Pas nisjes së vaksinimit të djemve shqiptarë të moshës 13 vjeç kundër HPV (papillomavirusi njerëzor), në rrjete sociale vijon të qarkullojë keqinformimi mbi këtë vaksinë. Kështu, pas lajmit se 3400 nga 15 mijë djem të kësaj moshe janë vaksinuar tashmë, në rrjete sociale po pretendohet se ky vaksinim është bërë vetëm që njëri prej këtyre djemve të shpëtojë nga kanceri pas 40 vitesh, duke nënkuptuar se fushata e vaksinimit është e pakuptimtë dhe e panevojshme.
Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë e ndonjë studimi shkencor.
Një studim francez i vitit 2016 përllogariti se numri i nevojshëm për vaksinim (numri mesatar i individëve që duhet të vaksinohen për të parandaluar një rast të vetëm të një sëmundjeje) me vaksinën kundër HPV Gardasil9 për të parandaluar një rastet kanceri të qafës së mitrës, anal, vaginal dhe vulvar ishin përkatësisht 126, 683, 2744 dhe 3162.
Siç Faktoje ka shpjeguar më parë, HPV mund të prekë këdo, pavarësisht seksit, dhe të transmetohet nga çdokush, pavarësisht seksit.
Pothuajse 80% e njerëzve infektohen me HPV gjatë jetës së tyre, më shpesh gjatë marrëdhënieve të tyre të para seksuale. Nuk ka trajtim për infeksionet me HPV.
Papillomaviruset njerëzore (HPV) janë një familje virusesh të zakonshëm që transmetohen shumë lehtë, pothuajse ekskluzivisht përmes kontaktit seksual me ose pa penetrim. Si infeksioni më i zakonshëm seksualisht i transmetueshëm, virusi transmetohet përmes kontaktit lëkurë me lëkurë në organet gjenitale.
Më shpesh, infeksioni HPV është asimptomatik dhe zhduket spontanisht falë sistemit tonë imunitar. Në rreth 90% të rasteve, virusi HPV do të jetë zhdukur brenda 2 viteve.
Por te disa njerëz, një infeksion HPV mund të vazhdojë dhe të shkaktojë dëmtime qelizore, të cilat në disa raste mund të zhvillohen në kancer vite më vonë. Kjo është veçanërisht e vërtetë për kancerin e qafës së mitrës, shkaku kryesor i të cilit është një infeksion i vazhdueshëm me HPV.
Prandaj, vaksinimi rekomandohet për të parandaluar infeksionet HPV dhe për të kufizuar rrezikun e zhvillimit të kancereve të lidhura me virusin.
Ndër kanceret e lidhura me HPV përmendet kanceri i qafës së mitrës, kanceri oral, kanceri anal, kanceri i penisit, kanceri i vulvës dhe ai vaginal. Pothuajse të gjitha kanceret e qafës së mitrës (99.7%) shkaktohen nga infeksioni me një lloj HPV me rrezik të lartë.
Sipas QendrĂ«s amerikane pĂ«r Kontrollin e SĂ«mundjeve (CDC), rreth 4 nga çdo 10 raste tĂ« kancerit tĂ« shkaktuar nga HPV ndodhin tek burrat. Ădo vit nĂ« Shtetet e Bashkuara, rreth 16,000 burra sĂ«muren nga kanceri i shkaktuar nga HPV.
Raste kanceri të lidhur me HPV të ndara në lloji i kancerit, raste në gra dhe raste në burra
Vaksinimi kundër HPV, i cili ka disa lloje, rekomandohet për vajzat dhe djemtë, në Mbretërinë e Bashkuar, si dhe në Francë, sepse parandalon infeksionet që në disa raste mund të shndërrohen në kancer tek gratë dhe burrat. Shoqata Amerikane e Kancerit rekomandon që djemtë dhe vajzat të vaksinohen kundër HPV midis moshës 9 dhe 12 vjeç.
Vaksina Ă«shtĂ« mĂ« efektive kur jepet midis moshĂ«s 12 dhe 13 vjeç, kur sistemi imunitar Ă«shtĂ« i fortĂ« dhe para se djali ose vajza tĂ« bĂ«hen seksualisht aktivĂ«.Â
Shkalla e kancerit të qafës së mitrës tek gratë tani në të 20-at, të cilat e kanë bërë vaksinën HPV në moshën 12 ose 13 vjeç, është ulur me 90%.
Vaksina i mbron djemtë nga llojet e HPV që mund të çojnë në kancer të kokës dhe qafës, kancer anal dhe kancer të penisit.
DjemtĂ« qĂ« marrin vaksinĂ«n do tĂ« ndihmojnĂ« gjithashtu nĂ« uljen edhe mĂ« tĂ« madhe tĂ« numrit tĂ« kancerit tĂ« qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s tek gratĂ«, pasi burrat qĂ« kryejnĂ« marrĂ«dhĂ«nie seksuale me gra nuk do tâi transmetojnĂ« disa lloje tĂ« virusit.
Vaksinimi i tĂ« gjithĂ« tĂ« rinjve kundĂ«r HPV rrit gjithashtu diçka qĂ« quhet âmbrojtje e tufĂ«sâ. Kjo ndodh kur shumica e njerĂ«zve nĂ« popullatĂ« vaksinohen kundĂ«r diçkaje, qĂ« do tĂ« thotĂ« se edhe njerĂ«zit qĂ« nuk janĂ« tĂ« vaksinuar marrin njĂ«farĂ« mbrojtjeje.
Midis viteve 2020 dhe 2024, asnjë grua në Angli e moshës 20-24 vjeç nuk vdiq nga kanceri i qafës së mitrës. Kjo ishte hera e parë që nuk është regjistruar asnjë vdekje nga kanceri i qafës së mitrës për këtë grupmoshë. Kjo falë futjes së një vaksine kundër HPV. Në Mbretërinë e Bashkuar, ajo u është ofruar vajzave të moshës 12 ose 13 vjeç që nga viti 2008. U është ofruar djemve që nga viti 2019.
Qeverisja vendore Ă«shtĂ« njĂ« nga shtyllat kryesore tĂ« funksionimit tĂ« demokracisĂ«. Ajo prek drejtpĂ«rdrejt jetĂ«n e qytetarĂ«ve pĂ«rmes shĂ«rbimeve tĂ« pĂ«rditshme: pastrimit, ndriçimit, ujĂ«sjellĂ«sit, arsimit parashkollor, shĂ«rbimeve sociale dhe shumĂ« tĂ« tjerave.Â
Për këtë arsye, monitorimi i performancës së bashkive pra si i ushtrojnë detyrat dhe kompetencat e tyre është thelbësor për të siguruar transparencë, llogaridhënie dhe përmirësim të qeverisjes.
Ky ishte fokusi i tryezĂ«s me titull âNga tĂ« dhĂ«nat te impakti: forcimi i llogaridhĂ«nies dhe transparencĂ«sâ organizuar ditĂ«n e sotme nga Faktoje nĂ« bashkĂ«punim me âBashki tĂ« Fortaâ, projekt i AgjencisĂ« Zvicerane pĂ«r Zhvillim dhe BashkĂ«punim (SDC) dhe QeverisĂ« sĂ« SuedisĂ«, i zbatuar nga Helvetas.
âMedia nĂ« vetvete Ă«shtĂ« instrument shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r tâi afruar dhe ofruar publikut informacion tĂ« saktĂ« pĂ«r shĂ«rbimet qĂ« ofrohen nĂ« nivel vendor. Kur flasim pĂ«r njĂ« qasje analitike qĂ« gazetaria duhet tĂ« ketĂ« ndaj pushtetin vendor, tashmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« instrument qĂ« vjen si rrjedhojĂ« e matjes sĂ« performancĂ«s, tĂ« tĂ« gjithĂ« treguesve qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« matur performancĂ«n nĂ« nivel lokal, e cila pĂ«rbĂ«n nĂ« vetĂ«vete njĂ« databazĂ« shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r vetĂ« gazetarĂ«t pĂ«r tĂ« kuptuar se çfarĂ« ndodh nĂ« nivel vendorâ, u shpreh z. Ervin Demo, MinistĂ«r i Shtetit pĂ«r Pushtetin Vendor
Aktiviteti mblodhi së bashku aktorë kyç që kontribuojnë në qeverisje vendore dhe në rritjen e transparencës.
Të pranishëm në aktivitet ishin edhe znj. Sabine Piccard nga Ambasada e Zvicrës dhe z. Erik Illes nga Ambasada e Suedisë, të cilët u ndalën për të folur mbi rëndësinë e transparencës, llogaridhënies dhe përdorimit të të dhënave në forcimin e qeverisjes vendore.
âPushteti vendor ka qenĂ« gjithmonĂ« njĂ« pjesĂ« e rĂ«ndĂ«sishme e punĂ«s sonĂ«. QĂ« prej themelimit tĂ« Faktoje, ne kemi monitoruar zbatimin e ligjit pĂ«r tĂ« drejtĂ«n e informimit dhe transparencĂ«n e bashkive, si dhe mbajtjen e premtimeve tĂ« kryetarĂ«ve tĂ« bashkive ndaj qytetarĂ«ve. Ne mendojmĂ« se raportet e performancĂ«s nuk janĂ« thjesht dokumente administrative. Ato janĂ« njĂ« pasqyrĂ« e mĂ«nyrĂ«s se si qeveriset njĂ« komunitet, e rezultateve qĂ« arrijnĂ« institucionet dhe e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« qĂ« kemi tĂ« gjithĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar bashki mĂ« transparente, mĂ« efikase dhe mĂ« tĂ« pĂ«rgjegjshme ndaj qytetarĂ«veâu shpreh Klodiana Kapo, drejtore Ekzekutive e Faktoje.
