❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Një ndërhyrje e thjeshtë që ul ndjeshëm rrezikun e gjakderdhjes në tru pas operacionit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Më pak ditë në spital, më pak komplikacione dhe rezultate më të mira për pacientët

Embolizimi i arteries meningjeale të mesme (MMAE), një procedurë e re terapeutike, ka treguar se mund të parandalojë në mënyrë efektive rikthimin e hematomave subdurale kronike, pra gjakderdhjet në tru që shfaqen pas ndërhyrjeve kirurgjikale. Kjo qasje shoqërohet me rrezik më të ulët të dështimit të trajtimit krahasuar me terapitë standarde, pa rritur rrezikun e goditjes së rëndë në tru apo vdekshmërisë afatshkurtër.

Gjakderdhja nĂ« tru Ă«shtĂ« e shpeshtĂ«, sidomos te tĂ« moshuarit – rikthimi mbetet problem serioz

Këto përfundime bazohen në tre studime klinike të ndërlidhura, të publikuara në New England Journal of Medicine.

Një studim i katërt, i njohur si MEMBRANE, u prezantua në takimin vjetor të Society of Vascular and Interventional Neurology (SVIN) dhe po ashtu tregoi efekt të dukshëm pozitiv të MMAE krahasuar me trajtimin standard.

Hematoma subdurale subakute dhe kronike janĂ« tĂ« shpeshta, veçanĂ«risht te personat e moshuar. Edhe pas heqjes kirurgjikale, e cila pritet tĂ« bĂ«het procedura neurokirurgjikale kraniale mĂ« e shpeshtĂ« deri nĂ« vitin 2030, sĂ«mundja rikthehet te 8–20% e pacientĂ«ve.

Parandalimi i rikthimit sjell përfitime të shumëfishta

“NĂ« institucionin tonĂ« trajtojmĂ« shpesh pacientĂ« tĂ« moshuar, shumĂ« prej tĂ« cilĂ«ve marrin terapi pĂ«r hollimin e gjakut pĂ«r shkak tĂ« sĂ«mundjeve kardiake dhe kanĂ« rrezik tĂ« lartĂ« pĂ«r rĂ«nie. Tek ta shfaqen hematoma subdurale, si traumatike ashtu edhe tĂ« ashtuquajtura ‘spontane’, tĂ« cilat shpesh janĂ« pasojĂ« e traumave tĂ« fshehura, si rrĂ«shqitje apo rĂ«nie tĂ« paraportuara. NĂ«se mund tĂ« parandaloni rikthimin e hematomĂ«s subdurale, mund tĂ« ulni ndjeshĂ«m sĂ«mundshmĂ«rinĂ« dhe vdekshmĂ«rinĂ«â€, thekson dr. Michael J. Schneck, profesor i neurologjisĂ« dhe neurokirurgjisĂ« nĂ« Loyola University Medical Center, transmeton Telegrafi.

Morbiditet më i ulët dhe rrezik më i vogël komplikacionesh

Shumë pacientë me hematoma subdurale kronike nuk janë kandidatë të mirë për kirurgji, ndërsa ndërhyrjet e përsëritura, nëse operacioni i parë dështon, mbartin rreziqe të shtuara.

“Shpesh kĂ«ta pacientĂ« kanĂ« sĂ«mundje shoqĂ«ruese serioze dhe janĂ« nĂ« terapi antikoagulante pĂ«r valvula artificiale tĂ« zemrĂ«s ose fibrilacion atrial, ose marrin terapi antiagreguese pĂ«r stente koronare apo periferike”, shpjegon dr. David Fiorella, bashkĂ«drejtues i QendrĂ«s pĂ«r SĂ«mundje Cerebrovaskulare dhe Goditje nĂ« Tru nĂ« Stony Brook Medicine dhe hulumtues kryesor i studimit STEM. Sipas tij, dĂ«rgimi i kĂ«tyre pacientĂ«ve nĂ« operacion shoqĂ«rohet me morbiditet tĂ« konsiderueshĂ«m dhe rrezik tĂ« lartĂ« komplikacionesh.

Pse ndodh rikthimi i gjakderdhjes?

Edhe pas heqjes kirurgjikale, kĂ«to hematoma shpesh “sillen sikur kanĂ« njĂ« rrjedhĂ« tĂ« tyre”, shpjegon dr. Jason Davies, docent i neurokirurgjisĂ« dhe informatikĂ«s biomjekĂ«sore nĂ« University at Buffalo (SUNY) dhe hulumtues kryesor i studimit EMBOLISE.

“GjatĂ« disa javĂ«ve, teksa mpiksja shpĂ«rbĂ«het, formohen membrana qĂ« furnizohen me gjak nga dura mater. KĂ«to membrana janĂ« tĂ« prirura pĂ«r rrjedhje dhe gjakderdhje tĂ« re, edhe pas drenazhit. Hipoteza bazĂ« e MMAE Ă«shtĂ« se mund t’i ‘thajmë’ kĂ«to membrana duke mbyllur arterien qĂ« i furnizon me gjak, duke parandaluar kĂ«shtu rikthimin.”

Efikasitet i konfirmuar, procedurë e thjeshtë dhe e sigurt

Të tre studimet klinike treguan efikasitet të qartë të kësaj metode. Sipas dr. Fiorella, kjo pritet të përkthehet në:

  • qĂ«ndrim mĂ« tĂ« shkurtĂ«r spitalor
  • mĂ« pak ditĂ« nĂ« terapi intensive
  • kosto mĂ« tĂ« ulĂ«ta tĂ« trajtimit

Dr. Schneck, fillimisht skeptik ndaj rezultateve të hershme (fazat 1 dhe 2), thekson se të dhënat e reja janë bindëse. Pas prezantimit në Konferencën Ndërkombëtare për Goditjen në Tru, ai e rekomandon pothuajse rutinë MMAE për pacientët me hematoma subdurale në kujdes intensiv.

TĂ« tre studimet raportuan profil sigurie tĂ« favorshĂ«m, me shkallĂ« tĂ« ngjashme vdekshmĂ«rie dhe goditjeje tĂ« rĂ«ndĂ« invalidizuese. “MMAE nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m jashtĂ«zakonisht e sigurt, por edhe teknikisht e thjeshtĂ«, me kĂ«rkesa mĂ« tĂ« ulĂ«ta se trajtimi i malformacioneve arteriovenoze apo edhe trombektomia, falĂ« pĂ«rdorimit tĂ« materialeve embolizuese tĂ« lĂ«ngshme”, pĂ«rfundon dr. Fiorella. /Telegrafi/

↗

Zbulohet një rrjet i ri i trurit që lidh mendjen dhe trupin

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: atila.kota

TIRANË, 27 dhjetor /ATSH/- Hulumtimet e fundit tĂ« publikuara nĂ« fund tĂ« vitit 2025 kanĂ« identifikuar njĂ« rrjet tĂ« trurit tĂ« panjohur mĂ« parĂ«, tĂ« cilin studiuesit e kanĂ« quajtur rrjeti i veprimit somato-kognitiv, ose SCAN.

Zbulime të tjera të kohëve të fundit kanë identifikuar një rrjet të fshehur të nanotubave që lidhin neuronet dhe një lloj të ri qelize neuroni.

NĂ« njĂ« studim tĂ« botuar nĂ« “Nature”, studiuesit nĂ« ShkollĂ«n e MjekĂ«sisĂ« tĂ« Universitetit tĂ« Uashingtonit nĂ« Saint Louis identifikuan njĂ« rrjet tĂ« trurit tĂ« pazbuluar mĂ« parĂ« qĂ« mund tĂ« jetĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r lidhjen mendje-trup.

Rrjeti duket se integron qëllimet, fiziologjinë dhe lëvizjen e trupit të një individi, duke shpjeguar potencialisht pse gjendjet mendore si ankthi mund të shkaktojnë përgjigje fizike (p.sh., pëllëmbë të djersitura ose një zemër që rreh fort).

Rrjeti përfshin zona të korteksit motorik që më parë mendohej se ishin të përfshira vetëm në prodhimin e lëvizjes, duke sfiduar një pikëpamje të gjatë në neuroshkencë.

