Prej fillimit të protestave në Iran, regjimi ka nisur një shtypje brutale ndaj demonstruesve, duke përdorur snajperë, armë zjarri, plumba metalikë, gaz lotsjellës dhe ndërhyje të dhunshme, për të shpërndarë turmat paqësore dhe për të frikësuar qytetarët që kërkojnë ndryshim demokratik. Arrestimet masive dhe dhuna sistematike ndaj protestuesve kanë shënuar një nga periudhat më të ashpra të represionit në dekada në Iran.

Së fundi janë shfaqur shumë video të të vdekurve në qeze të zeza të najlonit. Një skenë e tillë është edhe e një nëne iraniane, e cila shihet teksa rënkon mbi trupin e të birit të saj të vrarë.

Ai u ekzekutua nga regjimi islamik ndërsa dilte në rrugë, duke kërkuar liri dhe drejtësi për një Iran të lirë, vetëm për të përballuar urrejtjen dhe dhunën e autoriteteve.

Organizata të të drejtave të njeriut dhe agjenci për mbikëqyrje të krimeve tregojnë se numri i të vrarëve është shumë i lartë dhe vazhdon të rritet. Sipas disa vlerësimeve të pavarura dhe të grupimeve aktiviste, mijëra njerëz janë vrarë në dhunën shtetërore që ka shpërthyer përtej kryeqytetit dhe në qytete të tjera.

Agjencia e të drejtave të njeriut HRANA raporton se më shumë se 3000 persona janë vrarë deri më tani, përfshirë mijëra protestues që dolën në rrugë kundër regjimit.

Vlerësime të tjera, përfshirë disa burime brenda Iranit, flasin për shifra shumë më të larta, deri në dhjetëra mijëra viktima, megjithëse këto shifra janë të vështira për t’u verifikuar për shkak të bllokimit të komunikimit nga autoritetet.

Gjatë këtij shtypje brutale, autoritetet vendosën edhe bllokimin e internetit dhe komunikimit, duke e bërë të vështirë dokumentimin e ngjarjeve dhe raportimin e vërtetë të viktimave dhe arrestimeve dhe duke penguar komunitetin ndërkombëtar të marrë informacion të drejtpërdrejtë.

Ndërkohë media ndërkombëtare dhe organizatat për të drejtat e njeriut po ndjekin me shqetësim zhvillimet, duke bërë thirrje për respektim të të drejtave themelore dhe për një hetim të pavarur ndërkombëtar mbi përdorimin e dhunës ndaj protestuesve.

Presidenti amerikan Donald Trump ofroi të premten të ndërmjetësojë në mosmarrëveshjen për ujërat e lumit Nil midis Egjiptit dhe Etiopisë.

“Jam i gatshëm të rinis ndërmjetësimin amerikan mes Egjiptit dhe Etiopisë për ta zgjidhur në mënyrë të përgjegjshme dhe përfundimtare çështjen e ‘ndarjes së ujërave të Nilit’”, shkroi Trump në një letër drejtuar presidentit egjiptian Abdel Fattah al-Sisi, e cila u publikua gjithashtu në llogarinë e tij në rrjetin social Truth Social.

Inaugurimi i Digës së Madhe të Rilindjes Etiopiane, i mbajtur më 9 shtator nga autoritetet etiopiane, ka shkaktuar zemërim në Kajro, pasi Egjipti ndodhet në pjesën e poshtme të rrjedhës së Nilit dhe varet ndjeshëm nga ujërat e tij.

Egjipti pretendon se diga shkel marrëveshjet ndërkombëtare dhe se funksionimi i saj mund të shkaktojë si thatësira ashtu edhe përmbytje, akuza që Etiopia i hedh poshtë.

Dy vendet nuk kanë ende një marrëveshje përfundimtare dhe ligjërisht detyruese për ndarjen e ujërave të Nilit, ndërsa mosmarrëveshja zgjat prej vitesh. Lumi Nil përbën një çështje ekzistenciale si për Egjiptin ashtu edhe për Etiopinë. Marrëveshjet e mëparshme historike u jepnin Egjiptit dhe Sudanit pothuajse të gjithë ujin e Nilit, pa përfshirë Etiopinë, e cila nuk i njeh këto marrëveshje.

 

Policia e Korçës ka proceduar penalisht dy punonjëse të Postës Shqiptare, filiali Vishocicë, Devoll. Dy të rejat, 29 dhe 27 vjeç ka vjedhur nga fondi i postës një shumë prej 22 milionë lekësh të reja.