NĂ« kĂ«tĂ« tryezĂ« u theksua roli i medias lokale, nĂ« veçanti roli i rĂ«ndĂ«sishĂ«m qĂ« ajo ka, nĂ« interpretimin dhe shpĂ«rndarjen e kĂ«tyre tĂ« dhĂ«nave, pĂ«r tâi bĂ«rĂ« ato tĂ« kuptueshme pĂ«r komunitetin.Â
Gazetarë lokalë të ftuar në event, treguan eksperiencat e tyre në përdorimin e raporteve të performancës vendore për të treguar histori që prekin komunitetet ku jetojnë.
Ky aktivitet synoi që të ndërtojë një kulturë të mirë të dialogut të hapur, që kontribuon në forcimin e transparencës dhe përmirësimin e qeverisjes vendore.
Besnik Dervishi, President i ICIC: Rajoni nuk është më vetëm përfitues, por kontribues në formësimin e standardeve globale
Presidenti i ICIC dhe Komisioner pĂ«r tĂ« DrejtĂ«n e Informimit dhe Mbrojtjen e tĂ« DhĂ«nave Personale nĂ« ShqipĂ«ri, z. Besnik Dervishi, mori pjesĂ« nĂ« konferencĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« mbajtur nĂ« PrishtinĂ«, organizuar me rastin e 15âvjetorit tĂ« Autoritetit pĂ«r Mbrojtjen e tĂ« DhĂ«nave Personale dhe 5âvjetorit tĂ« AgjencisĂ« pĂ«r Informim dhe PrivatĂ«si tĂ« KosovĂ«s.
Roli i Kosovës në arenën ndërkombëtare
Në fjalën e tij, Dervishi vlerësoi rrugëtimin institucional të Agjencisë, duke theksuar se ajo është shndërruar në një aktor kyç në garantimin e të drejtës për informim dhe mbrojtjen e të dhënave personale. Ai nënvizoi rolin aktiv të Kosovës në strukturat ndërkombëtare të transparencës, përfshirë kontributin në grupet e punës të ICIC, drejtimin e Grupit të Punës për Integritetin e Informacionit dhe pjesëmarrjen në Komitetin Ekzekutiv të Rrjetit Evropian për Transparencë.
Rajoni po kontribuon në formësimin e standardeve
Dervishi theksoi se vendet e rajonit po kalojnë nga roli i përfituesit në atë të kontribuesit të standardeve ndërkombëtare, duke e cilësuar këtë si dëshmi të besimit që komuniteti global i autoriteteve të informimit i kushton Agjencisë së Kosovës. Ai vlerësoi veçanërisht punën e Komisioneres Krenare Sogojeva Dërmaku dhe bashkëpunimin mes autoriteteve homologe të Shqipërisë dhe Kosovës, të cilin e përshkroi si model partneriteti të bazuar në besim dhe shkëmbim përvojash.
Mesazhet
Konferenca u pĂ«rshĂ«ndet nga znj. Albulena Haxhiu, Ushtruese e DetyrĂ«s sĂ« Presidentit dhe Kryetare e Kuvendit, e cila theksoi se e drejta pĂ«r informim Ă«shtĂ« shtyllĂ« e demokracisĂ« dhe se transparenca dhe privatĂ«sia janĂ« garanci tĂ« pandashme tĂ« njĂ« shteti demokratik. Komisionerja Sogojeva DĂ«rmaku vuri nĂ« dukje arritjet pesĂ«vjeçare tĂ« AgjencisĂ«, pĂ«rfshirĂ« ndĂ«rgjegjĂ«simin publik, ngritjen e kapaciteteve profesionale dhe forcimin e mekanizmave tĂ« mbikĂ«qyrjes. Ajo theksoi se misioni i institucionit matet me ndikimin tek qytetarĂ«t dhe mbrojtjen e dinjitetit tĂ« tyre. Z. Zdravko VukiÄ, ZĂ«vendĂ«skryetar i EDPB, pĂ«rgĂ«zoi progresin e KosovĂ«s dhe theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« e statusit tĂ« vĂ«zhguesit nĂ« Bordin Evropian pĂ«r Mbrojtjen e tĂ« DhĂ«nave, si hap drejt afrimit me standardet evropiane.
PĂ«rfundim
Konferenca riafirmoi rëndësinë e bashkëpunimit rajonal dhe ndërkombëtar në promovimin e transparencës, të drejtës për informim dhe mbrojtjes së të dhënave personale, vlera themelore të shoqërive demokratike.
Dikur i cilĂ«suar si âhambari i venditâ, sot Fusha e MyzeqesĂ« pĂ«rballet me sfida tĂ« shumta, duke nisur nga mungesa e ujit, mosmirĂ«mbajtja e rrjetit vaditĂ«s dhe kullues e deri te dalja e tyre tĂ«rĂ«sisht jashtĂ« funksionit. Sipas raporteve tĂ« performancĂ«s sĂ« Bashkive DivjakĂ« dhe LushnjĂ« ndĂ«r vite rrjeti ujitĂ«s dhe ai kullues i Ă«shtĂ« nĂ«nshtruar procesit tĂ« mirĂ«mbajtjes, megjithatĂ« nĂ« terren fermerĂ«t deklarojnĂ« pamjaftueshmĂ«rinĂ« e kĂ«tyre ndĂ«rhyrjeve dhe nevojĂ«n pĂ«r tĂ« prekur edhe kanalet e nivelit tĂ« tretĂ« nĂ« tokat e tyre.
Tërbufi, i harruar nga Bashkia Divjakë
ĂshtĂ« data 10 maj dhe sapo ka hyrĂ« ora 11 e mĂ«ngjesit. Koha Ă«shtĂ« pak e vrenjtur, megjithatĂ« dy fermerĂ«t, Ismaili dhe Kastrioti, po shplodhen pasi kanĂ« nisur prej orĂ«s 5 tĂ« mĂ«ngjesit pĂ«r tĂ« punuar tokĂ«n dhe pĂ«r tâu kujdesur pĂ«r tĂ« mbjellat e tyre. PavarĂ«sisht se nuk kultivojnĂ« tĂ« njĂ«jtat kultura nĂ« zonĂ«n e TĂ«rbufit, sfidat me tĂ« cilat ata pĂ«rballen janĂ« tĂ« njĂ«jtat.
âKy kanali qĂ« Ismaili ka pastruar sot nĂ« mĂ«ngjes Ă«shtĂ« kanal kulluesâ,- thotĂ« Kastrioti, i cili shton se kanĂ« kaluar gati 6 vite nga hera e fundit qĂ« kanalet kulluese janĂ« pastruar nĂ« zonĂ«n e TĂ«rbufit. âUnĂ« i pastroj se ndryshe nuk kam si tĂ« hyj nĂ« tokĂ«n timeâ- shton Ismaili, dikur banor I Librazhdit qĂ« ka marrĂ« toka me qira nĂ« TĂ«rbuf pĂ«r tĂ« kultivuar kryesisht shalqi dhe jonxhĂ« pĂ«r bagĂ«titĂ«.
Fermeri duke pastruar kanalin kullues, TĂ«rbuf, maj 2026
âProblemi ynĂ« nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me mospastrimin e kanaleve, por dhe me mungesĂ«n e ujit. NĂ«se ky kanal do tĂ« kishte ujĂ« ne do tĂ« vendosnim vetĂ«m njĂ« pompĂ« dhe do tĂ« vadisnim tokatâ,- thotĂ« Kastrioti ndĂ«rkohĂ« qĂ« shton se pĂ«r tĂ« vaditur fermerĂ«t hapin puse nĂ« 35 metra gjatĂ«si, por qĂ« shpeshherĂ« janĂ« tĂ« pamjaftueshme pĂ«r tĂ« ujitur tĂ« gjitha tĂ« mbjellat.
âUnĂ« kam 220 rrĂ«njĂ« ullinj dhe duan shumĂ« ujĂ« gjatĂ« verĂ«s. Kam vendosur pesĂ« pompa, por ato bllokohen. PĂ«r ne janĂ« kosto tĂ« shumta. TĂ«rbufi ka 35 vite qĂ« i ka kanalet nĂ« kĂ«tĂ« gjendje. GjithĂ« barishte dhe pa ujĂ«â- pĂ«rfundon ai.Â
Sipas të dhënave të publikuara në Raportin e Performancës të vitit 2025 për Bashkinë Divjakë, mirëmbajtja e kanaleve vaditëse dhe kulluese nga ana e bashkisë ka shënuar rënie të vazhdueshme që prej vitit 2022.
Konkretisht, të dhënat e pasqyruara në formën e përqindjeve tregojnë se nga 74.81% e sipërfaqes së mirëmbajtur të kanaleve vaditëse në vitin 2022, u shënua një rënie drastike duke zbritur në 2.53% në vitin 2023, duke njohur një rritje të lehtë në vitin 2024 me 3% dhe gjatë vitit 2025 përqindja e mirëmbajtjes së kanaleve vaditëse shkoi në 0%.
Po të njëjtin trend rënieje ka shënuar dhe mirëmbajtja e kanaleve kulluese, 80.28% e të cilave ishin të pastruara në vitin 2022 ranë në 16.2% në vitin 2023. Në 2024, përqindja u zvogëlua më tej në 14.18%.
