Nuk mungojnë studime që paralajmërojnë për mungesën e karikuesve të shpejtë, veçanërisht jashtë korridoreve kryesore të trafikut dhe në zonat me popullsi më të ulët.

Megjithatë, në Europë ekziston një paradoks në infrastrukturën e karikimit, pasi ka mbi 1,1 milion pika karikimi për 15 milionë automjete, ndërkohë që shkalla e shfrytëzimit të tyre mezi arrin midis 2 për qind dhe 8 për qind.

Kompani udhëheqëse si Alpitronic dhe Ionity theksojnë se problemi i vërtetë nuk është mungesa e karikuesve, por mungesa e automjeteve elektrike për çdo pikë karikimi. Me fjalë të tjera, nuk ka më shumë karikues sepse nuk ka më shumë makina elektrike. I gjithë biznesi nuk është i leverdishëm.

Debati për karikimin elektrik në Evropë shpesh sillet rreth mungesës së pikave të karikimit dhe frikës se shoferët mund të mbeten pa energji gjatë udhëtimit për shkak se nuk ka mjaftueshëm karikues ose ata nuk funksionojnë.

Megjithatë, shifrat tregojnë një histori tjetër. Në Evropë, shkalla e shfrytëzimit të infrastrukturës publike të karikimit varion nga 30 minuta deri në 2 orë në ditë.

Shkaqet e këtij shfrytëzimi të ulët janë të shumta: 89 për qind e karikimeve ndodhin në shtëpi private, ekzistojnë probleme me dukshmërinë dhe qasjen në pikat publike, ka defekte të shpeshta teknike në karikues, automjetet zënë vendet edhe pasi karikimi ka përfunduar, si dhe koha shumë e gjatë e karikimit për hibridet plug-in dhe disa automjete elektrike.

Ionity, një aktor i rëndësishëm në biznesin e karikuesve, thekson se rrjeti aktual tejkalon ndjeshëm flotën e automjeteve elektrike dhe se, pa një përdorim më të qëndrueshëm, zgjerimi bëhet i paqëndrueshëm. /Telegrafi/

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, komentoi deklaratat e kryeministrit të Greenlandit, Jens-Frederik Nielsen, dhe përdori një tjetër rast për të nënçmuar politikanët nga ana tjetër.

Në fakt, Nielsen kishte deklaruar më parë se Greenlandi, nëse duhet të zgjedhë midis Danimarkës dhe SHBA-së, gjithmonë zgjidh Danimarkën.

“Tani po përballemi me një krizë gjeopolitike, dhe nëse duhet të zgjedhim midis Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës këtu dhe tani, atëherë zgjedhim Danimarkën. Zgjedhim Greenlandin siç e njohim sot, që është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës”, tha Nielsen në një konferencë të përbashkët për shtyp me kryeministren daneze, Mette Frederiksen, në Kopenhagë.

Deklarata e tij shkaktoi pakënaqësi te presidenti amerikan.

“Ky është problemi i tyre. Nuk jam dakord me të. Nuk e di kush është ai. Nuk di asgjë për të, por kjo do të jetë një problem i madh për të”, u shpreh ai.

Ndërkohë që ishulli arktik me 57 mijë banorë ka diskutuar gjatë për pavarësinë nga Danimarka, sondazhet e opinionit tregojnë se shumica e banorëve të Greenlandit janë kundër idesë së bashkimit me SHBA-në.

Ky shqetësim u reflektua edhe në zgjedhjet e marsit të vitit të kaluar, kur tre nga katër zgjedhës të Greenlandit mbështetën partitë që favorizonin vetëm një rrugë të ngadaltë drejt pavarësisë.

Ministrat e jashtëm të Greenlandit dhe Danimarkës do të takohen të mërkurën (14 janar) në Uashington me zëvendëspresidentin e SHBA-së, JD Vance, dhe Sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio, pas kërcënimeve të reja për marrjen e kontrollit mbi Greenlandën. /Telegrafi/

Shtetet e Bashkuara po tërheqin personelin nga bazat kryesore ushtarake në Lindjen e Mesme si masë paraprake, për shkak të tensioneve të rritura pas protestave në Iran, njofton Sky News.

Më herët, SHBA-ja kishte këshilluar personelin të largohej nga një bazë kyçe ushtarake në Katar.

Ndërkohë, NBC News raporton se qindra trupa kanë filluar të evakuohen nga baza ajrore al Udeid dhe po transferohen në baza dhe hotele të tjera në rajon.

Baza ajrore, al Udeid në Katar është baza më e madhe ushtarake amerikane në rajon dhe strehon rreth 10 mijë trupa.

Irani zbulon se si do të përgjigjet në rast të një sulmi nga amerikanët - paralajmëron Turqinë, Arabinë dhe EBA-në

Kjo bëhet për të i larguar ata nga rreziku nëse ndodh një operacion në Iran që mund të shkaktojë një reagim nga Teherani dhe të rrezikojë pjesëtarët amerikanë të shërbimit në rajon, thonë burimet për NBC.

Sipas një zyrtari iranian, Teherani ka paralajmëruar se do të godasë bazat amerikane në rajon si hakmarrje për çdo sulm nga Uashingtoni.

Agjencia e lajmeve Reuters citon një zyrtar të lartë që ka thënë se “Teherani u ka bërë të ditur vendeve të rajonit, nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe deri te Turqia, se bazat amerikane në këto vende do të sulmohen nëse SHBA sulmon Iranin… duke u kërkuar këtyre vendeve të parandalojnë Uashingtonin që të sulmojë Iranin”. /Telegrafi/

Kompania OMEGA ka prezantuar dy modele të reja të Speedmaster Moonwatch, duke rifreskuar kronografin e tyre më të njohur me dizajnin e numrit të njohur si 'reverse panda'.

Ky version me kontrast të theksuar ka qenë shumë i popullarizuar për vite me radhë ndër koleksionistët.

Modelet e reja vijnë në dy versione: prej çeliku inox dhe prej ari 18-karatësh Moonshine, dhe të dy janë të pajisura me rripa përkatës, raporton Hypebeast.

Të dy orët kanë një numër dykatësh, me sipërfaqe të zezë me shkëlqim të lartë dhe nën-numra të bardhë të lakuar që krijojnë një kontrast të theksuar. Pamjen monokromatike e kompleton unaza qeramike e zezë me shkallë tahimetri të mbushur me email të bardhë, ndërsa xhami safiri i qëndrueshëm mbron orën nga gërvishtjet.

Kutitë e orëve janë 42 mm dhe vijnë në dy variante: modeli prej çeliku inox ka akrepa dhe tregues të orës të mbuluar me rodi, ndërsa versioni prej ari Moonshine ka detaje ari në të njëjtin ton si kisha. Të dy modelet ofrojnë lidhje të poliruara dhe të thara, si dhe sistemin OMEGA për rregullim të hollësishëm të rripit, që garanton përshtatje të rehatshme dhe precize.

