BERLIN, 19 janar /ATSH-DPA / – Qeveria gjermane ka dënuar kërcënimin e papranueshëm të presidentit amerikan Donald Trump për tarifa ndëshkuese lidhur me mosmarrëveshjen për Groenlandën, ndërsa partitë në Berlin nga të gjitha spektrat politike po përpiqeshin të përgjigjeshin ndaj provokimit më të fundit të politikës së jashtme amerikane.

“Me këto kërcënime, ai po përshkallëzon konfliktin tregtar”, tha zëdhënësi i qeverisë, Stefan Kornelius.

“Nuk ka fitues në një konflikt tregtar”, shtoi Kornelius, duke theksuar se vendet evropiane janë të vendosura të përgjigjen me masa efektive kundërveprimi, përfshirë tarifat ndëshkuese.

“Do të përgatitim gjithashtu masa të mëtejshme ekonomike nëse është e nevojshme. Dhe nëse është e nevojshme, që nga shkurti”, tha zëdhënësi.

“Ka një marrëveshje të gjerë mbi këtë mes shteteve anëtare të Bashkimit Evropian”, shtoi  ai.

Komentet vijnë pasi Trump deklaroi  sot se do të vendosë një tarifë 10% mbi mallrat nga Danimarka dhe shtatë vende të tjera evropiane duke nisur nga 1 shkurti, e cila do të rritej në 25% nga 1 qershori, nëse nuk arrihet një marrëveshje e kënaqshme, që sipas tij do të ishte blerja e plotë dhe totale e Groenlandës, e administruar nga Danimarka.

Trump ka insistuar se kontrolli amerikan mbi ishullin Arktik është i nevojshëm për të mbrojtur rajonin nga Rusia dhe Kina.

Kërkesa e tij e ashpër ka hasur kundërshtim brenda Groenlandës, në Kopenhagë dhe mes aleatëve evropianë të Danimarkës./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – Berlini dënon kërcënimet për tarifa të Trump dhe paralajmëron kundërmasa appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 19 janar /ATSH/ – Presidenti amerikan, Donald Trump njoftoi sot  se Uashingtoni do të marrë masa vendimtare për të eliminuar kërcënimin rus në Groenlandë, sipas Reuters.

“NATO i ka thënë Danimarkës për 20 vjet. Duhet të largoni kërcënimin rus nga Groenlanda. Fatkeqësisht, Danimarka nuk ka qenë në gjendje të bëjë asgjë. Tani është koha dhe do të bëhet!”, tha Trump në platformën e tij Truth Social.

Trump ka insistuar vazhdimisht se nuk do të kënaqet me asgjë më pak se pronësinë e Groenlandës, një territor autonom i Danimarkës.

Liderët e Danimarkës dhe të Groenlandës kanë theksuar se ishulli nuk është për shitje dhe nuk dëshiron të bëhet pjesë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, dhe Trump diskutuan dje situatën e sigurisë në Grenlandë dhe Arktik në një telefonatë.

Rutte tha se të dy do të vazhdojnë të punojnë për këtë.

Groenlanda ka tërhequr prej kohësh interesin e SHBA-së për shkak të vendndodhjes strategjike, burimeve të saj të mëdha minerale, si dhe shqetësimeve të supozuara për aktivitetin në rritje rus dhe kinez.

Ndërkohë, Kremlini pranoi javën e kaluar statusin ligjor të Groenlandës si pjesë e Danimarkës.

”Ne veprojmë mbi parimin se Groenlanda është një territor i Mbretërisë së Danimarkës”, tha zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post UASHINGTON – Trump: SHBA do ta largojë kërcënimin rus nga Groenlanda appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

GJENEVË, 19 janar /ATSH-AFP/ – Dënimi me vdekje në botë ka shënuar një rritje alarmante, paralajmëroi sot Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, duke shprehur shqetësim për situatën në Iran, Arabinë Saudite dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

”Ndërsa tendenca globale vazhdon të shkojë drejt shfuqizimit universal të dënimit me vdekje, numri i ekzekutimeve është rritur ndjeshëm në 2025, kryesisht për shkak të një rritjeje të dukshme në disa shtete që e ruajnë këtë dënim”, theksoi Volker Turk në një deklaratë të publikuar sot në Gjenevë.

”Zyra ime ka konstatuar një rritje alarmante të përdorimit të dënimit me vdekje në 2025, veçanërisht për shkelje që nuk përfshihen në kriterin e krimeve më të rënda të kërkuara nga ligji ndërkombëtar”, deklaroi zyrtari i OKB-së.

Në Iran, ku sipas Turk të paktën 1 500 persona janë ekzekutuar në 2025, shkalla dhe ritmi i ekzekutimeve tregojnë një përdorim sistematik të dënimit me vdekje si mjet intimidimi nga shteti.