Megjithatë, Faktoje iu drejtua me anë të një kërkesë për informacion Bashkisë Divjakë, e cila zyrtarisht u shpreh se gjatë vitit të kaluar (2025) janë pastruar 11.9% e kanaleve vaditëse në pronësi të bashkisë, dhe 15.1% e kanaleve kulluese, po në pronësi të bashkisë.
Përgjigja e Bashkisë Divjakë
MegjithĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ« nĂ« shifra, njoftimi i fundit i bĂ«rĂ« publik nĂ« Ă«ebsite-n e BashkisĂ« DivjakĂ« pĂ«r pastrimin e kanaleve kulluese nĂ« NjĂ«sinĂ« Administrative TĂ«rbuf Ă«shtĂ« publikuar nĂ« vitin 2020. Profesori i Universitetit BujqĂ«sor tĂ« TiranĂ«s, Sulejman Sulçe shpjegon gjatĂ« intervistĂ«s sĂ« tij pĂ«r âFaktojeâ se mungesa e mirĂ«mbajtjes sĂ« rrjetit kullues e vaditĂ«s shoqĂ«rohet me pasoja tĂ« shumta nĂ« prodhimet bujqĂ«sore.
Kanali kullues në zonën e Tërbufit, maj 2026
âMungesa e mirĂ«mbajtjes sĂ« kanaleve kulluese dhe ujitĂ«se redukton ndjeshĂ«m prodhimin bujqĂ«sor dhe efektivitetin e masave agroteknikeâ- thotĂ« profesor Sulçe, i cili mĂ« pas shton se mungesa e kullimit dhe e ujit pĂ«r vaditje mund tĂ« çojĂ« jo vetĂ«m nĂ« reduktimin e prodhimit, por edhe nĂ« tharjen totale tĂ« bimĂ«ve, ndĂ«rkohĂ« qĂ« teprica e ujit nĂ« tokĂ« mund tĂ« sjellĂ« degradimin e cilĂ«sive fizike tĂ« bimĂ«ve, humbjen e lĂ«ndĂ«ve ushqyese, si dhe mund tĂ« shkaktojĂ« mungesĂ«n e oksigjenit nĂ« sistemin rrĂ«njĂ«sor.
Zhvillimi i Bujqësisë në Bashkinë Lushnjë
Fusha e Myzeqesë ka një shtrirje të gjerë gjeografike me një sipërfaqe deri në 1350 km2. Ajo shtrihet nga lumi Shkumbin në Veri, deri pranë Vlorës në jug. Si rrjedhojë sipërfaqja e saj shtrihet në bashki të ndryshme të vendit, ndër të cilat edhe në Lushnjë.
Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« Raportit tĂ« PerformancĂ«s sĂ« vitit 2025, si dhe nĂ« bazĂ« tĂ« tĂ« dhĂ«nave qĂ« Bashkia LushnjĂ« ka vendosur nĂ« dispozicion tĂ« âFaktojeâ situata e mirĂ«mbajtjes sĂ« rrjetit ujitĂ«s dhe kullues pasqyrohet mĂ« mirĂ«.
Dy pĂ«rgjigjet e kĂ«rkesĂ«s pĂ«r informacion tĂ« dĂ«rguar nga âFaktojeâ nĂ« adresĂ« tĂ« BashkisĂ« LushnjĂ«
Sipas raportit, mirëmbajtja e kanaleve kulluese, e shprehur me përqindje, ka njohur ulje-ngritje gjatë periudhës 2022-2025.
Në vitin 2022 në Bashkinë Lushnjë raportohet si e mirëmbajtur dhe e pastruar 50.25% e totalit të rrjetit kullues, ndërkohë që në vitin 2023 kjo përqindje pësoi rënie të konsiderueshme duke shkuar në 30.02%.
Në 2024 u mundësua mirëmbajtja e 34.76% të sipërfaqes totale të rrjetit kullues dhe kjo vlerë u rrit me gati 5% në vitin e kaluar, 2025.
E njëjta situatë pasqyrohet edhe në kanalin vaditës, sipërfaqja e mirëmbajtur të së cilit kaloi nga 542 km në vitin 2022, në 528 km në vitin 2023 dhe filloi të zvogëlohej gradualisht në vitet në vijim.
âPĂ«r vitin 2024, Ă«shtĂ« regjistruar njĂ« rĂ«nie mĂ« e dukshme, me rrjet ujitĂ«s tĂ« mirĂ«mbajtur nĂ« 432 km. NĂ« 2025, vlera e rrjetit u rrit sĂ«rish duke arritur nĂ« 475 kmâ,- thuhet nĂ« raport.
Sipas pĂ«rgjigjes zyrtare qĂ« Bashkia LushnjĂ« vendosi nĂ« dispozicion tĂ« âFaktojeâ, ky institucion Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r pastrimin e kanaleve tĂ« dyta dhe kanĂ« mundur tĂ« realizojnĂ« pastrimin nĂ« disa njĂ«si administrative dhe tĂ« vazhdojnĂ« punĂ«n nĂ« disa tĂ« tjera.
âSi fillim kemi ndĂ«rhyrĂ« nĂ« zonat mĂ« prioritare ku kanĂ« qenĂ« edhe zonat mĂ« problematike me qĂ«llim pĂ«rmirĂ«simin e kullimit dhe funksionimin normal tĂ« rrjetit ujitĂ«s dhe kulluesâ,- thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e BashkisĂ«, e cila nĂ« njĂ« listĂ« tĂ« vendosur nĂ« dispozicion tĂ« âFaktojeâ ka tĂ« listuar si zonĂ« ku janĂ« zhvilluar pastrimet dhe NjĂ«sinĂ« Administrative Dushk.
Por pavarësisht raportimeve dhe shkresave zyrtare, situata në terren pasqyrohet ndryshe. Në kushtet e anonimatit një fermer deklaroi se kanalet nuk janë pastruar prej muajsh dhe se edhe në këtë zonë mjaft problematike mbetet furnizimi me ujë.
Rrjeti Ujitës Dushk, maj 2026
Bruno Vrapi, administrator i NjĂ«sisĂ« Administrative Dushk sqaron pĂ«r âFaktojeâ se ndryshe nga kanalet e dyta, tĂ« cilat i ka nĂ« pĂ«rgjegjĂ«si bashkia, kanalet e treta janĂ« nĂ« pronĂ«si tĂ« fermerĂ«ve dhe kĂ«ta tĂ« fundit duhet tĂ« kujdesen pĂ«r ta, ndĂ«rsa kanalet e parat administrohen nga Drejtoria Rajonale e Ujitjes dhe Kullimit, Fier.Â
âPastrimi i kanaleve tĂ« 3-ta kulluese qĂ« janĂ« pronĂ« e fermerĂ«ve, por qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndihmĂ«n e bashkisĂ« sepse vetĂ« e kanĂ« tĂ« pamundur tâi pastrojnĂ«â,-thotĂ« ai teksa shton se nĂ« disa fshatra tĂ« kĂ«saj njĂ«sie administrative kanalet ujitĂ«se janĂ« jashtĂ« funksionit.
âNĂ« fshatrat si Konjat, Gramsh, ZhamĂ« Fshat, ZhamĂ« Sektor dhe Thanasaj nuk i vadisin tokat e tyre bujqĂ«sore qĂ« nga viti 1997, pasi kanali V4 qĂ« pĂ«rshkon kĂ«to fshatra Ă«shtĂ« jashtĂ« funksionit si dhe rrjeti i kanaleve vaditĂ«se (kanali i parĂ«, kanali i dytĂ« dhe kanali i tretĂ« janĂ« totalisht jashtĂ« funksionit)â,- thotĂ« Vrapi, ndĂ«rkohĂ« sipas listĂ«s sĂ« BashkisĂ« LushnjĂ«, nĂ« NjĂ«sinĂ« Administrative numĂ«r 2 dhe nĂ« BubullimĂ« nuk Ă«shtĂ« parashikuar asnjĂ« fushatĂ« pastrimi tĂ« kanaleve deri nĂ« vitin 2026.
PĂ«r tĂ« realizuar pastrimin e tĂ« gjithĂ« rrjetit kullues dhe ujitĂ«s bashkia LushnjĂ« ka nĂ« dispozicion 4 mjete, prej tĂ« cilĂ«ve 3 eskavatorĂ« dhe 1 fadromĂ«, megjithatĂ« ndarja e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« sĂ« pastrimit tĂ« kanaleve ndikon drejpĂ«rdrejt nĂ« veprimtarinĂ« e fermerĂ«ve, tĂ« cilĂ«t pĂ«r shkak tĂ« parashikimeve tĂ« ndryshme tĂ« planit tĂ« punĂ«s nga institucionet, nuk mund tĂ« marrin shĂ«rbimin e pastrimit tĂ« kanaleve vaditĂ«se dhe ujitĂ«se njĂ«kohĂ«sisht.Â
Ndërkohë, pavarësisht se kanalet e treta janë vendosur në përgjegjësinë e tyre, pastrimi i tyre bëhet gati i pamundur kur vetë fermerët përballen me mbetje të shumta urbane të hedhura në kanal, të cilat ndër vite kanë ndikuar dhe në përmbytjen e tokave bujqësore.
