se Uashingtoni e sheh Ballkanin si njĂ« çështje tĂ« papĂ«rfunduar strategjike dhe pret mĂ« shumĂ« unitet brenda aleancĂ«s.
âAto gjithashtu dĂ«rgojnĂ« sinjal tĂ« qartĂ« nĂ« debatin e brendshĂ«m amerikan se nuk Ă«shtĂ« koha pĂ«r tĂ« kufizuar apo tĂ«rhequr angazhimet ushtarake amerikane nga aleanca nĂ« Ballkan, pavarĂ«sisht zĂ«rave tĂ« herĂ«pashershĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. NjĂ« prani e qĂ«ndrueshme ushtarake e SHBA-sĂ« nĂ« EvropĂ« mbetet thelbĂ«sore pĂ«r parandalimin dhe stabilitetin afatgjatĂ«â, thekson ajo.
Ka pasur zĂ«ra muajt e fundit se SHBA-ja mund tâi tĂ«rheqĂ« trupat e saj nga NATO-ja, pĂ«rfshirĂ« nga misioni paqeruajtĂ«s i saj nĂ« KosovĂ«, KFOR.
Por, Pentagoni i ka thënë më herët Radios Evropa e Lirë se nuk kishte ndonjë njoftim për ndryshim të zhvendosjes së forcave.
Rreth 590 forca amerikane shërbejnë në Kosovë si pjesë e misionit paqeruajtës të NATO-s.
Dhe, sipas Stradnerit, kjo rezolutĂ« gjithashtu âdĂ«rgon mesazh tĂ« qartĂ« se Shtetet e Bashkuara vazhdojnĂ« tĂ« investojnĂ« nĂ« rolin dhe kohezionin e NATO-sâ.
Rezoluta pasqyron âtensionet rajonaleâ
Stradner beson se paraqitja e rezolutĂ«s amerikane nĂ« kĂ«tĂ« kohĂ« pasqyron âsi tensionet e vazhdueshme rajonale, ashtu edhe njĂ« garĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ« gjeopolitike, ku zonat gri po shihen gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« si dobĂ«siâ.
Tensionet nĂ« rajon janĂ« shtuar kohĂ«ve tĂ« fundit, me presidentin e SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiç, qĂ« pretendon pa ofruar prova se vendet fqinje âpo pĂ«rgatitĂ«nâ pĂ«r sulm ndaj saj.
PĂ«r ta forcuar narrativin e tij, Vuçiç paralajmĂ«roi javĂ« mĂ« parĂ« investime tĂ« reja nĂ« ushtri dhe rritje tĂ« mĂ«tejshme tĂ« kapaciteteve mbrojtĂ«se, duke theksuar se Serbia duhet tĂ« jetĂ« e pĂ«rgatitur pĂ«r çdo zhvillim nĂ« njĂ« âsituatĂ« komplekseâ sigurie, tĂ« shkaktuar nga aktivitetet e PrishtinĂ«s, TiranĂ«s dhe Zagrebit.
Ai po i referohej një deklaratë të përbashkët për bashkëpunim në fushën e mbrojtjes mes Kosovës, dhe dy anëtareve të NATO-s: Shqipërisë dhe Kroacisë.
Që të tri vendet kanë thënë vazhdimisht se deklarata trepalëshe mes tyre nuk është e drejtuar kundër askujt dhe se synimi është zhvillimi i mbrojtjes.
Kosova, në anën tjetër, vitet e fundit e ka akuzuar Serbinë për agresion, për shkak të stërvitjeve ushtarake pranë kufirit të saj.
Stradner thotë se Ballkani Perëndimor ka treguar tashmë se sa shpejt mund të përshkallëzohen tensionet, duke i përmendur incidentet gjatë protestave të vitit 2023 në veriun e banuar me shumicë serbe, ku u lënduan mbi 90 paqeruajtës të NATO-s në Kosovë.
KĂ«to incidente, sipas saj, nĂ«nvizojnĂ« se aleanca ânuk po pĂ«rballet me rreziqe abstrakte, por me pika reale tensioniâ.
âDerisa po pĂ«rballet me vĂ«shtirĂ«si nĂ« luftĂ«n e tij nĂ« UkrainĂ«, Putini po kĂ«rkon mĂ«nyra tĂ« reja pĂ«r tĂ« sfiduar PerĂ«ndimin, dhe hapja e njĂ« konflikti tĂ« ri nĂ« Ballkan Ă«shtĂ« gjithmonĂ« nĂ« âmenynĂ« ushtarakeâ tĂ« tij, me ndihmĂ«n e Vuçiqit. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye NATO ka interes pĂ«r stabilitet nĂ« rajonâ, thekson Stradner.