Kronografët e rinj funksionojnë me kalibrin Co-Axial Master Chronometer 3861, pasardhësi modern i mekanizmit që përdorën astronautët e NASA-s në Hënë. Ky kalibar manual ofron precizion të lartë dhe rezistencë ndaj magnetizmit, dhe vjen me garanci pesëvjeçare.

Çmimi i modelit prej çeliku inox është 10.100 euro, ndërsa versioni prej ari Moonshine kushton 47.800 euro. Të dy orët janë pjesë e koleksionit të përhershëm të OMEGA-s. /Telegrafi/

Një shpikës britanik ka thyer rekord botëror për koshin e mbeturinave (wheelie bin) më të shpejtë në botë, një rekord që tani është regjistruar në Guinness World Records.

Ky “kosh për plehra” e modifikuar arriti një shpejtësi të jashtëzakonshme prej rreth 106 km/orë (afërsisht 66 mph) gjatë një provë të realizuar nga shpikësi, duke e bërë atë zyrtarisht koshin më të shpejtë në planet.

Ai punoi intensivisht për ta modifikuar koshin dhe arriti ta bëjë këtë objekt të përditshëm të lëvizë shumë shpejt, një arritje e jashtëzakonshme për një objekt që normalisht përdoret për mbledhjen e mbeturinave.

Rekordi është pranuar nga Guinness World Records dhe ka tërhequr vëmendjen e mediave globale për origjinalitetin dhe çuditshmërinë e tij. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Irani ka paralajmëruar vendet fqinje se do të synojë bazat amerikane në shenjë hakmarrjeje për çdo sulm nga Uashingtoni.

Agjencia e lajmeve Reuters citon një zyrtar të lartë që ka thënë se “Teherani u ka bërë të ditur vendeve të rajonit, nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe deri te Turqia, se bazat amerikane në këto vende do të sulmohen nëse SHBA sulmon Iranin… duke u kërkuar këtyre vendeve të parandalojnë Uashingtonin që të sulmojë Iranin”.

Ndërkohë, presidenti amerikan, Donald Trump ka inkurajuar protestuesit iranian që të vazhdojnë protestat dhe të marrin nën kontroll institucionet e vendit, duke thënë se “ndihma është në rrugë” dhe se ata duhet të “ruajnë emrat e vrasësve dhe abuzuesve, sepse do të paguajnë një çmim të madh”.

Ai ka paralajmëruar se SHBA-ja do të merrte “veprime shumë të forta” nëse autoritetet iraniane vendosin të ekzekutojnë protestues, përfshirë kërcënimin me masa të paparashikuara nëse varja e tyre realizohet, raporton skynews.

Gjithashtu lideri amerikan ka anuluar të gjitha takimet me zyrtarë iranianë deri sa të ndalet vrasja e protestuesve, duke nënkuptuar ndëshkim për Teheranin nëse dhuna ndaj civilëve vazhdon.

Ndryshe, iranianët po protestojnë tash e disa javë shkaku i problemeve ekonomike dhe sociale. /Telegrafi/

Rasti i Milan Vukashinoviqit nga Leposaviqi, i cili u plagos rëndë në rrethana ende të paqarta në fillim të nëntorit të vitit të kaluar pranë fshatit Jelakcë, vazhdon të tërheqë vëmendjen e publikut.

Ndërkohë që institucionet kompetente të Serbisë vazhdojnë të shmangin deklaratat zyrtare dhe dhënien e informacionit konkret, personat që ndjekin dhe hetojnë këtë ngjarje kanë marrë edhe kërcënime.

Detajet e ngjarjes së 1 nëntorit u rrëfyen nga vetë i plagosuri Vukashinoviq gjatë dëshmisë së tij para prokurorit, të cilën e kishte Nova.rs. Konkretisht, më 12 dhjetor ai dëshmoi para prokurorit të lartë publik në Prokuple, në spitalin e burgut në Beograd, duke përshkruar në detaje ngjarjen kur u qëllua me armë në shpinë pranë fshatit Jelakcë.

Sipas fjalëve të tij, atë ditë ai ishte planifikuar të takohej me Dragomir A. në territorin e Kosovës, me të cilin kishte pasur takime edhe më parë në atë zonë. Dragomir A. ishte duke i sjellë mjaltë dhe raki, transmeton Telegrafi.

Rreth orës 11:00, teksa po lëvizte në një rrugë alternative, automjeti i Vukashinoviq u përplas me një pemë që ishte vendosur tërthorazi në rrugë, por ai nuk ndaloi dhe vazhdoi udhëtimin.

“Kur dola nga rruga në një livadh, disa persona me vetura më rrethuan dhe filluan të qëllonin. Në një moment e kuptova se po qëllonin drejt meje dhe ndjeva se isha goditur. Atëherë, në një çast, fluturova jashtë përmes xhamit të përparmë", deklaroi Vukashinoviqi gjatë dëshmisë së tij.

Ai shtoi se, pasi kishte dalë nga automjeti, iu afruan persona të panjohur, e dërguan te automjeti i Dragomir A., i cili ndodhej në livadh, dhe me atë mjet e transportuan në spitalin e Prokuples. Pas marrjes së ndihmës së parë, Vukashinoviqi u transferua në Qendrën Klinike të Nishit, ku qëndroi i shtruar deri në mesin e nëntorit, më pas u transferua në Burgun Qendror.

Vukashinoviqi pësoi lëndime të rënda trupore nga të shtënat; plumbi ende ndodhet në shtyllën kurrizore, gjë që, siç thotë ai, e mban të lidhur pas shtratit. Në Nish iu hoq një veshkë, ndërsa po ashtu pësoi edhe frakturë të kyçit të këmbës së djathtë.

Në dëshminë e tij, ai mohoi pretendimet e kallëzimit penal të 1 nëntorit, duke pohuar se nuk ka kryer veprën penale për të cilën akuzohet, pasi iu lexua urdhri për zhvillimin e hetimit.

Duke folur për jetën e tij në Kosovë, Vukashinoviqi tha se jeton atje që nga lindja dhe se për vite me radhë kishte tentuar pa sukses të punësohej, duke iu drejtuar, ndër të tjerëve, edhe përfaqësuesve të Listës Serbe. Pasi nuk mori ndihmë në vitin 2015, ai iu drejtua institucioneve të Kosovës.

Informacionin e parë për plagosjen e Vukashinoviqit e publikoi në rrjetin social X avokati i familjes, Ivan Niniq, duke ngritur një sërë pyetjesh lidhur me rrethanat e të shtënave. Sipas pretendimeve të paraqitura nga Niniqi, Vukashinoviqi u plagos në shpinë, ndërsa dyshohet se në incident ishin të përfshirë persona të veshur me uniforma ushtarake, pa asnjë shenjë dalluese, në xhipa pa targa regjistrimi.

