Manipulimi dhe ndërhyrja e informacionit të huaj (FIMI) është shndërruar në një nga sfidat më të mëdha për demokracinë dhe vetë sigurinë e vendeve. Për Shqipërinë, e cila ndodhet në një fazë të rëndësishme të negociatave për anëtarësim në BE, forcimi i rezistencës ndaj FIMI-t po shihet si domosdoshmëri strategjike.
Për këtë qëllim, ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme organizoi një aktivitet të gjerë me këtë temë, bazuar edhe në diskutimin e dy paneleve me ekspertë ndërkombëtare. E ftuar nga Shqipëria në këtë panel diskutimi nga shoqëria civile ishte drejtoresha e Faktoje.al. Klodiana Kapo.
Rama
Në hapje të konferencës, Kryeministri Edi Rama e paralelizoi fenomenin e FIMI me Kalin e Trojës, duke e përshkruar si një kërcënim që hyn tinëzisht, i maskuar si i padëmshëm, por që gërryen besimin tek institucionet demokratike dhe shfrytëzon hapësirat e lirisë së fjalës.
Rama theksoi se sot fuqia e një shteti nuk matet vetëm me ushtri apo mjete tradicionale, por edhe me aftësinë për të manipuluar perceptimin publik.
Ai solli shembuj konkretë nga sulmet kibernetike në Europë (rasti i Rumanisë), duke paralajmëruar se kërcënimet hibride nuk synojnë vetëm infrastrukturën digjitale, por edhe mendjet e qytetarëve.
Revolucioni “Flamingo” dhe FIMI
Duke folur për FIMI-n, Rama nuk e la jashtë vëmendjes edhe “revolucionin e flamingove”, për të cilin jo pak herë në fillim të muajit qershor e relativizoi si një protestë e nxitur nga faktorë të jashtëm.
Sot, duke hequr sërish paralele me Kalin e Trojës, Rama e përshkroi këtë protestë si “shembull i jashtëzakonshëm i një çarje”, ku armiqtë e huaj, sipas tij, e shfrytëzuan “për të organizuar një operacion shumë të madh troll-esh dhe avatarësh”.
Rama nuk u zgjat më shumë në këtë çështje dhe as nuk komentoi përmasat e kësaj ndërhyrje për të cilën ai vetë kishte ndërtuar një narrativë të tërë për një periudhë të gjatë kohe proteste në Tiranë.
Ajo që Rama tha pa droje është se sot manipulimi digjital nuk është abstrakt, por prek drejtpërdrejt, sipas tij, debatin publik dhe proceset demokratike.
Integrimi
Në anën tjetër, ministri Për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, vërejti se Shqipëria po hyn në fazën përfundimtare të negociatave për anëtarësim në BE dhe se për pasojë ky proces, sipas tij, e ekspozon më shumë vendin tone ndaj manipulimit të informacionit nga aktorë të huaj.
Sipas tij, rezistenca ndaj FIMI-t nuk mund të importohet, por duhet të ndërtohet përmes bashkëpunimit mes institucioneve, medias, akademisë, shoqërisë civile dhe qytetarëve. Ai nënvizoi rëndësinë e përvojës ndërkombëtare dhe shkëmbimit të praktikave për të forcuar mbrojtjen demokratike.
Paneli
Duke mbetur tek përvoja ndërkombëtare, dy panele të përzgjedhura nga Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme me ekspertë të huaj por edhe nga Shqipëria nxorrën në pah faktin se manipulimi dhe ndërhyrja e informacionit të huaj (FIMI) është një nga kërcënimet më serioze për demokracinë, besimin publik dhe sigurinë.
Nga panelistët e ftuar nga Franca, Gjermania, Kievi, Gjeorgjia, USA por edhe Brukseli u evidentua fakti se si aktorë të jashtëm vecanërisht Rusia, po përdorin platformat digjitale, inteligjencën artificiale dhe fushatat e koordinuara online për të ndikuar opinionin publik, për të minuar vlerat e BE-së, NATO-s dhe institucionet demokratike dhe polarizuar shoqëritë.
Ne foto: Drejtoresha e Faktoje, Klodiana Kapo
Faktoje
Nga Shqipëria, si pjesë e shoqërisë civile, drejtoresha e Faktoje.al Klodiana Kapo vërejti se puna disa vjecare e Faktoje ka treguar se, “dezinformimi lulëzon aty ku mungon transparenca dhe komunikimi i qartë nga institucionet”. Sipas saj, kur informacioni vonohet ose jepet pa fakte të verifikueshme, hapësira mbushet nga lajme të rreme, teori konspirative dhe aktorë që minojnë besimin publik.
“Dezinformimi nuk përhapet vetëm sepse dikush prodhon një lajm të rremë. Ai përhapet sepse gjen një boshllëk informacioni ndersa qytetaret kërkojne përgjigje.
Në tre vitet e fundit Faktoje, së bashku me pesë organizata partnere te Rrjetit kunder dezinformimit në Ballkanin Perëndimor, ka analizuar mbi 200 raste të dezinformimit. Përfundimi është i qartë: Shqipëria nuk është immune.
Sot, një titull sensacional udhëton më shpejt se një fakt i verifikuar. Një video e shkëputur nga konteksti prodhon më shumë reagim se një investigim që kërkon javë pune. Ky është terreni ku lulëzon FIMI”, tha ajo.
Cfarë duhet
Kapo theksoi se, Shqipëria duhet të zbatojë menjëherë Strategjinë Kombëtare kundër Dezinformimit, me plan veprimi të buxhetuar, afate dhe përgjegjësi të qarta institucionale. Legjislacioni zgjedhor duhet gjithashtu sipas saj të përfshijë realitetin e fushatave digjitale, duke kërkuar transparencë për reklamat politike dhe shpenzimet e tyre. Sipas Kapos, qëndrueshmëria e medias së pavarur duhet të trajtohet si interes publik, me mbështetje për sigurinë kibernetike, ndihmë ligjore dhe financim të qëndrueshëm. Ajo nënvizoi gjithashtu se platformat digjitale duhet të jenë të përgjegjshme edhe për gjuhën shqipe dhe Shqipëria të përafrohet me Aktin për Shërbimet Digjitale dhe Aktin Evropian për Lirinë e Medias. Së fundi, ajo nënvizoi rëndësinë e edukimit mediatik që sipas saj duhet të integrohet në shkolla, universitete, administratë por edhe edukimin në komunitet.
Detyrat
Në fund të dy paneleve, pyetje pergjigjeve dhe moderimit nga ekspertë të fushës, konferenca arriti në përfundimin se lufta kundër FIMI-t nuk është vetëm çështje sigurie kombëtare, por një detyrë e perbashket që kërkon bashkëpunim të gjerë përfshi shoqërinë civile, qytetarët, qeverite por edhe asistence dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Jo më kot, Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme Ferit Hoxha e kategorizoi këtë objektiv (ne fund të gjithe panelit) si çështje stratregjike.
Me dy seanca plenare brenda së njëjtës ditë, Kuvendi i Shqipërisë miratoi me 74 votat e mazhorancës marrëveshjen e huasë prej 302 milionë dollarësh ndërmjet Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në kuadër të programit Foreign Military Financing (FMF) për modernizimin e ushtrisë.
Gjatë seancës së parë, opozita deklaroi se e mbështet marrëveshjen në parim, por kundërshtoi mënyrën e shqyrtimit të saj, duke akuzuar mazhorancën për shkelje të Kushtetutës dhe të Rregullores së Kuvendit.
Fillimisht, Kuvendi miratoi futjen e marrëveshjes me procedurë të përshpejtuar. Debati u përqendrua më pas te fakti që deputetëve iu kërkua të firmosnin një deklaratë konfidencialiteti për të pasur akses në tekstin e plotë të dokumentit. Më vonë, deputetët u mblodhën në një seancë të dytë me diskutime të mbyllura, të cilën deputetët e Partisë Demokratike e bojkotuan.
Marrëveshje sekret
Në nisje të seancës së parë, kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, njoftoi se bëhej fjalë për një hua direkte nga Agjencia Amerikane për Bashkëpunimin në Sigurinë e Mbrojtjes (DSCA) në vlerën 302 milionë dollarë, e destinuar për modernizimin e Forcave të Armatosura. Peleshi sqaroi se deputetët mund të njiheshin me përmbajtjen e marrëveshjes vetëm pasi të firmosnin një deklaratë konfidencialiteti.
Në emër të mazhorancës, kreu i Grupit Parlamentar socialist, Taulant Balla, e cilësoi marrëveshjen një “hap historik” për sigurinë kombëtare dhe marrëdhëniet me SHBA-në.
“Kjo është një marrëveshje historike për Shqipërinë… Shqipëria mbështet objektivin e ri 5% të NATO-s. Financimi do të përdoret ekskluzivisht për modernizimin e Forcave të Armatosura sipas standardeve më të larta të NATO-s”, deklaroi Balla.
Sipas tij, fondet do të disbursohen gradualisht sipas nevojave të Ministrisë së Mbrojtjes. Shqipëria do të ketë 48 muaj për aktivizimin e tyre, ndërsa huaja parashikon një afat shlyerjeje deri në 12 vjet.
Opozita pro marrëveshjes, kundër procedurës
Kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, deklaroi se opozita do ta mbështeste marrëveshjen, por kundërshtoi mënyrën se si qeveria kërkoi ta miratonte.
“Ne jemi pro marrëveshjes që rrit investimet në siguri dhe përmbush detyrimet ndaj NATO-s. Por jemi kundër mënyrës antikushtetuese se si Edi Rama kërkon ta miratojë brenda ditës në Parlament”, deklaroi Bardhi.
Kreu i grupit të PD-së akuzoi mazhorancën se deputetëve nuk u ishte vënë në dispozicion teksti i marrëveshjes dhe se procedura e ndjekur shkelte Kushtetutën dhe Rregulloren e Kuvendit. Ai kujtoi gjithashtu se Shqipëria prej vitesh nuk ka përmbushur objektivin e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes. Pas debatit procedural, deputetët e opozitës braktisën seancën e dytë plenare.
“Seanca plenare e planifikuar për sot, në orën 15:00, është thirrur në kundërshtim me Kushtetutën, e cila përcakton qartë se Kuvendi nuk mund të votojë një ligj më herët se një javë nga momenti i fillimit të shqyrtimit të tij,”sqaroi Bardhi një orë para seancës së votimit.
Një marrëveshje pas presionit të NATO-s
Miratimi i huasë vjen vetëm pak javë pasi Shqipëria u vu në qendër të diskutimeve brenda NATO-s për mosarritjen e objektivit minimal prej 2% të PBB-së për mbrojtjen. Muajin e kaluar, Reuters raportoi se organizimi i samitit të ardhshëm të NATO-s në Shqipëri ishte vënë në diskutim për shkak të nivelit të shpenzimeve ushtarake.
Në një përgjigje për Faktoje, një zëdhënës i Aleancës konfirmoi deklaratën e Sekretarit të Përgjithshëm Mark Rutte, sipas së cilës Shqipëria, Çekia dhe Sllovenia nuk e kishin arritur objektivin 2% gjatë vitit 2025, edhe pse diferenca konsiderohej relativisht e vogël në raport me buxhetin total të Aleancës.
Një javë përpara samitit të NATO-s në Ankara, Faktoje pyeti nëse ishte marrë një vendim përfundimtar për samitin e planifikuar në Shqipëri. Përgjigjja e Aleancës ishte e shkurtër: “Ne nuk komentojmë diskutimet në vazhdim mes Aleatëve”
Rritja e buxhetit pak ditë para samitit
Pak ditë përpara samitit të Ankarasë, më 30 qershor 2026, qeveria miratoi një akt normativ që ndryshoi Buxhetin e Shtetit. Vetë kryeministri Edi Rama e lidhi këtë vendim me angazhimet ndaj NATO-s, duke deklaruar se Shqipëria do të siguronte financimin e nevojshëm për të rritur shpenzimet e mbrojtjes.