Ajo beson se mĂ«simi qĂ« shumĂ« politikĂ«bĂ«rĂ«s e nxjerrin nga pushtimi i UkrainĂ«s nga Rusia, i cili nisi mĂ« 2022 dhe po vazhdon, Ă«shtĂ« i âdrejtpĂ«rdrejtĂ«â.
âVendet jashtĂ« NATO-s, si Ukraina, mbeten tĂ« ekspozuara, ndĂ«rsa anĂ«tarĂ«simi nĂ« NATO ofron njĂ« nivel parandalimi qĂ« aktorĂ« si Putini hezitojnĂ« ta sfidojnĂ« drejtpĂ«rdrejtâ, thotĂ« ajo.
Kjo vlen për Kosovën, një vend që gëzoi lirinë falë ndërhyrjes së NATO-s më 1999 për ta zmbrapsur regjimin e atëhershëm serb, pasi zyrtarët e saj e kanë përsëritur vazhdimisht se vendi do të jetë më i sigurt duke qenë pjesë e aleancës.
KundĂ«rshtimi i SerbisĂ« i âparashikueshĂ«mâ
Serbia e lufton publikisht pavarësinë e Kosovës dhe anëtarësimin e saj në organizata ndërkombëtare dhe, sipas Stradnerit, reagimi i Vuçiqit ndaj rezolutës amerikane nuk është i papritur.
Në një marrëveshje të vitit 2023 në dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, Serbia ishte zotuar se nuk do ta bllokonte anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare.
Megjithatë, ajo nuk i është përmbajtur zotimit tri vjet pas dhe e ka vazhduar lobimin kundër fqinjit.
âKundĂ«rshtimi i Vuçiçit ndaj kĂ«saj rezolute Ă«shtĂ« i parashikueshĂ«m. Ai ka pak interes tĂ« mirĂ«presĂ« njĂ« prani mĂ« tĂ« fortĂ« tĂ« NATO-s, por pjesĂ«marrja e SerbisĂ« nĂ« ushtrime tĂ« rastĂ«sishme tĂ« NATO-s nuk duhet tĂ« ngatĂ«rrohet me njĂ« rreshtim tĂ« plotĂ«, sidomos duke pasur parasysh bashkĂ«punimin e saj paralel ushtarak me RusinĂ« dhe KinĂ«nâ, thekson Stradner.
Serbia është ushtarakisht neutrale, por është pjesë e programit të NATO-s Partneriteti për Paqe dhe bashkëpunon me aleancën në këtë frymë.
Megjithatë, njëkohësisht, ajo kryen vazhdimisht stërvitje ushtarake me Kinën dhe nuk i është bashkuar Perëndimit në vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës.
âSerbia Ă«shtĂ« duke i zgjeruar kapacitetet e veta ushtarake me mbĂ«shtetjen e partnerĂ«ve tĂ« jashtĂ«m, ndĂ«rsa Vuçiç po vazhdon tĂ« balancojĂ« mes Brukselit, MoskĂ«s dhe Pekinit nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ngre shqetĂ«sime tĂ« arsyeshme pĂ«r drejtimin afatgjatĂ« tĂ« SerbisĂ«â, nĂ«nvizon Stradner.
Ajo vĂ« nĂ« pah se, pavarĂ«sisht se Qeveria e serbe pĂ«rfiton nga fondet e BE-sĂ«, retorika dhe pozicionimi i Vuçiçit âshpesh pasqyrojnĂ« tema tĂ« lidhura me Vladimir Putinin, veçanĂ«risht nĂ« kontekstin e ndikimit rajonal dhe narrativĂ«ve si njĂ« âbotĂ« serbeâ mĂ« e gjerĂ«â.
âPresionet e brendshme gjithashtu kanĂ« rĂ«ndĂ«si: ndĂ«rsa protestat dhe tensionet politike brenda SerbisĂ« rriten, ekziston njĂ« model i pĂ«rsĂ«ritur ku Vuçiç priret tĂ« pĂ«rshkallĂ«zojĂ« pĂ«r tĂ« de-pĂ«rshkallĂ«zuar situatĂ«n nĂ« rajonâ, pĂ«rfundon ajo./ REL
The post Stradner: Rezoluta amerikane pĂ«r KosovĂ«n nĂ« NATO, âsinjal i fortĂ« politikâ appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.