Studiuesit pĂ«rdorĂ«n fMRI precize pĂ«r tĂ« skanuar pjesĂ«marrĂ«sit nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«ritur, si nĂ« qetĂ«si ashtu edhe gjatĂ« kryerjes sĂ« lĂ«vizjeve, dhe vunĂ« re zona tĂ« qĂ«ndrueshme dhe tĂ« ndĂ«rlidhura nĂ« korteksin motorik qĂ« lidheshin me rajonet e trurit – tĂ« lidhura me planifikimin dhe qĂ«llimet e nivelit tĂ« lartĂ« (rrjeti cingulo-operkular).

Nanotubat midis neuroneve: NjĂ« studim i botuar nĂ« “Science” nĂ« tetor 2025 identifikoi njĂ« rrjet tĂ« ri tubash tĂ« vegjĂ«l dhe tĂ« hollĂ« qĂ« lidhnin neuronet me njĂ«ri-tjetrin.

KĂ«to “nanotuba dendritike” u zbulua se transportonin molekula tĂ« implikuara nĂ« sĂ«mundje si Alzheimeri, duke sugjeruar se ato mund tĂ« luanin njĂ« rol nĂ« pĂ«rhapjen e sĂ«mundjeve neurodegjenerative.

NĂ« shkurt tĂ« vitit 2025, shkencĂ«tarĂ«t nĂ« Universitetin British Columbia zbuluan njĂ« lloj tĂ« ri neuroni, tĂ« quajtur “qeliza vezake”, tĂ« vendosura nĂ« hipokampus.

Këto qeliza janë thelbësore për kujtesën e njohjes së objekteve dhe mund të ofrojnë njohuri të reja në trajtimin e sëmundjeve si, sëmundja e Alzheimerit dhe epilepsia. //a.i/

 

 

 

 

 

 

The post Zbulohet një rrjet i ri i trurit që lidh mendjen dhe trupin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

FOKUS – TĂ« menduarit pozitivisht motivon zgjedhjet tona

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: Arian Jorgaqi

MILANO, 15 dhjetor /ATSH-ANSA/ – TĂ« imagjinosh njĂ« pĂ«rvojĂ« pozitive mund tĂ« ndryshojĂ« mĂ«nyrĂ«n se si truri ruan informacionin, duke na bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« motivuar dhe duke kushtĂ«zuar zgjedhjet tona.

”Rezultatet tregojnĂ« se ne mund tĂ« mĂ«sojmĂ« nga pĂ«rvojat e imagjinuara, dhe nĂ« tru, kjo ndodh nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n mĂ«nyrĂ« siç mĂ«sojmĂ« nga pĂ«rvojat reale”, pohon koordinatori i studimit Roland Benoit, profesor nĂ« Universitetin e Kolorados.

“Kjo nĂ«nkupton se imagjinata nuk Ă«shtĂ« pasive por pĂ«rkundrazi, ajo mund tĂ« formĂ«sojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive atĂ« qĂ« presim dhe atĂ« qĂ« zgjedhim”, shton ai.

NeuroshkencĂ«tarĂ«t e zbuluan kĂ«tĂ« nĂ« njĂ« eksperiment qĂ« pĂ«rfshinte 50 vullnetarĂ«, tĂ« cilĂ«ve iu kĂ«rkua tĂ« listonin 30 persona dhe t’i ndanin nĂ« tre grupe sipas faktit nĂ«se i konsideronin tĂ« kĂ«ndshĂ«m, neutralĂ« ose tĂ« pakĂ«ndshĂ«m.

Pjesëmarrësit më pas iu nënshtruan imazherisë funksionale të rezonancës magnetike për të monitoruar aktivitetin e trurit të tyre ndërsa ata imagjinonin intensivisht të kishin një përvojë pozitive ose negative me secilin prej personave neutralë.

Në fund të testit, pjesëmarrësit zhvilluan një preferencë për njerëzit me të cilët ishin argëtuar më shumë në imagjinatën e tyre, dhe në një test pasues, ata treguan se i vlerësonin më shumë ata.

Kjo i atribuohet aktivizimit të rajonit të trurit të quajtur striatum ventral, i cili rregullon gabimin në parashikimin e shpërblimit dhe punon në bashkëpunim me korteksin prefrontal dorso-medial, i përfshirë në ruajtjen e kujtimeve të individëve.

Rezultatet e këtij kërkimi mund të ofrojnë mënyra të reja për të adresuar problemet e shëndetit mendor, për të përmirësuar marrëdhëniet dhe madje për të rritur performancën e atletëve dhe muzikantëve./ a.jor.

The post FOKUS – TĂ« menduarit pozitivisht motivon zgjedhjet tona appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

FOKUS – Si vendos truri se cilat kujtime tĂ« ruajĂ«?

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: Arian Jorgaqi

MILANO, 6 dhjetor /ATSH-ANSA/ – Kujtimet mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme janĂ« rezultat i njĂ« mekanizmi nĂ« zhvillim tĂ« vazhdueshĂ«m. Kujtesa afatgjatĂ« rregullohet nga njĂ« rrjedhĂ« kohĂ«matĂ«sish molekularĂ« qĂ« aktivizohen nĂ« momente tĂ« ndryshme, madje edhe gjatĂ« periudhave tĂ« gjata kohore, dhe qĂ« vendosin nĂ«se njĂ« kujtim do tĂ« ruhet pĂ«rgjithmonĂ« apo do tĂ« fshihet.

Rezultatet e gjetura nga studimi i botuar nĂ« revistĂ«n ”Nature”, nĂ« koordinim me universitetin ”Rockefeller” nĂ« Nju Jork mund tĂ« na ndihmojnĂ« tĂ« kuptojmĂ« mĂ« mirĂ« çrregullimet e kujtesĂ«s si ato tĂ« shkaktuara nga sĂ«mundja e Alzheimerit.

Për shembull, mund të na lejojë të anashkalojmë zonat e dëmtuara të trurit dhe të drejtojmë kujtimet përmes qarqeve alternative.

Hulumtuesit e udhĂ«hequr nga Priya Rajasethupathy kĂ«rkuan t’u pĂ«rgjigjen pyetjeve themelore se si formohet kujtesa, duke vĂ«zhguar sjelljen e minjve nĂ« njĂ« sistem realiteti virtual dhe mĂ« pas duke studiuar mekanizmat nĂ« veprim nĂ« trurin e tyre, ndĂ«rsa ata formonin kujtime pak a shumĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme.

Të dhënat e mbledhura lejuan identifikimin e tre rregullatorëve kryesorë që veprojnë në zona të ndryshme të trurit.

Informacioni qĂ« duhet tĂ« mbahet mend fillimisht ruhet nĂ« zonĂ«n e trurit tĂ« quajtur hipokampus, ku aktivizohet kohĂ«matĂ«si i parĂ« molekular, i quajtur ”Camta 1”.

Pas njëfarë kohe, hyn në funksion kohëmatësi i dytë, Tcf4, i cili lejon ruajtjen e kujtesës dhe së fundmi, kohëmatësi Ash1l konsolidon më tej kujtesën afatgjatë.

Përveç hipokampusit, përfshihen edhe rajone të talamusit, i cili shërben si lidhje midis kujtimeve afatshkurtra dhe afatgjata, dhe korteksit anterior cingulate, shtëpia e kujtesës afatgjatë./  a.jor.

The post FOKUS – Si vendos truri se cilat kujtime tĂ« ruajĂ«? appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Goditja në tru/ Dy simptomat e papritura që duhet të na çojnë në spital

✇BoldNews
By: Brisi

Çrregullimet e papritura tĂ« tĂ« folurit dhe artikulimit janĂ« dy simptoma tipike tĂ« njĂ« goditjeje nĂ« tru. ShtrembĂ«rimi i gojĂ«s dhe i fytyrĂ«s tregon gjithashtu dĂ«mtime serioze tĂ« trurit. DobĂ«si e papritur e muskujve nĂ« njĂ« krah ose kĂ«mbĂ« me vĂ«shtirĂ«si nĂ« qĂ«ndrim dhe ecje, mpirje ose humbje tĂ« ndjesisĂ« nĂ« gjysmĂ«n e trupit, marramendje e papritur, tĂ« [
]

The post Goditja në tru/ Dy simptomat e papritura që duhet të na çojnë në spital appeared first on BoldNews.al.