“Nga hetimet dyshohet se këto shtetase, në bashkëpunim me njëra-tjetrën, gjatë periudhës shtator 2025 – janar 2026, kanë vjedhur rreth 22 000 000 lekë të rinj nga fondi i postës, duke shpërdoruar detyrat. Shtetasja P. Sh. dyshohet se ka përvetësuar dhe shpërdoruar fondet e pensioneve dhe të ndihmës ekonomike (kryesisht të pensionistëve që jetonin jashtë shtetit), duke falsifikuar nënshkrimet e tyre, ndërsa shtetasja E. Ç. dyshohet se ka manipuluar, hequr dhe falsifikuar mandatpagesat nga evidenca e librave të arkës dhe sistemit të menaxhimit të parave cash, për të favorizuar vjedhjen e fondeve nga 29-vjeçarja”, njofton policia.

Gjatë fjalës së tij në Samitin e Zhvillimit të Qëndrueshëm në Abu Dhabi, kryeministri Edi Rama bëri një shaka me gazetarin grek, ku i tha se mendoni se jeni trashëgimtarë të Platonit dhe të Aristotelit, por nuk jeni.

Biseda:

Kryeministri Edi Rama: Si grek duhet ta njohësh mirë.

– Nuk e di sa më shumë mund ta njoh.

Kryeministri Edi Rama: Sepse prireni t’i nënvlerësoni pak njerëzit. Mendoni se keni monopolin e filozofisë dhe jeni trashëgimtarë të Platonit dhe të Aristotelit, por nuk jeni.

Kjo fazë e kryeministrit Rama si duket ka ngjallur reagime në shtetin fqinj. Për të hequr çdo tumnajë dhe spekulim, kreu i qeverisë me anë të një postimi në “X” tha se shakaja/ fjalia me nota humor është nxjerrë nga konteksti dhe është përdorur nga mediat greke si polemikë publike me pathos nacionalist.

“Jam i mahnitur nga reagimi i disa mediave në Athinë e i ndonjë politikani të lodhur grek lidhur me tonet e mia aspak tendencioze, po me humor miqësor gjatë bashkëbisedimit me gazetarin e nderuar John Defterios në panelin e organizuar gjatë Samitit të Zhvillimit të Qëndrueshëm në Abu Dhabi!

Është e pabesueshme që një fjali e thënë me humor, të shkëputet totalisht nga konteksti e të kthehet në polemikë publike me pathos nacionalist, gjë që fatkeqësisht në Athinën mediatike ndodh shpesh!

Por i siguroj të gjithë të shqetësuarit e të lënduarit, se nuk kam as më të voglin dyshim që Platoni dhe Aristoteli janë filozofë grekë dhe që Greqia e Lashtë është shtrati i qytetërimit europian;  që kultura greke meriton vetëm admirim, jo vetëm për filozofët e lashtësisë po edhe për poetët, shkrimtarët, kineastët e muzikën që i ka dhënë njerëzimit; që Greqia është një vend për të cilin unë ushqej ndjenjat më pozitive, që populli grek është për mua  një fqinj i pazëvendësueshëm e vëlla i patjetërsueshëm i popullit shqiptar dhe që për kryeministrin e Greqisë ushqej një respekt të veçantë!

U kuptuam? Shpresoj po.

Por ama mos më kërkojë askush ndër të shqetësuarit dhe të lënduarit me humorin tim, që kush shkruan e flet greqisht me pathosin nacionalist të të larpërmendurve, të më duket si pasardhës i Platonit dhe Aristotelit!”, ka reaguar Rama.

Presidenti i Republikës Bajram Begaj, ka dekretuar këtë të premte lirimin e Nënadmiral Adnand Dëfrim Agastra nga detyra e Komandantit të Forcës Detare.

Begaj emëroi gjithashtu Kundëradmiral Arsen Burhan Mullaj në detyrën e Komandantit të Forcës Detare.  Koloneli Razije Kadri Mehmeti me detyrë “Drejtor” në Drejtorinë e Bashkëpunimit Civilo-Ushtarak J-9 në Shtabin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, mori gradën “Gjeneral Brigade”.