Si rezultat, buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes për vitin 2026 u rrit nga 58.9 miliardë lekë në 69.2 miliardë lekë, një shtesë prej mbi 10.2 miliardë lekësh, ose 17.5% më shumë se plani fillestar.
Në përfundim të samitit në Ankara, Mark Rutte konfirmoi se samiti i ardhshëm i NATO-s do të zhvillohet në Shqipëri, ndërsa data mbetet ende për t’u përcaktuar.
Historiku i objektivit 2%
Debati politik mbi huanë riktheu edhe diskutimin për përmbushjen e objektivit të NATO-s. Të dhënat ndërvite tregojnë se as gjatë qeverisjes së Sali Berishës dhe as gjatë pjesës më të madhe të qeverisjes së Edi Ramës, Shqipëria nuk e arriti pragun prej 2% të PBB-së për mbrojtjen.
Në vitet 2009–2013, shpenzimet luhateshin rreth 1.2–1.4% të PBB-së, ndërsa pas vitit 2013 ato u rritën gradualisht, sidomos pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.
Megjithatë, sipas vlerësimit të NATO-s, Shqipëria mbeti nën objektivin edhe gjatë vitit 2025.
Llogaritjet e bazuara vetëm mbi buxhetin kombëtar japin një rezultat disi ndryshe, duke e nxjerrë vitin 2025 pak mbi 2%. Sipas ekspertëve, kjo mospërputhje shpjegohet me metodologjinë. NATO nuk llogarit vetëm buxhetin e Ministrisë së Mbrojtjes, por përdor një përkufizim më të gjerë të “shpenzimeve të mbrojtjes”, ku përfshihen edhe kategori të tjera si pensionet ushtarake dhe kontributet në operacionet ndërkombëtare.
Një kredi për modernizimin e ushtrisë
Huaja prej 302 milionë dollarësh është financimi më i madh i këtij lloji që Shqipëria ka marrë për mbrojtjen në kuadër të programit amerikan FMF.
Sipas qeverisë, fondet do të përdoren për modernizimin e Forcave të Armatosura sipas standardeve të NATO-s, ndërsa çdo disbursim do të miratohet nga autoritetet amerikane përkatëse.
Megjithatë, mënyra e miratimit të marrëveshjes me procedurë të përshpejtuar, dy seanca brenda ditës dhe akses të kufizuar në dokumentacion dominoi debatin politik më shumë sesa vetë përmbajtja e saj. Për opozitën, problemi nuk ishte marrëveshja me SHBA-në, por mënyra se si mazhoranca zgjodhi ta kalonte atë në Kuvend.
Pretendimi: Ky imazh tregon një qen duke mbrojtur një fëmijë në rrënoja pas tërmetit në Venezuelë në qershor 2026
Verdikti: E paprovuar
———————————————————————–
Më 24 qershor 2026, dy tërmete goditën Venezuelën, duke shaktuar vdekjen e mbi 4700 njerëzve. Pas tërmeteve, në rrjete sociale, përfshiatoshqipfolëse, nisi të qarkullojë një imazh që pretendohet se tregonte një qen të racës Golden Retriever të quajtur Max duke mbrojtur një fëmijë me emrin Mateo nën rrënojat e një ndërtese.
Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk jepet ndonjë provë, burim apo referencë. Njësoj, nuk jepet as ndonjë detaj identifikues si vendi, koha dhe mbiemri i fëmijës.
Një kërkim me motoret e kërkimit pamor Google Lens dhe Yandex nuk gjeti ndonjë burim të besueshëm që raportonte këtë histori të adhurueshme. Një kërkim me fjalëkyçe gjithashtu nuk gjeti ndonjë provë apo dëshmi të një historie të tillë me një qen të quajtur Max, një fëmijë të quajtur Mateo dhe tërmetin në Venezuelë, as në lajmet në anglisht as në spanjisht.
Vetë imazhi përmban disa shenja që tregojnë se është gjeneruar nga inteligjenca artificiale. Së pari, qimet e qenit janë shumë të lëmuara, në mënyrë të panatyrshme, në disa pjesë dhe të ashpra në të tjera. Së dyti, fëmija ka një pamje të panatyrshme dhe dora e tij e majtë duket pothuajse si dora e një skeleti. Rrenojat në të majtë të imazhit janë gjithashtu të turbullta përgjatë skajeve. Putra e qenit është vendosur në mënyrë të panatyrshme mbi trupin e fëmijës dhe hija e kokës së qenit mbi fëmijën është jokonsistente.
Nuk ka asnjë fotografi origjinale, video shpëtimi ose ndonjë sekuencë imazhesh që vërteton se ngjarja ka ndodhur në të vërtetë.
Ka shumë historitë vërteta qensh shpëtimi që kanë shpëtuar njerëz pas tërmeteve në Venezuelë. Megjithatë, asnjë nga këto histori nuk flet për një qen të quajtur Max dhe një fëmijë të quajtur Mateo në Venezuelë. Qen të tillë janë gjithashtu kafshë shpëtimi të trajnuara, jo kafshë shtëpiake. Ata i iu nënshtrohen viteve trajnimi intensiv për t’u specializuar në gjetjen e viktimave të bllokuara nën strukturat e shembura.
Qeni i quajtur Tsunami u bë simbol i shpresës pasi ndihmoi në shpëtimin e të paktën 13 personave të bllokuar nën rrënoja pas tërmeteve në Venezuelë
Megjithatë, një qen shtëpiak nga Venezuela mban rekordin botëror për numrin më të lartë të njerëzve të shpëtuar nga një qen në 24 orë. Gjatë natës së 15-16 dhjetorit 1999, një Rottweiler i quajtur Orion shpëtoi të paktën 37 persona gjatë tragjedisë së Vargasit në Venezuelë, kur shirat e rrëmbyeshëm vranë mijëra njerëz (mbi 10% të popullsisë së përgjithshme të shtetit të Vargas). Në njohje të kontributit të tij në shpëtimin e jetës njerëzore Orion u vlerësua me një numër medaljesh nga qeveria venezueliane, si dhe nga institucione të ndryshme private, dhe më pas ai u bë i njohur si “El Perro Valiente” (“qeni trim”).
Në ditën e 55-të të protestave në bulevard, kryeministri Edi Rama zgjodhi mbledhjen e grupit parlamentar socialist dhe kabinetit qeveritar për të shpallur atë që e quajti “kthesa” e mandatit të katërt qeverisës. Në epiqendër vendosi dokumentin strategjik “Besa”, të prezantuar si metodë e re e qeverisjes.
Takimi nisi me një video që rikthente pamjet e Shqipërisë së vitit 2013, duke krahasuar gjendjen e natyrës dhe mjedisit para ardhjes në pushtet të socialistëve me ndryshimet që, sipas qeverisë, janë arritur gjatë 13 viteve të fundit. Pas videos, e cila u prit me duartrokitje në sallë, Rama mori fjalën për rreth 70 minuta.
“Bulevardi i Flamingove”
Rama prezantoi dy dokumente. I pari, “Besa”, që sipas tij përmban, filozofinë e re të qeverisjes në mandatin e katërt, ndërsa i dyti lidhet me mënyrën se si Partia Socialiste duhet ta mbështesë këtë ndryshim.
Por ajo që ra më shumë në sy ishte ndryshimi i narrativës së kryeministrit për protestën.
Që në minutat e para, Rama e quajti atë “Bulevardi i Flamingove”, një emërtim që e përdori gjatë gjithë fjalimit. Ndryshe nga deklaratat e mëprashme, këtë herë ai bëri një ndarje të qartë mes protestuesve dhe atyre që, sipas tij, e shfrytëzuan protestën.
“Ju nuk jeni mosmirënjohës, ju jeni matës i ri i standardeve tona”, tha Rama, duke iu drejtuar qytetarëve që protestuan.
Më pas ai ndërtoi metaforën që përshkoi të gjithë fjalimin. “Flamingot” janë qytetarët e zakonshëm që kërkojnë llogari dhe standarde më të larta, ndërsa “sorrat” dhe “korbat” janë, sipas tij, ekstremistët, sharlatanët dhe aktorët politikë që përfitojnë nga pakënaqësia.
Ai pranoi se zemra e saj ishin qytetarët e zakonshëm.
“Flamingot nuk janë kush na jep të drejtë gjithnjë, por kushdo që na kujton të drejtën që ka për të na kërkuar llogari”, u shpreh Rama.
“Pasqyra” e bulevardit
Një tjetër figurë që Rama përdori vazhdimisht ishte ajo e “pasqyrës së bulevardit të flamingove”. Sipas tij, protesta nuk duhet parë si një sulm ndaj qeverisë, por si pasqyra ku socialistët duhet të shohin veten.
“Bulevardi i flamingove duhet parë jo si një protestë, por si një pasqyrë që shoqëria na e vuri përpara”, tha ai.
Pikërisht në këtë “pasqyrë”, Rama tha se kishte kuptuar se Shqipëria ka hyrë në një fazë të re.
“Unë vetë, në pasqyrën e bulevardit të flamingove pashë mbylljen e një epoke dhe fillimin e një tjetre.”
Sipas tij, vendi ka kaluar nga “epoka e mungesave”, ku qytetarët vlerësonin ndërtimin e rrugëve, shkollave apo spitaleve, në “epokën e pritshmërive”, ku investimet konsiderohen standard dhe qytetarët kërkojnë cilësi shërbimi, transparencë dhe respekt.
“Faktet tona nuk mjaftojnë më”, deklaroi Rama, duke pranuar se statistikat dhe investimet nuk mjaftojnë më për të fituar besimin e qytetarëve, nëse ato nuk shoqërohen me shërbime cilësore dhe empati nga administrata.
“Duam ne, s’duam ne, njerëzit presin përditë dhe më shumë dhe bëhen gjithnjë e më pak tolerantë sidomos pastaj ndaj përvojave të tyre të hidhura me administratën që si mijëra e mijëra pika të mbledhura lart e poshtë derdhën kupën e durimit të tyre në bulevard” theksoi Rama.
Tocqueville si bosht i reflektimit
Për të mbështetur argumentin e tij, Rama iu referua disa herë filozofit dhe mendimtarit francez Alexis de Tocqueville (1805–1859), autor i veprave ‘Democracy in America’ dhe ‘The Old Regime and the Revolution’, i konsideruar një nga teoricienët më të rëndësishëm të demokracisë moderne.
“Alexis de Tocqueville na ka lënë një paralajmërim me shkrim tamam për këtë fazë ku kemi hyrë. Çasti më i rrezikshëm për një qeveri vjen pikërisht kur ajo ka nisur t’i ndryshojë gjërat”, tha Rama.
Më tej ai citoi sërish mendimtarin francez për të argumentuar se pritshmëritë e qytetarëve rriten më shpejt sesa ritmi i ndryshimit dhe se “abuzimet që zhduken e bëjnë më të padurueshme peshën e abuzimeve që mbeten”.
Mbrojtja e ligjit për Zonat e Mbrojtura
Një pjesë e gjatë e fjalës iu kushtua projektit për Zvërnecin dhe ndryshimeve në ligjin për Zonat e Mbrojtura. Rama mbrojti ndryshimet e vitit 2024, duke deklaruar se ato janë bërë “në përputhje me direktivën europiane” dhe se gjatë procesit të negociatave do të verifikohen nga Komisioni Europian.
“Ky konflikt i stisur do të zgjidhet për bukuri në rrugën e negociatave”, tha ai.
Ai këmbënguli gjithashtu se projekti në Zvërnec është keqkuptuar dhe se protesta u amplifikua nga profile të rreme, algoritme dhe aktorë të huaj, por shtoi se këta nuk ishin shkaku i saj.
Pordeklaratat e kryeministrit u kundërshtuan menjëherë nga organizata mjedisore PPNEA.