Sipas fermerĂ«ve, tĂ« intervistuar nga âFaktojeâ gjatĂ« realizimit tĂ« kĂ«tij shkrimi pastrimi i kanaleve minimalisht njĂ« herĂ« nĂ« vit, vendosja e koshave tĂ« shumtĂ« edhe nĂ« fshatrat e vendit do tĂ« ndikonin nĂ« pĂ«rmirĂ«simin e kĂ«saj situate. Por, nĂ« buxhetin e bashkive menaxhimi i InfrastrukturĂ«s sĂ« ujitjes dhe kullimit zĂ« njĂ« vend tĂ« vogĂ«l nĂ« buxhet.
Sipas auditit financiar të ushtruar në bashkinë Divjakë, në vitin 2023 vetëm 5.4% e totalit të buxhetit të bashkisë shkonte për infrastrukturën ujitëse dhe kulluese. Thënë ndryshe 33,768 lekë. Ndërkohë, shifra e mirëmbajtjes u rrit me gati 2 mijë lekë në vitin pasardhës, apo 5.6% e buxhetit, i cili në vitin 2025 shënoi ulje duke shkuar në 5.1%. Pra, në total bashkia Divjakë shpenzoi vitin e kaluar për mirëmbajtjen e kanaleve vaditëse dhe kulluese 32,407 lekë.
NĂ« buxhetet e bashkive kryesisht pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« zĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m fushat si arsimi parashkollor dhe shĂ«rbimet publike vendore, duke bĂ«rĂ« qĂ« bujqĂ«sia, pavarĂ«sisht rĂ«ndĂ«sisĂ« ekonomike tĂ« zonave, tĂ« mos pĂ«rkthehet nĂ« njĂ« zĂ« mĂ« tĂ« fuqishĂ«m pĂ«r investim nĂ« buxhet.Â
Nëse pushteti lokal do të investojë më shumë në mirëmbajtjen e kanaleve ujitëse dhe kulluese, fermerët do ta kenë më të lehtë ushtrimin e veprimtarisë së tyre duke rritur sasinë dhe cilësinë e prodhimeve vendase.
NĂ« Myzeqe, ku dikur prodhimi bujqĂ«sor e justifikonte epitetin âhambari i venditâ, sot fermerĂ«t pĂ«rballen me njĂ« realitet tĂ« vĂ«shtirĂ«: kanale tĂ« bllokuara, ujĂ« tĂ« pakĂ«t dhe fonde tĂ« pamjaftueshme pĂ«r mirĂ«mbajtje. Shifrat e raporteve zyrtare dhe dĂ«shmitĂ« e fermerĂ«ve tregojnĂ« njĂ« panoramĂ« tĂ« qartĂ« â rrjeti vaditĂ«s e kullues po shkon drejt degradimit, duke rrezikuar jo vetĂ«m prodhimin bujqĂ«sor, por edhe jetesĂ«n e qindra familjeve qĂ« mbĂ«shteten tek toka. Investimi nĂ« kĂ«tĂ« infrastrukturĂ« nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« çështje teknike, por njĂ« domosdoshmĂ«ri pĂ«r tĂ« siguruar tĂ« ardhmen e bujqĂ«sisĂ« dhe pĂ«r tĂ« ruajtur rolin e MyzeqesĂ« si zemra e prodhimit ushqimor nĂ« vend. Pa njĂ« vĂ«mendje tĂ« shtuar nga pushteti lokal dhe qendror, âhambari i venditâ rrezikon tĂ« mbetet vetĂ«m njĂ« kujtim i sĂ« shkuarĂ«s.Â
Këto ditë të nxehta vere në media dhe portaletshqipfolëse po qarkullon një video që duket se tregon deformimin e pjesëve metalike të një makine, e cila pretendohet se është shkaktuar nga temperaturat e larta në Arizona, në ShBA.
Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet e mësipërme qarkullojnë në rrjet të paktën që nga viti 2025, kështuqë nuk mund të jenë xhiruar këtë verë, në 2026.
Gjithashtu, video nuk është xhiruar në Arizona, ShBA, por në Kinë.
Kjo është e dukshme nga shkrimi në shenjat e godinave përreth makinës, dhe nga targat e saj, të dukshme në versione të tjera të videos të postuara në rrjet. Ato përmbajnë një simbol në alfabetin kinez dhe përkon me formatin e targave të Kinës, jo atyre të Arizonës, siç vërehet në imazhin e mëposhtëm.
Targat e makinës (në mes) në video përkojnë me formatin e targave të Kinës (majtas), jo Arizonës (djathtas)
MĂ« specifikisht, targa e mĂ«sipĂ«rme nis me âèJâ qĂ« Ă«shtĂ« kodi i targĂ«s sĂ« qytetit Yancheng, Provinca Jiangsu.
NĂ« fakt, flluskat nĂ« kofano shkaktohen nga mbĂ«shtjellĂ«sit prej vinili tĂ« makinave, qĂ« pĂ«rdoren nĂ« disa raste pĂ«r tĂ« ndryshuar ngjyrĂ«n e makinĂ«s e nĂ« disa tĂ« tjera si mbulim me kosto mĂ« tĂ« lirĂ« i dĂ«mtimeve.Â
Nxehtësia ekstreme dhe ekspozimi i zgjatur ndaj rrezeve të diellit mund të ndikojnë në jetëgjatësinë dhe pamjen e mbështjellësit të makinës. Me kalimin e kohës, temperaturat e larta mund të shkaktojnë që vinili të deformohet, të krijojë flluska ose edhe të zbehet. Gjithashtu, nëse ka lagështi nën të, mbështjellësja do të krijojë një flluskë kur nxehtësia ta transformojë lagështirën në avull.
Konferenca e kryetareve nuk arriti dakordĂ«si pĂ«r kĂ«rkesĂ«n e Kryetarit tĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Demokratike, Gazment Bardhi, âPĂ«r zhvillimin e mocionit me debatâ, nĂ« lidhje me protestĂ«n dhe kĂ«rkesat e qytetarĂ«ve. PD propozoi gjithashtu mocion me debat mbi rezolutĂ«n e Parlamentit Evropian âMbi raportin e Komisionit Evropian pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« pĂ«r vitin 2025â.Â
Me votat e mazhorancës, dy kërkesat e PD-se u rrëzuan.
âKam pyetur opozitĂ«n nĂ« konferencĂ« kryetarĂ«sh, me çfarĂ« mandati keni ardhur si zĂ«dhĂ«nĂ«s tĂ« protestĂ«s?. Pastaj ju kam thĂ«nĂ« se nuk iu njoh pĂ«r pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« protestĂ«s. Pranoj gjithkĂ«nd, por partinĂ« e BerishĂ«s nuk e pranoj dot kurrĂ« si pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« protestĂ«s.
U kam vënë në dukje se janë aq të paaftë saqë kanë transformuar edhe kërkesat e protestuesve, ato që janë bërë publike, pavarësisht se nga kush, një person me lidhje të ngushta me Iranin. Po ti marrësh kërkesat që kishte sjellë opozita, vetëm numri ishte i njëjtë dhe vetëm pika e parë e kërkesës ishte e njëjta.
DorĂ«heqje dhe opozita kishte sjellĂ« nja 4 halle tĂ« veta. UnĂ« dhe kolegĂ«t e mi, ia kemi vĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se nuk e njohim si parti pĂ«rfaqĂ«suese tĂ« protestĂ«s. MeqĂ« komunikimi bĂ«het publik dhe meqĂ« kanĂ« partitĂ« radhĂ«n e tyre pĂ«r tĂ« folur, ti pĂ«rgjigjen dhe kĂ«saj çështje, a ka mandat  PD qĂ« tâi pĂ«rfaqĂ«sojĂ«?â, tha kryetari i grupit parlamentar i PS-sĂ«, Taulant Balla.
Në anën tjetër, Kryetari i grupit parlamentar i PD-së, Gazment Bardhi, tha se kërkesat e PD-së u rrëzuan nga mazhoranca pa argumente.
âĂshtĂ« fakt i njohur botĂ«risht qĂ« protesta e qytetarĂ«ve shqiptarĂ« ka marrĂ« vĂ«mendjen e parlamentit europian. Ka marrĂ« vĂ«mendjen e eurodeputetĂ«ve nĂ« seancĂ«n e fundit tĂ« PE. I vetmi parlament nĂ« rruzullin tokĂ«sor qĂ« sâi ka kushtuar vĂ«mendje, Ă«shtĂ« parlamenti i ShqipĂ«risĂ«. Grupi parlamentar i PD ka dorĂ«zuar njĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r interpelancĂ« urgjente nĂ« raport me shqetĂ«simet e qytetarĂ«ve nĂ«se i ka marrĂ« nĂ« konsideratĂ«, sĂ« dyti pĂ«r rolin qĂ« do tĂ« duhet tĂ« luajĂ« nĂ« adresimin e tyre dhe gjithashtu ka dorĂ«zuar njĂ« mocion me debat pĂ«r raportin qĂ« cakton detyrat e shtĂ«pisĂ«. Kjo rezolutĂ« do tĂ« duhej tĂ« ishte qĂ« nga dita 1 plani ynĂ« i punĂ«s. TĂ« tria kĂ«rkesat janĂ« rrĂ«zuar sot pa argument dhe me fjalĂ«t se po bĂ«jmĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«sin e protestuesveâ, tha Bardhi.
Protesta ndërkohë ka hyrë në ditën e 26-ë të saj.
Janë pesë kërkesa që janë shpallur nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.
Organizatorët kërkojnë gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.