Deri më sot, nuk janë bërë publike informacione zyrtare për këtë rast, dhe opinioni mbetet pa përgjigje për pyetjet se kush ka qëlluar, pse dhe me urdhër të kujt.

Ende në paraburgim, në spital – avokati i ka shkruar SUK-ut

Vukashinoviqi vazhdon të ndodhet në spitalin e burgut në Beograd, me plumbin që i ka mbetur ende në shtyllën kurrizore, ndërsa masa e paraburgimit ndaj tij mbetet ende në fuqi. Deri tani, ai është marrë në pyetje nga organet kompetente, ndërsa, sipas informacioneve jozyrtare të Nova.rs, nëna e tij e ka vizituar vetëm një herë.

Avokati i familjes Vukashinoviq ka paraqitur kallëzim pranë Sektorit të Kontrollit të Brendshëm të MPB-së kundër personave NN, pjesëtarë të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë. Sipas kallëzimit, më 1 nëntor 2025, pranë fshatit Jelakcë, pa shenja policore, pa targa regjistrimi dhe pa asnjë paralajmërim, ata hapën zjarr ndaj një automjeti në lëvizje.

Në kallëzim thuhet se drejt automjetit që drejtohej nga Vukashinoviqi u shkrepën më shumë se 25 plumba, duke i shkaktuar lëndime të rënda kërcënuese për jetën, përfshirë një plagë depërtuese në shtyllën kurrizore, me plumb që ende ndodhet në trup, gjë që e mban të lidhur përjetësisht pas shtratit spitalor. Kallëzimi thekson se me këtë akt janë shkelur rëndë rregullat e shërbimit policor dhe se ekzistojnë baza dyshimi për veprën penale të vrasjes së rëndë në tentativë.

Nga ana tjetër, Prokuroria e Lartë Publike në Krushevc, e cila ka marrë përsipër kallëzimin penal nga Prokuroria e Lartë Publike e Prokuples, deri më sot nuk e ka kontaktuar mbrojtjen lidhur me hetimet.

Shërbimet serbe të sigurisë kanë heshtur për këtë rast, derisa mediat pro-regjimit raportuan një informacion se pjesëtarë të Agjencisë së Sigurisë dhe Informacionit (BIA), në bashkëpunim me organe të tjera shtetërore, arrestuan dy persona në zonën e Rashkës nën dyshimin për spiunazh. Sipas raportimeve, të ndaluarit dyshohet se gjatë një periudhe më të gjatë kanë mbledhur informacione konfidenciale me rëndësi për sigurinë e Republikës së Serbisë dhe i kanë përcjellë ato shërbimeve inteligjente shqiptare.

“Hetimi ka zgjatur disa muaj, ndërsa arrestimi është vazhdim i aksionit të 1 nëntorit, kur në vijën administrative u arrestua Milan Vukashinoviq”, raportuan mediat pro-regjimit, duke shtuar se Vukashinoviqi kishte tentuar të ikte, por shërbimet serbe të sigurisë kishin përdorur armë zjarri dhe ai u plagos.

Nga ana tjetër, edhe Policia e Kosovës ka reaguar disa ditë pas ngjarjes, duke pohuar se shërbimet serbe e kishin rrëmbyer Vukashinoviqin.

“Më datë 01.11.2025, Policia e Kosovës ka pranuar informacion se në zonën e Leposaviqit dyshohet se një person (M.V.) shtetas i Kosovës me përkatësi etnike serbe, është plagosur dhe është rrëmbyer brenda territorit të Kosovës nga ana e Xhandarmërisë së Serbisë”, thuhej në njoftimin e Policisë së Kosovës.

Njëkohësisht, autoritetet në Kosovë po kryejnë ekspertizën e telefonave të Vukashinoviqit të plagosur – njëri i gjetur në automjet dhe tjetri në shtëpinë familjare.

Ndërkaq, më herët, Milan Vukashinoviqi kishte qenë në 'llupën" e mediave pro-regjimit serb për shkak të përplasjes së tij me Listën Serbe. /Telegrafi/

Komisioni Evropian prezantoi zyrtarisht të mërkurën një paketë huaje prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, teksa Brukseli përshpejton përpjekjet për të mbështetur luftën e Kievit përballë sulmeve gjithnjë e më të ashpra ruse dhe nismave të udhëhequra nga SHBA për t’i dhënë fund luftës.

Dy të tretat e paketës do të përdoren për të ofruar ndihmë ushtarake për Ukrainën, çka mund të përfshijë prokurimin e armëve dhe municioneve edhe nga jashtë BE-së, tha presidentja e Komisionit, Ursula von der Leyen. Tridhjetë miliardë eurot e mbetura do të përdoren për të mbuluar boshllëkun e pritshëm në buxhetin e Kievit.

Sipas Komisionit, Ukraina ka nevojë për 135.7 miliardë euro mbështetje ushtarake dhe buxhetore në vitet 2026 dhe 2027. Kjo përfshin 52.3 miliardë euro mbështetje fiskale dhe 83.4 miliardë euro ndihmë ushtarake. Po sipas Komisionit, Kievit pritet t’i mbarojnë fondet në prill.

“Me këtë mbështetje, ne sigurohemi që Ukraina, nga njëra anë, të mund të forcojë mbrojtjen e saj në fushëbetejë dhe aftësitë e saj mbrojtëse – pra të gjitha nevojat ushtarake – dhe, nga ana tjetër, të mbajë funksionimin e shtetit dhe shërbimeve bazë”, tha para gazetarëve, Von der Leyen.

Ajo shtoi se mbështetja ushtarake do të funksionojë sipas një “parimi kaskadë”, ku Ukraina do të furnizohet me armë nga jashtë bllokut vetëm nëse nuk ka pajisje të përshtatshme ushtarake evropiane në dispozicion.

“Preferencë evropiane së pari, dhe nëse kjo nuk është e mundur, atëherë blerje jashtë”, pohoi ajo.

Franca ka shtyrë prej kohësh “preferencën evropiane” në prokurimin e pajisjeve ushtarake. Megjithatë, Gjermania dhe shumë vende të Evropës Lindore të BE-së argumentojnë se blloku duhet të mbetet i hapur për blerjen e pajisjeve mbrojtëse nga Uashingtoni, pavarësisht zbehjes së mbështetjes amerikane për Kievin dhe tensioneve të fundit lidhur me kërcënimet e presidentit amerikan, Donald Trump për të pushtuar Grenlandën, një territor gjysmë-autonom danez.

Huaja do të funksionojë mbi bazën e “bashkëpunimit të përforcuar” mes vendeve të BE-së, duke u lejuar Hungarisë, Çekisë dhe Sllovakisë të përjashtohen nga skema. Këto tre vende janë thellësisht skeptike ndaj ofrimit të ndihmës financiare për Kievin.