Presidenti i Republikës Bajram Begaj, dekretoi gjithashtu dhënien e gradës madhore “Gjeneral Brigade” për Kolonel Fatmir Sadri Neziraj, me detyrë “Drejtor” në Drejtorinë e Operacioneve dhe Stërvitjes J-3/7 në Shtabin e Përgjithshëm të Forcave të Armatosura si dhe për Kolonel Edmond Abaz Voci, me detyrë “Komandant i Qendrës së Kontroll Raportimit” në Forcën Ajrore./abcnews.al

Procesi i negociatave të Shqipërisë me Bashkimin Europian ka hyrë në një fazë vendimtare, u theksua gjatë një mbledhjeje prej disa orësh të kryeministrit Edi Rama me grupin parlamentar të Partisë Socialiste.

I ftuar në emisionin “News Line” në ABC News, analisti Frrok Çupi vlerësoi se institucionet po funksionojnë në kushte normale dhe se vendi ndodhet përpara një angazhimi të paprecedentë për mbylljen e grup-kapitujve deri në vitin 2027.

Sipas tij, roli i Parlamentit është kyç në përafrimin e legjislacionit me atë të BE-së, ndërsa procesi kërkon një angazhim gjithëpërfshirës dhe durim politik në një moment që ai e cilësoi historik për integrimin europian të Shqipërisë.

“Gjithçka është në kushtet normale, institucionet funksionojnë në gjendje normale. Po afrohet puna, erdhi koha për Bashkimin Europian. Viti 2027 vjen shpejt, dhe duhen mbyllur grup-kapitujt për anëtarësimin në BE. Është një tërmet për pjesën e angazhimit, ndodh për herë të parë në vendin tonë dhe është një aksion gjithëpërfshirës. Siç e tha dhe vetë kryeministri do të mblidhemi herë pas herë për afrimin e legjislacionit.

Pse parlamenti?! Sepse mban gjithë barrën legjislative. Parlamenti duhet që t’i hapë rrugë luftës së keqes. Parlamenti mban përgjegjësi morale. Realiteti është, që opozita është e destinuar dhe e angazhuar që do të prishë punën e Bashkimit Europian. Europianët, por dhe ne e dimë që opozita nuk është faktor, megjithatë mazhoranca e ka për detyrë që të bëjë sikur është faktor, me qëllim që të destabilizohet e keqja dhe kjo kërkon durim, kulturë dhe angazhim. Është detyruar mazhoranca të veshë bukur një opozitë që i ka dalë boja. Është një karakatinë e dëmshme, e ka që në gjenezë prishjen e negociatave me BE. Me opozitën e Shqipërisë, Bashkimi Europian i ka mbyllur hesapet”, tha Çupi.

Në vijim të informacionit të dhënë mbrëmë, mbi aksidentin rrugor te ura e Dajlanit, me pasojë vdekjen e shtetases V. G., informojmë se shërbimet e Policisë Rrugore kryen menjëherë veprimet hetimore të nevojshme, me qëllim zbardhjen e rrethanave të aksidentit. Në përfundim të këtyre veprimeve, u bë arrestimi në flagrancë i drejtuesit të automjetit në të cilin ishte pasagjere shtetasja V. G., shtetasit A. Xh., 26 vjeç, për veprat penale “Shkelja e rregullave të qarkullimit rrugor”, me pasojë vdekjen, dhe “Drejtimi i automjeteve në mënyrë të parregullt”.

Nga hetimet rezultoi se 26-vjeçari ka humbur kontrollin mbi automjetin që drejtonte në gjendje të dehur, dhe si pasojë, automjeti është përplasur me barrierat anësore të urës dhe ka rënë nga ajo.

26-vjeçari vijon të jetë në kujdesin e mjekëve, aktualisht jashtë rrezikut për jetën, ndërsa 2 këmbësorët e dëmtuar kanë marrë asistencën mjekësore të nevojshme dhe janë larguar në banesa.

• Në vijim të informacionit të dhënë pasditen e djeshme, mbi aksidentin në rrugën “Martin Camaj”, informojmë se në përfundim të veprimeve hetimore, shërbimet e Policisë Rrugore referuan materialet në Prokurori, ku nisi procedimi penal për shtetasin E. L., për veprën “Drejtimi i automjeteve në mënyrë të parregullt”. Shtetasi E. L., me automjetin që drejtonte, dyshohet se ka përplasur këmbësorin, shtetasin Y. K., i cili është në kujdesin e mjekëve, jashtë rrezikut për jetën.

Mbrëmja e fundit në Los Angeles ishte e errët, sidomos për Lakers që pësuan një humbje të thellë në shtëpinë e tyre, duke u dorëzuar përballë Charlotte me rezultatin 117-135.