Kërkesat e tyre mbyllem me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë
Një praktikë e mirë e bashkisë Korçë në regjistrimin e fëmijëve në arsimin parashkollor, po jep rezultatet e para positive në rritjen e frekuentimit të kopshteve edhe në Kukës. Megjithatë, sfida të reja kërkojnë zgjidhje të reja.
E.M, nënë e dy fëmijëve të moshës 7 dhe 4 vjeç nga fshati Shtiqën, rreth 5 kilometra larg Kukësit, ka zgjedhur që fëmijën e saj ta regjistrojë në një nga kopshtet e qytetit, pavarësisht se ky shërbim ofrohet edhe në zonën e banimit. Ajo shprehet se vendimi lidhet me faktin se si ajo ashtu edhe bashkëshorti i saj punojnë në Kukës, duke e bërë më të lehtë kujdesin dhe reagimin e shpejtë ndaj çdo nevoje të fëmijës gjatë ditës.
Rasti i saj nuk është i izoluar. Prindër të shumtë nga fshatrat përreth Kukësit, por të punësuar në qytet, po zgjedhin gjithnjë e më shpesh kopshtet urbane për shkak të afërsisë me vendin e punës dhe organizimit më praktik të përditshmërisë.
Në këtë kontekst, një tregues i rëndësishëm mbetet raporti edukatore/fëmijë, i cili reflekton ngarkesën në institucionet parashkollore. Të dhënat tregojnë se në vitin 2023 ky raport ishte 12.86%, ndërsa në vitin 2024 ka zbritur lehtë në 12.77%. Megjithatë, Kukësi vijon të mbetet nën mesataren kombëtare prej 13.66%, duke sinjalizuar nevojën për forcim të kapaciteteve në sistemin parashkollor.
Tabelë e marrë nga Raporti i Performancës 2025, bashkia Kukës
Gjatë një intervistë, drejtoresha e Arsimit në Bashkinë Kukës, znj. Albana Elezaj, thotë se kopshtet e qytetit po përballen me një fluks në rritje fëmijësh, ku një pjesë e tyre vijnë nga zonat rurale përreth. Sipas saj, kjo situatë po krijon nevojë për shtim të edukatoreve, me qëllim përballimin e kërkesës në rritje në institucionet parashkollore.
znj. Albana Elezaj, drejtore e Arsimit në Bashkinë Kukës
Sipas Raportit të Performancës 2025, në bashkinë Kukës funksionojnë 50 kopshte publike dhe 3 çerdhe me drekë. Në qytet ofrojnë shërbim 5 kopshte publike, nga të cilat 3 janë me drekë. Numri total i fëmijëve në këto kopshte është 461.Ndërsa në kopshtet pa drekë janë të regjistruar 1.029 fëmijë. Frekuentimi më i lartë në kopshtet pa drekë lidhet me faktin se ky shërbim shtrihet edhe në njësitë administrative rurale.
Regjistrimi i fëmijëve në çerdhe për gurpmoshën 0-3 vjeç mbetet një tregues i rëndësishëm për nivelin e aksesit në shërbimet e kujdesit dhe edukimit në fëmijërinë e hershme. Në Bashkinë Kukës raportohen 132 fëmijë të regjistruar në çerdhe, prej të cilëve 66 janë vajza, ndërsa raporti vendor për vitin 2024 paraqet një shifër më të lartë prej 155 fëmijësh. Krahasuar me mestaren kombëtare të frekuentimit në çerdhe prej 12.46%, Kukësi vijon të mbetet nën këtë nivel duke reflektuar sifda si në raportimin e të dhënave, ashtu edhe në asksesin e familjeve ndaj këtyre shërbimeve.
Tabelë e marrë nga Raporti i Performancës 2025, bashkia Kukës
Arsyeja e nivelit tĂ« ulĂ«t tĂ« regjistrimit tĂ« fĂ«miĂ«jve tĂ« kĂ«saj gurp moshe lidhet me faktin se ky shĂ«rbim ofrohet vetĂ«m nĂ« tre çerdhe tĂ« qytetit. NdĂ«rkohĂ«, njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e prindĂ«rve zgjedhin qĂ« kujdesi pĂ«r fĂ«mijĂ«t tĂ« ofrohet nga gjyshĂ«rit brenda familjes, si njĂ« alternativĂ« mĂ« e pĂ«rshtatshme dhe mĂ« e zakonshme nĂ« komunitet.Â
Sipas të dhënave në Raportin e performancës 2025 rreth numrit të popullsisë në Bashkinë Kukës, vihet re që popullsia totale është 61.188. Shifër që nuk përputhet me të dhënat e Censit 2023 të publikuara nga INSTAT, ku Kukësi rezulton me 36.125 banorë.
TĂ« dhĂ«nat e publikuara nga Bashkia KukĂ«s tregojnĂ« se nĂ« vitin 2023 numri i fĂ«mijĂ«ve tĂ« grupmoshĂ«s 3â6 vjeç ishte 4.880, ndĂ«rsa nĂ« vitin 2024 ky numĂ«r ka rĂ«nĂ« nĂ« 3.285 fĂ«mijĂ«. Kjo rĂ«nie lidhet me lĂ«vizjet demografike, por edhe me uljen e lindshmĂ«risĂ« viteve tĂ« fundit.
Nga kjo grupmoshë, rreth 1.490 fëmijë frekuentojnë kopshtet publike në Bashkinë Kukës, prej të cilëve 692 janë vajza. Sipas të dhënave të bashkisë, 861 fëmijë ndjekin kopshtet në qytet, ndërsa 629 në njësitë administrative.
Shifrat tregojnë një rritje të lehtë të regjistrimeve në kopshtet publike. Në vitin 2023 rezultojnë të regjistruar 1.479 fëmijë, ndërsa në vitin 2024 numri arrin në 1.490. Megjithatë, në raportin vendor për vitin 2024 figurojnë 1.468 fëmijë të regjistruar, çka krijon mospërputhje mes raportit dhe të dhënave të dërguara nga institucioni.
Krahasuar me mesataren kombĂ«tare tĂ« regjistrimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve 3â6 vjeç nĂ« kopshte publike, e cila sipas raportit kombĂ«tar Ă«shtĂ« 58.40%, Bashkia KukĂ«s rezulton mbi kĂ«tĂ« mesatare. Kjo tregon njĂ« nivel pozitiv tĂ« pĂ«rfshirjes sĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« arsimin parashkollor dhe njĂ« stabilitet tĂ« kĂ«tij shĂ«rbimi ndĂ«r vite.
Arsyeja e nivelit tĂ« ulĂ«t tĂ« regjistrimit tĂ« fĂ«miĂ«jve tĂ« kĂ«saj gurp moshe lidhet me faktin se ky shĂ«rbim ofrohet vetĂ«m nĂ« tre çerdhe tĂ« qytetit. NdĂ«rkohĂ«, njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e prindĂ«rve zgjedhin qĂ« kujdesi pĂ«r fĂ«mijĂ«t tĂ« ofrohet nga gjyshĂ«rit brenda familjes, si njĂ« alternativĂ« mĂ« e pĂ«rshtatshme dhe mĂ« e zakonshme nĂ« komunitet.Â
Eksperti Bukurosh Onuzi thotë se problematikë në zonat rurale mbetet numri i ulët i fëmijëve dhe bashkimi i grupmoshave të ndryshme në një grup të vetëm.
Sipas tij: âKjo situatĂ« vjen pĂ«r shkak tĂ« largĂ«sisĂ« mes shtĂ«pisĂ« dhe kopshtit, uljes sĂ« lindjeve dhe emigrimit.â
Arritje
Eksperti i projektit âBashki tĂ« Fortaâ, z. Bukurosh Onuzi, i cili prej vitesh asiston BashkinĂ« e KukĂ«sit, tregon se: âArsimi parashkollor ka shĂ«nuar rritje pozitive vit pas viti. Delegimi i funksioneve pranĂ« bashkive bĂ«ri qĂ« Bashkia KukĂ«s tĂ« vendosĂ« nĂ« strukturĂ« drejtorinĂ« e arsimit parashkollor. Po ashtu, projekti âBashki tĂ« Fortaâ ka bĂ«rĂ« qĂ« mĂ«suesit, bashkĂ« me drejtuesit e kopshteve, tĂ« trajnohen, tĂ« hartojnĂ« plane, tĂ« ndajnĂ« praktika tĂ« mira mes bashkive, ku Bashkia KukĂ«s, nĂ« fushĂ«n e digjitalizimit tĂ« shĂ«rbimeve ka zhvilluar njĂ« praktikĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«rmes âRegjistrit tĂ« ShĂ«rbimitâ, njĂ« sistem elektronik qĂ« integron tĂ« dhĂ«nat e kopshteve nĂ« njĂ« regjistĂ«r tĂ« vetĂ«m. Nga ky sistem mundĂ«sohet auditim mĂ« i shpejtĂ«, raportim nĂ« kohĂ« reale pĂ«r mungesat e pajisjeve, si dhe planifikim mĂ« tĂ« saktĂ« tĂ« mirĂ«mbajtjes dhe investimeve. Kjo praktikĂ« e mirĂ« e zhvilluar nga KukĂ«si Ă«shtĂ« ndarĂ« me 54 bashki tĂ« tjera nĂ« vend, tĂ« cilat e kanĂ« marrĂ« si model pĂ«r zbatim.
z. Bukrosh Onuzi, ekspert i projektit âBashki tĂ« Fortaâ
NdĂ«rkohĂ«, nĂ« fushĂ«n e Planifikimit dhe Regjistrimit tĂ« FĂ«mijĂ«ve nĂ« arsimin parashkollor, Bashkia KukĂ«s, ka pĂ«rqafuar kĂ«tĂ« praktikĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« aplikuar mĂ« parĂ« nga Bashkia e Korçës. Modeli synon organizim mĂ« efikas tĂ« regjistrimeve dhe shpĂ«rndarje mĂ« tĂ« drejtĂ« tĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« institucionet parashkollore. Zbatimi i kĂ«saj praktike ka sjellĂ« pĂ«rfitime tĂ« shumta, duke rritur barazinĂ« dhe pĂ«rfshirjen sociale, duke forcuar transparencĂ«n dhe llogaridhĂ«nien, si dhe duke ndĂ«rtuar njĂ« kulturĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« planifikimi dhe bashkĂ«punimi mes bashkisĂ«, ZyrĂ«s Vendore tĂ« Arsimit dhe komunitetitâ.