Në një reagim publik, ajo akuzoi Ramën se “përsëri gënjeu për ligjin e Zonave të Mbrojtura”, duke i cilësuar ndryshimet e vitit 2024 “sulmin më të rëndë ndaj natyrës në 35 vitet e fundit”.
Sipas PPNEA-së, ndryshimet ligjore lejojnë ndërtimin e resorteve me pesë yje dhe komplekseve rezidenciale në zonat e mbrojtura, nuk janë në përputhje me direktivat e Bashkimit Europian dhe pikërisht mbi bazën e tyre u propozua projekti i qytetit të ri në Zvërnec.
Në përfundim të reagimit, organizata përsëriti kërkesën për shfuqizimin e ndryshimeve në ligj, duke kundërshtuar drejtpërdrejt deklaratat e kryeministrit.
“Besa”, dokumenti i kthesës
Në përfundim të fjalimit, pas rreth 70 minutash reflektim mbi atë që e quajti vazhdimisht “Bulevardi i Flamingove”, Rama u shfaq i djersitur teksa zbriti nga foltorja ndërsa stafi i tij shpërndante dokumentin strategjik “Besa” deputetëve dhe ministrave të pranishëm.
Sapo e morën në duar, pjesëmarrësit nisën ta shfletonin, ndërsa kryeministri shpjegoi më herët se dokumenti do të mbetej i hapur për diskutim dhe propozime gjatë verës.
Sipas Ramës, “Besa” përfaqëson metodën me të cilën synon të drejtojë mandatin e katërt, një mandat që, sipas tij, nuk duhet të matet më vetëm me investimet dhe statistikat, por me mënyrën se si qytetarët e përjetojnë shtetin në jetën e përditshme.
Nëse tre mandatet e para, sipas tij, iu përgjigjën pyetjes nëse Shqipëria mund të ndryshonte, mandati i katërt duhet t’i përgjigjet një sfide tjetër: a mund të bëhet ky ndryshim i besueshëm, i qëndrueshëm dhe i ndjerë nga çdo qytetar?
“Rilindja 2.0 është emri që ne i vumë ciklit të ri politik. ‘Besa’ është metoda për ta kthyer atë cikël në një përvojë të re për qytetarët e Shqipërisë”, tha ai në mbyllje.
Në ditën e saj të 54-tër, protesta u zhvendos para Kuvendit të Shqipërisë, ndërsa brenda godinës zhvillohej seanca plenare e planifikuar si e fundit për këtë sesion parlamentar.
Por me një vendim të Konferencës së Krytarëve, 30 korriku u shtua në kalendarin e punimeve si seanca përmbyllëse e këtij sesioni.
Jashtë salle, tubimi shoqërohej me tensione dhe përplasje mes protestuesve dhe Policisë së Shtetit. Protestuesit hodhën në drejtim të efektivëve vezë, domate, patate, shishe plastike me ujë dhe sende të tjera, ndërsa në disa momente tentuan të largonin gardhet metalike dhe të çanin kordonin e sigurisë.
Policia reagoi duke përdorur ujë me presion, spraj djegës me piper, gaz lotsjellës apo dhe lëndë të tjera irrituese për të larguar turmën nga perimetri i sigurisë. Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, deklaroi në Kuvend se policia kishte përdorur dy produkte irrituese profesionale, të përdorura edhe në SHBA dhe BE.
Kuvendi
Tensionet nuk munguan as brenda në sallë. Në Kuvend, një nga çështjet kryesore ishte reforma territoriale. Me 82 vota kundër dhe 27 pro, mazhoranca rrëzoi kërkesën e Partisë Demokratike për zgjatjen me 3 muaj të mandatit të komisionit të posaçëm. Në seancë nuk u miratua një hartë e re territoriale dhe as ndryshimi i numrit të bashkive; ishte parashikuar vetëm paraqitja e gjetjeve të palëve.
Prezantimi i raportit të mazhorancës nga Arbjan Mazniku u pengua nga bllokimi i foltores prej deputetëve të opozitës, ndërsa Kuvendi ndërpreu diskutimet dhe kaloi drejtpërdrejt te votimet e rendit të ditës.
Kuvendi miratoi gjithashtu aktin normativ për ndryshimin e buxhetit të shtetit, që përfshinte bonusin prej 5 mijë lekësh për pensionistët, si dhe fondin prej rreth 4.2 milionë eurosh për organizimin e koncertit të Kanye West.
Me votat e mazhorancës u miratuan edhe rezolutat për veprimtarinë e institucioneve të drejtësisë dhe institucioneve të pavarura, mes tyre SPAK, Prokuroria e Përgjithshme, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe Avokati i Popullit.
Masat e sigurisë
Që para fillimit të protestës, zona rreth Kuvendit ishte rrethuar me gardhe metalike dhe forca të shtuara policore. Perimetri i sigurisë ishte më i gjerë se në protestat e mëparshme dhe shtrihej nga Rruga e Elbasanit, përgjatë pedonales pranë Kuvendit, deri në zonën e Ministrisë së Brendshme.
Masat e zgjeruara shmangën kontaktin e drejtpërdrejtë të protestuesve me shumicën e deputetëve, të cilët hynë në Parlament kryesisht nga hyrjet anësore. Protestuesit i pritën me thirrjet “Nuk na përfaqësoni”, “Parlament i krimit”, “Polici e krimit”, “Deputetë frikacakë”, “Poshtë qeveria”, “Arrestoni Ramën”, “Ju erdhi fundi” dhe “Shqipëria kërkon revolucion”.
Momentet e para të tensionit u regjistruan kur disa protestues hoqën një pjesë të gardhit metalik dhe tentuan të kalonin kordonin e policisë. Në drejtim të efektivëve u hodhën vezë, domate, patate, shishe plastike, etj, pavarësisht thirrjeve të disa pjesëmarrësve për të shmangur sulmet ndaj policisë.
Policia përdori ujë me presion, spraj me piper, gaz lotsjellës dhe lëndë irrituese për të shpërndarë protestuesit, ndërsa pamjet e publikuara treguan persona që kërkonin ndihmë për irritim të syve, vështirësi në frymëmarrje dhe shqetësime në lëkurë.
Krahas episodeve të tensionit, pati edhe përpjekje për të ulur konfliktin. Në një moment, protestuesit u dhanë lule punonjësve të policisë, ndërsa pjesëmarrës të tjerë kërkuan që përballja të mos drejtohej ndaj efektivëve.
Bilanci i të lënduarve
Ministria e Shëndetësisë raportoi se në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” dhe në Spitalin Universitar të Traumës u paraqitën gjithsej 17 persona: 11 protestues dhe 6 efektivë policie.
Në QSUT u paraqitën 10 protestues. 3 prej tyre morën ndihmën e nevojshme dhe u larguan nga spitali sipas këshillës së mjekëve. 4 po trajtohen në Urgjencën e QSUT-së, ndërsa 3 të tjerë në shërbimin e Toksikologjisë.
Në Spitalin Universitar të Traumës po marrin shërbim mjekësor 6 efektivë policie dhe 1 protestues. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, të 17 personat janë jashtë rrezikut për jetën.
Dy vjet pasi KLSH zbuloi probleme serioze në menaxhimin e mbetjeve në Durrës, Vlorë, Shkodër dhe Korçë, raporti i auditimit rikthehet në vëmendjen e Kuvendit. Për herë të parë, katër bashkitë e audituara do të thirren në seanca dëgjimore për të raportuar mbi zbatimin e rekomandimeve.
Esmeralda Topi
Nga alarmi për rrezikun ndaj shëndetit publik te mbikëqyrja parlamentare. Dy vjet pasi Kontrolli i Lartë i Shtetit konstatoi dështime serioze në menaxhimin e mbetjeve urbane në Durrës, Vlorë, Shkodër dhe Korçë, raporti i auditimit është përzgjedhur si një nga dokumentet që do t’i nënshtrohet shqyrtimit të posaçëm nga Kuvendi. Për herë të parë, katër bashkitë e audituara pritet të thirren në seanca dëgjimore për të dhënë llogari mbi zbatimin e rekomandimeve të auditimit.
Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik zhvilloi një tryezë pune me pjesëmarrjen e Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), në kuadër të një procesi që synon forcimin e mbikëqyrjes parlamentare përmes shqyrtimit më efektiv të raporteve të auditimit.
Në fokus të diskutimeve ishin dy raporte të auditimit të performancës: ai për menaxhimin e mbetjeve urbane dhe raporti mbi procesin e birësimit të fëmijëve. Gjatë sesionit u vendos që raporti për mbetjet të pasohet nga seanca dëgjimore me katër bashkitë e audituara (Durrësin, Vlorën, Shkodrën dhe Korçën) me qëllim vlerësimin e masave të marra për zbatimin e rekomandimeve të KLSH-së.
Nga raport teknik në instrument llogaridhënieje
Raporti i auditimit për menaxhimin e mbetjeve urbane pritet të kalojë nga një dokument teknik në një instrument të mbikëqyrjes parlamentare. Në kuadër të një programi të ri të mbështetur nga NDI, me financim të SECO-s (Sekretariati Zviceran për Çështjet Ekonomike) dhe në partneritet me SIGMA, synohet forcimi i rolit të Kuvendit në shqyrtimin e raporteve të KLSH-së dhe ndjekjen e zbatimit të rekomandimeve të tyre.
Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik nuk synon vetëm të shqyrtojë raportet e auditimit të dorëzuara nga KLSH, por përmes këtij procesi të kontribuojë në përmirësimin e qeverisjes, rritjen e llogaridhënies dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike përmes një kontrolli më efektiv parlamentar.
Në këtë kuadër, janë përzgjedhur gjithsej gjashtë raporte të auditimit të performancës, ndërsa dy prej tyre janë trajtuar tashmë përmes seancave dëgjimore përkatëse. Në sesionin e punës të zhvilluar më 22 korrik 2026, në fokus ishin dy raporte të tjera: ai për procesin e birësimit të fëmijëve dhe raporti për menaxhimin e mbetjeve urbane.
Ky i fundit është vlerësuar si një raport me prioritet të lartë, pasi plotëson kriteret e vendosura nga Nënkomisioni për përzgjedhjen e auditimeve që kërkojnë një shqyrtim më të thelluar. Ai trajton një fushë strategjikisht të rëndësishme të administrimit publik, evidenton risqe të konsiderueshme financiare, prek një numër të madh qytetarësh dhe përmban rekomandime konkrete për përmirësimin e ofrimit të shërbimit publik.
Gjatë sesionit u diskutua nevoja që raportet e auditimit të shërbejnë si bazë për dialog ndërmjet institucioneve dhe jo vetëm si dokumente që evidentojnë problematika. Pjesëmarrësit theksuan rëndësinë e krijimit të një kulture të re bashkëpunimi ndërmjet Kuvendit, KLSH-së dhe institucioneve të audituara, ku rekomandimet të ndiqen me hapa konkretë dhe me përgjegjësi të përcaktuara.
Çfarë zbuloi auditimi për mbetjet?
Raporti i KLSH-së, publikuar në korrik 2024, analizoi mënyrën se si Durrësi, Vlora, Shkodra dhe Korça menaxhojnë mbetjet urbane.
Sipas KLSH-së pavarësisht rritjes së kostove dhe investimeve të konsiderueshme në sektorin e mbetjeve, bashkitë nuk kishin arritur të përmirësonin ndjeshëm menaxhimin e tyre.
Në Durrës, auditimi konstatoi se bashkia nuk arrinte të siguronte qëndrueshmërinë financiare të shërbimit. Të ardhurat nga tarifa e pastrimit nuk mbulonin shpenzimet, ndërsa edhe në rast të arkëtimit të plotë të tarifës, kostot do të mbeteshin më të larta se të ardhurat.