↗

MJEKËSI – Gjumi i dobĂ«t mund ta plakĂ« trurin mĂ« shpejt

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: Admir Abule

LONDËR, 28  nĂ«ntor /ATSH/ – NjĂ« studim i ri me mbi 27 000 tĂ« rritur nĂ« BritaninĂ« e Madhe tregon se njerĂ«zit me cilĂ«si tĂ« dobĂ«t tĂ« gjumit kanĂ« tru qĂ« duket mĂ« i vjetĂ«r se mosha e tyre reale, sipas “The Independent”.

Studiuesit pĂ«rdorĂ«n mĂ« shumĂ« se 1 000 tregues nga skanimet MRI dhe njĂ« model inteligjence artificiale pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar “moshĂ«n e trurit”.

Rezultatet treguan se ata me zakone të dobëta gjumi kishin mesatarisht një vit plakje shtesë të trurit krahasuar me moshën kronologjike.

Studiuesit analizuan pesë faktorë të gjumit: kronotipin, kohëzgjatjen e gjumit, pagjumësinë, gërhitjen dhe përgjumjen gjatë ditës.

Duke i kombinuar kĂ«to nĂ« njĂ« “vlerĂ«sim tĂ« shĂ«ndetit tĂ« gjumit”, u zbulua se çdo ulje me njĂ« pikĂ« nĂ« kĂ«tĂ« vlerĂ«sim lidhej me rreth gjashtĂ« muaj plakje shtesĂ« tĂ« trurit.

Më problematikë rezultuan kronotipi i vonë dhe gjumi shumë i shkurtër ose shumë i gjatë.

Një tru që duket më i vjetër lidhet me rrezik më të lartë për rënie njohëse, demencë dhe sëmundje neurologjike.

Edhe pse një vit duket pak, ky ndryshim mund të grumbullohet me kalimin e kohës dhe të ndikojë dukshëm në shëndetin mendor dhe njohës të individit.

Një pjesë e lidhjes mes gjumit të dobët dhe plakjes së trurit mund të shpjegohet me inflamacionin.

Studimi gjeti se nivelet e larta të inflamacionit në gjak shpjegonin rreth 10% të efektit.

Inflamacioni mund të dëmtojë enët e gjakut, të rrisë grumbullimin e proteinave toksike dhe të përshpejtojë vdekjen e qelizave nervore.

Proceset e tjera përfshijnë dëmtimin e sistemit glinfatik , mekanizmi i pastrimit të mbetjeve në tru, i cili është më aktiv gjatë gjumit. Gjumi i dobët mund ta ngadalësojë këtë sistem, duke lejuar grumbullimin e substancave të dëmshme.

Për më tepër, gjumi i çrregullt lidhet me rrezik më të madh për diabet, obezitet dhe sëmundje të zemrës,të gjitha këto dëmtojnë trurin.

Mesazhi kryesor i studimit është i thjeshtë: zakonet e mira të gjumit janë të domosdoshme për shëndetin afatgjatë të trurit.

Ruajtja e një orari të rregullt gjumi, shmangia e ekraneve dhe kafeinës para gjumit dhe krijimi i një ambienti të qetë mund të ndihmojnë në ngadalësimin e plakjes së trurit dhe ruajtjen e funksioneve njohëse./   /Ad.Ab./

The post MJEKËSI – Gjumi i dobĂ«t mund ta plakĂ« trurin mĂ« shpejt appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

E pabesueshme: Shkencëtarët po krijojnë mikrorobota që lëvizin nëpër gjak për të parandaluar goditjen në tru

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


ShkencĂ«tarĂ«t e ETH ZĂŒrich kanĂ« zhvilluar mikrorobota mĂ« tĂ« vegjĂ«l se dy milimetra, tĂ« cilĂ«t mund tĂ« lĂ«vizin nĂ«pĂ«r enĂ«t e gjakut dhe tĂ« dĂ«rgojnĂ« barnat pikĂ«risht nĂ« zonĂ«n ku nevojiten, me qĂ«llim parandalimin ose trajtimin e goditjes nĂ« tru

Rezultatet janë publikuar në revistën prestigjioze Science. Edhe pse nuk janë testuar ende te njerëzit, robotët kanë treguar sukses të lartë në eksperimente te kafshë të mëdha, përfshirë derrat dhe delet, duke shënuar një hap të rëndësishëm drejt aplikimeve klinike.

Mikroroboti ka formën e një kapsule të vogël sferike dhe përbëhet nga një gel biokompatibël brenda të cilit vendosen barnat kundër mpiksjeve ose tumoreve. Ai përmban nanopjesëza oksidi hekuri, që e bëjnë të kontrollueshëm përmes fushave magnetike, si dhe elementë kontrasti që lejojnë monitorimin përmes rrezeve X.

Lëvizja e robotit drejtohet nga jashtë trupit me magnete të fuqishme, duke e bërë të mundur navigimin e tij në arterie, madje edhe kundër rrjedhës së gjakut. Kur arrin në vendin e bllokimit, aktivizohet një fushë magnetike me frekuencë të lartë që nxeht kapsulën, shkrijë gelin dhe liron ilaçin drejtpërdrejt në mpiksjen e gjakut.

Kjo teknologji konsiderohet revolucionare sepse mundëson administrim shumë më të saktë të ilaçeve dhe redukton ndjeshëm efektet anësore, të cilat shpesh shfaqen kur barnat shpërndahen në gjithë trupin.

Dërgimi i fokusuar i barit në vendin e problemit ul rrezikun e gjakderdhjes, toksicitetit sistemik dhe dëmtimit të indeve të shëndetshme, ndërsa rrit efikasitetin tek zona e mpiksjes. Ky është një përparim i veçantë, duke pasur parasysh që goditja në tru mbetet një nga shkaqet kryesore të vdekshmërisë dhe paaftësisë në nivel global, transmeton Telegrafi.

- YouTube www.youtube.com

Sfida mĂ« e madhe pĂ«r studiuesit ka qenĂ« navigimi i robotit nĂ« qarkullimin real tĂ« gjakut. Fabian Landers, autori kryesor i studimit, shpjegon se sistemi duhet tĂ« pĂ«rballojĂ« rrjedha tĂ« fuqishme dhe presione tĂ« mĂ«dha: “ËshtĂ« e jashtĂ«zakonshme sa shumĂ« gjak pompohet nĂ«pĂ«r enĂ«t tona dhe me çfarĂ« shpejtĂ«sie.”

Për ta zgjidhur këtë, ekipi zhvilloi tre strategji lëvizjeje: rrotullim pranë murit të enës ku rrjedha është më e qetë, tërheqje magnetike drejt destinacionit dhe lëvizje kundër rrjedhës. Në testimet laboratorike, robotët kanë arritur shpejtësi deri në 4 mm/s, çka tregon potencial të madh për funksionim në kushte reale biologjike.

Fazat e ardhshme parashikojnë testime të zgjeruara te kafshët e mëdha, vlerësim të sigurisë së materialeve dhe fushave magnetike, si dhe përgatitje për miratime rregullatore që duhet të paraprijnë provat klinike te njeriu. Përtej goditjes në tru, teknologjia mund të përdoret në trajtimin e tumoreve, infeksioneve të lokalizuara dhe bllokimeve të tjera vaskulare.

Nëse arrin në aplikim klinik, kjo teknologji mund të transformojë mënyrën se si administrohen ilaçet në trup, duke hapur një epokë të re të mjekësisë precize. /Telegrafi/

↗

Si ta dalloni marramendjen që paralajmëron goditjen në tru

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Truri reagon ndaj mungesës së oksigjenit me shenja delikate, që shpesh i ngatërrojmë me lodhje ose stres. Njohja e tyre në kohë mund të parandalojë dëmtimin e përhershëm të qelizave nervore

Ndjenja e papritur e humbjes së ekuilibrit, shpesh e shoqëruar me përzierje, lëkundje ose ndjesinë sikur gjithçka rrotullohet, është pasojë e dëmtimit të strukturave në trungun e trurit ose në trurin e vogël.

Marramendja është një simptomë e shpeshtë dhe shpesh e nënvlerësuar, që mund të jetë e padëmshme, por edhe shenjë e një çrregullimi serioz neurologjik. Veçanërisht është e rëndësishme të njihet marramendja si simptomë e goditjes në tru.