NdĂ«rkohĂ«, edhe drejtoresha e Arsimit nĂ« Bashki, znj. Elezaj, thotĂ« se: âBashkĂ«punimi me projektin âBashki tĂ« Fortaâ na ka ndihmuar shumĂ« nĂ« pĂ«rditshmĂ«rinĂ« e administrimit dhe mirĂ«menaxhimit tĂ« hartimit, planifikimit dhe zbatimit tĂ« planeve e raporteve sipas standardeve pĂ«r tĂ« ofruar nĂ« mĂ«nyrĂ« cilĂ«sore shĂ«rbimin e arsimit tĂ« hershĂ«m. E gjitha kjo ka bĂ«rĂ« qĂ« prindĂ«rit, fĂ«mijĂ«t dhe e gjithĂ« struktura e arsimit parashkollor tĂ« arrijnĂ« tĂ« kenĂ« bashkĂ«punim tĂ« vazhdueshĂ«m, tĂ« shĂ«ndoshĂ« dhe frytdhĂ«nĂ«s pĂ«r tĂ« gjitha palĂ«tâ.
Eksperti z. Onuzi dhe drejtoresha e arsimit, znj. Elezaj, ndĂ«r tĂ« tjera bĂ«jnĂ« me dije se Bashkia KukĂ«s, e krahasuar kjo me bashkitĂ« e Hasit apo TropojĂ«s (bashki ku mungon inspektori i kontrrolli), shĂ«non arritje sa i pĂ«rket kontrollit tĂ« pĂ«rditshĂ«m tĂ« ushqimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve. âPrej disa vitesh nĂ« strukturĂ«n e arsimit nĂ« bashki Ă«shtĂ« edhe inspektori i sigurimit ushqimor, i cili çdo ditĂ« bĂ«n verifikimin dhe kontrollin e ushqimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« kopshte dhe çerdhe. Garancia ushqimore Ă«shtĂ« njĂ« nga kriteret bazĂ« qĂ« ka Bashkimi Evropian, por edhe qĂ« kĂ«rkohet sot tĂ« jetĂ« nĂ« standarde tĂ« larta pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e vendit nĂ« BEâ.
Probleme dhe sfida
MegjithĂ«se janĂ« shĂ«nuar pĂ«rmirĂ«sime, arsimi parashkollor nĂ« KukĂ«s vijon tĂ« pĂ«rballet me njĂ« sĂ«rĂ« sfidash. Sipas drejtoreshĂ«s Elezaj, ndĂ«r problemet kryesore mbetet infrastruktura e disa godinave. âPlani pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e arsimit parashkollor, por edhe plani vendor i arsimit parauniversitar, ka parashikuar qĂ« deri nĂ« vitin 2028 tĂ« zgjidhen disa prej tyre, ku mĂ« kryesorja Ă«shtĂ« rikonstruksioni i kopshtit, çerdhes numĂ«r 3 dhe çerdhes numĂ«r 1 nĂ« qytet, tĂ« cilat kanĂ« shumĂ« probleme nĂ« infrastrukturĂ«, por kanĂ« edhe numĂ«r tĂ« lartĂ« tĂ« fĂ«mijĂ«ve qĂ« marrin shĂ«rbimin e arsimit tĂ« hershĂ«mâ. NjĂ« tjetĂ«r sfidĂ« mbetet ruajtja ose rritja e numrit tĂ« fĂ«mijĂ«ve qĂ« ndjekin arsimin parashkollor.
NdĂ«rsa pĂ«r ekspertin problem mbetet infrastruktura e godinave, prezenca e fĂ«mijĂ«ve tĂ« moshave tĂ« ndyrshme nĂ« njĂ« gurp nĂ« zona rurale, por mĂ« sĂ« shumti e vĂ« theksin tek: âProjektet qĂ« kanĂ« lidhje me ndĂ«rgjegjĂ«simin e fĂ«mijĂ«ve rreth mjedisit, respektimit, diferencimit tĂ« mbetjeve dhe mbajtjes pastĂ«r tĂ« hapĂ«sirave qĂ« na rrethojnĂ«, pasi kjo lidhet edhe me standardet e Bashkimit Evropianâ. Po ashtu, zoti Onuzi thotĂ« se: âFĂ«mijĂ«t nĂ« kopshte duhet tĂ« fillojnĂ« tĂ« edukohen se si duhet tĂ« sillen nĂ« raste tĂ«rmetesh apo zjarreshâ.
Histori njerëzore
Prindërit mbeten një nga faktorët kryesorë në përmirësimin e kushteve në arsimin parashkollor.
Eduard Ăollaku, babai i dy djemve 9 dhe 4 vjeç, me profesion mĂ«sues i gjuhĂ«s angleze nĂ« njĂ« prej shkollave nĂ« qytetin e KukĂ«sit, prej vitesh ndĂ«rmerr nisma pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar sadopak kushtet jo vetĂ«m nĂ« kopshtin ku fĂ«mijĂ«t e tij kanĂ« marrĂ« dhe marrin shĂ«rbim, por edhe nĂ« kopshtet e tjera nĂ« qytet.
z. Eduard Ăollaku, prind
Eduardi nuk është i vetmi prind. Janë të shumtë prindërit që gjejnë mënyra për të ndikuar në përmirësimin e kushteve në kopshtet ku fëmijët e tyre arsimohen.
NĂ«pĂ«rmjet thirrjeve dhe kontakteve me emigrantĂ« dhe biznesmenĂ« kuksianĂ«, Eduardi ka bĂ«rĂ« tĂ« mundur qĂ« njĂ« grupi nĂ« kopshtin 1 tâi dhurojĂ« krevate (dyshekĂ«, batanije, jastĂ«kĂ«), televizorĂ«, tavolina, karrige, tapete, po ashtu edhe shtrim me parket.
Eduardi thotĂ« se: âTĂ« gjitha kĂ«to i bĂ«j sepse kam dĂ«shirĂ« qĂ« fĂ«mijĂ«t tĂ« kenĂ« kushte sa mĂ« tĂ« mira. Ndihem mirĂ« sepse, kur mendoj qĂ« ne jemi rritur me shumĂ« vĂ«shtirĂ«si, nuk dua qĂ« fĂ«mijĂ«t sot tĂ« ndjejnĂ« mungesĂ«n e kushteve nĂ« kopsht, vendi ku kalojnĂ« gjysmĂ«n e ditĂ«sâ. NdĂ«r tĂ« tjera ai shton se: âĂdo vit, pĂ«r festat e Vitit tĂ« Ri dhe 1 Qershorit, bĂ«j pako me dhurata pĂ«r fĂ«mijĂ«t nĂ« kopshtet e qytetit. TĂ« gjitha bĂ«hen me biznesmenĂ« kuksianĂ« qĂ« jetojnĂ« nĂ« KukĂ«s, por edhe nĂ« vende tĂ« tjeraâ.
âĂshtĂ« njĂ« kĂ«naqĂ«si dhe emocion i veçantĂ« kur shoh qĂ« fĂ«mijĂ«t lumturohen. Kur marr mirĂ«njohje nga mĂ«sueset dhe nga prindĂ«rit, aty shoh lumturinĂ« pafund qĂ« ndjej, por dhe shoh sesa shumĂ« lumturi kam shpĂ«rndarĂ«. Kjo mĂ« gĂ«zon pa masĂ«â, â shton ndĂ«r tĂ« tjera njĂ«ri nga prindĂ«rit qĂ« sadopak ka pĂ«rmirĂ«suar kushtet nĂ« kopshtet e qytetit.
Rekomandime
Sa i pĂ«rket rekomandimeve nĂ« lidhje me shĂ«rbimin e arsimit parashkollor nĂ« BashkinĂ« KukĂ«s dhe pĂ«rmirĂ«simin e mĂ«tejshĂ«m, drejtoresha Elezaj rekomandon: âKualifikimin e mĂ«sueseve nĂ«pĂ«rmjet orĂ«ve model duke i ndarĂ« me kolegĂ« dhe prindĂ«r, trajnimin e vazhdueshĂ«m tĂ« stafeve tĂ« mĂ«suesve dhe edukatoreve nĂ« kopshte dhe çerdhe, si dhe shkĂ«mbim eksperiencash mes stafeve tĂ« arsimit parashkollor me bashki tĂ« ngjashme pĂ«rtej kufijveâ.