Në Arabinë Saudite, të paktën 356 persona, përfshirë të paktën dy të mitur, janë ekzekutuar në 2025, duke tejkaluar rekordin e mëparshëm të vitit 2024.

Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sipas Komisionerit të Lartë, kanë ndodhur 47 ekzekutime në 2025, që përbën numrin më të lartë në 16 vitet e fundit./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post GJENEVË – OKB: Rritje alarmante e dënimeve me vdekje në botë në 2025 appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

AMSTERDAM, 19 janar /ATSH-DPA/ – Dy oficerët holandezë të marinës që morën pjesë në misionin evropian të inspektimin në Groenlandë do të kthehen sot në Holandë, njoftoi Ministria e Mbrojtjes në Hagë.

Një numër vendesh evropiane anëtare të NATO-s morën pjesë në mision nën drejtimin e Danimarkës, me qëllim të shqyrtimit të opsioneve për një manovër të përbashkët ushtarake të NATO-s të quajtur ”Arctic Endurance”.

Sipas Ministrisë Holandeze të Mbrojtjes, përgatitjet do të vazhdojnë nga Danimarka dhe Holanda.

Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi të shtunën tarifa shtesë prej 10% për vendet që morën pjesë në misionin e zbulimit, duke kritikuar anëtarët e NATO-s që morën pjesë.

”Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Britania e Madhe, Holanda dhe Finlanda kanë udhëtuar drejt Groenlandës, për qëllime të panjohura”, shkroi ai në platformën e tij Truth Social, duke e përshkruar situatën si ”shumë të rrezikshme për sigurinë, mbrojtjen dhe mbijetesen e planetit tonë”./   /Ad.Ab./ a.jor.

The post GROENLANDË – Oficerët e marinës holandeze përfundojnë misionin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON, 19 janar /ATSH-DPA/ – Reza Pahlavi, djali i shahut iranian të rrëzuar nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, u zotua se do të kthehet në Iran nga mërgimi në Shtetet e Bashkuara.

Pahlavi, 65-vjeç, nuk përcaktoi një datë dhe mbetet e paqartë nëse autoritetet iraniane do ta lejojnë të hyjë në vend dhe çfarë pasojash mund të përballet si figurë opozitare.

Protesta shpërthyen në mbarë Iranin në fund të dhjetorit për shkak të përkeqësimit të krizës ekonomike dhe rritjes së fortë të inflacionit, për t’u shndërruar më pas shpejt në demonstrata më të gjera kundër sistemit autoritar të Republikës Islamike.

Në një mesazh video të publikuar në platformën X, Pahlavi tha se populli iranian po kërkon një rrugë të re dhe të besueshme përpara.

“Beteja në Iran sot është mes pushtimit dhe çlirimit. Populli iranian më ka thirrur të udhëheq. Unë do të kthehem në Iran”, shkroi ai.

Sipas Pahlavit, iranianët po veprojnë në terren dhe tani është koha që komuniteti ndërkombëtar t’u bashkohet atyre.

“Do të kthehem në Iran. Populli i Iranit është ngritur për të rimarrë vendin e tij. Historia do t’i nderojë ata që qëndrojnë me ta”, theksoi ai.

Pahlavi, i cili ishte shpallur princ i kurorës nga i ati, shahu i ndjerë i Persisë, jeton prej dekadash në mërgim në SHBA./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – Reza Pahlavi, djali i shahut të rrëzuar, premton kthimin në Iran appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 19 janar /ATSH/ – Ndërsa kushtet arktike po godasin Britaninë e Madhe me erëra të akullta dhe reshje dëbore, shumë britanikë kanë filluar të mendojnë për pushime në vende më të ngrohta.

Një vend evropian i nënvlerësuar dhe shumë i lirë, ku një gotë birrë kushton vetëm 2,20 paund mund të jetë zgjidhja ideale, dhe vjen i rekomanduar edhe nga eksperti i udhëtimeve Simon Calder për britaniken ”Express”.

Ky vend mesdhetar arrin temperatura rreth 28 gradë Celcius në prill dhe 40 gradë Celcius në korrik dhe pushimet atje mund të jenë shumë më të lira krahasuar me destinacione të tjera të njohura evropiane.

Çmimet janë të ngjashme me ato që Britania e Madhe kishte në vitet ’90: turistët mund të blejnë një birrë për 2,20 paund dhe një kafe për vetëm 1,50 paund, sipas kalkulatorit të kostos së jetesës “Numbeo”.

”Pushuesit mund të kursejnë edhe në hotele, pasi qëndrimi mesatar kushton rreth 49 paund për natë”, sipas BudgetYourTrip.

Për më tepër, Simon Calder është një admirues i vendit, gjë që flet vetë.