Sipas KLSH-së, shkaku kryesor ishte rritja e kostove pas depozitimit të mbetjeve në landfillin e Sharrës. Si pasojë, rreth 30 për qind e buxhetit të Bashkisë së Durrësit përdorej për menaxhimin e mbetjeve, ndërkohë që standardet e Kombeve të Bashkuara e konsiderojnë të pranueshme një peshë financiare nga 3 deri në 15 për qind.
Edhe më shqetësuese vlerësohej situata në Vlorë.
Auditimi evidentoi se mbetjet depozitoheshin në një fushë që nuk respektonte kriteret mjedisore dhe se ato digjeshin në mjedis të hapur, duke çliruar dioksina dhe furane – substanca të lidhura me rreziqe serioze për shëndetin, përfshirë forma të ndryshme kanceri, dëmtime të mëlçisë, sistemit imunitar, sistemit endokrin dhe funksioneve riprodhuese.
Raporti vlerësoi gjithashtu se kjo situatë kishte pasoja ekonomike, duke ndikuar në zhvlerësimin e pronave pranë zonës së depozitimit të mbetjeve.
Përtej rasteve konkrete, KLSH konstatoi se asnjë nga katër bashkitë nuk kishte zbatuar plotësisht detyrimet ligjore për planet vendore të menaxhimit të mbetjeve. Auditimi evidentoi mungesën e Vlerësimit Strategjik Mjedisor, mosraportimin periodik në këshillat e qarqeve dhe mosrealizimin e objektivave për grumbullimin e diferencuar dhe riciklimin e mbetjeve.
Pretendimi: Ky imazh tregon ambasadorin e Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, kapur për dore me deputeten socialiste Iris Luarasi
Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI
—————————————————————————
Një imazh që duket se tregon ambasadorin e Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, kapur për dore me deputeten socialiste Iris Luarasi po qarkullon së fundmi në mediat dhe rrjetet sociale shqipfolëse.
Megjithatë, imazhi i mësipërm nuk është i vërtetë. Ai është gjeneruar me programe kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).
Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar i verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.
SynthID është projektuar për t’i mbijetuar modifikimeve të zakonshme të imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarëve, duke e bërë të mundur gjurmimin e origjinës së përmbajtjes së gjeneruar.
Imazhi i mësipërm është gjeneruar nga një foto reale e postuar nga Luarasi në rrjetet e saj sociale.
Luarasi ka reaguar ndaj imazhit të gjeneruar në rrjetet e saj sociale duke e quajtur atë “rastin studimor më perfekt” të dezinformimit.
Pretendimi: Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit, nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Kjo rritje vjen si pasojë e administrimit të 17 miliardë vaksinave mRNA në popullsi
Verdikti: E pavërtetë
—————————————————————————————-
Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se Organizata Botërore e Shëndetit (OBSh) ka njoftuar se nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Postimi që i atribuohet ish-shefit të Shërbimit të Kardiokirurgjisë, Edvin Prifti, nënkupton se kjo rritje e pazakontë është pasojë e injektimit të 17 miliardë vaksinave mRNA.
Lajmi i mësipërm duket se është keqkuptim i një raporti mbi gjendjen globale të kancerit të botuar në korrik 2026 nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), një agjenci e specializuar e OBSH.
Sipas raportit, 20.6 milionë njerëz morën një diagnozë kanceri në mbarë botën në vitin 2024. “Numri i diagnozave të reja të kancerit parashikohet të arrijë në 35 milionë në vit deri në vitin 2050,” shkruhet në përmbledhjen e raportit (faqja xiv).
Paragrafi i parë i përmbledhjes së raportit parashikon 35 milionë diagnoza të reja në vit deri në vitin 2050
Pra, ndryshe nga ç’pretendohet në postimin e mësipërm, raporti i OBSh nuk parashikon 35 milionë vdekje nga kanceri në vit sot, por 35 milionë diagnoza të reja kanceri në vit pas 25 vitesh.
Numri i diagnozave të kancerit dhe numri i vdekjeve nga kanceri, qartësisht, janë dy gjëra të ndryshme. Sipas raportit të OBSh, rreth 9.7 milionë vdekje në nivel global u vlerësuan si pasojë e kancerit në vitin 2024.
Nuk është e vërtetë se kjo rritje pritet të ndodhë “vetëm në vendet e zhvilluara pra aty ku u aplikuan vaksinat anti-Covid19.” Siç tregohet në grafikun e mëposhtëm, rritja e numrit të rasteve me kancer nga 2024 në 2050, parashikohet të jetë më e madhe në rajonin afrikan, një rritje me 125%. Rajonet e Amerikave dhe europiane pritet të kenë një rritje me 64.3% dhe 27.4%, përkatësisht.
Ndërsa raporti shpjegon gjerësisht se si kjo rritje e parashikuar është pjesërisht pasojë e plakjes së popullsisë, postimi ‘e hedh poshtë’ këtë shpjegim duke kujtuar se popullsia e plakur është pakësuar pas goditjes së rëndë që i dha pandemia e Covid-19 kësaj grupmoshe.
Ky argument do të qëndronte nëse do të kishim 35 milionë raste sot në krahasim me 9 milionë në 2019-2022. Megjithatë, siç shpjeguam, shifra 35 milonë raste parashikohet të arrihet deri në vitin 2050, pas 25 vitesh, kur një pjesë e mirë e popullsisë së sotme do të përfshihet tek popullsia e plakur, e rrezikuar veçanërisht nga kanceri.
Gjithë narrativa konspiracioniste e postimit bazohet në një gabim në leximin e raportit të OBSh.
Sipas koordinatorit të Konsorciumit të Covid-19 dhe Kancerit, një regjistër përkushtuar mbledhjes së të dhënave mbi personat me kancer dhe Covid-19, “që nga fillimi i vaksinimit, nuk ka prova që vaksinat anti-Covid shkaktojnë kancerin, shkaktojnë rishfaqje të kancerit, apo shkaktojnë përkeqësimin e sëmundjes.”
I njejti pohim u përsërit edhe nga një zëdhënës nga Projekti i Njohurisë së Vaksinave në Universitetin e Oksfordit, i cili tha për Reuters se nuk është gjetur një lidhje shkak-pasojë mes vaksinimit dhe kancerit.
Studimet shkencore ose nuk kanë gjetur një lidhje mes vaksinimit në përgjithësi dhe rrezikut të limfomës, ose kanë vërejtur një ulje të këtij rreziku pas vaksinimit.
Një sërë studimesh kanë treguar se vaksinat anti-Covid gjenerojnë qeliza të bardha gjaku, të cilat janë kyç në ngritjen e imunitetit të trupit, specifike për Covid-19. Këto qeliza, të quajtura limfocite-T, ndihmojnë në organizimin e reagimit të sistemit imunitar dhe vrasin qelizat e infektuara me Covid-19. Limfocitet-T luajnë rol të rëndësishëm në mbrojtjen e trupit kundër viruseve dhe baktereve si dhe kundër sëmundjeve si kanceri.
Pretendimi: Zyra ukrainase e anti-korrupsionit hetoi depozita prej 11 milionë dollarësh të lidhura me prindërit e presidentit Volodymyr Zelensky
Verdikti: E pavërtetë
————————————————————————
Në fillim të korrikut 2026, në mediadhe rrjetesociale, përfshi ato shqipfolëse, qarkulloi lajmi se hetuesit e Byrosë Kombëtare ukrainase Kundër Korrupsionit (NABU) kanë shqyrtuar depozita me vlerë rreth 11 milionë dollarë, të lidhura me prindërit e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, të cilat dyshohet se janë depozituar gjatë vitit 2025.
Postimet nuk përmendin mediat ukrainase që pretendohet se raportuan të parat për kërkimin e prindërve të presidentit ukrainas. Njësoj, nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë tjetër për të mbështetur këtë pretendim.
Megjithatë, nuk ka asnjë raportim mbi kontrollet ose ndalimin e Oleksandr dhe Rimma Zelensky në faqen zyrtare të internetit të Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit së Ukrainës (NABU), si dhe në faqet e agjencisë në rrjetet sociale X, Facebook dhe Telegram.
Më tej, NABU konfirmoi për kolegët e Gvara Media dhe AFP se informacioni në lidhje me kërkimet e supozuara të prindërve të Zelensky nuk ishte i vërtetë.
Prindërit e Zelensky, Oleksandr Semenovych (i lindur në vitin 1947) dhe Rymma Volodymyrivna (e lindur në vitin 1950), janë të dy me origjinë nga Kryvyi Rig dhe, sipas Volodymyr Zelensky, ende banojnë atje. Nuk është regjistruar publikisht asnjë procedurë korrupsioni kundër prindërve të presidentit.
Debati i vetëm që përfshin publikisht familjen e presidentit ukrainas është ai në vitin 2020, kur Ministria e Arsimit i paraqiti qeverisë një projekt-dekret për t’i dhënë Oleksandr Zelensky një pension special “për merita të shquara në fushën e arsimit të lartë.” Pas protestave publike, iniciativa u tërhoq dhe vetë babai i presidentit deklaroi se nuk kishte nevojë për ndihmë. Në shtator 2023, Kabineti më në fund i dha Oleksandr Zelensky një pension special, së bashku me më shumë se 118 shkencëtarë të tjerë, këtë herë përmes një procedure qeveritare, në vend të një procedure presidenciale. Nuk ka informacion publik në lidhje me ndonjë pasuri ose pasuri të konsiderueshme që u përket prindërve të presidentit.
Pretendimi: Lamtumirë Lekut, Euro vjen në Shqipëri si monedhë zyrtare
Verdikti: Mungon konteksti
Esmeralda Topi
Publikimi i projektligjit të ri “Për Bankën e Shqipërisë”, në të cilin parashikohet zyrtarizimi i Euro si një monedhë zyrtare, ka shërbyer që disaportaleinformative t’i japin “lamtumirën e parakoshme Lekut”.
Titujt krijojnë përshtypjen se Shqipëria ka nisur tashmë këtë proces të ndryshimit të monedhës edhe pse një kapërcim i tillë do të dojë shumë vite pas anëtarësimit të plotë të vendit në Bashkimin Europian si dhe nuk ndodh automatikisht pa plotësuar më parë disa kritere ekonomike.
Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë përfshin një kapitull të posaçëm për anëtarësimin e vendit në Unionin Monetar Evropian. Në të parashikohet se, pas adoptimit të Euros, Banka e Shqipërisë do të zbatojë politikën monetare sipas rregullave të Bashkimit Evropian dhe Euro do të bëhet monedha zyrtare e vendit.
Këto dispozita u interpretuan në rrjete sociale si sinjal se Shqipëria po kalon së shpejti në Euro. Por projektligji thekson gjithashtu se ato nuk hyjnë në fuqi me miratimin e ligjit.
Në nenin 116 përcaktohet se: “Kreu XV i këtij ligji hyn në fuqi në datën e anëtarësimit të Republikës së Shqipërisë në Unionin Monetar Evropian”
Pra, dispozitat që flasin për Euron nuk do të zbatohen menjëherë dhe as pas hyrjes në fuqi të ligjit. Ato do të aktivizohen vetëm pasi Shqipëria të jetë bërë pjesë e Unionit Monetar Evropian, një proces që vjen pas anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe përmbushjes së kritereve për hyrjen në Eurozonë.
Edhe Banka e Shqipërisë sqaron për Faktoje se këto dispozita nuk nënkuptojnë një kalim të menjëhershëm në Euro. Sipas institucionit, përfshirja në projektligj e kapitujve që lidhen me anëtarësimin në Bashkimin Evropian dhe më pas në Unionin Monetar Evropian është pjesë e “procesit të harmonizimit të legjislacionit shqiptar me acquis të Bashkimit Evropian” dhe nuk përbën një vendim për adoptimin e Euros.