Një zyrtar i lartë i Komisionit tha se huaja, e mbështetur nga buxheti afatgjatë i BE-së, do t’i kushtojë shteteve anëtare pagesa vjetore interesi prej rreth 3 deri në 4 miliardë euro. Propozimi i së mërkurës vjen gjithashtu pasi Komisioni dhe Gjermania, ekonomia më e madhe e BE-së, dështuan vitin e kaluar ta bindnin Belgjikën të mbështeste një “hua reparacionesh” për Kievin duke përdorur asetet sovrane ruse të ngrira. Belgjika mban shumicën dërrmuese të 185 miliardë eurove fonde të Kremlinit të bllokuara nga BE-ja pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska në vitin 2022.

Megjithatë, Von der Leyen sugjeroi se huaja e reparacioneve “mbetet në tryezë”.

“Është… shumë e rëndësishme t’i dërgojmë Rusisë një kujtesë të fortë se ne rezervojmë të drejtën për të përdorur asetet ruse të ngrira,” tha ajo, duke shtuar se këto asete do të mbeten të bllokuara deri në përfundimin e luftës dhe se Ukraina do të duhet ta shlyejë huanë vetëm pasi Moska të paguajë reparacione ndaj Kievit.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky tha në rrjetet sociale se breshëria përfshinte 113 dronë sulmues si dhe tre raketa balistike “është shumë e rëndësishme t’i përforcojmë luftëtarët tanë tani”.

Huaja duhet të miratohet nga Parlamenti Evropian dhe vendet e BE-së. Komisioni synon që disbursimi i parë të bëhet deri në prill, tha Von der Leyen. /Telegrafi/

Tonino Picula, raportues i Parlamentit Evropian për Serbinë, ka reaguar ndaj një deklarate të presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili tha se ashkush në shtetin serb nuk dëshiron të takohet me përfaqësuesit e delegacionit të Parlamentit Evropian sepse “po vijnë pa ftuar” në Beograd.

Picula i tha televizionit “Nova” se nuk është e vërtetë që delegacioni i Parlamentit Evropian po shkon të paftuar në Beograd. Ai tha se ambasada e Serbisë në Bruksel është informuar dhe që delegacioni i Bashkimit Evropian në Beograd ka punuar në programin e takimit paraprakisht.

Ai shpjegoi se kjo është praktikë e zakonshme e Parlamentit Evropian dhe se nuk ka asgjë të jashtëzakonshme në këtë vizitë, përveç reagimit të autoriteteve serbe dhe situatës në vend. Qëllimi i delegacionit – i përbërë nga deputetë të partive të ndryshme në Parlamentin Evropian – është të bisedojë drejtpërdrejt me njerëz që përfaqësojnë ndjenjat e qytetarëve të Serbisë dhe të fitojë një pamje më të plotë të situatës në vend.

“Janë të paftuar”: Vuçiq refuzon të takohet me një delegacion të Parlamentit Evropian, gjatë vizitës së tyre në Beograd

Picula tha se autoritetet serbe duket se kanë zgjedhur këtë bojkot të takimit, që ai e konsideron një mënyrë për të shmangur dialogun me ata që janë kyç për vendimmarrjen rreth anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian.

Ai theksoi gjithashtu se dokumentet e pranimit midis BE‑së dhe Serbisë, si për çdo vend kandidat, duhet të verifikohen nga Parlamenti Evropian, për çka ky takim ka rëndësi.

Në vijim të intervistës, Picula shtoi se Evropa pret që ky takim të japë informacione të qarta dhe një pamje më të mirë të perspektivës së Serbisë në rrugën drejt BE‑së, si nga ata që janë në pushtet, ashtu edhe nga përfaqësues të komunitetit akademik.

Ai gjithashtu përmendi se kjo mosdakordësi për takimin nuk është diçka e re për të, por këtë herë mesazhi ka peshë më të madhe, sepse bëhet fjalë për refuzimin e bisedimeve me përfaqësues të Partisë Popullore Evropiane, e cila ka lidhje me një pjesë të partisë në pushtet në Serbi.

Ndryshe, kryetarja e parlamentit serb, Ana Brnabiq ka thënë se delegacioni vjen “pa ftesë” dhe se ajo nuk do të takohet me ta, pasi gjatë vizitës së tyre do të jetë në Estoni. /Telegrafi/

Yuliia Tymoshenko konfirmon kontrollimet në zyrën e saj dhe mohon të gjitha akuzat.

Liderja e partisë ukrainase, Batkivshchyna, Yuliia Tymoshenko, ka konfirmuar se oficerë të zbatimit të ligjit kanë kryer kontrolle në zyrën e partisë së saj, por ajo i ka quajtur ato të paligjshme dhe ka mohuar të gjitha akuzat kundër saj.

Sipas ish-kryeministres së Ukrainës, kontrollet zgjatën gjithë natën dhe përfunduan në mëngjes.

Ajo tha se forcat e ligjit “nuk paraqitën asnjë dokument” dhe “efektivisht pushtuan ndërtesën, duke mbajtur stafin si pengje”.

Hetuesit konfiskuan telefonat e saj të punës, dokumentet parlamentare dhe kursimet personale, të cilat, sipas saj, janë të deklaruara plotësisht në deklaratën e saj zyrtare të pasurisë.

Tymoshenko tha se “refuzon kategorikisht të gjitha akuzat absurde” dhe i konsideron këto veprime si një “porosi politike” kundër saj.

Politikania ukrainase gjithashtu sugjeroi se veprimet ishin të lidhura me zgjedhjet e afërta dhe se dikush po përpiqet të eleminojë konkurrentët politikë.

Sipas raportimeve të medias, në mbrëmjen e 13 janarit, Byroja Kombëtare Anti‑Korrupsion të Ukrainës (NABU) dhe Prokuroria e Specializuar Anti‑Korrupsion (SAPO) kanë njoftuar se kanë zbuluar një rast ku udhëheqësi i një fraksioni parlamentar supozohet se ka ofruar favore të paligjshme për deputetë, në këmbim të votave për ose kundër projektligjeve të caktuara. /Telegrafi/

Presidenti amerikan, Donald Trump ka bërë deklarata të forta lidhur me situatën në Iran, duke iu drejtuar drejtpërdrejt qytetarëve iranianë dhe duke i nxitur ata të vazhdojnë protestat kundër regjimit aktual.

Në një mesazh publik, 79-vjeçari u bëri thirrje “patriotëve iranianë” që të mos ndalen, të marrin kontrollin e institucioneve të tyre “nëse është e mundur” dhe të dokumentojnë emrat e atyre që, sipas tij, janë përgjegjës për dhunë dhe abuzime ndaj popullit.

“Ju po abuzoheni shumë rëndë”, u shpreh ai, duke shtuar se shifrat mbi viktimat janë të paqarta “dëgjoj pesë grupe të ndryshme shifrash. Edhe një vdekje e vetme është shumë”.

Lideri amerikan e përshkroi Iranin si një vend që dikur ka qenë i madh, por që, sipas tij, u shkatërrua pasi “këta përbindësha” morën pushtetin. Ai përdori gjithashtu sloganin e tij të njohur politik, duke deklaruar “Bëjeni Iranin sërish të madh.”