Ai foli në emisionin ”This Morning” të ITV-së në shtator 2024 për qytetin e bukur të Durrësit.

Duke biseduar me prezantuesit Ben Shepherd dhe Cat Deeley, ai tha se ”është një nga qytetet më historike dhe më të bukura të Shqipërisë”.

Calder u shpreh gjithashtu entuziast për çmimet, duke kujtuar se kishte blerë një picë dhe një birrë për rreth 6,0 paund. Ai shtoi se udhëtimi i tij prej rreth 35 kimometrash nga aeroporti deri në hotel do t’i kishte kushtuar vetëm disa paund, po të mos kishte humbur autobusin e fundit.

Për turistët që kërkojnë histori, Durrësi është destinacion ideal, i njohur për amfiteatrin e tij romak mbresëlënës, me mozaikë ende të paprekur.

Nëse preferoni plazhin, shumë udhëtarë e kanë krahasuar Shqipërinë me Greqinë, por pa çmimet e larta, falë ujërave të kristalta dhe bregdetit mahnitës.

Vendi ka njohur një rritje të shpejtë të popullaritetit mes turistëve, me qytete bregdetare si Ksamil që janë bërë virale në rrjetet sociale. Megjithatë, sipas udhëtarëve në Reddit, Shqipëria mbetet ende e nënvlerësuar, ndërsa ata lavdërojnë peizazhet mahnitëse, udhëtimet e përballueshme dhe njerëzit jashtëzakonisht mikpritës.

Shumë plazhe janë private dhe të lidhura me bare ose restorante, ndaj mund të jetë e nevojshme të paguani për të qëndruar gjatë ditës. Pasi të sistemoheni, mund të notoni në ujërat e qeta dhe blu të thellë.

Shqipëria është gjithashtu një destinacion i preferuar evropian për ecje malore, me Alpet Shqiptare që ofrojnë maja të larta, bujtina lokale në fshatra të largëta dhe ujëvara mbresëlënëse./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post “Express”: Shqipëria në qendër të vëmendjes britanike për plazhet e kristalta dhe çmimet e ulëta appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

OTAVA, 17 janar /ATSH-AFP/ – Kryeministri kanadez Mark Carney është ftuar nga presidenti amerikan, Donald Trump për t’u bërë pjesë e një bordi që do të mbikëqyrë Gazën pas luftës, dhe ai ka vendosur ta pranojë këtë ofertë, sipas një ndihmësi të lartë qeveritar kanadez.

Trump e ka shpallur veten kryetar të Bordit të Paqes për Gazën dhe deri tani ka emëruar ish-kryeministrin britanik Tony Blair dhe senatorin amerikan Marco Rubio në rolet kryesore.

Ai ka ftuar gjithashtu udhëheqësit e Egjiptit, Turqisë dhe Argjentinës të marrin pjesë ne bord.

Bordi ka për qëllim të mbikëqyrë qeverisjen e përkohshme të Gazës, e cila ndodhet nën një armëpushim të brishtë që nga tetori i kaluar.

Ministri i Jashtëm egjiptian deklaroi se vendi po shqyrton ftesën, ndërsa Turqia ka konfirmuar pjesëmarrjen e ministrit të saj të Jashtëm, Hakan Fidan.

Në bord përfshihen gjithashtu dërguari special i Trump, Steve Witkoff, dhe dhëndri i presidentit, Jared Kushner.

Qëllimi i bordit është të menaxhojë situatën politike dhe humanitare në Gaza pas konfliktit, duke synuar stabilizimin e rajonit./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post KANADA – Kryeministri Carney pjesë e Bordit të Paqes për Gazën appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ATHINË, 17 janar /ATSH/ – Në ishullin grek Evia, arkeologët kanë zbuluar një tempull 2 000-vjeçar pranë Tempullit të Amarysisë Artemis, që përmbante ar, bizhuteri dhe thesare të tjera të çmuara, sipas “The Independent”.

Tempulli, i ndërtuar mbi themele guri në tokë të lagur, daton nga shekulli VII para Krishtit  dhe është zbuluar nga një ekip prej 50 studiuesish.

Brenda tij, janë gjetur struktura të shumta që mund të kenë shërbyer si altare, përfshirë një altar të veçantë në formë patkoi, dhe shtresa të dendura hiri me kocka të djegura.

Artefaktet përfshijnë vazo korinthiane dhe atike, bizhuteri prej ari, argjendi dhe korali, si dhe figurina bronzi nga periudha gjeometrike që paraqesin dem dhe dhi.

Ministria greke e Kulturës njoftoi gjithashtu se janë gjetur mure të mëdha të Epokës së Bakrit, të cilat i përkasin sistemit të fortifikimit të një vendbanimi parahistorik.