Kur marramendja është shenjë e goditjes në tru

Ndërsa në situatat e përditshme shfaqet si një shqetësim kalimtar, në disa raste marramendja mund të sinjalizojë fillimin e një goditjeje në tru, sidomos kur shoqërohet me shenja të tjera neurologjike dhe kur shfaqet papritur, pa ndonjë shkak të qartë të jashtëm.

GjatĂ« fazĂ«s akute tĂ« marramendjes sĂ« shkaktuar nga goditja nĂ« tru, personi humbet aftĂ«sinĂ« pĂ«r t’u lĂ«vizur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur. Kjo ndjenjĂ« e menjĂ«hershme e humbjes sĂ« ekuilibrit, e shoqĂ«ruar me pĂ«rzierje, lĂ«kundje ose ndjesinĂ« sikur gjithçka rrotullohet, Ă«shtĂ« pasojĂ« e dĂ«mtimit tĂ« strukturave tĂ« trungut tĂ« trurit ose trurit tĂ« vogĂ«l, pjesĂ«t qĂ« janĂ« pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r koordinimin e lĂ«vizjeve dhe ruajtjen e stabilitetit trupor, transmeton Telegrafi.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« marramendja qendrore

Në dallim nga marramendjet kalimtare të shkaktuara nga çrregullime të veshit, si marramendja pozicionale beninje (BPPV) apo sëmundja e Menierit, marramendja qendrore që shoqëron goditjen në tru zgjat më shumë, nga 20 minuta deri në 24 orë. Zakonisht ajo shfaqet së bashku me simptoma të tjera neurologjike: shikim të dyfishtë, dobësi në gjymtyrë, vështirësi në të folur ose paqëndrueshmëri gjatë ecjes.

Ky lloj marramendjeje nuk duhet ngatërruar me sulmet ishemike kalimtare (TIA), të cilat zgjasin më shkurt dhe kalojnë pa dëmtime të përhershme. Në rastin e goditjes në tru, marramendja shoqërohet me dëmtim të përhershëm të funksionit të pjesës së trurit që preket nga mungesa e qarkullimit të gjakut.

Faktorë të tjerë rreziku: marramendja, hipertensioni, diabeti


Vlerësimi i gjendjes së pacientit në këto raste përfshin analizimin e faktorëve të rrezikut: presionit të lartë të gjakut, diabetit, niveleve të larta të yndyrave në gjak dhe duhanpirjes, si dhe përcaktimin e mekanizmit të goditjes, nëse ka ndodhur për shkak të trombozës, embolisë apo çrregullimeve të tjera vaskulare.

Pikërisht për këtë arsye, çdo marramendje e papritur dhe e fortë, që e bën të pamundur ecjen e pavarur, është shenjë alarmi dhe kërkon vlerësim mjekësor urgjent. Njohja në kohë e këtij simptomi mund të jetë vendimtare për të parandaluar pasojat e përhershme të goditjes në tru dhe për të shpëtuar jetën.

Simptoma të tjera të goditjes në tru

Përveç marramendjes, mund të shfaqen edhe këto shenja:

  • dobĂ«si ose mpirje e papritur e fytyrĂ«s, krahut ose kĂ«mbĂ«s, zakonisht nĂ« njĂ«rĂ«n anĂ« tĂ« trupit
  • çrregullim i tĂ« folurit (vĂ«shtirĂ«si nĂ« shqiptim, tĂ« folur tĂ« pakuptueshĂ«m ose pamundĂ«si pĂ«r tĂ« kuptuar tĂ« tjerĂ«t)
  • humbje e menjĂ«hershme e shikimit nĂ« njĂ« ose tĂ« dy sytĂ«, ose shikim i dyfishtĂ« (diplopi)
  • humbje ekuilibri, pasiguri gjatĂ« ecjes, pengim ose anuesje nĂ« njĂ«rĂ«n anĂ«
  • dhimbje koke e papritur dhe shumĂ« e fortĂ«, pa shkak tĂ« njohur
  • konfuzion, çorientim ose humbje vetĂ«dijeje.

Këto shenja, sidomos kur shfaqen së bashku me marramendje akute, kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme mjekësore.

Çdo minut Ă«shtĂ« i çmuar - diagnostikimi i shpejtĂ« dhe trajtimi nĂ« kohĂ« mund tĂ« parandalojnĂ« dĂ«mtimet e pĂ«rhershme tĂ« trurit dhe tĂ« rrisin ndjeshĂ«m shanset pĂ«r shĂ«rim. /Telegrafi/

↗

E pabesueshme! Birra mund t’ju bĂ«jĂ« mĂ« tĂ« zgjuar!

✇Icon Style
By: gaze tare

Një studim i vitit 2015 nga Universiteti i Granadas ka treguar se konsumimi i moderuar i birrës mund të ketë efekte pozitive në shëndetin e trurit. Sipas studimit, burra që pinë 1-2 gota birrë në ditë dhe gra që pinë një gotë në ditë mund të përfitojnë nga përmirësimi i qarkullimit të gjakut dhe reduktimi i inflamacionit në tru.

Sekreti qëndron tek polifenolët, komponime natyrale që gjenden edhe në verë të kuqe dhe çokollatë të errët. Këto substanca mund të ndihmojnë në rritjen e neuroneve të reja dhe të mbrojnë qelizat e trurit nga dëmtimi. Polifenolët gjenden më shumë në birrat e errëta, si stauti dhe porteri, duke i bërë ato opsione më të pasura për përfitime të mundshme kognitive.

Ekspertët theksojnë se efektet pozitive vijnë vetëm nga konsumi i moderuar. Konsumi i tepërt i alkoolit është i dëmshëm dhe mund të sjellë probleme serioze shëndetësore, duke përfshirë dëmtim të trurit dhe sëmundje të zemrës.

Kjo zbulim sjell njĂ« perspektivĂ« interesante mbi mĂ«nyrĂ«n se si pijet e njohura mund tĂ« ndikojnĂ« nĂ« shĂ«ndetin mendor. Edhe pse nuk Ă«shtĂ« njĂ« “pĂ«rrallĂ« magjike”, birra e moderuar mund tĂ« ketĂ« njĂ« rol tĂ« vogĂ«l, por tĂ« dobishĂ«m, nĂ« mirĂ«qenien e trurit.

Ekspertët këshillojnë që konsumuesit të respektojnë kufijtë e moderimit dhe të kombinojnë pijet me një stil jetese të shëndetshëm, përfshirë ushqimin e balancuar dhe aktivitetin fizik.

The post E pabesueshme! Birra mund t’ju bĂ«jĂ« mĂ« tĂ« zgjuar! appeared first on iconstyle.al.

↗

FOKUS – IA deshifron trurin duke shndĂ«rruar mendimet nĂ« tekst

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: Arian Jorgaqi

TIRANË, 8 nĂ«ntor /ATSH/ – NjĂ« teknikĂ« imazherie joinvazive mund ”tĂ« pĂ«rkthejĂ«â€ mendimet e tua nĂ« fjali, sipas revistĂ«s ”Nature”.

Leximi i mendjes së një personi duke përdorur një regjistrim të aktivitetit të trurit tani është një hap më afër realitetit.

Kjo teknikë e re gjeneron fjali përshkruese të asaj që një person po sheh ose përfytyron në mendjen e tij duke përdorur një lexim të aktivitetit të tij të trurit, me një saktësi mbresëlënëse.

Teknika ofron gjithashtu të dhëna se si truri përfaqëson botën përpara se mendimet të shprehen në fjalë.

Dhe mund të jetë në gjendje të ndihmojë njerëzit me vështirësi gjuhësore, të tilla si ato të shkaktuara nga goditjet në tru, të komunikojnë më mirë.

Studiuesit kanë qenë në gjendje të parashikojnë me saktësi se çfarë po sheh ose dëgjon një person duke përdorur aktivitetin e trurit të tyre për më shumë se një dekadë.

Por, deshifrimi i interpretimit të trurit të përmbajtjes komplekse, siç janë videot e shkurtra ose format abstrakte, ka rezultuar të jetë më i vështirë./  a.jor.