Në deklaratën e tij, ai e lidhi situatën në Iran edhe me politikën e brendshme amerikane, duke thënë se bota është në një gjendje të brishtë dhe se, sipas tij, nëse nuk do të kishte fituar zgjedhjet, një situatë e ngjashme mund t’i kishte ndodhur edhe Shteteve të Bashkuara.

Deklaratat e Trumpit pritet të shkaktojnë reagime të forta, si në arenën ndërkombëtare ashtu edhe në qarqet e brendshme, për shkak të ndjeshmërisë së lartë të situatës në Iran dhe ndërhyrjes së drejtpërdrejtë në çështjet e brendshme të vendit. /Telegrafi/

Ka shumë mendime rreth mirëmbajtjes së veturës gjatë dimrit.

Këshillat e mirëkuptuara ndryshojnë nga ato që sugjerojnë se automjetet të dërgohen sa më shpesh në auto-larje automatike gjatë dimrit, deri tek mendimi që duhet të shmanget larja për të ruajtur ngjyrën.

Klubi Gjerman i Automjeteve (ADAC) vendosën të publikojnë disa këshilla mbi këtë temë.

Sa shpesh duhet të shkojë vetura në auto-larje dimrit?

Në parim, po aq shpesh sa në muajt e verës. Edhe dimrit, lajeni veturën sa herë ndjeni që larja është thjesht e mirë për mjetin tuaj.

A është e vërtetë që automjeti gjatë dimrit është jashtëzakonisht e ndotur nga mbetjet e kripës së rrugës?

Po dhe jo. Deklarata se ndotja dimërore - kripa agresive dhe lëngu i kripur - ka një efekt jashtëzakonisht korroziv mbi lyerjen dhe se duhet të hiqet sa më shpesh të jetë e mundur, i referohet vetëm lyerjes së dëmtuar më parë nga gërvishtjet ose shkëputjet. Megjithatë, sipërfaqet e paprekura të ngjyrës mund të përballojnë lehtësisht grumbullimin e ndotjes. Nënkonstruksioni i automjetit zakonisht gjithashtu nuk ka probleme me korrozionin: me vulat e prodhuara në fabrikë, mbrojtjen e përmirësuar të pjesës së poshtme dhe përdorimin e çelikut të galvanizuar, kjo është një problem më i madh për automjetet më të vjetra.

Kur nuk duhet të shkoni në auto-larje dimrit?

Në temperatura ekstreme nën -10 gradë Celsius. Duhet të shmangni goditjen termike nëse uji nga auto-larje, që ka temperaturë 10 deri 30 gradë Celsius, godet pjesë të automjetit që sapo kanë qenë të ekspozuara ndaj të ftohtit. Afatgjatë, sipërfaqet me lyerje të dëmtuar pësojnë goditje të shtuar termike.

Para se të hyni në auto-larje, është e domosdoshme të hiqni të gjitha mbetjet e borës dhe akullit. Sepse gërvishtja e akullit mund të dëmtojë lyerjen e veturës!

Çfarë programesh larjeje rekomandohen dimrit?

E njëjta gjë vlen edhe dimrit: në parim, opsionet e thjeshta dhe të lira janë të mjaftueshme - kryesorja është të shpërlani fillimisht automjetin mirë për të hequr papastërtitë dhe për të parandaluar dëmtimin e ngjyrës nga furçat. Programet shtesë dhe të shtrenjta me dyllë të nxehtë ose mbrojtje të pjesës së poshtme nuk janë të nevojshme nga perspektiva e automobilit. Por natyrisht, secili mund të vendosë vetë se si dëshiron të kujdeset për veten dhe veturës e tij. Më e rëndësishmja është që një ekspert të kontrollojë automobilin tuaj herë pas here. Para dhe pas sezonit të dimrit, dëmtimet e mbrojtjes së pjesës së poshtme mund të zbulohen dhe riparohen në një platformë ngritëse – kështu, ndryshku nuk ka shanse. /Telegrafi/

Në një deklaratë të fundit, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka theksuar se Rusia po humb masovisht ushtarë në luftën kundër Ukrainës.

Sipas Rutte, vetëm në një muaj, humbjet ruse arrijnë nga 20 mijë deri në 25 mijë të vrarë.

“Nuk po flas për ata që janë plagosur rëndë, por për ata të vrarë - të vdekur”, theksoi ai.

Krahasuar me luftën në Afganistan në vitet 1980, kur Rusia humbi rreth 20 mijë ushtarë gjatë dhjetë vjetëve, shifrat e luftës në Ukrainë janë “të qarta dhe të papërballueshme”.

“Tani po humbasin atë numër - dhe më shumë - në vetëm një muaj. Kjo nuk është e qëndrueshme edhe për ta”, shtoi Rutte.

Deklarata vjen ndërkohë që forcat ukrainase vazhdojnë të tregojnë një mbrojtje të vendosur kundër agresionit rus, duke shkaktuar humbje të mëdha në radhët e ushtrisë së Moskës. /Telegrafi/

— (@)

Chatboti i inteligjencës artificiale Grok - në pronësi të Elon Musk - do t’i bashkohet sistemit gjenerues të inteligjencës artificiale të Google brenda rrjetit të Pentagonit.

Kjo njoftuar dje nga ministri i mbrojtjes, Pete Hegseth, si pjesë e një plani më të gjerë për përdorimin e të dhënave ushtarake për zhvillimin e kësaj teknologjie.

Hegseth tha se “shumë shpejt do të kemi modelet kryesore të inteligjencës artificiale në çdo rrjet jo të klasifikuar dhe të klasifikuar në të gjithë departamentin tonë”.

Ky njoftim vjen vetëm disa ditë pasi Grok, i integruar në rrjetin social X të Muskut, pati reagime globale për shkak se gjeneroi imazhe ‘deepfake’ me përmbajtje seksualizuar të njerëzve pa pëlqimin e tyre. Për këtë arsye, Malajzia dhe Indonezia kanë bllokuar qasjen në Grok, ndërsa një organ rregullator i sigurisë në internet në Britani ka nisur një hetim.

Për t’u përpjekur të zbusë situatën, kompania ka kufizuar funksionin e gjenerimit të imazheve vetëm për abonentët.

Hegseth deklaroi se Grok do të vendoset në përdorim brenda Departamentit të Mbrojtjes më vonë këtë muaj dhe se “të gjitha të dhënat relevante” nga sistemet e IT-së ushtarake, si dhe bazat e të dhënave të inteligjencës, do të jenë në dispozicion për përdorim nga inteligjenca artificiale.

Qasja e Hegseth ndaj përdorimit të teknologjisë ndryshon nga ajo e administratës së mëparshme amerikane, e cila inkurajoi përdorimin e inteligjencës artificiale, por njëkohësisht paralajmëroi për rreziqet e abuzimit të saj.