Zbulimi tregon se ky kult kishte rrënjë që shtriheshin menjëherë pas përfundimit të periudhës mikenase. /Ad.Ab./

The post GREQI – Thesare 2 000-vjeçare zbulohet në një tempull antik në Evia appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BERLIN, 17 janar /ATSH-DPA/ –  Agjencia e Sigurisë së Aviacionit të Bashkimit Europian (EASA) i bëri thirrje kompanive ajrore që të shmangin përkohësisht hapësirën ajrore iraniane, duke cituar “situatën aktuale dhe mundësinë e veprimeve ushtarake amerikane” atje.

EASA këshilloi operatorët e fluturimeve të tregojnë kujdes dhe të ndërmarrin plane rezervë për operacionet dhe itineraret brenda hapësirës ajrore të vendeve fqinj, veçanërisht aty ku ndodhen bazat ushtarake amerikane.

”Paralajmërimi, që do të qëndrojë në fuqi deri më 16 shkurt, fillimisht do të mbetet i vlefshëm për një muaj”, tha agjencia.

Që nga fillimi i protestave masive kundër sundimit autoritar të Republikës Islamike para më shumë se dy javësh, presidenti Donald Trump ka kërcënuar disa herë Iranin me ndërhyrje amerikane.

EASA njoftoi se forcat iraniane të mbrojtjes ajrore janë “në një gjendje të shtuar gatishmërie” për shkak të përshkallëzimit të situatës, duke shtuar se “aktualisht ka një rritje të mundësisë së identifikimit të gabuar” brenda hapësirës ajrore iraniane.

“Prania dhe përdorimi i mundshëm i një gamë të gjerë armësh dhe sistemeve të mbrojtjes ajrore, së bashku me reagimet e paparashikueshme shtetërore dhe mundësinë e aktivizimit të sistemeve SAM, krijojnë një rrezik të lartë për fluturimet civile në të gjitha lartësitë dhe nivelet e fluturimit”, theksoi autoriteti në një njoftim.

Situata po monitorohet ngushtë për të vlerësuar nivelin e rrezikut.

Sipas raportimeve nga mediat amerikane, Uashingtoni po forcon aktualisht prezencën e tij ushtarake në Lindjen e Mesme, duke përfshirë vendosjen e aeroplanmbajtëses “USS Abraham Lincoln” dhe disa anije shoqëruese, por deri tani nuk ka pasur konfirmim zyrtar nga Pentagoni. /Ad.Ab./  a.jor.

The post FOKUS – EASA: Rrezik i madh për fluturimet mbi hapësirën ajrore iraniane appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KËLN, 17 janar /ATSH-DPA/ – Mario Draghi, ish-kryeministri italian dhe ish-kreu i Bankës Qendrore Evropiane, do të marrë çmimin prestigjioz ndërkombëtar ‘’Karli i Madh’’ për shërbimet ndaj unitetit evropian, thanë sot organizatorët.

Bordi i drejtorëve të çmimit vlerësoi 78-vjeçarin për “arritjen e gjërave të mëdha për Evropën me qëllim dhe vendosmëri të palëkundur”.

Bordi përmendi raportin e Draghit mbi konkurrueshmërinë evropiane, të botuar në vitin 2024 dhe të emëruar sipas tij.

Në të, ai paralajmëroi se Bashkimi Evropian duhet të bëhet urgjentisht më inovativ ose rrezikon të mbetet prapa fuqive të tjera ekonomike si Shtetet e Bashkuara dhe Kina.

Draghi gjithashtu shprehu kohët e fundit zhgënjim për zbatimin e ngadaltë të rekomandimeve të tij, duke paralajmëruar se dobësitë po rriten.

Fituesit e mëparshëm të çmimit, të dhënë nga qyteti perëndimor gjerman i Aachenit që nga viti 1950, përfshijnë Winston Churchill, papa Françeskun dhe presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky.

Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen e mori çmimin në vitin 2025.
Çmimi i ‘’Karlit të Madh’’ u themelua nga qytetarët e Aachen menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore.

Ai mban emrin e Karlit të Madh (748-814), perandoria e të cilit shtrihej në një pjesë të madhe të Evropës Perëndimore./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post KËLN – Mario Draghi fiton çmimin ‘’Karli i Madh’’ për shërbimet ndaj Evropës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KOPENHAGË, 17 janar /ATSH-DPA/ – Para protestave të planifikuara në Danimarkë dhe Grenlandë, një delegacion dypartiak i ligjvënësve amerikanë riafirmoi sot në një konferencë për shtyp në Kopenhagë kundërshtimin e tyre ndaj dëshirës së presidentit amerikan Donald Trump për të kontrolluar ishullin arktik.

“Groenlanda është pjesë e Danimarkës. Danimarka është aleatja jonë në NATO”, tha senatori demokrat Chris Coons.

“Në mendimin tim, kjo duhet të mbyllë këtë diskutim”, shtoi ai.