“Anëtarësimi në Bashkimin Evropian nuk nënkupton automatikisht adoptimin e Euros. Pas anëtarësimit në BE, një vend vazhdon të ketë monedhën e tij kombëtare dhe politikën e vet monetare”, sqaron Banka e Shqipërisë për Faktoje.
Banka Qendrore sqaron se kalimi në monedhën evropiane është një proces më vete, që kërkon përmbushjen e kritereve ekonomike dhe ligjore, përfshirë kriteret e Maastricht-it, si dhe vlerësimin nga institucionet evropiane.
“Dispozitat e përfshira në projektligj kanë një natyrë përgatitore dhe synojnë harmonizimin e kuadrit ligjor me atë të BE-së. Ato nuk përcaktojnë një afat apo një datë për adoptimin e Euros”,thuhet në sqarimin e Bankës së Shqipërisë për Faktoje.
Për Faktoje, eksperti i ekonomisë Ardian Civici shpjegon se drafti është pjesë e procesit të harmonizimit të legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Evropian.
“Ky është një projektligj i pritur prej një kohe relativisht të gjatë, pasi ligji i fundit daton në vitin 1997. Që prej asaj kohe kanë ndryshuar shumë gjëra dhe janë shtuar kërkesa të reja. Këtë herë, projektligji pasqyron edhe fazën shumë të rëndësishme ku ndodhet Shqipëria në procesin e integrimit në Bashkimin Evropian”, thotë Civici.
Sipas tij, kapitulli që lidhet me Bankën Qendrore dhe sistemin monetar është pjesë e negociatave me BE-në dhe nuk nënkupton se Euro do të zëvendësojë Lekun në një të ardhme të afërt.
“Hapi i parë mbetet anëtarësimi i plotë i Shqipërisë në Bashkimin Evropian dhe pastaj vjen dhe zëvendësimi i Lekut me Euron”, shprehet ai.
Eksperti shpjegon se vetëm pas anëtarësimit në BE, Shqipëria mund të integrohet në Sistemin Evropian të Bankave Qendrore dhe të nisë procedurat për t’u bërë pjesë e Eurozonës.
“Ky është një proces relativisht i gjatë. Nuk është diçka që mund të ndodhë nesër. Fillimisht, Shqipëria duhet të bëhet anëtare me të drejta të plota e Bashkimit Evropian. Kjo fazë është shumë e rëndësishme, pasi kërkon përshtatjen e legjislacionit dhe të sistemit bankar me standardet evropiane.”
Sipas Civicit, edhe në skenarin më optimist, zëvendësimi i Lekut me Euron kërkon të paktën shtatë vite, ndërsa në vende të tjera të Bashkimit Evropian ky proces ka zgjatur edhe 10 deri në 12 vjet.
Vlen të përmendet se vende si Suedia, Hungaria, Polonia, Çekia, Rumania apo Bullgaria, vijojnë të përdorin monedhën e tyre kombëtare edhe pas një apo dy dekadash anëtarësimi në BE.
“Sheshi është thjesht një studio televizive e algoritmit. Është vendi ku filmohet materiali për ta ushqyer algoritmin dhe për ta justifikuar atë”, deklaroi kryeministri Edi Rama më 20 qershor, gjatë mbledhjes së Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.
Rama argumentoi se algoritmi shpërblen konfliktin, indinjatën dhe frikësimin, ndërsa për protestën u shpreh:
“Një protestë nuk është më protestë, është skenë, është treg, një treg emocionesh, klikimesh, një treg morali, madje edhe një treg karrierash”
Më 11 korrik, gjatë një bashkëbisedimi me të rinjtë në Jalë, kryeministri e i dha nuanca këtij qëndrimi.
“Nuk kam thënë se algoritmi ishte arsyeja e protestës”, tha Rama. Ai pranoi se protesta kishte arsye që lidheshin me jetën e përditshme të qytetarëve, por argumentoi se algoritmi amplifikonte zhurmën, pakënaqësinë, videot e manipuluara dhe lajmet e rreme, të cilat, sipas tij, “i hedhin benzinë një zjarri që nuk është ndezur nga algoritmi, por nga njerëzit”
Rama shtoi se algoritmi nuk ishte organizatori i protestës dhe se duhej dalluar “ku mbaron motivi i sinqertë” i protestuesve dhe ku fillon manipulimi nga aktorë të tjerë.
Më 19 korrik, protestuesit u mblodhën në Tiranë për të 50-tën ditë radhazi për të kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Rama. Protesta e përnatshme në kryeqytet e nisur si reagim ndaj dhunës dhe për mbrojtjen e Zvërnecit, vazhdon nga 31 maji 2026 pa ndërprerje.
Çfare po ndodh?
Për të kuptuar se çfarë ndodh përtej përmbajtjes që qarkullon në rrjetet sociale, Faktoje intervistoi tetë persona të angazhuar në forma të ndryshme në protestë.
Dëshmitë e tyre nuk përfaqësojnë të gjithë protestën dhe nuk pretendojnë të përmbledhin qëndrimet e çdo pjesëmarrësi. Ato janë disa zëra mes shumë zërave, grupimeve dhe rrymave që bashkëjetojnë në shesh. Megjithatë, ndihmojnë për të kuptuar origjinën e pakënaqësisë, mënyrën e organizimit, rolin e platformave digjitale dhe debatet për vazhdimin e protestës.
Zvërneci
Për ekspertin e mjedisit Olsi Nika, ngjarja në Zvërnec ishte “pika që derdhi gotën”, por jo domosdoshmërisht e vetmja ngjarje, që mund të ndizte një reagim të tillë.
Sipas tij, shkëndija mund të kishte ardhur edhe nga tërheqja zvarrë e një gruaje në Rrjoll, nga protesta e prodhuesve të midhjeve në Butrint apo nga një problematikë si trajtimi i pacientëve me kancer, etj.
“Gota duhet të mbushet, pastaj të derdhet. Kjo ishte pika që derdhi gotën”, thotë Nika.
Ai e konsideron domethënës faktin që shkëndija këtë herë ishte mjedisore, pasi ndërhyrjet në territor dhe zonat e mbrojtura kishin prodhuar prej kohësh pakënaqësi, por nuk kishin sjellë më parë një reagim kaq të gjerë.
Për Nikën, Zvërneci nuk duhet parë vetëm si vendi ku ndodhi episodi që nxiti protestën. Ai e përshkruan atë si “një nga tablotë më përfaqësuese” të problemeve të krijuara gjatë tranzicionit.
Në leximin e tij, “në Zvërnec u ndërthurën konfliktet e pazgjidhura të pronësisë, epërsia e interesave private, roli i sigurisë private dhe mungesa e një reagimi të menjëhershëm institucional”. Ai e sheh gardhin dhe dhunën ndaj protestuesit si “simbole të një marrëdhënieje ku qytetari përballet jo me institucionet, por me interesin privat që vepron në territor”.
Nika kritikon gjithashtu mënyrën se si një pjesë e mediave e pasqyroi ngjarjen dhe protestën. Sipas tij, fillimisht incidenti në Zvërnec nuk mori vëmendjen që meritonte, ndërsa më pas transmetimet u përqendruan kryesisht te mikrofoni dhe folësit para Kryeministrisë, duke lënë jashtë zëra të tjerë të sheshit.
“Zvërneci është një pasqyrë që tregoi se si bëhen gjërat në Shqipëri”, thotë ai.
Sipas Nikës, protesta e kapërceu shpejt kauzën fillestare mjedisore.
Drejtuesi
Të intervistuarit përgjithësisht bien dakord se protesta nuk drejtohet nga një dorë e vetme.
“A ka një organizator qendror? Jo. A ka grupe që koordinohen për të dhënë kontribut? Po, dhe janë disa”, thotë Migen Qiraxhiu, aktivist dhe bashkëthemelues i Qëndresës Qytetare.
Sipas tij, një nga arsyet pse protesta ka ruajtur pjesëmarrjen është bindja e qytetarëve se nuk po përdoren për t’i shërbyer një individi apo një force të vetme politike.
Brenda protestës, thotë Qiraxhiu, veprojnë të rinj që kujdesen për hapësirën e fëmijëve, studentë që krijojnë instalacione dhe pankarta, grupi i tupanëve dhe flamingove, personat që administrojnë qendrën e zërit dhe të rinjtë që kujdesen për marshimin pas përfundimit të pjesës formale para Kryeministrisë.
“Protesta ka shumë zëra, shumë grupe dhe shumë forma kontributi, dhe pikërisht kjo është një nga pikat e saj më të forta”, thotë Qiraxhiu.
Natasha Paja, dizajnere dhe pjesë e grupit Trivet Art, e përshkruan organizimin përmes ndarjes konkrete të punëve.
“Dikush merret me mbarëvajtjen e mikrofonit, dikush me këndin kreativ të fëmijëve, dikush me ritmin e rezistencës, dikush me thirrjet. Ka persona që kontribuojnë në komunikimin me diasporën dhe një grup që merret me marshimin e mbrëmjes”, thotë ajo.
Sipas Pajës, organizimi është horizontal: njerëzit përfshihen aty ku kanë mundësi të kontribuojnë, pa pasur një drejtues me legjitimitetin për të marrë vendime në emër të të gjithë protestës.
Edhe Entela Ndrevataj, aktiviste feministe dhe pjesë e Kolektivit Feminist (bashkesi vullnetare dhe autonome), thotë se protesta nuk ka një strukturë klasike, por se pikërisht kjo ka krijuar hapësirë për grupime të ndryshme.
“Sheshi është hapësirë e përbashkët dhe si i tillë nuk është imponuar një grupim mbi një tjetër”, thotë ajo.
Për Ndrevatajn, korrupsioni “ndërthuret edhe me një mënyrë autoritare e patriarkale të ushtrimit të pushtetit, ku vendimet merren nga lart dhe pasuria publike trajtohet si pronë private”.
Flamingot
Sokol Çunga, aktivist, historian dhe përkthyes, merr pjesë si individ dhe jo si pjesë e një strukture organizative. Ai e përshkruan protestën si të sinqertë dhe të artikuluar jo vetëm përmes mikrofonit, por edhe përmes pankartave dhe flamingos.
Për nivelin e koordinimit, Çunga është më skeptik.
“I vetmi koordinim që shoh unë është ora dhe vendi, si dhe ‘kush do t’i transportojë flamingot?”, thotë ai.
Sipas tij, turma ndryshon çdo ditë në formë, përmasa dhe përbërje dhe nuk vjen në shesh me dirigjim apo me një synim tërësisht të unifikuar. Për këtë arsye, Çunga nuk mendon se protesta, si një trup i vetëm, mund të hartojë plane të hollësishme politike apo institucionale.
“Hapat pasardhës mbeten më të thjeshtë dhe më të prekshëm: përditë në bulevard!”
Grupi organizator
Ndryshe nga pjesëmarrësit që shohin vetëm koordinim të shpërndarë, Ilir Xhemalaj, aktivist dhe themelues i Sindikatës Kombëtare të Operatorëve Telefonikë, thotë se që prej ditës së parë ka ekzistuar një grup aktivistësh që kujdeset për mbarëvajtjen e pjesës formale të protestës.
Grupi përbëhet, sipas tij, nga aktivistë mjedisorë, sindikalistë, naftëtarë dhe persona nga fusha të tjera. Ata kujdesen për foninë, folësit dhe zhvillimin e tubimit para Kryeministrisë.
“Fonia ka një pagesë që ne të gjithë si aktivistë e kemi paguar nga xhepi ynë”, thotë Xhemalaj.
Ai shpjegon se, përveç disa intelektualëve të ftuar në fillim, folësit e tjerë presin radhën për të marrë mikrofonin.
“Kriteri për folësit është thjesht të mbash radhën. Del një, futet një dhe secili flet për mendimet dhe problematikat e tij”, thotë ai.
Përgjegjësia e grupit, sipas Xhemalajt, përfundon me mbylljen e fjalimeve. Marshimi që pason dhe aksione të tjera mund të organizohen nga persona të ndryshëm dhe nuk janë automatikisht vendime të të njëjtit grup.