Eksperti Onuzi rekomandon rritjen e pjesĂ«marrjes sĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« arsimin e hershĂ«m, ndĂ«rsa thekson se ndryshimet demografike po ndikojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« numrin e fĂ«mijĂ«ve qĂ« ndjekin arsimin parashkollor. Sipas tij, ulja e lindshmĂ«risĂ« dhe lĂ«vizjet demografike tĂ« familjeve drejt qyteteve mĂ« tĂ« mĂ«dha apo emigracionit kanĂ« sjellĂ« rĂ«nie tĂ« numrit tĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« shumĂ« zona, duke ndikuar edhe nĂ« regjistrimet nĂ« kopshte. Â
Rekomandimi vijon më tej me ndërgjegjësimin e fëmijëve për mbrojtjen e vazhdueshme të mjedisit, shkëmbim eksperiencash me Kosovën. Edukimin e fëmijëve për të pastruar, gatuar, si dhe ndërhyrjen për përmirësimin e infrastrukturës së kopshteve dhe çerdheve.
âVjen lajmi i papritur pĂ«r pensionistĂ«t: Thuhet se mbi mbi 130 mijĂ« pensionistĂ«âŠâ lajmĂ«ron njĂ« postim nĂ« Facebook mĂ« 23 qershor, ndĂ«rsa lexuesit ftohen tĂ« klikojnĂ« njĂ« lidhje nĂ« komente pĂ«r tĂ« mĂ«suar mĂ« shumĂ«.
Shoqëruar me imazhin e një pensionisteje, kryeministrit Edi Rama dhe tre kartëmonedhave 5000-lekëshe, postimi jep përshtypjen se lajmi i papritur ka të bëjë me ndonjë rritje pensioni ose bonus që do japë qeveria.
Megjithatë, pensionistët do të zhgënjehen me të lexuar fjalinë e parë të artikullit, i cili nuk flet për ndonjë rritje apo bonus pensioni, por për shqiptarët që vijojnë të punojnë edhe pas moshës së pensionit
Sipas INSTAT, numri i të punësuarve mbi moshën 65 vjeç arriti në 130,274 persona në vitin 2025. Kjo shifër nuk përbën ndonjë lajm të papritur, ashtu siç pretendohet në titullin e lajmit, pasi pjesa më e madhe e pensionistëve të raportuar në të dhënat e INSTAT janë të vetëpunësuar në sektorin e bujqësisë.
Titulli i mësipërm dukshëm synon të përfitojnë klikime duke tërhequr interesin dhe vëmendjen e publikut.
KĂ«to ditĂ« tĂ« fundit tĂ« majit bimĂ«sia Ă«shtĂ« harlisur sĂ« bashku me plehrat qĂ« nuk mungojnĂ« asnjĂ«herĂ« nĂ« kanale dhe Agroni, banor nĂ« rrugĂ«n âPelivan Leskajâ nĂ« VlorĂ«, shumĂ« pranĂ« kanalit tĂ« Siavit, i druhet pĂ«rmbytjes sĂ« rradhĂ«s me ardhjen e vjeshtĂ«s. âKĂ«tĂ« vit ka qenĂ« situatĂ« pak mĂ« e qetĂ«, por sĂ«rish kemi frikĂ« se mos rikthehen pĂ«rmbytjetâ, pohoi ai.Â
VĂ«rshimet nga reshjet e dendura tĂ« tetorit 2024, nuk kursyen as banesĂ«n e tij, e cila ndodhet nĂ« njĂ« distancĂ« jo mĂ« larg se 20 metra nga ky kanal. âVĂ«rshimi i ujĂ«rave pĂ«r shkak tĂ« bllokimit tĂ« kanaleve mbuloi shtĂ«pinĂ« duke nxjerrĂ« jashtĂ« pĂ«rdorimit njĂ« pjesĂ« tĂ« pajisjeve elektroshtĂ«piake. MĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« dĂ«m gati 10 milionĂ« lekĂ«â, tha Agroni pĂ«r Faktoje.
Banesa e Agronit nuk ishte e vetmja qĂ« u prek nga pĂ«rmbytjet. Uji mbuloi lagje tĂ« tĂ«ra nĂ« VlorĂ«, ku qindra shtĂ«pi e biznese pĂ«suan dĂ«me tĂ« shumta. Sipas tĂ« dhĂ«nave nga Emergjencat Civile, 323 banesa dhe 73 biznese u dĂ«mtuan dhe pĂ«r tâu ardhur nĂ« ndihmĂ« banorĂ«ve tĂ« prekur u akorduan rreth 200 mijĂ« euro fonde.Â
TĂ« njĂ«jtin shqetĂ«sim pĂ«r pĂ«rmbytjen e rradhĂ«s ka dhe kĂ«shilltari bashkiak nga radhĂ«t e opozitĂ«s, Besmir Brahimi, gjithashtu banor i lagjes ku kalon kanali i Siavit. âProblematika e kanaleve kulluese Ă«shtĂ« shumĂ«vjeçare dhe kam pritur tĂ« kishte vendime drastike nĂ« bashki dhe studime tĂ« thelluara pĂ«r tĂ« mirĂ«mbajtur kĂ«to kanale, por ende asgjĂ«. Kam denoncuar qĂ« nĂ« kanal derdhen ujĂ«ra tĂ« zeza qĂ« rĂ«ndojnĂ« situatĂ«n e bllokimit, por nga bashkia nuk do tâia dijĂ« njeri deri taniâ, thotĂ« Brahimi.
Kanali i Siavit, Vlorë Fotografi e realizuar në 2 maj 2026
Nga tĂ« dhĂ«nat e grumbulluara pĂ«r kĂ«tĂ« shkrim, kanalet kulluese nĂ« VlorĂ« mbartin shumĂ« probleme edhe nga derdhja nĂ« to e ujĂ«rave tĂ« zeza qĂ« vĂ«shtirĂ«sojnĂ« mĂ« tej mbushjen me mbetje plastike tĂ« hedhura nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pakujdesshme. NĂ« kĂ«to rrethana pastrimi i kanaleve tĂ« ujĂ«rave tĂ« larta, qĂ« bĂ«jnĂ« pjesĂ« te kanalet kulluese mbetet jo efektiv edhe nĂ« rast se do tĂ« kryhej i plotĂ«. Ky fakt pranohet âoff the recordâ nga zyrtarĂ« tĂ« ndryshĂ«m lokal, por vĂ«rtetohet edhe nga vĂ«zhgimi nĂ« terren i Faktoje.
Pastrimi kryhet, por garancitë mungojnë
ShqetĂ«simin e Agronit dhe banorĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« rrezikuar nga pĂ«rmbytjet nĂ« VlorĂ« e pĂ«rforcojnĂ« edhe shifrat e situatĂ«s sĂ« pastrimit dhe mirĂ«mbajtjes sĂ« kanaleve nĂ« Raportit tĂ« PerformancĂ«s sĂ« Bashkive 2025, i publikuar nga Agjencia pĂ«r MbĂ«shtetjen pĂ«r VetĂ«qeverisjen Vendore.Â
TĂ« dhĂ«nat pĂ«r bashkinĂ« VlorĂ« zbulojnĂ« se Bashkia VlorĂ« ka gati 95 pĂ«rqind tĂ« kanaleve tĂ« kullimit funksionalĂ« pĂ«rkundrejt mesatares kombĂ«tare qĂ« rezulton nĂ« nivelin e 64.29 %. MegjithatĂ«, nĂ« realitet situata Ă«shtĂ« ndryshe. VĂ«zhgimi i Faktoje tregon se pavarĂ«sisht aksioneve tĂ« ndĂ«rrmara nga bashkia e ndihmuar edhe me mjete tĂ« ushtrisĂ«, problemi i bllokimit tĂ« kanaleve nuk po gjen zgjidhje. BanorĂ«t vijojnĂ« tĂ« hedhin mbetje plastike dhe tĂ« derdhin ujĂ«rat e zeza nĂ« kĂ«to kanale, çka pamundĂ«sojnĂ« mirĂ«mbajtjen e tyre.Â
PĂ«r ekspertin e pushtetit vendor, Agron Haxhimali, kjo performancĂ« nuk lidhet direkt me buxhetin, por me prioritetet. âNuk mendoj se sâkanĂ« kapacitete, mendoj se duhet ta vendosin prioritet. Sigurisht shĂ«rbimi duhet mbĂ«shtetur mĂ« shumĂ« me burime financiare edhe nga qeveria dhe vetĂ« bashkiaâ, tha Haxhimali pĂ«r Faktoje.
Agron Haxhimali
Sipas tij, Vlora ndryshe nga bashki tĂ« vogla ka avantazh, pasi ka buxhet mĂ« tĂ« madh, âçka do thotĂ« se kapaciteti financiar Ă«shtĂ« mĂ« i lartĂ« e pĂ«r rrjedhojĂ« kapacitete pĂ«r mirĂ«mbajte dhe investime janĂ« tĂ« mundshmeâ.
NdĂ«rsa ekspertja e ekonomisĂ«, Merita Toska, problemin nuk e shikon vetĂ«m te mungesa e angazhimit nga institucionet, por te âekspozimi ndaj reshjeve intensive dhe pĂ«rmbytjeve, presioni urban dhe ndĂ«rtimor, bllokimi i kanaleve nga mbetje apo inerte, si dhe nevoja pĂ«r koordinim ndĂ«rmjet bashkisĂ«, strukturave tĂ« ujitjes dhe kullimit, emergjencave civile dhe komuniteteve lokale. Raportime lokale kanĂ« evidentuar raste tĂ« bllokimit tĂ« kanaleve kulluese nĂ« VlorĂ« nga mbetjet urbane dhe inertet, duke shtuar rrezikun pĂ«r pĂ«rmbytjeâ.