Presidenti Trump ka argumentuar herë pas here se kontrolli amerikan i Groenlandës është i nevojshëm për të parandaluar zgjerimin e ndikimit të Rusisë dhe Kinës në rajon.

Grenlanda, një territor kryesisht autonom arktik, është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës.

Ai së fundmi ka kërcënuar vendet që kundërshtojnë planet e tij me tarifa ndëshkuese.

Coons e përshkroi deklaratën e Trump si “jokonstruktive,” duke paralajmëruar se trajtimi aktual ndaj Danimarkës mund të shkaktojë dëme të qëndrueshme në marrëdhëniet bilaterale.

Senatori, që përfaqëson shtetin e Delaware, pyeti se si mund të besohet SHBA-ja nëse aleati i NATO-s, Danimarka, lihet në vështirësi?

Njëmbëdhjetë ligjvënësit, që udhëtuan drejt Danimarkës, thanë se planet e Trump do të hasin rezistencë edhe në SHBA, ndërsa vetëm dy prej tyre ishin nga Partia Republikane e Trump.

Disa vende evropiane të NATO-s, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Britaninë e Madhe, po dërgojnë ekipe të vogla ushtarake për të vlerësuar aftësinë e NATO-s për të mbrojtur rajonin Arktik si pjesë e një misioni vëzhgimi të udhëhequr nga Danimarka./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post KOPENHAGË – Ligjvënësit kundër planeve të Trump për Groenlandën appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TEHERAN, 17 janar /ATSH-DPA/ – Udhëheqësi suprem i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei fajësoi sot presidentin amerikan Donald Trump për protestat kombëtare që kanë tronditur Iranin.

Duke iu drejtuar mbështetësve në Teheran, Khamenei tha se Trump ka ndërhyrë personalisht në trazirat dhe ka nxitur “kryengritësit” që të vazhdojnë demonstratat e tyre.

“Irani e shpall Trumpin përgjegjës për viktimat, dëmet dhe shpifjet që janë bërë kundër popullit iranian,”, shtoi ai sipas rrjetit ”Islamic Republic of Iran Broadcasting” (IRIB).

Protestat nisën më 28 dhjetor në Teheran si demonstrata nga pronarët e dyqaneve për rënien e fortë të vlerës së rialit iranian dhe përkeqësimin e kushteve ekonomike, përpara se të shndërroheshin në një kryengritje kombëtare kundër sistemit autoritar të Republikës Islamike.

Forcat e sigurisë reaguan me dhunë dhe grupet iraniane të të drejtave të njeriut raportojnë mbi 3 400 viktima që nga fillimi i trazirave.

Numrat e saktë janë të vështirë për t’u verifikuar për shkak të kufizimeve të mëdha në aksesin në internet.

Në ditët e fundit, demonstratat duket se janë qetësuar, megjithatë situata e saktë mbetet e paqartë për shkak të bllokadës së informacionit./   /Ad.Ab./  a.jor.

The post IRAN – Khamenei fajëson presidentin Trump për protestat dhe viktimat në vend appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KOPENHAGË, 17 janar /ATSH-AFP/ – Demonstrata të mëdha pritet të zhvillohen sot në Danimarkë dhe Groenlandë, në shenjë proteste kundër deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump lidhur me marrjen nën kontroll të ishullit arktik.

Sipas organizatorëve, protestat synojnë të dërgojnë një mesazh të qartë kundër çdo ideje që cenon sovranitetin e Groenlandës dhe të drejtën e banorëve të saj për vetëvendosje.

Mijëra persona kanë njoftuar në rrjetet sociale se do të marrin pjesë në marshime dhe tubime të organizuara nga shoqata groenlandeze në qytete të ndryshme daneze.

Protestat janë planifikuar të mbahen në Kopenhagë, Aarhus, Aalborg dhe Odense, si dhe në kryeqytetin e Gorenlandës, Nuuk.

Organizatorët theksojnë se qëllimi i tyre është mbrojtja e demokracisë, respektimi i të drejtave të popullit groenlandez dhe kundërshtimi i çdo presioni të jashtëm politik./ /Ad.Ab./  a.jor.

The post FOKUS – Protesta masive në Danimarkë dhe Groenlandë kundër planeve amerikane për ishullin arktik appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

LONDËR, 17 janar /ATSH/ – Studime të reja tregojnë se rënia e kujtesës me kalimin e moshës nuk ndodh gjithmonë gradualisht, sipas “The Times.”

Një test, që përfshiu mbi 10 mijë skanime MRI dhe rreth 13 mijë teste kujtese, ka zbuluar se truri mund të arrijë një “pikë kritike”, pas së cilës harresa përshpejtohet ndjeshëm.