The post FOKUS – IA deshifron trurin duke shndĂ«rruar mendimet nĂ« tekst appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Studim i ri: Truri ynĂ« arrin kulmin mendor nĂ« moshĂ«n 55–60 vjeç

✇Icon Style
By: gaze tare

Një studim i ri nga Universiteti i Australisë Perëndimore ka përmbysur bindjen e zakonshme se mprehtësia mendore bie me kalimin e moshës. Sipas kërkuesve, performanca njohëse arrin kulmin jo në rini, por midis moshës 55 dhe 60 vjeç, duke përfaqësuar periudhën më të fortë për arsyetim, vendimmarrje dhe zgjidhje të problemeve komplekse.

Studiuesi kryesor, Dr. Gilles Gignac, e pĂ«rshkruan kĂ«tĂ« fazĂ« si “pikĂ«n ideale” tĂ« ekuilibrit mes pĂ«rvojĂ«s, njohurive dhe stabilitetit emocional. “ËshtĂ« koha tĂ« mos e shohim moshĂ«n e mesme si fillimin e rĂ«nies, por si kulmin e pjekurisĂ« mendore,” tha ai.

Duke analizuar tĂ« dhĂ«nat nga dhjetĂ«ra kĂ«rkime, ekipi pĂ«rfshiu 16 tipare njohĂ«se e tĂ« personalitetit, si kujtesa, arsyetimi moral, inteligjenca emocionale dhe “PesĂ« tiparet e mĂ«dha”, ekstraversioni, ndĂ«rgjegjja, hapja, pĂ«lqyeshmĂ«ria dhe stabiliteti emocional. Rezultatet treguan se funksioni i pĂ«rgjithshĂ«m mendor rritet gradualisht gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«s sĂ« tĂ« rriturve, arrin kulmin nĂ« fund tĂ« tĂ« 50-ave dhe mbetet i qĂ«ndrueshĂ«m deri nĂ« fillim tĂ« tĂ« 60-ave.

Tipare të caktuara, si ndërgjegjshmëria dhe arsyetimi moral, madje vazhdojnë të përmirësohen edhe pas moshës 65 vjeç. Kjo shpjegon pse, sipas autorëve, personat më të përshtatshëm për role lidershipi apo vendimmarrjeje të lartë shpesh janë midis 55 dhe 60 vjeç.

Në përfundim, studimi sugjeron se mosha e mesme nuk është fillimi i rënies, por periudha ku përvoja dhe mençuria arrijnë bashkë kulmin e tyre intelektual.

The post Studim i ri: Truri ynĂ« arrin kulmin mendor nĂ« moshĂ«n 55–60 vjeç appeared first on iconstyle.al.

↗

Kim Kardashian tregon për herë të parë diagnozën tronditëse

✇Icon Style
By: gaze tare

Kim Kardashian ka zbuluar se është diagnostikuar me një aneurizëm në tru, të cilin ajo pretendon se është për shkak të stresit të madh të shkaktuar nga divorci i saj i stuhishëm nga Kanye West.

Biznesmenja 45-vjeçare dhe themeluesja e SKIMS e ndau informacionin me motrĂ«n e saj, Kourtney, nĂ« premierĂ«n e sezonit tĂ« shtatĂ« tĂ« “Keeping Up with the Kardashians”.

MĂ« konkretisht, Kardashian tha se mjekĂ«t gjetĂ«n njĂ« aneurizĂ«m “tĂ« vogĂ«l” nĂ« trurin e saj pas njĂ« rezonance magnetike. NĂ« episod, Kourtney tregohet e tronditur nga njoftimi, ndĂ«rsa Kim mĂ« vonĂ« tregohet duke hyrĂ« nĂ« rezonancĂ« magnetike. Ajo tha se sipas mjekĂ«ve, aneurizma u shkaktua nga stresi intensiv.

NĂ« “Keeping Up With The Kardashians “, Kim foli hapur pĂ«r divorcin e saj tĂ« vĂ«shtirĂ« nga Kanye West ndĂ«rsa po bĂ«nte njĂ« rezonancĂ« magnetike. Pak mĂ« vonĂ«, ylli i reality show-t duket se shpĂ«rthen nĂ« lot ndĂ«rsa flet nĂ« telefon dhe pyet me dĂ«shpĂ«rim: “Pse po ndodh kjo?”

Aneurizmat e trurit – Simptomat e rrezikshme dhe teknikat e trajtimit

Aneurizmat cerebrale janë zgjerime patologjike të arterieve cerebrale dhe ndodhin më shpesh, sipas neurokirurgut, Alexandros Andreou, në bifurkacionet e arterieve të mëdha, të cilat ndodhen në bazën e trurit. Shfaqja e aneurizmave vlerësohet në 1-5% në popullatën e përgjithshme, më shpesh midis moshës 35 dhe 60 vjeç (gratë me burrat 3:2).

Muri i aneurizmave është i hollë dhe i brishtë, duke rezultuar në këputjen e tyre dhe shfaqjen e hemorragjisë, më së shpeshti subaraknoide. Vetëm 0.25% e aneurizmave vlerësohet se përfundimisht shkaktojnë hemorragji. Frekuenca e hemorragjisë subaraknoide varion nga 2 në 22.5 raste për 100,000 njerëz në vit.

Faktorë rëndues

Pirja e duhanit dhe hipertensioni arterial janë faktorë rreziku për formimin e aneurizmave, si dhe për këputjen e tyre. Gjithashtu, abuzimi me alkoolin dhe historia familjare, si dhe sëmundje të ndryshme trashëgimore ose të tjera shoqërohen më shpesh me aneurizmat cerebrale. Ekzistojnë prova të forta se ushtrimet sistematike dhe adoptimi i një stili jetese të shëndetshëm kontribuojnë ndjeshëm në uljen e frekuencës së zhvillimit dhe këputjes së aneurizmave.

Si manifestohen ato?

Manifestimi mĂ« serioz i aneurizmave cerebrale Ă«shtĂ« hemorragjia subaraknoide. Ajo zakonisht paraqitet me njĂ« fillim akut tĂ« dhimbjes sĂ« fortĂ« tĂ« kokĂ«s, e cila shpesh pĂ«rshkruhet nga pacientĂ«t si “dhimbja e kokĂ«s mĂ« e keqe e jetĂ«s sime”. PĂ«rveç kĂ«saj, njĂ« pĂ«rqindje e madhe e pacientĂ«ve (10%) vdesin para se tĂ« arrijnĂ« nĂ« spital, ndĂ«rsa tĂ« tjerĂ«t paraqiten me simptoma tĂ« rĂ«nda neurologjike. HemorragjitĂ« e rĂ«nda kanĂ« njĂ« shkallĂ« tĂ« lartĂ« vdekshmĂ«rie dhe paaftĂ«sie.

NjĂ« pĂ«rqindje nĂ« rritje e aneurizmave tani gjenden para se tĂ« shpĂ«rthejnĂ«. Diagnoza e kĂ«tyre aneurizmave, tĂ« cilat quhen “tĂ« parupturuara”, bĂ«het gjatĂ« hetimit tĂ« gjakderdhjes nga njĂ« aneurizĂ«m tjetĂ«r (30%), ose gjatĂ« hetimit tĂ« njĂ« gjendjeje tjetĂ«r patologjike qĂ« nuk lidhet me aneurizmĂ«n (dhimbje koke, kriza, marramendje, etj.). MadhĂ«sia, forma dhe vendndodhja lidhen me mundĂ«sinĂ« e shpĂ«rthimit tĂ« njĂ« aneurizme tĂ« parupturuar. Aneurizmat e vogla kanĂ« mĂ« pak gjasa tĂ« gjakosen.

Në disa raste (10-15%), aneurizmat e parupturuara mund të rriten në madhësi dhe të shkaktojnë simptoma për shkak të presionit mbi trurin ose nervat kranial.

The post Kim Kardashian tregon për herë të parë diagnozën tronditëse appeared first on iconstyle.al.

↗

Shkenca flet: Pse truri i burrave plaket më shpejt se ai i grave?

✇Icon Style
By: gaze tare

Një studim i ri, i publikuar në Proceedings of the National Academy of Sciences, ka zbuluar se truri i burrave tkurret më shpejt se ai i grave ndërsa plaken. Megjithatë, ky ndryshim nuk shpjegon pse gratë kanë ende më shumë gjasa të preken nga sëmundja e Alzheimerit, theksojnë autorët.