Për Xhemalajn, rëndësia e platformave digjitale ka qenë e pamohueshme.
“Janë pikërisht rrjetet sociale që kanë bërë të mundur mbarëvajtjen, zhvillimin dhe masivitetin e kësaj proteste. Gen Z ka arritur t’i shfrytëzojë shumë mirë rrjetet sociale për t’i bërë thirrje popullit që të dilte në shesh”, thotë ai.
Algoritmi
Migen Qiraxhiu e kthen argumentin e kryeministrit për algoritmin në drejtim të kundërt.
Sipas tij, Rama nuk kishte pasur problem me algoritmin kur komunikimi digjital e mbante vëmendjen të përqendruar te qeveria dhe figura e tij.
“Problemi lind kur algoritmi nuk është më në anën e tij. Algoritmi nuk krijon vetë ngjarje; ai ndjek interesin, reagimin dhe vëmendjen që prodhon një ngjarje reale”, thotë Qiraxhiu.
Për të, protesta “i ka marrë jo vetëm sheshin dhe debatin publik, por edhe algoritmin”.
Arnen Sula sqaron se organizata që drejton nuk është pjesë e strukturës organizative të protestës dhe se ai merr pjesë si qytetar dhe aktivist.
“Çdo protestë matet nga njerëzit që marrin pjesë në të, jo nga algoritmet”, thotë Sula. “Platformat digjitale mund të ndihmojnë në organizim dhe komunikim, por ato nuk mund të zëvendësojnë praninë fizike të qytetarëve”
Sipas tij, kur qytetarët dalin në shesh për javë me radhë, kjo tregon se ekziston një shqetësim që nuk mund të reduktohet në një fenomen të rrjeteve sociale.
Olsi Nika e interpreton përqendrimin e Ramës te algoritmi si përpjekje për të shmangur përgjegjësinë për arsyet që kanë prodhuar protestën.
“Të mohosh që ka një protestë kur njerëzit janë në shesh, kur protesta bën xhiron e mediave dhe kur ka një fluks të jashtëzakonshëm të shfaqjes së zemërimit edhe në rrjet, dhe ta quash këtë thjesht algoritëm, është taktikë e një strategjie të dështuar”, thotë ai.
Mikrofoni
Pikërisht elementi që Xhemalaj e paraqet si punë organizative, fonia dhe radha e folësve, shihet me skepticizëm nga Olsi Nika.
Nika thotë se personat pranë mikrofonit përfaqësojnë vetëm një pjesë të protestës.
“Edhe teknikisht, edhe fizikisht ka një protestë tjetër aty ku mbaron të dëgjuarit e mikrofonit”, thotë ai.
Sipas tij, përqendrimi i kamerave te podiumi i improvizuar krijon përshtypjen se folësit përfaqësojnë të gjithë sheshin, ndërsa lë jashtë pjesëmarrësit që ndodhen më larg dhe arsyet e tyre për të protestuar.
Nika sheh te mikrofoni edhe rrezikun e protagonizmit personal dhe të shfryrjes së kontrolluar të revoltës.
“Unë mikrofonin e konsideroj si mjetin që vret protestën dhe vret revoltën”, thotë ai.
Për Xhemalajn, fonia është një infrastrukturë e nevojshme për t’u dhënë fjalën grupeve dhe qytetarëve të ndryshëm. Për Nikën, përqendrimi te mikrofoni mund të krijojë një hierarki dukshmërie brenda një proteste që paraqitet si horizontale.
Politika
Në shesh ka edhe aktivistë dhe përfaqësues me përkatësi politike.
Emiljando Kita, aktivist i Lëvizjes Bashkë, thotë se mbështet kërkesat që janë artikuluar nga protestuesit, nga anulimi i ligjeve të kundërshtuara deri te dorëheqja e kryeministrit.
“Kur populli del në rrugë, koordinimi ndodh natyrshëm, pasi qëllimi është i përbashkët”, thotë ai.
Protesta ka mbledhur në shesh edhe përfaqësues dhe aktivistë të forcave të tjera politike, mes tyre Partia “Mundësia”, Partia Lëvizja Shqipëria Bëhet dhe Partia Demokratike, kjo e fundit kryesisht përmes të rinjve të saj.
Migen Qiraxhiu argumenton se një nga arsyet pse protesta nuk është identifikuar plotësisht me një forcë të vetme është se mesazhet e saj kanë qenë kritike ndaj dy figurave kryesore politike të tranzicionit, Edi Ramës dhe Sali Berishës.
“Kuvendi Kombëtar”
Përplasja më e qartë për të ardhmen e protestës lidhet me idenë e krijimit të një “Kuvendi Kombëtar” ose asambleje qytetare.
Ilir Xhemalaj thotë se nisma nuk synon të flasë në emër të protestës dhe as të ngrejë institucione paralele. Ajo duhet të shërbejë si hapësirë ku qytetarët dhe intelektualët japin ide për vazhdimin e protestës. Xhemalaj sqaron se Kuvendi nuk është krijuar, janë zhvilluar vetëm pak takime të grupit të punës për formimin e tij.
“Ne po përgatitemi për një maratonë, po përgatitemi për një betejë të gjatë dhe normalisht na duhen idetë e çdo personi”, thotë ai.
Të tjerë protestues e shohin nismën me rezerva.
Migen Qiraxhiu thotë se ishte përfshirë në një grup në ëhatsApp ku prezantohej ideja, por ishte larguar pasi kishte lexuar materialet. Ai e konsideron legjitime krijimin e nismave të reja, përfshirë organizata apo parti politike, por kundërshton çdo pretendim për të folur në emër të gjithë protestës pa mandat të qartë.
“Çdo nismë ka të drejtë të organizohet dhe të propozojë ide, por duhet të jetë e qartë se përfaqëson vetëm themeluesit dhe mbështetësit e saj, jo automatikisht të gjithë protestuesit”, thotë ai.
Edhe Arnen Sula mendon se një Kuvend Kombëtar mund të krijojë perceptimin se një grup po merr përsipër përfaqësimin e një sheshi që nuk ka strukturë të centralizuar.
Natasha Paja e quan nismën “një metodë të vjetër për një koncept të vjetër”, ndërsa Entela Ndrevataj thotë se, në këtë fazë, sheshi duhet të mbetet hapësira kryesore dhe se një grup nuk duhet t’i mbivendoset shumicës.
Për Sokol Çungën, informacioni i shpërndarë për nismën ishte i paqartë dhe krijonte përshtypjen e një procesi kaotik. Ai nuk beson se një kuvend i tillë mund të përballet me forcat politike ekzistuese dhe e sheh protestën masive e paqësore si mjetin kryesor.
Olsi Nika është më kritik. Ai i konsideron struktura të tilla paralele dhe argumenton se ndryshimet duhet të kalojnë përmes mekanizmave ekzistues: votës, parlamentit, drejtësisë dhe medias. Sipas tij, energjia e sheshit duhet të ushtrojë presion që këto mekanizma të funksionojnë dhe jo të zëvendësohen nga një strukturë që nuk ka mandat nga të gjithë protestuesit.
Foto ne nje nga ditet e protetes
Vazhdimi
Pas 51 ditëve protestë, të intervistuarit nuk paraqesin një strategji të vetme. Qëndrimet e tyre mund të ndahen mes vazhdimit të presionit në shesh, kalimit drejt veprimit institucional dhe nevojës për një organizim më të strukturuar.
Sokol Çunga kërkon vazhdim të përditshëm të pranisë në bulevard. Natasha Paja e sheh gjithashtu sheshin si përparësi, por thotë se paralelisht duhet të punohet me aspektet ligjore, komunikimin me institucionet europiane dhe aksionet në zona të tjera të vendit.
Entela Ndrevataj mendon se është ende herët për krijimin e një lëvizjeje me kryesi dhe përfaqësi. Ajo propozon bashkëpunim më të ngushtë mes ekspertëve ligjorë, mediatikë dhe mjedisorë, duke ruajtur transparencën dhe karakterin horizontal të protestës.
Arnen Sula vendos theksin te qëndrueshmëria dhe lidhja e presionit publik me institucionet e drejtësisë.
“Protesta nuk mund ta zëvendësojë drejtësinë, por mund ta mbështesë atë duke kërkuar llogaridhënie dhe duke mos lejuar që çështjet të harrohen”, thotë ai, duke përmendur SPAK-un dhe organet e tjera përgjegjëse.
Migen Qiraxhiu propozon iniciativa ligjore, kërkesa institucionale, monitorime, denoncime të dokumentuara dhe forcim të mekanizmave të kontrollit qytetar.
“Plagët e 36 viteve tranzicion nuk mund të shërohen brenda 43 ditësh”, thotë ai.
Për Qiraxhiun, një nga rezultatet më të rëndësishme të protestës mund të jetë ndryshimi i marrëdhënies mes qytetarit dhe pushtetit: nga qytetarë që u kërkojnë fotografi politikanëve, te qytetarë që i filmojnë dhe u kërkojnë llogari.
Ilir Xhemalaj kërkon një organizim më të gjerë, lidhje me rrethet dhe diasporën dhe përgatitje për vazhdimin gjatë verës.
“Protesta do të vazhdojë pa ndalim deri në shtator”, deklaroi ai gjatë intervistës, duke e përshkruar verën si sfidën kryesore për ruajtjen e pjesëmarrjes.
Emiljando Kita e sheh vazhdimin përmes ndërthurjes së presionit në shesh me aksione politike dhe denoncime ligjore.
Olsi Nika jep vlerësimin më kritik për fazën ku ka mbërritur lëvizja.
Sipas tij, protesta e di qartë se çfarë nuk do, qeverinë dhe mënyrën aktuale të ushtrimit të pushtetit, por ende nuk ka arritur të artikulojë me të njëjtën qartësi modelin politik dhe institucional që kërkon të ndërtojë.
“Protesta ka mbaruar dhe rroftë protesta”, thotë Nika.
Ai kërkon një riorganizim të juristëve, ekonomistëve, gazetarëve, analistëve dhe ekspertëve, në mënyrë që energjia e protestës të kthehet në argument, presion institucional dhe veprim konkret.
Sipas tij, protesta mund të hyjë në një fazë ku është “më e pakët në numra, por shumë e fortë në argument”, proces që ai mendon se mund të marrë formë në shtator.
Rrjetet sociale
Rrjetet sociale kanë pasur një rol të rëndësishëm në mobilizimin, zgjerimin dhe dukshmërinë e protestës. Këtë nuk e mohojnë as zërat e intervistuar. Por pas përmbajtjes online qëndron edhe një organizim real, megjithëse i shpërndarë dhe pa një drejtim të vetëm.
Pretendimi: Reperi amerikan Kanye West ka blerë një apartament në Golem, Durrës
Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI
—————————————————————————-
Në portalet shqipfolëse po qarkullon lajmi se reperi amerikan Kanye West ka blerë një apartament në Golem, Durrës. Ky lajm shoqërohet dhe me një imazh që duket se tregon reperin në ballkonin e një apartamenti me pamje nga bregdeti shqiptar.
Pretendimi qarkulloi pak ditë përpara koncertit të debatueshëm të Kanye West që u mbajt në Tiranë më 11 korrik 2026.
Koncerti i reperit amerikan në Tiranë ka qenë në qendër të diskutimeve publike pasi pak ditë para tij qeveria shqiptare shpenzoi 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit për të mbështetur aktivitetin, edhe pse fillimisht kishte deklaruar se koncerti nuk do të financohej nga fondet publike.
Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi ishte postuar fillimisht në rrjetesociale nga një agjente imobiliare shqiptare.
Në TikTok, megjithëse jo në Instagram, postimi është etiketuar si i gjeneruar me anë të programeve kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).
Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.