Ata më herët theksuan nevojën për rregulla që sigurojnë përdorim të përgjegjshëm të teknologjisë, sidomos në lidhje me masë të madhe mbikëqyrjeje, cyber‑sulme dhe sisteme autonome të armatimit. /Telegrafi/

Një Great Dane e një familjeje nga Connecticut, e quajtur Minnie, është zyrtarisht qeni më i gjatë femër në botë, duke qëndruar 3 këmbë e 2 inç (rreth 97 cm) nga dyshemeja deri te shpatullat.

Minnie arriti në shtëpinë e pronarëve, Ken dhe Lisa Nogacek, në North Stonington kur ishte vetëm 2 muajshe, dhe filloi të rritej shpejt, duke arritur 15.87 kilogramë para ditëlindjes së saj të parë.

Minnie ishte rreth 2 vjeç e gjysmë kur vajza e familjes Nogacek filloi të dyshonte se ajo mund të kualifikohej për një titull të Guinness World Records.

Pronarët vendosën të prisnin derisa Minnie të rritej plotësisht, dhe ata më në fund e matën atë kur ajo kishte 3 vjeç e gjysmë.

- YouTube youtu.be

Ken Nogacek i tha Guinness World Records se ishte e vështirë të bënte Minnie të qëndronte qetë gjatë matjes, dhe ai “duhej ta nxisë me gjalpë kikiriku, që është një nga ushqimet e saj të preferuara”.

Minnie u mat me gjatësi 97 centimetra, mjaftueshëm për të marrë titullin e qenit më të gjatë femër që jeton.

Ajo është 2.5 centimetra më e gjatë se rekordi i mëparshëm, i mbajtur nga qeni nga Florida, Lizzy, i cili u mat më 14 nëntor. Ajo është pak më e shkurtër se qeni më i gjatë femër në histori, një Great Dane kanadez i quajtur Morgan, i cili u mat 98 centimetra.

Minnie është gjithashtu 2.5 centimetra më e shkurtër se Reggie, qeni më i gjatë mashkull që jeton aktualisht. /Telegrafi/

Reza Pahlavi, djali i fundit i shahut (Mbretit) të Iranit dhe një prej kritikëve të regjimit aktual, tha se forcat opozitare janë gati të veprojnë nëse bie regjimi klerikal në Iran, duke ftuar ligjvënësit amerikanë të mbështesin masa që fuqizojnë popullin iranian.

Ai shpjegoi se brenda Iranit ekziston një strukturë që mund të punojë bashkë me partnerët e jashtëm në një proces tranzicioni dhe se është thelbësore të mbrohet identiteti i këtyre grupeve për të mos rënë në rrezik para kohe.

Pahlavi theksoi se sapo ky regjimi të bjerë, këto forca brenda vendit mund të aktivizohen menjëherë për tranzicionin e pushtetit.

I dërguari i Trumpit takohet fshehurazi me princin iranian

Ai gjithashtu tha se ka ardhur momenti për veprime konkrete dhe u bëri thirrje organeve legjislative që të mbështesin çdo gjë që fuqizon popullin.

Princi theksoi se qytetarët iranianë janë të lodhur nga represioni dhe kërkojnë lirinë, ndërsa reagimi i regjimit ka qenë shumë brutal. Pahlavi tha se nuk duhet të negociohet apo të qetësohet regjimi që për dekada ka shtypur popullin.

Ndryshe, portali amerikan Axios raportoi se i dërguari i Shtëpisë së Bardhë, Steve Witkoff, është takuar gjatë fundjavës me Pahlavin për të diskutuar protestat që po tronditin Iranin.

Presidenti amerikan, Donald Trump deklaroi të martën se ka anuluar bisedimet me zyrtarët iranianë mes shtypjes së protestave, duke u dërguar një mesazh qytetarëve të Iranit se “ndihma është në rrugë”. /Telegrafi/

- YouTube www.youtube.com

Një vinç ndërtimi u rrëzua të mërkurën mbrëma mbi një tren pasagjerësh në verilindje të Tajlandës, duke shkaktuar vdekjen e të paktën 22 personave, njoftuan zyrtarët.

Vinçi, i cili po përdorej për ndërtimin e një hekurudhe me shpejtësi të lartë, u shemb mbi trenin në lëvizje që qarkullonte në linjën Bangkok – provinca Ubon Ratchathani, gjë që shkaktoi daljen e trenit nga shinat dhe shpërthimin e një zjarri, njoftoi Departamenti i Marrëdhënieve me Publikun i provincës Nakhon Ratchasima.

Në një postim në Facebook u tha se zjarri është vënë nën kontroll dhe se ekipet e shpëtimit po kontrollojnë trenin në kërkim të personave që kanë mbetur të bllokuar brenda, raporton skynews.

Ministri i Transportit, Piphat Ratchakitprakan, tha se të paktën 22 persona kanë humbur jetën dhe se në momentin e aksidentit në tren ndodheshin 195 pasagjerë.

Ai shtoi gjithashtu se ka urdhëruar nisjen e një hetimi për shkaqet e aksidentit. /Telegrafi/

— (@)

Meta ka emëruar Dina Powell McCormick, ish-këshilltare e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump dhe drejtuese e gjatë në fushën e financave, si presidente dhe zëvendëspresidente e gjigantit teknologjik.

Powell McCormick më parë ka qenë anëtare e bordit drejtues të Metës, ku, siç thekson kompania, ka qenë e përfshirë thellësisht në përshpejtimin e zhvillimit të inteligjencës artificiale në platformat e saj.

Në rolin e ri menaxherial, ajo do të ndihmojë në udhëheqjen e strategjisë së përgjithshme të kompanisë, përfshirë realizimin e investimeve me vlerë miliarda dollarë.

Lajmi u përshëndet shpejt edhe nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili në një postim të tij në Truth Social e quajti këtë vendim “zgjedhje të shkëlqyer” nga CEO i Metës, Mark Zuckerberg, duke theksuar se Powell McCormick ka shërbyer me “forcë dhe dallim” në administratën e tij.

Zuckerberg tha se përvoja e saj në financat globale dhe lidhjet e saj ndërkombëtare e bëjnë atë përshtatshme për të ndihmuar Metën në rritjen e saj në të ardhmen.

Powell McCormick ka një karrierë të gjatë në financë, duke kaluar 16 vjet në pozicione të larta në Goldman Sachs, dhe ka shërbyer edhe në administratën e presidentit George W. Bush. Ajo është e martuar me senatorin amerikan David McCormick. /Telegrafi/

Me tensionet në rritje përgjatë kufijve të Evropës, Bashkimi Evropian ka deklaruar se masat e tij të reja mbrojtëse do të ndihmojnë bllokun të përballet me Rusinë dhe kërcënimet e tjera deri në vitin 2030. Por, a është ky një realitet i besueshëm? Dhe sa të përgatitur janë evropianët për një konflikt të mundshëm?

Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia, i kombinuar me presionin e vazhdueshëm nga Shtetet e Bashkuara, ka lënë Bashkimin Evropian me një zgjedhje të pakëndshme: të përqendrohet seriozisht në kapacitetin e tij të mbrojtjes dhe sigurisë.

Rreziqet mbeten të larta, pasi nuk ka shenja që lufta në Ukrainë të jetë pranë përfundimit. Në të njëjtën kohë, besimi në aftësitë e Evropës është i ulët, pasi kontinenti duket i cenueshëm dhe jo i përgatitur, si ushtarakisht ashtu edhe diplomatikisht, transmeton Telegrafi.

Angazhimi kryesor i Evropës është mbrojtja e vetvetes, duke vazhduar të mbështesë Ukrainën. Në muajin dhjetor të vitit të kaluar, udhëheqësit e BE-së ranë dakord për një kredi të re prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, ndërsa presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi iniciativa të reja mbrojtëse në muajin tetor, të cilat i prezantoi si hapa për të forcuar mbrojtjen e Evropës ndaj Rusisë dhe kundërshtarëve të tjerë deri në vitin 2030.

Duke shtuar tensionin, presidenti rus, Vladimir Putin deklaroi më 2 dhjetor se Rusia është e gatshme të luftojë nëse është e nevojshme dhe nuk do të lërë “askënd me të cilin të negociojë”.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, paralajmëroi se “ne jemi objektivi i radhës i Rusisë” dhe se një sulm ndaj aleancës mund të ndodhë brenda pesë viteve të ardhshme.

Strategjia e sigurisë kombëtare e SHBA-së kritikoi Evropën dhe agjendën e saj, duke e etiketuar si një aleat të dobët. Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, i bëri jehonë paralajmërimeve të historianëve ushtarakë në nëntor, duke deklaruar se “tashmë e patëm verën tonë të fundit të paqes”.

Shqetësimi kryesor është i qartë: evropianët tani besojnë se një sulm rus ndaj NATO-s ose vendeve fqinje është gjithnjë e më i mundshëm, duke krijuar një ndjenjë të fortë urgjence për veprim.

A janë evropianët gati për luftë?

Një sondazh i fundit i Euronews pyeti se “A do të luftonit për kufijtë e BE-së?”. Rezultatet treguan hezitim të madh përballë perspektivës së luftës. Nga 9950 pjesëmarrës, tre nga katër (75 për qind) thanë se nuk do të ishin të gatshëm të merrnin armët. Nëntëmbëdhjetë për qind u shprehën të gatshëm për të luftuar, ndërsa 8% mbetën të pasigurt, duke reflektuar pasiguri për gatishmërinë personale dhe për nivelin e përgatitjes së vendit të tyre për një konflikt të mundshëm.

Një sondazh i YouGov nxori në pah se agresioni rus perceptohet si një nga kërcënimet më të mëdha për Evropën, me 51 për qind në Poloni, 57 për qind në Lituani dhe 62 për qind në Danimarkë që e identifikuan si shqetësimin kryesor. Po ashtu, “konfliktet e armatosura” u renditën si shqetësimi i tretë më i madh mes evropianëve.

Megjithatë, ndërsa udhëheqësit evropianë ndajnë këto shqetësime, janë kryesisht vendet baltike - Lituania, Estonia dhe Letonia - që kanë ndërmarrë hapa më të vendosur. Këto shtete ndodhen në kufirin lindor të NATO-s dhe BE-së dhe kanë një vijë kufitare me Rusinë dhe Bjellorusinë më shumë se 1000 kilometra.

Lituania ka filluar të ndërtojë “mure kundër dronëve” dhe, duke bashkëpunuar me Letoninë, po restaurojnë kënetat si mbrojtje natyrore. Ata kanë nisur gjithashtu fushata kombëtare ndërgjegjësimi, ushtrime për qëndrueshmëri dhe stërvitje televizive për të ndihmuar qytetarët të përgatiten mendërisht për një konflikt të mundshëm.

Vitin e kaluar, Ministria e Brendshme e Lituanisë publikoi harta për strehimore dhe linja emergjence, ndërsa Letonia shtoi një kurs të detyrueshëm kombëtar të mbrojtjes në kurrikulën e arsimit publik. Polonia ndërtoi barriera përgjatë kufijve me Bjellorusinë dhe futi kurse sigurie në shkolla, përfshirë stërvitje në përdorimin e armëve për të rinjtë nga mosha 14 vjeç.

Finlanda dhe Estonia u dërguan familjeve broshura udhëzuese mbi veprimet gjatë luftës, duke rikthyer praktika të Luftës së Ftohtë. Suedia nisi një iniciativë kombëtare në vitin 2025 për të shpërndarë broshura të përditësuara “Nëse Vjen Kriza ose Lufta” në çdo familje. Të tre vendet integruan gjithashtu mbrojtjen në kurrikulat arsimore, me Estonin që prezantoi një kurs të posaçëm kombëtar të mbrojtjes në shkollat e mesme në vitin 2023.

Paralelisht, ka një rritje të dukshme të interesit të qytetarëve për gatishmërinë civile. Në vendet pranë Rusisë, si Finlanda, Estonia, Polonia, Lituania dhe Suedia, kërkimet në Google gjatë pesë viteve të fundit për tema si “çfarë të marr me vete për luftë ose evakuim” dhe “ku janë strehimoret kundër bombave pranë meje?” janë rritur ndjeshëm, duke arritur kulmin në vitin 2025.

Çfarë po bën Brukseli?

Pavarësisht panikut të mundshëm, qeveritë kombëtare nuk janë të vetmet që veprojnë për të rritur aftësitë mbrojtëse. Në nivelin e BE-së, janë ndërmarrë iniciativa për të përmirësuar kapacitetin e bllokut për një skenar “për çdo rast”.

Buxhetet e mbrojtjes në Evropë janë rritur mbi 300 miliardë euro në vitin 2024. Propozimi i KFSH 2028-2034 i prezantuar nga Ursula von der Leyen ndan 131 miliardë euro shtesë për hapësirën ajrore dhe mbrojtjen - pesë herë më shumë se buxheti paraprak.

Plani “Gatishmëria 2030”, i miratuar nga të 27 shtetet anëtare, synon të mbyllë boshllëqet në aftësi dhe të përshpejtojë reagimin ushtarak, duke mundësuar lëvizjen e trupave dhe pajisjeve brenda tre ditëve në kohë paqeje dhe brenda gjashtë orëve gjatë emergjencave, përmes krijimit të një kuadri “Shengen Ushtarak”.

BE-ja po zhvillon rrjet korridoresh të transportit ushtarak, duke përfshirë rrugë, hekurudha dhe porte të përforcuara për automjete të rënda. Rreth 500 pika infrastrukturore kritike, si ura dhe tunele, janë identifikuar për përmirësim, për të përballuar automjete mbi 60 ton.