Një tjetër zhgënjim që konfirmon momentin negativ të skuadrës kaliforniane, që ka regjistruar katër humbje në pesë ndeshjet e fundit.

Lakers kryesonin bindshëm deri në gjysmën e periodës së dytë, ndërsa më pas erdhi përmbysja e Hornets.

Protagonist absolut në triumfin e miqve ishte LaMelo Ball, i cili mbylli ndeshjen me 30 pikë.

Nga ana tjetër, për Los Angeles Lakers nuk mjaftuan LeBron James dhe sidomos Luka Donçiç me një tjetër paraqitje personale të shkëlqyer.

Basketbollisti slloven ishte shënuesi më i mirë i ndeshjes me 39 pikë.

I njëjti diskutim edhe për LeBron James.

Edhe 29 pikët, të shoqëruara me 9 topa të kapur në tabelë dhe 6 asiste për “Mbretin” nuk arritën të evitonin humbjen e të zotëve të shtëpisë.

Me këtë ecuri negative në ndeshjet e fundit, Lakers kanë humbur terren në garën për titullin kampion në NBA, ndërsa mbajnë vendin e pestë në renditjen e Konferencës së Perëndimit, shumë larg kampionëve në fuqi dhe kryesuesëve të Oklahoma City Thunders.

Pritet zyrtarizimi me firmën në kontratë, por Rey Manaj ka bërë një kthesë të papritur në karrierën e tij. Sulmuesi i kombëtares së Shqipërisë pritet të trransferohet në Kinë, ku sipas raportimeve mediatike ka siguruar një marrëveshje të rëndësishme financiare me klubin e Zhejiang Professional.

Bëhet fjalë për një kontratë 2 vjeçare me 4 milion euro në sezon, shifra më e lartë sa i përket futbollistëve kuqezi që janë në aktivitet.

Kjo duket edhe arsyeja që ka bindur Manaj të bëjë këtë zgjedhje surprizë, duke u larguar pas vetëm gjashtë muajsh nga Emiratet Arabe ku luante me Sharjah.

Te kjo skuadër, ai u transferua në merkaton e verës, pas një sezoni si protagonist me Sivaspor në Turqi.

Madje javët e fundit mediat turke folën për një rikthim të mundshëm të 28 vjeçarit shqiptar te ky ekip.

Por ndryshe nga sa pritej, ai ka vendosur të largohet akoma më shumë nga futbolli europian.

Nuk dihet se si do të ndikojë kjo zgjedhje në të ardhmen e Rey Manaj sidomos me kombëtaren e Shqipërisë, por në futboll ashtu si edhe në jetë ka disa oferta që nuk mund të refuzohen.

Që nuk do të ishte spektakolar, kjo u kuptua me zgjedhjen për të ulur në pankinë Masimiliano Alegrin. Por në futboll rëndësi kanë pikët dhe Milan ka kaluar çdo pritshmëri në këtë sezon të Serie A, ndërsa mbetet bindshëm në garën për titullin kampion pas fitores 3-1 në transfertën e Como.

Kuqezinjtë triumfuan me përmbysje dhe falë klasit të yjeve të tyre, si Mike Maignan që bëri disa pritje shpëtimtare dhe Adrien Rabiot, autor i dy golave.

Për pjesën tjetër, ishin vendasit e drejtuar nga Cesc Fabregas, ata që dominuan sfidën në të gjithë komponentët e lojës.

Ky detaj nuk e prishi festën e Milan, që ngushton sërish në tre pikë diferencën me kryesuesit dhe rivalët e përjetshëm të Inter, në një garë për titull që për momentin duket e gjitha milaneze.

Kjo edhe për faktin se favoritët e tjerë si Napoli apo Juventus kanë humbur terren në klasifikim.

Për t’u kthyer sërish te Milan, a mund të mjaftojë vetëm cinizmi për të shkuar te titulli kampion.

Kjo mbetet për t’u parë në gjysmën e dytë të sezonit, ndërsa ndryshe nga rivalët, kuqezinjtë kanë edhe një tjetër detaj të rëndësishëm në krahun e tyre.

Jashtë Kupave të Europës dhe çdo kompeticioni tjetër në këtë sezon, Milan mund të menaxhojë më me lehtësi forcat dhe të fokusohet në vetëm një objektiv.