Studiuesit analizuan mbi 12,000 skanime tĂ« trurit nga afro 5,000 persona tĂ« shĂ«ndetshĂ«m, tĂ« moshave nga 17 deri nĂ« 95 vjeç. Çdo pjesĂ«marrĂ«s iu nĂ«nshtrua tĂ« paktĂ«n dy skanimeve MRI pĂ«r tĂ« matur ndryshimet nĂ« vĂ«llimin e trurit gjatĂ« kohĂ«s.

Sipas autores kryesore të studimit, Anne Ravndal nga Universiteti i Oslos, qëllimi ishte të kuptohej nëse ndryshimet në tru gjatë plakjes ndodhin ndryshe te burrat dhe gratë, duke qenë se mosha është faktori kryesor i rrezikut për Alzheimerin.

Rezultatet treguan se truri i burrave tkurret më shpejt, veçanërisht në rajonet që lidhen me kujtesën, emocionet dhe përpunimin shqisor, si hipokampusi dhe zona parahipokampale. Në të kundërt, truri i grave ruan më shumë stabilitet, edhe pse u vu re një zmadhim i lehtë në barkushet (hapësirat e mbushura me lëngje të trurit).

Sipas Ravndal, kjo tregon se plakja normale nuk mjafton për të shpjeguar diferencat gjinore në rastet e Alzheimerit. Ajo sugjeron se faktorë si jetëgjatësia, ndryshimet hormonale apo sjellja ndaj kujdesit shëndetësor mund të ndikojnë gjithashtu.

Studimi nuk përfshiu persona me demencë, prandaj nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar mekanizmat e saktë.

The post Shkenca flet: Pse truri i burrave plaket më shpejt se ai i grave? appeared first on iconstyle.al.

↗

Njihuni me ushqimet që luftojnë plakjen e trurit

✇Icon Style
By: gaze tare

Hulumtimet e fundit kanĂ« nxjerrĂ« nĂ« pah njĂ« pĂ«rparim tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« fushĂ«n e shĂ«ndetit tĂ« trurit dhe parandalimit tĂ« çrregullimeve si SĂ«mundja e Alzheimerit. NjĂ« studim i publikuar sĂ« fundmi nĂ« American Journal of Clinical Nutrition zbuloi se njĂ« dietĂ« mesdhetare e pĂ«rforcuar me pĂ«rbĂ«rĂ«s “jeshil”, siç Ă«shtĂ« çaji jeshil, ishte e lidhur me njĂ« ngadalĂ«sim tĂ« dĂ«mtimeve tĂ« strukturĂ«s sĂ« trurit.

ÇfarĂ« pĂ«rfshinte studimi?
Studimi i njohur si DIRECT PLUS ishte i gjatë, 18 muaj, në të cilin u përfshinë rreth 284 persona me obezitet abdominal dhe dislipidemi (mesatarisht 51 vjeç, BMI=31.2).

Pjesëmarrësit u ndanë në tre grupe:

  • NjĂ« grup qĂ« ndoqi udhĂ«zimet standarde pĂ«r ushqim tĂ« shĂ«ndetshĂ«m.
  • NjĂ« grup qĂ« ndoqi njĂ« dietĂ« tradicionale mesdhetare (me reduktim tĂ« mishit tĂ« kuq, konsum tĂ« shpendĂ«ve/peshkut, mĂ« pak karbohidrate tĂ« thjeshta).
  • NjĂ« grup qĂ« ndoqi njĂ« dietetĂ« mesdhetare “e gjelbĂ«r”: e njĂ«jta bazĂ« mesdhetare, por me shtesĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«sish tĂ« pasur me polifenole – si çaji jeshil (3‑4 kupa nĂ« ditĂ«), dhe “Mankai” (njĂ« bimĂ« lundruese, Wolffia globosa), si dhe konsum mĂ« i ulĂ«t i mishit tĂ« kuq/pĂ«rpunuar.

ÇfarĂ« u zbulua?

  • Grupi me dietĂ«n e gjelbĂ«r tregoi njĂ« ngadalĂ«sim tĂ« dukshĂ«m tĂ« atrofisĂ« sĂ« trurit (mĂ« pak tkurrje tĂ« hipokampit dhe zgjerim tĂ« ventrikujve lateralĂ«) krahasuar me grupin standard tĂ« dietĂ«s.
  • PĂ«rmirĂ«simi i kontrollit tĂ« sheqerit nĂ« gjak (HbA1c, HOMA‑IR) dhe reduktimi i inflamacionit ishin tĂ« ndĂ«rlidhura me rezultatet mĂ« tĂ« mira nĂ« strukturĂ«n e trurit.
  • Konsumi mĂ« i lartĂ« i çajit jeshil, Mankai dhe arra (nĂ« tĂ« gjitha grupet mesdhetare) ishte i lidhur me ngadalĂ«sim mĂ« tĂ« madh tĂ« plakjes sĂ« trurit.

Pse është kjo e rëndësishme?
Truri ynë plak gradualisht: humbje neuronesh, tkurrje të hipokampit, zgjerim të hapësirave ventrikulare janë shenja të plakjes së trurit dhe janë të lidhura me rritjen e rrezikut për sëmundje neurodegjenerative si Alzheimeri. Studimi tregon se me ndërhyrje ushqimore relativisht të lehta mund të ndikojmë në këtë proces.
Sipas raportimeve tĂ« institucioneve si Harvard T.H. Chan School of Public Health, rezultatet sugjerojnĂ« se “njĂ« dietĂ« mesdhetare e pĂ«rforcuar me pĂ«rbĂ«rĂ«s ‘jeshil’ mund tĂ« ngadalĂ«sojĂ« plakjen e trurit”.

ÇfarĂ« mund tĂ« bĂ«jmĂ« nĂ« praktikĂ«?

  • TĂ« adoptojmĂ« bazĂ«n e dietĂ«s mesdhetare: konsum i lartĂ« i perimeve, frutave, arrave, vaj ulliri ekstra i virgjĂ«r; pĂ«rdorim i peshkut/shpendĂ«ve nĂ« vend tĂ« mishit tĂ« kuq, dhe konsum i karbohidrateve tĂ« thjeshta tĂ« reduktuar.
  • TĂ« shtojmĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«s tĂ« pasur me polifenole: tĂ« paktĂ«n disa kupa çaj jeshil nĂ« ditĂ«, arra, dhe sa mĂ« shumĂ« “ushqime jeshile” pa mish tĂ« kuq/pĂ«rpunuar.
  • TĂ« kujdesemi pĂ«r kontrollin e sheqerit nĂ« gjak dhe faktorĂ«t e tjerĂ« metabolikĂ« (presioni, kolesteroli) sepse kĂ«ta janĂ« ndĂ«rmjetĂ«s tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r shĂ«ndetin e trurit.
  • TĂ« shohim kĂ«tĂ« si njĂ« strategji parandalimi, jo si njĂ« “kurĂ«â€ pĂ«r çrregullime si Alzheimeri, por si njĂ« mjet i pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r tĂ« ruajtur shĂ«ndetin njohĂ«s gjatĂ« plakjes.

The post Njihuni me ushqimet që luftojnë plakjen e trurit appeared first on iconstyle.al.

↗

Një fyerje e vetme mund të jetojë 20 vite në mendjen tënde, ndërsa një kompliment zhduket për 30 ditë!

✇Icon Style
By: gaze tare

Një studim i ri tregon se truri i njeriut mban mend fyerjet dhe kritikat për shumë më gjatë sesa komplimentet dhe fjalët e mira. Fjalët negative, për shkak të reagimeve më të forta hormonale dhe nervore që shkaktojnë, mbesin në mendje për vite të tëra, ndonëse lavdërimet shpesh zhduken pas një muaji.

Truri është i ndërtuar për të mbrojtur individin, dhe në këtë proces, kujton më fort emocionet negative, pasi ato shërbejnë si sinjale të mundshme rreziku. Kjo është arsyeja pse një fyerje mund të të mbetet në mendje për dekada, ndërsa një kompliment i thjeshtë, i konsideruar si një sinjal i sigurt, harrohet shpejt.