Sipas kërkimit, të botuar në revistën “Nature Communications”, humbja e kujtesës nuk lidhet vetëm me dëmtimin e një zone të vetme të trurit, siç mendohej më parë, por me ndryshime strukturore të përhapura në shkallë të gjerë.

Kur atrofia e trurit kalon një nivel të caktuar, performanca e kujtesës bie më shpejt dhe më thellë.

Tradicionalisht, vëmendja ishte përqendruar te hipokampusi, një zonë kyçe për formimin e kujtimeve. Por studimi i ri tregon se, ndonëse lidhja më e fortë mbetet aty, edhe rajone të tjera si amigdala, talamusi, kaudati dhe insula luajnë rol të rëndësishëm në rënien e kujtesës.

Një nga gjetjet më domethënëse është modeli jolinear i kësaj rënieje.

Për shumë individë, kujtesa mbetet relativisht e qëndrueshme për vite me radhë, derisa ndryshimet strukturore të trurit arrijnë një prag kritik.

Pas këtij momenti, përkeqësimi bëhet i shpejtë dhe më i dukshëm.

Mosha rezulton faktor kyç në forcimin e lidhjes mes tkurrjes së trurit dhe humbjes së kujtesës.

Studiuesit vërejnë se pas moshës 60 vjeç, kjo lidhje bëhet shumë më e fortë, ndërsa në të 70-at dhe 80-at edhe ndryshime më të lehta strukturore mund të shoqërohen me rënie të dukshme njohëse.

Sa i përket faktorëve gjenetikë, si aleli APOE ε4 i lidhur me Alzheimerin, studimi tregon se ai rrit rrezikun për atrofi dhe rënie të kujtesës, por nuk e forcon drejtpërdrejt lidhjen mes dëmtimit strukturor dhe performancës së kujtesës.

Në përfundim, studiuesit theksojnë se humbja e kujtesës është një problem i të gjithë trurit, jo vetëm i një zone të veçantë. Kjo qasje e re hap rrugën për zbulimin më të hershëm të rrezikut dhe për ndërhyrje më të personalizuara, duke e parë shëndetin njohës si rezultat të funksionimit të një rrjeti të tërë strukturash cerebrale./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – Një pikë kritike e trurit përshpejton papritur harresën appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

OSLO, 16 janar /ATSH-AFP/ – Shtetet e Bashkuara janë ftuar të marrin pjesë në manovrat ushtarake në Groenlandë, tha kreu i Komandës Daneze të Arktikut duke specifikuar se këto manovra lidheshin me Rusinë.

“Sigurisht, Shtetet e Bashkuara, si anëtare e NATO-s, janë të ftuara këtu”, tha gjenerali Soren Andersen gjatë një interviste me gazetarët në një anije të marinës daneze, e ankoruar në portin e Nuuk, kryeqytet i Groenlandës.

Oficeri danez tha se kishte folur po atë ditë me aleatët e NATO-s, përfshirë Shtetet e Bashkuara, dhe i kishte ftuar ata të “vijnë këtu”.

Ai i bëri këto komente ndërsa disa vende evropiane të NATO-s, përfshirë Francën dhe Gjermaninë, por jo Shtetet e Bashkuara, dërguan disa dhjetëra ushtarë në Grenlandë për të përgatitur forcat e tyre të armatosura për manovrat e ardhshme në Arktik.
Shumë ekspertë e shohin këtë si një sinjal strategjik për Uashingtonin.

Shtëpia e Bardhë ka pohuar se ky vendosje trupash nuk do të ketë “asnjë ndikim” në objektivin e Donald Trump për “blerjen” e Groenlandës.
“Për mua, kjo lidhet me Rusinë. Ka të bëjë me atë që po ndodh në Ukrainë”, tha gjenerali danez në lidhje me manovrat.

“Ne shohim se si Rusia po e zhvillon luftën në Ukrainë dhe kur lufta në Ukrainë të mbarojë – shpresojmë me një rezultat të favorshëm për Ukrainën – ne besojmë se Rusia do t’i rishpërndajë burimet që po përdor aktualisht në Ukrainë në zona të tjera operacionesh, përfshirë Arktikun”, shtoi ai.

Donald Trump këmbëngul se Shtetet e Bashkuara kanë nevojë për Groenlandën për sigurinë e tyre kombëtare dhe për të frenuar përparimet e Rusisë dhe Kinës në Arktik./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – SHBA ftohet të marrë pjesë në manovrat ushtarake në Groenlandë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BERLIN, 16 janar /ATSH-DPA/ – Kancelari gjerman Friedrich Merz tha se Evropa duhet të bëhet më strategjikisht e pavarur nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës duke paralajmëruar kundër rrezikut që kontinenti të lihet mënjanë në një rend botëror që po ndryshon.