Pra, megjithë kritikat e mediave dhe pakënaqësinë e tifozëve për lojën, kuqezinjtë mund të ëndërrojnë për titullin. Në fund qëllimi justifikon mjetet.

Mund të jetë edhe një “shashkë” janari.

Në futbollin profesionist është e vështirë të dallosh të vërtetën nga gënjeshtra, por gjithsesi duket se Arbër Hoxha është kthyer në një objekt të rëndësishëm transferimi.

Mediat turke dhe kroate shkruajnë se lojtari I kombëtares shqiptare mund të veshë fanelën e Fenerbahçes, nëse klubi nga Stambolli realizon një shkëmbim me Dinamon e Zagrebit.

Për çfarë bëhet fjalë?

Të përditshmet “Fotomaç” nga Turqia dhe “Jutarnji List” nga Kroacia shkruajnë se drejtuesit e Dinamos duan portierin Dominik Livakoviç.

Numri 1 I kombëtares kroate ka qenë më parë në klubin më të madh në vend, por u largua për në Stamboll për më shumë se 6.5 milionë euro.

Në Zagreb shpresojnë ta marrin përsëri, por Fenerbahçe paska kërkuar Hoxhën si shkëmbim, e besohet se mund të paguhen edhe para të tjera.

Më herët, mediat turke kanë shkruar për interesim të Gallatasarajit për yllin kuqezi, veçse drejtuesit e Dinamos kanë pritur për një marrëveshje me klubin tjetër stambolli.

Arbër Hoxha ka luajtur 17 ndeshje në Ligën e Parë të Kroacisë këtë sezon, me 6 gola e 3 asistë, dhe “Jutarnji List” e cilëson si një nga futbollistët më të mirë të ekipit dhe të gjithë kampionatit.

Nuk u kursyen aspak.

Barcelona nuk ndoqi shembullin e Realit në Kupën e Mbretit, luajti me yjet dhe arriti kualifikimin.

Vetëm koha do ta tregojë nëse trajneri Hansi Flik bëri gjënë e duhur, veçse fakt është se tekniku gjerman pati titullarë në ndeshjen në Santander shumicën e lojtarëve më të mirë.

Lamin Jamal, Ferran Torres, Olmo, Kubarsi, Balde, Kunde dhe portieri Zhoan Garsia.

Pas pushimit hynë edhe Pedri, Levandovski apo Rafinja.

Katalanasit e patën tepër të vështirë, edhe pse zotëruan lojën, mbajtën topin 74 për qind dhe bënë shumë më tepër gjuajtje sesa Rasingu vendas.

Gjithsesi, epërsia ishte vetëm 1-0 deri në sekondat e fundit.

Ferran Torres kaloi “blaugranët” në epërsi në 66’, ndërsa Santanderit iu anuluan dy gola për pozicion jashtë loje.

Barça u shpëtua nga portieri Garsia në fund, ndërsa Lamin Jamal më pas mbylli llogaritë.

U siguruan çerekfinalet e Kupës së Mbretit, dhe skuadra e Hansi Flikut është në garë për të gjitha trofetë e sezonit.

Është favorite thuajse për gjithçka, por jo në Champions ku është paraqitur dobët deri tani.

Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste hapi sot vitin e ri kuvendor me një mbledhje të drejtuar nga Kryeministri dhe njëkohësisht Kryetari i PS-së, Edi Rama, i cili vuri theksin te procesi i integrimit europian dhe nevoja për rritjen e informimit dhe përfshirjes së deputetëve.

Rama njoftoi se diskutimet për negociatat me Bashkimin Europian do të zhvillohen çdo muaj, ndërsa paralelisht paralajmëroi ndryshime në procesin legjislativ, përfshirë transformimin dhe modernizimin teknologjik të administratës së Kuvendit, si dhe vendosjen e një kalendari të qartë parlamentar.

“Ata që janë bërë pjesë të anëtarësimit, ka pasur më pak kushte nga sa kemi ne sot. Ka diçka e kam theksuar në fjalën time në Asamblenë Kombëtare kur nisëm këtë mandat që duhet të jetë shumë më tepër në vëmendjen e Grupit Parlamentar dhe të qeverisë, kjo është pjesa që lidhet me fazën përpara lidhjes së negociatës. Duhet shumë më tepër punë, për t’u shpjeguar me grupin dhe për t’u dëgjuar nga grupi. Duhet më shumë informacionin.