Ekspertët thonë se emocionet negative aktivizojnë një përgjigje më të fortë nga truri dhe trupi, duke bërë që fjalët e këqija të jenë më të dukshme dhe më të mbërthyera në kujtesë. Përkundrazi, komplimentet shpesh i përjetojmë si një formë sigurie, prandaj nuk i mbajmë mend për një kohë të gjatë.

Një pjesë e rëndësishme e këtyre studimeve thekson rëndësinë e kujdesit ndaj vetes dhe të tjerëve, duke pasur parasysh se fjalët kanë peshë dhe mund të ndikojnë në mendjen dhe emocionet tona për vite të tëra.

Kujdesi emocional dhe një komunikim më pozitiv mund të ndihmojnë për të krijuar një mjedis më mbështetës dhe më të shëndetshëm për të gjithë.

The post Një fyerje e vetme mund të jetojë 20 vite në mendjen tënde, ndërsa një kompliment zhduket për 30 ditë! appeared first on iconstyle.al.

↗

PSIKOLOGJI – Bullizmi njĂ« ”plagĂ«â€ nĂ« tru qĂ« nuk shĂ«rohet kurrĂ«

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: Oliver Serani

UDINE, 10 tetor /ATSH/ – Ashtu si shpĂ«rthimet e fishekzjarrĂ«ve ose zhurmat e pjatave kur thyen, edhe bullizmi mund tĂ« “rizgjojĂ«â€ gjendje alarmante dhe ankthe tek viktimat qĂ« e vuajnĂ« atĂ«, madje edhe shumĂ« vite pas pĂ«rvojĂ«s sĂ« tmerrshme, shkruan salute.eu.

”Ky lloj çrregullimi i stresit posttraumatik aktivizon gjendjen  emocionale tĂ« trurit si dhe sistemet autonome tĂ« reagimit ndaj kĂ«rcĂ«nimeve”, deklarojnĂ« studiuesit e universiteteve tĂ« TurqisĂ« dhe FinlandĂ«s tĂ« cilĂ«t kryen studimet dhe i botuan ato nĂ« ”Journal of Neuroscience”.

“Rezultatet na tregojnĂ« se sa tĂ« thella mund tĂ« jenĂ« plagĂ«t dhe shenjat e njĂ« viktime tĂ« bullizmit”, komenton Matteo Balestrieri, ish-profesor i PsikiatrisĂ« nĂ« Universitetin e Udines.

“Ngacmimi mund tĂ« gjenerojĂ« trauma, dhe ata qĂ« e kanĂ« vuajtur atĂ« janĂ« mĂ« tĂ« ndjeshĂ«m pĂ«r ta kujtuar atĂ«, edhe nĂ«se kanĂ« kaluar vite”, shpjegon Balestrieri.

”ËshtĂ« si njĂ« plagĂ« gjithmonĂ« e hapur dhe tĂ« dĂ«shmosh diçka tĂ« tillĂ« Ă«shtĂ« si t’i hedhĂ«sh kripĂ«, duke e bĂ«rĂ« tĂ« digjet edhe mĂ« shumĂ«â€, shton ai.   /os/

The post PSIKOLOGJI – Bullizmi njĂ« ”plagĂ«â€ nĂ« tru qĂ« nuk shĂ«rohet kurrĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Neuroshkenca tregon: Çdo akt i vetĂ«kontrollit forcon njĂ« tru mĂ« tĂ« balancuar

✇Icon Style
By: gaze tare

Shkencëtarët kanë zbuluar se sa herë që qëndrojmë të qetë dhe kontrollojmë zemërimin, ne në fakt po i japim trurit mundësinë të rritet dhe të bëhet më i balancuar. Ky proces është i njohur si neuroplastika, aftësia e trurit për të krijuar dhe modifikuar lidhje të reja neurale në përgjigje të përvojave dhe veprimeve tona.

Një studim i vitit 2015 nga Universiteti i Kalifornisë tregoi se duke u rezistuar impulseve të zemërimit, truri forcon rrugët neurale që lidhen me vetëkontrollin dhe empatin, duke dobësuar ato që janë të lidhura me agresionin. Kjo ndihmon në zhvillimin e një truri më të qëndrueshëm dhe më empatik, duke na bërë të aftë të reagojmë në mënyrë më të matur dhe të kontrolluar në situata të vështira.

Kur ne mbajmë zemërimin nën kontroll, ne aktivizojmë korteksin prefrontal, pjesën e trurit që është përgjegjëse për rregullimin emocional dhe marrjen e vendimeve. Kjo është arsyeja pse çdo herë që reagojmë me qetësi, forcojmë aftësinë për të menduar më qartë dhe për të vepruar me dashuri dhe mirëkuptim, në vend të agresivitetit.

Përfundimisht, neuroplastika ndihmon në ndërtimin e një truri që është më i qetë, më i aftë për të menaxhuar stresin dhe për të krijuar lidhje më të shëndetshme me të tjerët. Ky proces është një mundësi e jashtëzakonshme për çdo individ që dëshiron të rritet emocionalisht dhe të bëhet më i qëndrueshëm në jetën e përditshme.

The post Neuroshkenca tregon: Çdo akt i vetĂ«kontrollit forcon njĂ« tru mĂ« tĂ« balancuar appeared first on iconstyle.al.

↗

Grupi i gjakut mund të ndikojë në rrezikun e goditjes në tru në moshë të re, zbulon një studim i ri

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Një studim i ri ka zbuluar se grupi i gjakut mund të ndikojë në rrezikun për të pësuar goditje në tru (insult), duke treguar se mënyra se si është ndërtuar biologjikisht trupi ynë ndikon drejtpërdrejt në shëndet

Që në vitin 2022 ishte vërejtur lidhja mes grupit të gjakut dhe rrezikut për goditje në tru, por hulumtimet e fundit e kanë thelluar edhe më shumë këtë njohuri.

Grupi i gjakut dhe rreziku nga goditja në tru

Ndoshta jeni të njohur me grupet e gjakut A, B, AB dhe O, të cilat përcaktohen nga prania e markuesve kimikë (antigjeneve) në sipërfaqen e qelizave të kuqe të gjakut. Edhe brenda këtyre grupeve kryesore ekzistojnë nënvariante të vogla, të shkaktuara nga mutacione gjenetike.

NĂ« kĂ«tĂ« studim, shkencĂ«tarĂ«t analizuan tĂ« dhĂ«nat nga 48 hulumtime gjenetike, qĂ« pĂ«rfshinin rreth 17.000 pacientĂ« me goditje nĂ« tru dhe afro 600.000 persona pa histori tĂ« tillĂ«. TĂ« gjithĂ« pjesĂ«marrĂ«sit ishin tĂ« moshĂ«s 18–59 vjeç.

Rezultatet zbuluan një lidhje të qartë midis gjenit që përcakton nënvariantin A1 të grupit të gjakut dhe rrezikut të shtuar për goditje në tru në moshë të re.

Sipas studimit, personat me grupin e gjakut A kishin 16% rrezik më të lartë për të pësuar goditje në tru para moshës 60 vjeç, ndërsa ata me grupin O1 kishin 12% rrezik më të ulët, raporton Science Alert, përcjell Telegrafi.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se ky rrezik shtesë është i vogël dhe nuk kërkon shqetësim apo kontrolle më të shpeshta mjekësore.

“Ende nuk e dimĂ« saktĂ«sisht pse grupi A bart njĂ« rrezik mĂ« tĂ« lartĂ«â€, thotĂ« Dr. Steven Kittner, neurolog vaskular nĂ« Universitetin e Maryland-it.

“Ndoshta lidhet me faktorĂ«t e koagulimit tĂ« gjakut, si trombocitet, qelizat qĂ« mbulojnĂ« enĂ«t e gjakut dhe proteinat e tjera qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« formimin e mpiksjeve.”

ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ« kjo nĂ« praktikĂ«

Edhe pse rezultatet mund të tingëllojnë shqetësuese, ato duhen parë në kontekst. Në Shtetet e Bashkuara, çdo vit ndodhin rreth 800.000 goditje në tru, dhe rreth 75% e tyre tek personat mbi 65 vjeç. Rreziku pothuajse dyfishohet çdo dhjetë vjet pas moshës 55 vjeç.