Duke folur gjatë një takimi për fushatën zgjedhore lokale në landin e Baden-Württembergut, Merz tha se Shtetet e Bashkuara të Amerikës po largohen nga një rend ndërkombëtar i bazuar në rregulla dhe po lëvizin drejt një qasjeje më të bazuar në forcë.

“Ne nuk duhet të fusim kokën në rërë ose të përpiqemi të mbijetojmë në ndonjë qoshe”, tha Merz.

“Kjo lloj llogaritjeje nuk funksionon”, theksoi ai.

“Për t’u respektuar, Gjermania duhet të mësojë të mbrojë interesat e saj”, shtoi Merz./ /Ad.Ab./ a.jor.

The post GJERMANI – Merz: Evropa të jetë më e pavarur strategjikisht nga SHBA-ja appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

SAN FRANCISKO, 17 janar /ATSH/ – Fëmijët dhe adoleshentët po kalojnë shumë më tepër kohë në telefon gjatë ditës së shkollës sesa mendojnë prindërit.

Një studim i ri i publikuar nga revista “JAMA” tregon se adoleshentët amerikanë nga 13 deri në 18 vjeç shpenzojnë mesatarisht rreth 70 minuta të ditës shkollore në telefon, kohë që përkon drejtpërdrejt me orarin e mësimit, sipas CNN.

Sipas autorit kryesor të studimit, Jason Nagata nga Universiteti i Kalifornisë, kjo kohë po merret nga momentet kur nxënësit duhet të jenë të përqendruar në mësim. Dhe kjo është vetëm një pjesë e vogël e përdorimit total të ekraneve, pasi kërkime të tjera tregojnë se adoleshentët kalojnë rreth 8,5 orë në ditë në argëtim digjital.

Ndryshe nga studimet e mëparshme që bazoheshin në vetëraportim, ky studim përdori një aplikacion që regjistroi realisht përdorimin e telefonit. Rezultatet treguan se gjatë shkollës, pjesa më e madhe e kohës shpenzohej në rrjete sociale si TikTok, Instagram dhe Snapchat, si dhe në lojëra dhe video në YouTube.

Edhe pse disa nxënës pretendojnë se telefoni u nevojitet për detyra shkollore, aplikacionet e përdorura rrallë kishin lidhje me mësimin. Studimi sugjeron gjithashtu se, pavarësisht rregullave kufizuese në shkolla, nxënësit po gjejnë mënyra për t’i anashkaluar ato.

Ekspertët këshillojnë që prindërit të mos i fajësojnë fëmijët, pasi telefonat janë të dizajnuar për të krijuar varësi. Në vend të ndëshkimit, rekomandohet dialogu dhe përfshirja e fëmijëve në vendosjen e rregullave, si dhe zgjidhje praktike si lënia e telefonit në shtëpi ose fikja e njoftimeve gjatë shkollës.

Po ashtu, prindërit duhet të japin shembullin e tyre. Studimet tregojnë se sjellja e prindërve ndaj telefonit ndikon drejtpërdrejt te fëmijët. Kufizimi i përdorimit të telefonit dhe promovimi i kohës pa ekrane mund të ndihmojnë në përmirësimin e përqendrimit, rezultateve shkollore dhe marrëdhënieve sociale të të rinjve./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – Fëmijët amerikanë kalojnë një pjesë të madhe të ditës në shkollë në telefon appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BERLIN, 16 janar /ATSH-DPA/ – Gjermania po shpreson të marrë një vend në të ashtuquajturin Bord i Paqes për Gazën, tha sot ministri i Jashtëm Johann Wadephul  pas njoftimit të presidentit amerikan Donald Trump për krijimin e këtij organiymi që do të mbikëqyrë administrimin tranzitor të bregut të Gazës.

”Gjermania është e gatshme të marrë përgjegjësi në këtë institucion të rëndësishëm”, tha Wadephul pas bisedimeve në Berlin me homologen e tij austriake Beate Meinl-Reisinger.

“Ne presim që bisedime konkrete të zhvillohen shumë shpejt dhe ndoshta edhe një ftesë”, shtoi ai.

Wadephul gjithashtu shprehu shpresën që faza e dytë e procesit të paqes në Gazë, e nisur nën ndërmjetësimin amerikan, të fillonte shpejt.

Trump postoi dje në platformën e tij Truth Social se ishte krijuar Bordi i Paqes.

Bordi do të mbikëqyrë punën e ashtuquajturit Komitet Kombëtar për Administrimin e Gazës, një grup prej 14 palestinezësh – thuhet se pa lidhje me Hamasin – i cili u takua për herë të parë të enjten në Kajro.

Ata do të mbikëqyrin jetën e përditshme dhe shërbimet bazë në Rripin e Gazës, i cili është shkatërruar pjesërisht nga më shumë se dy vjet luftë. /Ad.Ab./ a.jor.