Të gjithë deputetët për shkak të eksperiencës së tyre të jenë të informuar dhe të mirëpritur që të kontribuojnë. Pika e përbashkët për pjesën e negociatave, do ta zhvillojmë çdo muaj. Dua të prek një tjetër aspekt për të cilin kam folur edhe në fjalën përpara të asamblesë. Aspektin e ndryshimeve të procesit legjislativ, e filluam me komisionet, duhet të vazhdojmë me administratën e Kuvendit e cila kemi kohë që themi se duhet të transformohet dhe të modernizohet nga një transformim të tërësishëm teknologjik dhe nga ana tjetër duhet të vendosim piketat për një kalendar parlamentar”, tha kryeministri Rama.

Shtetet e Bashkuara të Amerikës po përpiqet të zgjidhë tensionet me Iranin përmes dialogut diplomatik, jo me forcë ushtarake, ka deklaruar të martën i dërguari special amerikan, Steve Witkoff.

Ai theksoi se administrata amerikane synon të arrijë marrëveshje për çështje kyçe si programi bërthamor i Iranit, raketat dhe materialet bërthamore, duke shmangur përshkallëzimin e mundshëm të konfliktit, raportojnë mediat.

“Dialogu mbetet opsioni ynë kryesor”, tha ai, duke nënvizuar rrezikun e pasojave serioze nëse situata do të përshkallëzohej ushtarakisht.

Deklarata vjen në një kohë kur SHBA dhe Irani kanë intensifikuar kontaktet indirekte përmes negociatave dhe ndërmjetësimit të vendeve të treta, me qëllim uljen e tensioneve në Lindjen e Mesme.

Zyrtarët amerikanë përsërisin se rruga diplomatike është prioriteti për të shmangur një përplasje të hapur.

Ndryshe, qytetarët po protestojnë në shtetin iranian për shkaqe ekonomike dhe sociale.

Gazetari i ABC News, Leonidha Musaj ka ndarë detaje të tjera për aksidentin tragjik që ndodhi mbrëmjen e djeshme në Durrës. Makina me shpejtësi 120-130 kilometra në orë, “fluturoi” nga ura e Dajlanit dhe ra nga mbikalimi.

Nga ky aksident humbi tragjikisht jetën 18-vjeçarja Vikena Greku, ndërkohë që ka mbetur i plagosur dhe ndodhet në gjendje kritike për jetën 26-vjeçari Arberi Xhaxhaj, dhe dy pasagjerë të tjerë.

Presidenti amerikan, Donald Trump ka deklaruar se është takuar me lideren opozitare venezueliane María Corina Machado, duke e cilësuar takimin si një “nder të madh”.

Në një deklaratë publike, Trump tha se Machado i kishte dhuruar atij Çmimin e saj Nobel për Paqen, si shenjë vlerësimi për punën që ai ka bërë.

“Ishte një nder i madh për mua të takoja sot María Corina Machado-n nga Venezuela. Ajo është një grua e jashtëzakonshme që ka kaluar shumë sfida. María më dhuroi Çmimin e saj Nobel për Paqen si vlerësim për punën që kam bërë. Një gjest i bukur dhe domethënës respekti të ndërsjellë”, u shpreh Trump, duke e falënderuar publikisht Machadon.

Në një reagim të shkurtër, e pyetur pse ia kishte dhënë Çmimin Nobel Trumpit, Machado u përgjigj “sepse e meriton”.

Deklarata ka ngjallur reagime dhe debat në opinionin publik, ndërsa nuk ka pasur ende sqarime zyrtare lidhur me natyrën simbolike apo reale të këtij gjesti.

Ngjarja vjen në një kohë tensionesh të vazhdueshme politike në Venezuelë, ku SHBA-ja ka kapur presidentin Nicolas Maduro.

Një nga mënyrat e mundshme për t’i ulur tensionet e tanishme politike mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara lidhur me të ardhmen e Grenlandës mund të jetë themelimi i një misioni të udhëhequr nga NATO-ja, i quajtur “Roja e Arktikut”.

Kjo ide lindi kur ambasadorët e aleancës ushtarake u mblodhën në Bruksel më 8 janar për të biseduar për çështjen e Grenlandës, ishullit danez, pasi Shtëpia e Bardhë shprehu interesim që Shtetet e Bashkuara ta përvetësojnë atë, madje duke mos e përjashtuar as ndërhyrjen ushtarake për ta arritur këtë qëllim.