Pjesëmarrësit në studim jetonin në Amerikën e Veriut, Evropë, Japoni, Pakistan dhe Australi, ndërsa personat me origjinë jo-evropiane përbënin vetëm 35% të kampionit. Studiuesit theksojnë se hulumtimet e ardhshme me popullata më të larmishme mund të ndihmojnë në kuptimin më të saktë të këtyre gjetjeve.

Një analizë tjetër interesante tregoi se rreziku i shtuar te grupi A lidhet vetëm me goditjet e hershme, ndërsa goditjet që ndodhin pas moshës 60 vjeç kanë shpesh mekanizma të ndryshëm, më së shumti të lidhur me aterosklerozën.

Po ashtu, studimi vuri re se personat me grupin e gjakut B kishin rreth 11% rrezik më të lartë për goditje në tru, pavarësisht moshës.

Lidhja me sëmundjet kardiovaskulare

Hulumtime të mëparshme kanë treguar se gjenet e sistemit ABO, që përcaktojnë grupin e gjakut, mund të lidhen me kalcifikimin e arterieve koronare dhe rrezikun më të lartë për infarkt në zemër.

Gjithashtu, variantet gjenetike A dhe B janë lidhur me një rrezik pak më të lartë për trombozë venoze (mpiksje gjaku në venat e thella).

Ky studim, i botuar në revistën Neurology, ofron një vlerë të çmuar shkencore për të kuptuar ndikimin e gjeneve në shëndetin e zemrës dhe enëve të gjakut.

Megjithatë, autorët theksojnë se nevojiten kërkime të mëtejshme për të shpjeguar plotësisht mekanizmat që rrisin rrezikun e goditjes në tru tek disa grupe gjaku. /Telegrafi/

↗

PĂ«r shkak tĂ« kĂ«tij gabimi, kur pimĂ« kafe, kemi mĂ« shumĂ« sulme nĂ« zemĂ«r dhe goditje nĂ« tru – mund tĂ« jetĂ« fatale

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


ÇfarĂ« gabimi bĂ«jmĂ« mĂ« shpesh nĂ« mĂ«ngjes – dhe pse mund tĂ« jetĂ« fatal pĂ«r shĂ«ndetin

NjĂ« nga gabimet mĂ« tĂ« zakonshme qĂ« bĂ«jmĂ« nĂ« rutinĂ«n e mĂ«ngjesit Ă«shtĂ« fillimi i ditĂ«s me kafe, nĂ« vend qĂ« t’i japim trupit ujĂ«. ShumĂ«kush nuk e kupton se ky zakon i pĂ«rditshĂ«m, i padĂ«mshĂ«m nĂ« dukje, mund tĂ« rrisĂ« ndjeshĂ«m rrezikun pĂ«r sulme nĂ« zemĂ«r dhe goditje nĂ« tru.

Pse ndodh kjo?

Në orët e para të mëngjesit, gjaku është më i trashë, për shkak të mungesës së lëngjeve gjatë natës. Pikërisht për këtë arsye, sipas studimeve kardiologjike, shumica e infarkteve dhe goditjeve në tru ndodhin herët në mëngjes. Trupi ka nevojë urgjente për ujë për të holluar gjakun dhe për të aktivizuar qarkullimin.

Por çfarĂ« bĂ«jmĂ« shpesh? NĂ« vend tĂ« ujit, konsumojmĂ« menjĂ«herĂ« kafe. Dhe kĂ«tu qĂ«ndron problemi: kafeja Ă«shtĂ« diuretik – njĂ« filxhan kafe bĂ«n qĂ« trupi tĂ« nxjerrĂ« deri nĂ« 6–7 herĂ« mĂ« shumĂ« ujĂ« sesa ka marrĂ«. Rezultati Ă«shtĂ« dehidratimi i mĂ«tejshĂ«m, trashja e gjakut dhe njĂ« barrĂ« e shtuar mbi zemrĂ«n dhe enĂ«t e gjakut, transmeton Telegrafi.

Pasojat afatgjata

Konsumimi i përditshëm i kafesë në këtë mënyrë, pa ujë të mjaftueshëm, krijon një paradoks: në vend që trupi të marrë lëngje për të shpëlarë indet dhe për të larguar toksinat, gjaku bëhet edhe më i trashë, enët e gjakut humbasin elasticitetin dhe bëhen më të forta e më të brishta.

Me kalimin e viteve, ky cikël çon në dëmtim kronik të sistemit kardiovaskular, duke rritur ndjeshëm rrezikun për hipertension, aterosklerozë, infarkt miokardi dhe goditje cerebrale.

Mjekësia moderne thekson: njeriu është aq i vjetër sa të vjetra janë enët e tij të gjakut. Pa ujë të mjaftueshëm, indet përreth enëve dëmtohen, gjaku nuk qarkullon siç duhet dhe zemra detyrohet të punojë më fort.

Në situata të tilla, shpesh pacientëve u përshkruhen diuretikë për të ulur tensionin, gjë që e përkeqëson edhe më shumë mungesën e ujit në trup. Kështu krijohet një rreth vicioz, ku organizmi humb gjithnjë e më shumë lëngje vit pas viti.

ÇfarĂ« thonĂ« ekspertĂ«t

Mayo Clinic dhe Harvard Health theksojnë se hidrimi i rregullt është i domosdoshëm për ruajtjen e shëndetit të zemrës dhe për parandalimin e komplikimeve kardiovaskulare.

Sipas European Society of Cardiology, personat që pijnë mjaftueshëm ujë kanë rrezik më të ulët për hipertension dhe sëmundje koronare.

Studime të publikuara në Journal of the American Heart Association kanë treguar se dehidratimi i përsëritur lidhet me rritje të presionit të gjakut dhe dëmtim të arterieve në afatgjatë.

ÇfarĂ« tĂ« bĂ«jmĂ«?

â–Ș Fillojeni ditĂ«n me njĂ« gotĂ« tĂ« madhe ujĂ« para kafesĂ«.
â–Ș Mos e konsumoni kafenĂ« me stomakun bosh dhe gjithmonĂ« shoqĂ«rojeni me ujĂ«.
â–Ș Sigurohuni qĂ« gjatĂ« ditĂ«s tĂ« pini mjaftueshĂ«m lĂ«ngje (1.5–2 litra ujĂ«, varĂ«sisht nga aktiviteti fizik dhe kushtet klimatike).
â–Ș DĂ«gjoni trupin tuaj: dhimbja e kokĂ«s, lodhja dhe rĂ«nia e pĂ«rqendrimit shpesh janĂ« shenja tĂ« dehidratimit, jo vetĂ«m tĂ« mungesĂ«s sĂ« gjumit.

/Telegrafi/

↗

Studimi: Grupet e gjakut ndikojnë në rrezikun e goditjes në tru para moshës 60-vjeçare

✇Abc News
By: Rovena

Shkencëtarët lidhin grupin e gjakut me rrezikun e goditjes në tru para moshës 60-vjeçare. Një studim i publikuar në revistën Neurology ka zbuluar se personat me disa grupe të caktuara gjaku mund të kenë një rrezik më të lartë për goditje në tru para moshës 60-vjeçare.

Duke analizuar gati 17 mijë pacientë dhe 600 mijë persona të shëndetshëm, studiuesit kanë gjetur se mbartësit e gjenit A1 kanë 16 për qind më shumë rrezik për goditje para moshës 60-vjeçare. Në të kundërt, individët me gjenin O1 kanë 12 për qind më pak rrezik, ndërsa gjeni B lidhet me një rritje prej 11 për qind të rrezikut.

ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se kjo lidhje Ă«shtĂ« vĂ«rejtur vetĂ«m tek goditjet qĂ« ndodhin para moshĂ«s 60; nuk Ă«shtĂ« parĂ« ndonjĂ« lidhje domethĂ«nĂ«se tek tĂ« moshuarit, gjĂ« qĂ« sugjeron se mekanizmat e goditjes ndryshojnĂ« midis tĂ« rinjve dhe tĂ« moshuarve.

Shkencëtarët sugjerojnë se këto dallime mund të kenë lidhje me mpiksjen e gjakut dhe funksionin e enëve të gjakut. Megjithatë, ata theksojnë se rreziku i përgjithshëm mbetet i ulët dhe personat me grupin A nuk kanë nevojë për ndjekje të veçantë, pasi shumica e goditjeve ndodhin pas moshës 65-vjeçare./abcnews.al

❌