The post BERLIN – Wadephul: Gjermania synon një vend në Bordin e Paqes të Gazës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KIEV, 16 janar /ATSH-AFP/ – Kryebashkiaku i Kievit, Vitali Klitschko njoftoi sot se shkollat e kryeqytetit ukrainas do të mbyllen deri më 1 shkurt, në mes të krizës së shkaktuar nga bombardimet e fundit ruse, të cilat kanë sjellë ndërprerje masive të ngrohjes dhe energjisë elektrike.

”Që nga 19 janari, shkollat e kryeqytetit do të jenë të mbyllura deri më 1 shkurt”, shkroi Klitschko në llogarinë e tij në Telegram.

Administrata bashkiake njoftoi gjithashtu vendosjen, që nga sot, të masave të reja për kursimin e energjisë elektrike, ku ndriçimi publik i rrugëve do të reduktohet në 20% të kapacitetit dhe ndriçimet dekorative do të fiken.

Pas pushimeve të fundvitit, mësimi në shkollat e Kievit kishte rifilluar më 12 janar, si me praninë fizike ashtu edhe përmes mësimeve online, sipas autoriteteve lokale.

Por, bombardimet e fundit ruse ndaj infrastrukturës energjetike të vendit kanë shkaktuar dëme të tilla, sa presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka shpallur gjendje emergjence në sektor.

Më 9 janar, sulmet ruse ndaj sistemit energjetik të Kievit shkaktuan ndërprerje të energjisë dhe ngrohjes ndër më të rëndat që nga fillimi i pushtimit të gjerë në shkurt 2022.

Në mes të të ftohtit të acartë, rreth 6 000 ndërtesa banimi, afërsisht gjysma e qytetit, mbetën pa ngrohje.

Autoritetet lokale vijojnë punën për të riparuar dëmet.

”Situata lidhur me furnizimin me energji, nga e cila varen shërbimet publike, mbetet shumë e vështirë”, deklaroi Klitschko./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post KIEV – Sulmet ruse ndaj infrastrukturës energjetike detyrojnë mbylljen e shkollave appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KOPENHAGË, 16 janar /ATSH/ – Një delegacion dypartiak i Kongresit të SHBA-së vizitoi sot Danimarkën për të shprehur mbështetje ndaj Kopenhagenës  dhe Groenlandës, në një moment kur presidenti Donald Trump po rrit presionin për aneksimin e ishullit arktik.

Vizita synoi të dëgjojë shqetësimet lokale dhe t’i përcjellë ato në Uashington, me qëllim uljen e tensioneve, sipas BBC.

Delegacioni prej 11 anëtarësh u takua me kryeministren daneze Mette Frederiksen dhe kryeministrin e Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen. Senatori Chris Coons tha se qëllimi ishte “të ulet temperatura” përmes dialogut dhe të kuptohet pozicioni i vendeve të përfshira.

Presidenti Trump ka deklaruar se Groenlanda është jetike për sigurinë e SHBA-së dhe se ajo mund të merret “lehtë” ose “vështirë”, duke përmendur ide për blerje ose përdorim force. Danimarka dhe Groenlanda e kanë refuzuar kategorikisht çdo ide të tillë, duke theksuar sovranitetin e tyre.

Megjithëse Groenlanda ka popullsi të vogël, ajo është e pasur me burime natyrore dhe ka rëndësi strategjike për mbrojtjen, veçanërisht për sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe kontrollin e lëvizjeve në Arktik. SHB-ja  tashmë operon bazën ushtarake “Pituffik” dhe ka të drejtë të rrisë praninë ushtarake sipas marrëveshjeve ekzistuese.

Trump, megjithatë, ka këmbëngulur se SHBA-ja duhet ta zotërojë Groenlandën për ta mbrojtur nga kërcënime të mundshme ruse apo kineze. Danimarka ka paralajmëruar se një veprim i tillë do të minonte NATO-n, pasi aleanca nuk ka parashikuar kurrë përdorimin e forcës nga një anëtar kundër një tjetri.

Vendet evropiane janë rreshtuar në mbështetje të Danimarkës, duke theksuar se siguria e Arktikut është përgjegjësi e përbashkët e NATO-s. Disa prej tyre kanë dërguar trupa në Groenlandë për një mision të kufizuar zbulimi, ndërsa Franca ka njoftuar dërgimin e mjeteve tokësore, ajrore dhe detare.

Në SHBA, disa ligjvënës po përpiqen të bllokojnë aneksimin përmes projektligjeve, duke përmendur rolin e Kongresit në miratimin e fondeve ushtarake./  /Ad.Ab./ a.jor.

The post FOKUS – Ligjvënës amerikanë vizitojnë Danimarkën për të ulur tensionet mbi Groenlandën appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.