NATO-ja veçse themeloi dy misione të ngjashme më 2025: fillimisht “Roja e Baltikut”, si përgjigje ndaj sabotimeve të shumta nënujore në Evropën Veriore, dhe më pas “Roja e Lindjes”, e cila u krijua pak pasi një inkursion i madh me dronë rusë ndodhi në Poloni.

Këto dy “roje” janë ende në vazhdim. Ato cilësohen gjithashtu si suksese të mëdha, sipas zyrtarëve të NATO-s me të cilët ka folur Radio Evropa e Lirë (REL), në kushte anonimiteti.

Por, a mund të përsëritet diçka e ngjashme përreth dhe ndoshta brenda Grenlandës?

Ministri i Mbrojtjes i Belgjikës, Theo Francken, e ka mbështetur publikisht idenë, ndërsa Londra dhe Berlini po tregohen gjithnjë e më të hapur ndaj saj. Në takimin në Bruksel, pati njëzëshmëri se NATO-ja duhet ta rrisë angazhimin në rajonin e Arktikut.

“Kanadaja ka vite që bërtet për nevojën e rritjes së përpjekjeve në Veriun e Lartë, prandaj nuk mund të themi se Uashingtoni është i pari që e sjell këtë në tryezë”, u shpreh një diplomat evropian.

Shtatë nga tetë të ashtuquajturat vende arktike janë anëtare të NATO-s, duke përjashtuar Rusinë. Dhe, megjithëse ujërat përreth Grenlandës tani për tani nuk janë të mbushura me anije ruse dhe kineze, kjo mund të ndryshojë pasi akulli i Arktikut po shkrihet me shpejtësi dhe po hapen rrugë të reja detare.

Komandanti suprem i aleatëve të NATO-s (SACEUR) dhe gjenerali i lartë amerikan në Evropë, Alexus Grynkewich, theksoi së fundmi në një konferencë ushtarake në Suedi se anijet ruse dhe kineze “nuk janë duke studiuar fokat dhe arinjtë polarë”.

Ai shtoi se anijet “janë duke kryer studime batimetrike dhe duke u përpjekur të kuptojnë si mund t’i luftojnë kapacitetet e NATO-s mbi dhe nën det. Kjo është diçka që mund të rritet shumë shpejt, dhe ne duhet të jemi të vëmendshëm dhe të gatshëm”.

Në të njëjtën kohë, Grynkewich shtoi se çdo mision i NATO-s në këtë kohë është “i parakohshëm”.

Duke folur në Berlin në fillim të kësaj jave për një mision të mundshëm si “Roja e Arktikut”, ministri i Mbrojtjes i Gjermanisë, Boris Pistorius, theksoi gjithashtu se një nismë e tillë merr me muaj kohë.

Megjithatë, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, është i angazhuar në bisedime me Uashingtonin për atë se si aleanca mund ta rrisë angazhimin, në një mënyrë ose tjetër.

Diplomatë evropianë i kanë thënë REL-it se nisma “Roja e Arktikut” mbase do ta hidhte poshtë argumentin se Grenlanda duhet të jetë e Shteteve të Bashkuara dhe se do të dëshmonte se Evropa mund t’i përballojë dy fronte njëkohësisht: Rusinë në lindje dhe Rusinë dhe Kinën në Arktik.

“Në shumë aspekte, këtu bëhet fjalë edhe për ndarjen e barrës”, tha njëri prej tyre, duke shtuar se një skenar i mundshëm mund të përfshijë mbikëqyrjen ajrore dhe detare nga evropianët, dhe rritjen e pranisë së trupave amerikane në Grenlandë.

Shtetet e Bashkuara i kanë një personel prej 200 vetash në një bazë në Grenlandë, të angazhuar në paralajmërimin e hershëm për raketat balistike dhe mbikëqyrjen hapësinore. Gjatë Luftës së Ftohtë, megjithatë, në ishull kishte deri në 10.000 trupa amerikane të shpërndara në 17 baza.

Një “pushkë e mbushur”

Kjo u bazua në një marrëveshje të vitit 1951 midis Kopenhagës dhe Uashingtonit, e cila ua lejon Shteteve të Bashkuara të kenë mjete ushtarake, përfshirë baza, për aq kohë sa ekziston NATO-ja. Ky traktat mbetet në fuqi dhe nuk vendos kufizime mbi praninë ushtarake amerikane, megjithëse kërkohet pëlqimi i Danimarkës prapëseprapë, e cila me gjasë do ta jepte.