SynthID është projektuar për t’i mbijetuar modifikimeve të zakonshme të imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarëve, duke e bërë të mundur gjurmimin e origjinës së përmbajtjes së gjeneruar.
Faktoje, organizata e parë në Shqipëri për verifikimin e fakteve dhe promovimin e integritetit të informacionit, kërkon një Menaxher/e për Grante dhe Partneritete, i/e cili/a do të kontribuojë në zhvillimin strategjik të organizatës përmes mobilizimit të burimeve financiare dhe ndërtimit të partneriteteve me donatorë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.
Kërkojmë një profesionist/e që:
Ka përvojë në hartimin dhe menaxhimin e granteve; Ka aftësi të shkëlqyera në shkrimin e projekteve dhe raportimin ndaj donatorëve; Njeh menaxhimin e ciklit të projektit dhe buxhetimin; Komunikon shumë mirë në gjuhën shqipe dhe angleze; Punon në mënyrë të pavarur dhe në ekip.
Çfarë ofrojmë?
• Një mjedis pune profesional dhe bashkëpunues; • Angazhim në projekte me ndikim kombëtar dhe ndërkombëtar; • Mundësi zhvillimi profesional dhe bashkëpunimi me rrjete prestigjioze ndërkombëtare.
Pretendimi: Toka është e sheshtë dhe njerëzit nuk kanë gërmuar më thellë se 12.3 km thellësi, megjithëse në shkollë na mësohet se njeriu ka shkuar në mbi 4000 milje thellësi
Verdikti: E paprovuar
————————————————————————
Një video që ka marrë mbi njëmijë pëlqime në Facebook nis me pohimin e habitshëm se “Toka është e sheshtë.” Më pas, dy protagonistet shpjegojnë se gropa më e thellë e gërmuar ndonjëherë nga njeriu është 12.3 km e thellë edhe pse, në shkollë, na ka mësuar se njeriu ka shkuar në mbi 4000 milje thellësi.
Ironikisht, teoritë shkencore për formën sferike dhe përbërjen e Tokës etiketohen si “spekulime” pa prova ndërsa modeli i kozmologjisë vedike ofrohet si i vërtetë, pa ndonjë provë, në videon që mbyllet duke porositur shikuesin se nëse do të dalë “jashtë matricës” duhet të ndjekin seancën e meditimit të drejtuar nga autorja e videos.
Është e vërtetë se gropa më e thellë e gërmuar nga njeriu, pusi super i thellë Kola, është rreth 12.3 km i thellë. Kjo nuk provon në asnjë mënyrë se Toka është e sheshtë.
Ndërkaq, shkenca nuk pretendon se njeriu ka arritur mbi 4000 milje ose rreth 6 mijë km në thellësi të Tokës. Ky duket se është një keqinterpretim i ‘rrezes’ së sferoidit të Tokës, e cila është përllogaritur nga rreth 3963 deri në 3950 milje.
Eratostenimati rrezen e Tokës mbi 2200 vite më parë, rreth vitit 200 para erës sonë. Duke matur këndin në të cilin binte hija e një shkopi vertikal në mesditë në Aleksandri dhe më pas në Syrene dhe duke matur ndryshimin midis këtyre dy këndeve, ai më pas, bazuar në njohuritë e tij për distancën midis këtyre dy qyteteve, llogariti perimetrin e Tokës. Duke pjesëtuar perimetrin me dyfishin e π (3.1415…). Vlerësimet e gabimit të matjeve të Eratostenit variojnë nga 0.5% në 17%.
Njerëzit e kanë ditur që Toka është një sferë për më shumë se 2000 vjet. Grekët e lashtë matën hijet gjatë solsticeve verore dhe gjithashtu llogaritën perimetrin e Tokës. Që atëherë, shkencëtarët kanë zbuluar vetëm më shumë prova se kjo është e vërtetë, duke përfshirë shikimin e vetë Tokës nga hapësira.
“Zari Blu” shkrepur nga ekipi i Apollo 17 më 7 dhjetor 1972
Studiuesit vunë në dukje se, nëse Toka do të ishte e sheshtë, gjëra si graviteti, dielli dhe fushat magnetike nuk do të silleshin siç sillen aktualisht.
James Davis, një gjeofizikant në Columbia, thotë se shërbime të tilla si GPS nuk do të ishin të mundshme në një tokë të sheshtë, sepse satelitët nuk do të ishin në gjendje të rrotulloheshin rreth planetit.
Në fakt, në vitin 2019, fizikantët u sfiduan në American Journal of Physics për të zhvilluar një “përgjigje të thjeshtë, të drejtpërdrejtë” për të hedhur poshtë ‘provat’ e një Toke të sheshtë.
Fizikanti në pension Bruce Sherwood përdori një simulim 3D të një Toke të sheshtë për të treguar se si gjërat do të dukeshin me sy të lirë nëse do të jetonim atje në vend të një Toke sferike.
Ai zbuloi se një nga mospërputhjet kryesore midis një Toke të sheshtë dhe një ‘Tokë të rrumbullakët’ do të ishte ndryshimi i madhësisë së diellit dhe yjeve të tjerë, si dhe rritja e dukshmërisë së yjësive që tani shfaqen vetëm në hemisferat jugore ose veriore.
Këto efekte nuk vërrehen sepse Toka nuk është e sheshtë: ajo është një sferoid. Forma e saj përcaktohet nga graviteti, i cili tërheq materien drejt qendrës dhe i jep trupave qiellorë formën karakteristike të rrumbullakët.
Pretendimi: Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar presidentin serb Vuçiç se përshkallëzimi ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda, duke përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në 1999.
Verdikti: E paprovuar
———————————————————————–
Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullonlajmise presidenti amerikan Donald Trump i ka dërguar një paralajmërim presidentit serb Aleksandar Vuçiç, duke theksuar se çdo përshkallëzim ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda. Sipas pretendimeve, ai kishte përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në vitin 1999 si kujtesë e reagimit ndërkombëtar ndaj konfliktit në Kosovë.
Megjithatë, postimet nuk ofrojnë ndonjë provë, burim apo referencë për këtë deklaratë. Nuk tregohet se kur dhe ku Trump ka bërë deklaratën e pretenduar.
Nga një kërkim me fjalë kyçe, Faktoje nuk arriti të gjejë ndonjë burim të besueshëm për deklaratën e pretenduar.
Megjithatë, ajo vjen pas Dialogut Strategjik mes ShBA dhe Serbisë, që u mbajt në Washington DC më 17 korrik 2026 mes Sekretarit amerikan të Shtetit Marco Rubio dhe Ministrit të Jashtëm serb Marko Djuric.
Në deklaratën e përbashkët pas këtij takimi nuk përmendet Kosova. Megjithatë, në një deklaratë për mediat, Djuric tha se kishe transmetuar “përshëndetje nga njerëzit nga Kosova dhe Metohia, të cilët kanë nevojë për ndihmë dhe mbështetje.”
Ndërkaq, në shtator 2025, ShBA pezulloi pa afat Dialogun Strategjik të planifikuar me Kosovën. Sipas njoftimit të botuar në faqen e ambasadës amerikane në Prishtinë, kjo erdhi “për shkak të shqetësimeve rreth veprimeve të qeverisë së përkohshme që kanë rritur tensionet dhe paqëndrueshmërinë, duke kufizuar aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të punuar në mënyrë produktive me Kosovën në prioritetet e përbashkëta.”
Këto pretendime me gjasa e kanë origjinën në disa video që duket se tregojnë Trump duke paralajmëruar Vuçiç në mënyrën e përshkruar. Megjithatë, siç kanë shpjeguar kolegët kosovarë të Hibrid, videot në fjalë nuk janë reale, por të gjeneruara me AI.
Gjatë Konferencës Ndërqeveritare Shqipëri-BE më 14 korrik 2026, kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi se Shqipëria duhet të shfuqizojë ligjin e investimeve strategjike, njërin prej ligjeve në qendër të pakënaqësisë që ka shtyrë shqiptarët të protestojnë në kryeqytet për mbi 50 ditë radhazi, krahas ligjit për zonat e mbrojtura për të cilin Rama nuk e pranoi fjalën “shfuqizim”
Megjithatë, deputeti i Partisë Socialiste dhe ish-Ministri i Mbrojtjes Pirro Vengu kishte deklaruar në një program televiziv se ky ligj ishte shfuqizuar tashmë, që në Qershor.
E ndërsa kryeministri Edi Rama tha se qeveria po punonte ngushtësisht me Komisionin për çfarë do ta zëvendësojëligjin, Vengu deklaroi më 13 korrik se Ligji për Investimet Strategjike nuk është më në fuqi.
“Protestuesit thonë: ligji për investimet strategjike. Pak kush thotë që nuk është më në fuqi ai ligj. Ka skaduar. Nuk prodhon më efekte,” tha Vengu për Euronews Albania. “Ai ligj nuk rinovohet siç është bërë zakonisht vit pas viti. Ai nuk prodhon efekte sot. Ai nuk është më në fuqi.”
Pyetur se deri kur e ka ligji afatin e fuqisë, Vengu u përgjigj se e kishte deri në Qershor 2026.
Specifikisht, Vengu i referohet ligjit nr. 55/2015 “Për investimet strategjike në Republikën e Shqipërisë,” i cili synonte nxitjen dhe tërheqjen e investimeve strategjike, në sektorë kyç të ekonomisë, nëpërmjet procedurave favorizuese, lehtësuese apo përshpejtuese të mbështetjes e të shërbimeve ndaj investitorëve.
Statusi i investitorit strategjik i jepej projekteve në energji, transport, turizëm, bujqësi, apo zona me përparesi zhvillimin, që investonte 30 milionë euro, apo 50 milionë euro për projekte me procedurë të veçantë.
Statusin “Investim/investitor strategjik, procedurë e veçantë” e përfitonin edhe projektet në sektorë të tjerë me kusht që vlera e investimit të ishte 100 milionë euro.
Miratuar më 28 maj 2015, ligji fillimisht parashikonte si afat përfundimi 31 dhjetorin 2018. Neni 36 përcaktonte ditën e fundit të vitit 2018 si afatin përfundimtar për paraqitjen e kërkesave për të përfituar statusin e investitorit strategijk.
Megjithatë, duke filluar nga viti 2018, afati është shtyrë disa herë, me argumentin se Ministria e Financave synon të hartojë një ligj të ri. Në fillim me propozimin e Këshillit të Ministrave, e më pas me nismën e deputetëve të PS, afati është shtyrë gjashtë herë.
Eksperti i ekonomisë Zef Preçi dhe gazetarja Ola Xama kanë shpjeguar më parë për Faktoje se shtyrjet e njëpasnjëshme nuk janë shoqëruar me transparencë, monitorime apo vërtetime se si ligji ka ndikuar vërtet në ekonomi.
Më së fundmi, afati i ligjit është shtyrë deri në fund të Dhjetorit 2026.
Më 30 janar 2025, Kuvendi i Shqipërisë miratoi ligjin nr. 8/2025 “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 55/2015, ‘Për investimet strategjike në Republikën e Shqipërisë’, i ndryshuar.” Neni 9 i këtij ligji zëvendëson togfjalëshin “data 31 dhjetor 2024” me togfjalëshin “data 31 dhjetor 2026” në nenin 36 të ligjit nr. 55/2015.
Pretendimi: Ditmir Bushati është vetëshpallur kryeministër sepse ia kërkuan të huajt
Verdikti: I pavërtetë
Barbara Halla
Pretendimet që po qarkullojnë në disa portale dhe në rrjetet sociale se ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati, është vetëshpallur kryeministër i qeverisë teknike, nuk mbështeten në fakte. Këto pretendime janë të pabazuara dhe rezultojnë pjesë të një vale dezinformimi që ka shoqëruar zhvillimet politike dhe protestat e javëve të fundit në vend, siç e ka treguar mbulimi i Faktoje në javët e fundit.