Plani synon gjithashtu standardizimin e pajisjeve dhe procedurave logjistike të forcave të armatosura të BE-së, të cilat aktualisht funksionojnë në sisteme të papajtueshme. Kostoja e këtyre përmirësimeve vlerësohet midis 70 dhe 100 miliardë euro, me fonde nga buxhetet kombëtare dhe programet e BE-së, si Programi “Connecting Europe Facility”.

Një nga mjetet kryesore është ReArm Europe, prezantuar në 2025, një platformë qendrore për koordinimin e kapacitetit industrial dhe gatishmërisë së mbrojtjes. Dy mekanizma nën këtë ombrellë janë EDIP, Programi Evropian i Industrisë së Mbrojtjes, dhe SAFE, Zarfi i Financimit të Armatimeve Strategjike.

EDIP ofron 1.5 miliard euro bashkëfinancim për projekte që përfshijnë të paktën tre shtete të BE-së ose dy plus Ukrainën. SAFE ofron një strukturë kredie prej 150 miliardë eurosh për blerje të përbashkëta armësh, duke ulur kostot dhe duke përshpejtuar prokurimin.

Këto iniciativa synojnë bashkimin e burimeve, përmirësimin e negocimeve dhe sigurinë e ndërveprueshmërisë së sistemeve të reja mbrojtëse.

Pse SHBA-të e shtyjnë Evropën drejt riarmatosjes?

Strategjia e sigurisë e administratës së presidentit amerikan, Donald Trump në muajin dhjetor të vitit 2025 kritikoi Evropën si një partner të dobët, duke i kërkuar kontinenti të marrë përsipër pjesën më të madhe të përgjegjësive të NATO-s deri në vitin 2027, përfshirë inteligjencën dhe sistemet raketore.

Në samitin e NATO-s në Hagë, aleatët ranë dakord të investojnë 5 për qind të GDP-së çdo vit në mbrojtje deri në 2035, ndërkohë që kontributet aktuale evropiane janë më të ulëta.

Strategjia e SHBA-së kritikonte gjithashtu politikat evropiane mbi migracionin, lindshmërinë, lirinë e fjalës dhe mbështetjen ndaj Ukrainës.

Qëllimi i Uashingtonit është normalizimi i marrëdhënieve me Rusinë ose “rivendosja e stabilitetit strategjik”, duke e paraqitur Rusinë jo si një aleat, por as si kundërshtar të qartë.

Zyrtarët evropianë, si Valdis Dombrovskis, Antonio Costa dhe Kaja Kallas, refuzuan këtë kritikë, duke theksuar vendosmërinë e BE-së për të vepruar pavarësisht paralajmërimeve të SHBA-së dhe duke mbrojtur vendimet demokratike të brendshme.

Sfidat e mbrojtjes evropiane

telegrafi.com

Megjithëse Evropa po riarmatoset, ekspertët paralajmërojnë se urgjenca politike nuk mjafton. Seamus Boland, president i Komitetit Ekonomik dhe Social Evropian, vuri në dukje se Evropa mbetet një objektiv i lehtë për diktaturat, pasi nuk është e detyruar të jetojë sipas të njëjtave standarde si vendet autokratike.

Pengesat strukturore vazhdojnë të kufizojnë përpjekjet mbrojtëse, siç theksoi Thomas Regnier nga Sovraniteti i Teknologjisë dhe Mbrojtjes. Komisioni po përshpejton ndryshimet me rregullore “mini-omnibus” dhe plane më të gjera, për të shkurtuar vonesat në prodhim dhe për të përshpejtuar prokurimin.

Industria e mbrojtjes në Evropë është konkurruese, por e fragmentuar. Koordinimi më i thellë është thelbësor për financimin, zhvillimin, prodhimin dhe mirëmbajtjen e kapaciteteve mbrojtëse. SAFE dhe mekanizma të tjerë synojnë të përshpejtojnë prokurimin e përbashkët dhe të zvogëlojnë varësinë nga furnizuesit jashtë BE-së, duke siguruar “përdorim të pavarur” të pajisjeve mbrojtëse evropiane.

Planet e SAFE përfshijnë 691 projekte, me fokus kryesor prokurimin e përbashkët për mbrojtjen ajrore, raketore, dronët, sistemet anti-dronë dhe aftësitë detare, me një financim paraprak prej deri në 22.5 miliardë euro që mund të lirohet në mars 2026.

Afatet kohore janë të ngushta. Evropa duhet të modernizojë industrinë e mbrojtjes, të mbështesë Ukrainën dhe të përgjigjet ndaj paralajmërimeve të sigurisë nga NATO dhe SHBA.

Suksesi do të varet nga bashkëpunimi i thellë, mbyllja e boshllëqeve në aftësi dhe ruajtja e mbështetjes për Ukrainën. Në këtë mjedis të definuar nga urgjenca, sfida për Evropën nuk është nëse duhet të veprojë, por nëse mund të veprojë mjaftueshëm shpejt. /Telegrafi/

Franca ka regjistruar për herë të parë që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore më shumë vdekje sesa lindje në vitin 2025, një zhvillim që dobëson avantazhin demografik që vendi ka pasur tradicionalisht mbi shumicën e vendeve të Bashkimit Evropian, sipas të dhënave zyrtare të publikuara të martën.

Instituti Kombëtar i Statistikave (INSEE) njoftoi se vitin e kaluar u regjistruan 651 mijë vdekje dhe 645 mijë lindje, me një rënie të ndjeshme të lindshmërisë që nga pandemia e COVID-19.

Franca ka pasur historikisht statistika demografike më të forta se pjesa më e madhe e Evropës, por një popullsi në plakje dhe normat e ulëta të lindshmërisë tregojnë se vendi po përballet me një krizë demografike që mund të rëndojë financat publike në kontinent, raporton reuters.

INSEE njoftoi se norma e fertilitetit ka rënë në 1.56 fëmijë për grua vitin e kaluar, niveli më i ulët që nga Lufta e Parë Botërore. Për krahasim, në vitin 2023 Franca renditej e dyta në BE me një normë fertiliteti prej 1.65, pas Bullgarisë me 1.81.

Ndryshimet demografike pritet të rrisin sërish shpenzimet publike në nivele të ngjashme me ato të pandemisë, ndërsa do të dobësojnë bazën tatimore, sipas zyrës kombëtare të auditimit publik.

“Duke marrë parasysh pensionimin e brezave të mëdhenj të lindur në vitet 1960, tensionet në tregun e punës dhe mungesën e fuqisë punëtore pritet të rriten shpejt në vitet e ardhshme”, tha ekonomisti Philippe Crevel nga “Cercle d’Épargne”.

Megjithatë, edhe pse vdekjet tejkaluan lindjet, popullsia e Francës u rrit pak vitin e kaluar, duke arritur në 69.1 milionë banorë, falë migracionit neto, të cilin INSEE e vlerësoi në 176 mijë njerëz. /Telegrafi/