Kjo do të hapte gjithashtu rrugën që SHBA-ja ta përdorë Grenlandën në programin e saj të mbrojtjes raketore “Kupola e Artë”, të cilin presidenti amerikan Donald Trump e ka përmendur kur ka folur për ishullin gjigant.

Ajo që do të bënin vendet evropiane do të ishte përqendrimi në mbrojtjen e hapësirës ajrore dhe rrugëve detare të asaj që njihet si “hendeku GIUK”, që nënkupton zonën e gjerë midis Grenlandës nga njëra anë dhe Irlandës dhe Mbretërisë së Bashkuar nga ana tjetër.

Ky hendek është përshkruar si një “pushkë e mbushur” përballë Shteteve të Bashkuara, sepse është një pikë hyrëse për aktorë si Moska dhe Pekini për të kryer veprime të ndryshme, nga sabotimet nënujore deri te pushtimi i tokave, sipas një burimi.

Vendet që ka gjasa të kontribuojnë janë kryesisht Mbretëria e Bashkuar dhe Franca, por edhe vende si Danimarka, Italia, Norvegjia, Holanda dhe Spanja, pasi të gjitha kanë mjete detare.

Kjo, natyrisht, do të kërkonte disa lloje anijesh, veçanërisht kryqëzorë dhe fregata, por edhe nëndetëse dhe sidomos akullthyese. Së bashku, aleanca ka vetëm rreth 40 të tilla, më pak se Rusia, edhe pse ka përpjekje për të prodhuar më shumë.

Pritet që shefat e Mbrojtjes së aleancës ta diskutojnë këtë më në hollësi kur të mblidhen në Bruksel më 21–22 janar, dhe më pas sërish kur ministrat e Mbrojtjes së NATO-s të mblidhen në kryeqytetin belg më 12 shkurt.

Pengesa praktike

Megjithatë, ka edhe hezitim brenda aleancës nëse misioni “Roja e Arktikut” është i realizueshëm. Ka shumë pengesa praktike. Për shembull, do të duheshin qindra anije për ta mbuluar një zonë kaq të madhe, përfshirë mjete që furnizojnë anijet ushtarake.

Përveç vendeve nordike dhe Kanadasë, ka pak trupa që kanë përvojë në veprimin në kushte të ashpra arktike. Prandaj, në operacionin e tanishëm të udhëhequr nga Danimarka, “Operacioni Qëndrueshmëria e Arktikut”, në dhe rreth Grenlandës, marrin pjesë trupa nga Kanadaja, Franca, Gjermania, Holanda dhe Norvegjia.

Dhe, ndonëse jo të gjithë duhet të kontribuojnë, të gjithë duhet ta japin pëlqimin për të nisur një mision të tillë.

Po amerikanët, do të pajtohen me këtë?

Në takimin e ambasadorëve të NATO-s më 8 janar, Danimarka dhe Shtetet e Bashkuara u pajtuan se kjo është çështje dypalëshe, tani për tani.

Kjo e nxiti një takim në Uashington më 14 janar mes ministrave të Jashtëm të Danimarkës, Grenlandës dhe Shteteve të Bashkuara, i organizuar nga nënpresidenti amerikan JD Vance.

Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Løkke Rasmussen, theksoi pas takimit se Shtetet e Bashkuara nuk e kishin ndryshuar qëndrimin e tyre për Grenlandën, por gjithashtu shtoi se do të ngrihet një grup punues i nivelit të lartë me zyrtarë amerikanë dhe danezë për t’i shtjelluar çështjet në javët në vijim.

Në Bruksel, kjo shihet si një shenjë se mund të ketë “marrëveshje” që i përshtatet të gjithëve, me një rol të zgjeruar të NATO-s.

Derisa ekziston frika për një ndërhyrje ushtarake, shumica e atyre me të cilët ka folur REL-i ende e shohin këtë si “të pamundur” dhe besojnë se presidenti amerikan po përdor të njëjtën taktikë të fortë negociuese që përdori kur siguroi angazhimin për shpenzime në mbrojtje prej 5 për qind nga të gjithë aleatët në samitin e Hagës vitin e kaluar.

Tani bëhet fjalë që evropianët të shpenzojnë më shumë dhe më shpejt, dhe të mos përqendrohen vetëm në krahun e tyre lindor./REL

 

[...]

Read More...

[...]

Read More...

[...]

Read More...