Narrativa buron online, në artikuj që pretendojnë se Bushati, i cili shërbeu si Ministër i Jashtëm midis viteve 2013-2019 nën qeverinë e Ramës, u ka thënë personave me të cilët takohet se është zgjedhur nga ndërkombëtarët për të drejtuar një qeveri teknike. Në tekst përmenden gjithashtu takime të supozuara me figura të Partisë Socialiste, të cilat paraqiten si dëshmi e mbështetjes politike që ai gëzon. Megjithatë, artikulli nuk ofron asnjë provë konkrete për këto pretendime. Nuk publikohen deklarata të regjistruara, dokumente, burime të identifikuara apo konfirmime nga institucione ose aktorë politikë që do t’i mbështesnin këto pohime.
Një shqyrtim i faqevezyrtare të Bushatit, apo deklaratave publike dhe komunikimeve që ka kryer ai javët e fundit, nuk tregojnë asnjë rast ku ai të jetë vetëshpallur kryeministër apo të ketë pretenduar se është përzgjedhur nga faktorët ndërkombëtarë për të drejtuar një qeveri teknike. Po ashtu, nuk ekziston asnjë konfirmim zyrtar nga institucionet shqiptare apo partnerët ndërkombëtarë që të mbështesë këtë pretendim.
Artikulli mbështetet kryesisht në insinuata, gjuhë ironike dhe pretendime të paatribuuara, pa ofruar elementet minimale të verifikimit gazetaresk. Për shembull aty flitet po ashtu për thirrjen që është bërë online që figura mediatike e Marin Memës të kandidojë për kryeministër të vendit. Pra, nuk bëhet fjalë për një informacion serioz apo të bazuar në fakte, po thjesht në spekulime që synojnë tërheqjen e vëmendjes dhe mbledhjen e sa më shumë klikimeve. Nuk ka asnjë burim që të vërtetojë se Ditmir Bushati është shpallur kryeministër, apo se një gjë e tillë do të ndodhi.
Pretendimi: Skuadra britanike u përgatit të përdorë Viagrën për të përballuar problemet shëndetësore kundër Meksikës në Botëror
Verdikti: Mungon Konteksti
Barbara Halla
Pretendimi se kombëtarja e futbollit angleze do të përdorte Viagra për të përballuar efektet e lartësisë në ndeshjen kundër Meksikës në Kupën e Botës 2026 ka marrë dhenë si në mediat botërore dhe ato shqiptare. Edhe pse medikamenti sildenafil (i njohur me emrin tregtar Viagra) nuk është i ndaluar nga Agjencia Botërore Anti-Doping (WADA) dhe është studiuar për efektet e tij në lartësi të mëdha, nuk ka asnjë provë që Anglia planifikoi ta përdorte atë si pjesë të përgatitjeve për ndeshjen në stadiumin “Azteca.”
Me datë 5 korrik, Anglia luajti kundër Meksikës në kryeqytetin e kësaj të fundit. Pak ditë para nisjes së ndeshjes, pretendimi u përhap në disa portale duke sugjeruar se mjekët e kombëtares angleze “me shumë mundësi do të përdorin viagrën” për të ndihmuar lojtarët të përballojnë mungesën e oksigjenit në Mexico City, që ndodhet rreth 2,240 metra mbi nivelin e detit. Megjithatë, këto pohime nuk mbështeten nga deklarata zyrtare apo prova konkrete.
Lajmi ka zanafillën nga tabloid anglez “The Sun”, i njohur për lajme skandaloze. Në titullin e artikullit nuk thuhet që skuadra angleze do ta përdori Viagrën, por thjesht që ky medikament nuk është i regjistruar në listën e medikamenteve që ndalohen nga WADA. Vetë autori i artikullit nënvizon se pavarësisht kësaj hipoteze nuk kishte asnjë plan zyrtar nga federate britanike për t’iu drejtuar Viagrës. Megjithatw, titulli i “The Sun” ka mjaftuar qw lajmi tw shpwrndahet si i vwrtetw nw shumw media dhe portale sportive në botë.
I pyetur për raportimet, trajneri i Anglisë, Thomas Tuchel, i hodhi poshtë ato, duke deklaruar se informacioni nuk është i vërtetë. Edhe mesfushori Jordan Henderson i trajtoi me humor spekulimet gjatë konferencës për shtyp para ndeshjes.
Siç e shpjegon Yahoo News, është e vërtetë se sildenafil fillimisht u zhvillua për trajtimin e hipertensionit pulmonar dhe se disa studime kanë shqyrtuar nëse ai mund të përmirësojë qarkullimin e gjakut dhe furnizimin me oksigjen në kushte të lartësive të mëdha. Megjithatë, rezultatet shkencore janë të përziera dhe nuk provojnë se medikamenti përmirëson në mënyrë domethënëse performancën sportive te atletët e shëndetshëm. Për këtë arsye, ai nuk konsiderohet një substancë që rrit performancën në gara.
Edhe pse Viagra nuk figuron në listën e substancave të ndaluara të WADA-s, nuk ekziston asnjë provë publike që kombëtarja e Anglisë e përdori atë në ndeshjen kundër Meksikës.
Shënim:Data 20 korrik 2026 faqja radar.albaniae ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.
Pretendimi: Vendosja e specit djegës në shputat e këmbëve shëron disa sëmundje
Verdikti: I pavërtetë
Barbara Halla
Pretendimi se vendosja e specit djegës brenda çorapeve mund të ndihmojë në shërimin e sëmundjeve ose të përmirësojë ndjeshëm qarkullimin e gjakut është i pabazuar. Ky pretendim është rikthyer së fundmi në Facebook përmes një postimi që përdor pothuajse të njëjtën foto, të njëjtën gjuhë dhe të njëjtën narrativë si artikuj të publikuar vite më parë, të cilët janë verifikuar dhe hedhur poshtë nga Faktoje.
Edhe më herët, Faktoje ka analizuar këtë pretendim dhe ka konstatuar se ai bazohet në një interpretim të shtrembëruar të informacionit. Në versionin që po qarkullon aktualisht nuk paraqiten prova shkencore, nuk citohen studime dhe nuk specifikohen sëmundjet që pretendohet se mund të trajtohen, megjithëse titulli lë të kuptohet se bëhet fjalë për një metodë me efekte të gjera shëndetësore.
Në fakt, substanca aktive e specit djegës, kapsaicina, është studiuar për vetitë e saj biologjike dhe përdoret në disa produkte mjekësore, si kremra apo preparate për lehtësimin e disa llojeve të dhimbjes. Megjithatë, nuk ekzistojnë prova shkencore që vendosja e specit djegës të papërpunuar brenda çorapeve përmirëson qarkullimin e gjakut apo shëron sëmundje.
Studimet mbi kapsaicinën i referohen kryesisht konsumit të specit djegës ose përdorimit të përbërësit të përpunuar në produkte farmaceutike të testuara, jo aplikimit të specit të freskët në lëkurë. Përkundrazi, kontakti i drejtpërdrejtë i specit djegës me lëkurën mund të shkaktojë irritim, djegie dhe reaksione të padëshiruara, veçanërisht tek personat me lëkurë të ndjeshme.
Postimi që po qarkullon aktualisht nuk sjell asnjë informacion të ri, por riciklon një pretendim të vjetër, duke ripërdorur pothuajse të njëjtin tekst dhe të njëjtën figurë. Bazuar në verifikimin e mëparshëm të Faktoje dhe mungesën e provave shkencore që mbështesin këtë praktikë, pretendimi se vendosja e specit djegës në çorape ndihmon në shërimin e sëmundjeve është i rremë.
Pretendimi: Vaksina mRNA e Pfizer kundër Covid-19 vazhdon të prodhojë proteinën thumb në gjak 3.6 vite pas administrimit.
Verdikti: E paprovuar
——————————————————————-
Në rrethet konspiracioniste vijojnë të përsëriten narrativa kundër vaksinës së Covid-19 edhe disa vite pas përfundimit të pandemisë. Së fundmi, edhe në rrjetet shqipfolëse, po qarkullon një video ku dikush i identifikuar si Dr. Peter McCullough pretendon se, në njërin nga pacientët e tij, vaksina mRNA e Pfizer kundër Covid-19 vazhdon të prodhojë proteinën “thumb” në gjak 3.6 vite pas administrimit.
Si zakonisht, postimi i mësipërm nuk ofron ndonjë provë, burim apo ide për të mbështetur këtë pretendim.
Megjithatë, Faktoje gjeti se postimi me gjasa i referohet një raporti rasti të botuar në qershor 2026 në revistën Medical Research Archives ku McCullough është njëri nga autorët. Një pjesë e autorëve të mbetur janë të punësuar nga McCullough Foundation.
Sipas raportit, një burrë 55-vjeçar pati simptoma pas tre dozave të vaksinës Pfizer-BioNTech anti-Covid me mRNA dhe iu nënshtrua testimeve të gjera afatgjata. Sipas autorëve, testimi identifikoi mRNA nga vaksina në ekzozome qarkulluese, proteina peplomere në plazmë/ekzome dhe inde të lëkurës, dhe elementë të ADN plazmidike në një biopsi të lëkurës më shumë se 3.5 vjet pas dozës së fundit. Ky është rasti i vetëm mbi të cilin është ndërtuar raporti i publikuar.
Në 2022, Bordi Amerikan i Mjekësisë së Brendshme rekomandoi heqjen e licensës së kardiologut Peter McCullough, pas pretendimeve të tij të rreme mbi vaksinimin anti-Covid.
McCullough ende rekomandon trajtimin e pacientëve me COVID-19 me Hidroksilklorinë dhe Ivermectin, edhe pse të dyja janë treguar se nuk funksionojnë kundër sëmundjes. Ai gjithashtu promovon dhe shet produkte të “detoksifikimit të proteinave peplomere” për njerëzit që janë vaksinuar, pavarësisht se nuk ka prova që njerëzit e vaksinuar kanë nevojë për ndonjë detoksifikim të tillë.
Revista ku është botuar raporti, Medical Research Archives, duket se ka besueshmëri të dobët. Një numëruniversitetesh dhe institucionesh kanë njoftuar pjesëtarët e tyre se ofertat që mund të marrin nga Medical Research Archives ose European Society of Medicine maskojnë atë që disa e konsiderojnë si një biznes mjaft grabitqar me tarifa të konsiderueshme botimi.
Nuk ka prova se proteinat peplomere riprodhohen vazhdimisht brenda qelizave njerëzore.
Studime shkencore të deritanishme, konfirmojnë se kodi mRNA që udhëzon qelizat të krijojnë këto proteina çmontohet nga qeliza pak pasi proteina krijohet. mRNA është shumë delikate, një nga arsyet pse vaksinat mRNA duhet të ruhen me kujdes në temperatura shumë të ulëta.
Disa prova sugjerojnë se proteina peplomere e prodhuar gjatë infeksionit SARS-CoV-2 mund të jetë toksike për organe si zemra. Megjithatë, ky efekt nuk mund të ekstrapolohet drejtpërdrejt tek proteinat peplomere të provokuara nga vaksinat anti-Covid, të cilat janë të ndryshme nga ato të virusit dhe prodhohen në sasi shumë më të vogla. Në fakt, provat e disponueshme tregojnë se proteina peplomere e prodhuar përmes vaksinimit është përgjithësisht e sigurt.
Një përmbledhje e botuar në revistën shkencore The Lancet në korrik 2026 shqyrtoi provat mbi vaksinat mRNA dhe zbuloi se vaksinat e mRNA janë të sigurta dhe efektive, se efektet anësore serioze janë të rralla dhe se e njëjta platformë që po përdoret kundër Covid-19 tashmë po përshtatet për të luftuar kancerin. Ajo mbështetet në prova laboratorike, prova klinike dhe të dhëna reale nga miliarda doza të administruara në dhjetëra vende.