Sipas saj pĂ«rgjegjĂ«sia nuk duhet tĂ« bjerĂ« vetĂ«m mbi BashkinĂ« VlorĂ« qĂ« ka pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« kryesore pĂ«r mirĂ«mbajtjen e kanaleve, pasi âkapacitetet aktuale nuk duken tĂ« mjaftueshme pĂ«r njĂ« mirĂ«mbajtje sistematike dhe parandaluese tĂ« tĂ« gjithĂ« rrjetitâ.
Merita Toska, eksperte ekonomie
Panorama e Bashkisë Vlorë, pranohen problemet
PĂ«r tĂ« pĂ«rditĂ«suar tĂ« dhĂ«nat zyrtare pĂ«r situatĂ«n e mirĂ«mbajtjes sĂ« kanaleve nĂ« vitin 2026, iu drejtuam me njĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r informacion bashkisĂ« VlorĂ«.Â
NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje zyrtare pĂ«r Faktoje, Bashkia VlorĂ« deklaron se pĂ«r vitin 2025, buxheti i dedikuar pĂ«r Sektorin e Bordit tĂ« Ujitjes dhe Kullimit pranĂ« BashkisĂ« VlorĂ« ka qenĂ« nĂ« vlerĂ«n 27,644,000 lekĂ«, nĂ« kategorinĂ« âShpenzime Operativeâ. Ajo qĂ« bie nĂ« sy Ă«shtĂ« se shpenzimet kryesore shkojnĂ« pĂ«r energji elektrike pĂ«r hidrovorĂ«t dhe pĂ«r karburant pĂ«r mjetet e Bordit tĂ« Kullimit.Â
PĂ«r vitin 2026 ka njĂ« rritje tĂ« buxhetit pĂ«r kĂ«tĂ« sektor, por sĂ«rish duket se fondet nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme. âPĂ«r vitin 2026, buxheti i miratuar pĂ«r Sektorin e Bordit tĂ« Ujitjes dhe Kullimit Ă«shtĂ«: 18,380,000 LekĂ« tĂ« rinj nĂ« kategorinĂ« âShpenzime Operativeâ; 35,011,000 LekĂ« tĂ« rinj nĂ« kategorinĂ« âShpenzime Operative Specifike dhe Investimeâ. Nga fondi i shpenzimeve operative, pjesĂ«n kryesore e zĂ«: Karburanti pĂ«r funksionimin e mjeteve dhe eskavatorĂ«ve tĂ« angazhuar nĂ« pastrimin e kanaleve ujitĂ«se dhe kulluese, nĂ« vlerĂ«n 11,500,000 lekĂ« tĂ« rejaâ, deklaron Bashkia VlorĂ« nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« kĂ«rkesĂ«s pĂ«r informacion.
Vlorë, 2 maj 2026
VetĂ« institucioni gjithashtu pranon problemin e pastrimit tĂ« kanaleve, por edhe tĂ« amortizimit tĂ« tyre, duke treguar edhe arsyet qĂ« nisin nga ndĂ«rtimet mbi kanale e deri te faktorĂ«t natyrorĂ«, gjĂ« qĂ« shkaktuan edhe pĂ«rmbytjet nĂ« tetor tĂ« vitit 2024 dhe u pasuan nga disa pĂ«rmbytje tĂ« tjera. Â
âRealizimi i pastrimit 100% tĂ« rrjetit Ă«shtĂ« hasur me disa vĂ«shtirĂ«si objektive, ndĂ«r tĂ« cilat: shtrirja e gjerĂ« territoriale e rrjetit tĂ« kanaleve kulluese dhe ujitĂ«se; amortizimi i theksuar i infrastrukturĂ«s ekzistuese; prania e ndĂ«rtimeve dhe zaptimeve tĂ« paligjshme mbi kanale; vĂ«shtirĂ«sitĂ« nĂ« aksesimin e disa segmenteve me mjete tĂ« rĂ«nda; prurjet e vazhdueshme tĂ« mbetjeve urbane, inerteve dhe materialeve tĂ« ngurta nĂ« kanale; mungesa e investimeve rehabilituese tĂ« plota ndĂ«r vite; kushtet atmosferike dhe reshjet intensive nĂ« periudha tĂ« caktuara, tĂ« cilat kanĂ« krijuar nevojĂ« pĂ«r ripastrime tĂ« vazhdueshmeâ, pohon Bashkia VlorĂ«.
Bashkia Vlorë konfirmon se kanalet kulluese janë plotësisht në varësi të bashkisë dhe se në periferi, në zonat rurale vëmendja për pastrimin e kanaleve ka qënë më e lartë se në qytet.
Problematika e administrimit të kanaleve
Raporti i Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit pas pĂ«rmbytjeve tĂ« tetorit 2024 evidentoi se  kanali i Siavit dhe NaukĂ«s qĂ« pĂ«rshkojnĂ« gjithĂ« qytetin e VlorĂ«s kanĂ« problematika tĂ« shumta administrimi. PĂ«r pastrimin e tyre pas pĂ«rmbytjeve u angazhuan edhe mjetet e Forcave tĂ« Armatosura qĂ« zgjidhĂ«n situatĂ«n emergjente. Â
Bashkia VlorĂ« argumenton se ândĂ«rhyrjet nĂ« kĂ«to segmente kanĂ« kĂ«rkuar koordinim institucional, procedura administrative shtesĂ« dhe investime rehabilituese specifike, duke ndikuar nĂ« ritmin e realizimit tĂ« pastrimit tĂ« plotĂ« tĂ« rrjetit kulluesâ.Â
PavarĂ«sisht punĂ«s, qĂ« nga zyrtarĂ«t e bashkisĂ« pohohet se Ă«shtĂ« e pĂ«rjavshme, sĂ«rish pastrimi i kanaleve nuk bĂ«het i plotĂ«. NĂ« muajt e fundit, Bashkia VlorĂ« ka shembur dhjetĂ«ra ndĂ«rtime pa leje qĂ« kishin bllokuar rrjedhĂ«n e kanaleve kulluese, por do tĂ« duhen edhe shumĂ« javĂ« tĂ« tjera qĂ« tĂ« shemben tĂ« gjitha godinat e paligjshme.Â
Kanalet kulluese përveç se janë në menaxhim të bashkisë, janë edhe përgjegjësi e Ujësjellës Kanalizime Vlorë. Në një përgjigje me shkrim për Faktoje, drejtori i UKV Klevis Kaso flet për një tjetër problematikë që ndikon negativisht në punën e tyre.
Klevis Kaso, foto e marrë nga Facebook
Kaso shprehet se nĂ« muajt e fundit kanĂ« mbyllur dhjetĂ«ra derdhje tĂ« paligjshme tĂ« ujĂ«rave tĂ« zeza nĂ« kanalet kryesore tĂ« VlorĂ«s, qĂ« ndikojnĂ« nĂ« zhvillimin mĂ« te shpejtĂ« tĂ« bimĂ«sisĂ«, por sĂ«rish ka ende shumĂ« banesa e biznese qĂ« janĂ« evidentuar se ndotin kanalet.Â
âNe do tĂ« vazhdojmĂ« intensivisht punĂ«n pĂ«r mbylljen e çdo derdhje deri nĂ« atĂ« tĂ« fundit. Si edhe do tĂ« punojmĂ« pĂ«r konstatimin e ndonjĂ« familje e cila dĂ«mton mbylljen e kryer nga ana jonĂ«â, pohoi Kaso duke shtuar se relacioni i Ă«shtĂ« dorĂ«zuar dhe autorieteteve tĂ« tjera dhe ka nisur puna pĂ«r koordinimin e aksionit pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar shĂ«rbimin pĂ«r qytetarĂ«t.Â
Kaso shtoi se ka pasur raste kur familje tĂ« ndryshme kanĂ« gjetur rrugĂ« alternative pĂ«r shmangur bllokimin e derdhjes sĂ« ujĂ«rave tĂ« zeza nĂ« kanalet kulluese, por nĂ« pak raste nuk Ă«shtĂ« kryer dot ndĂ«rhyrja pĂ«r shkak tĂ« terrenit. â3 familje mbeten nĂ« pamundĂ«si pĂ«r mbyllje e tyre pĂ«r shkak tĂ« terrenitâ, tha ai.
Ekspertja Merita Toska problemin e shikon edhe te ligji pĂ«r vetĂ«qeverisjen vendore. Ajo thotĂ« se bashkive u janĂ« dhĂ«nĂ« kompentenca tĂ« shumta, por nuk kanĂ« buxhet tĂ« mjaftueshĂ«m pĂ«r tĂ« kryer efektivisht punĂ«t qĂ« u takojnĂ«.Â
âLigji pĂ«r administrimin e ujitjes dhe kullimit u ngarkon bashkive pĂ«rgjegjĂ«si konkrete pĂ«r administrimin, shfrytĂ«zimin dhe mirĂ«mbajtjen e njĂ« pjese tĂ« infrastrukturĂ«s sĂ« ujitjes dhe kullimit qĂ« u Ă«shtĂ« transferuar nĂ« pronĂ«si ose administrim. Kjo do tĂ« thotĂ« se bashkitĂ« kanĂ« rol tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« mirĂ«mbajtjen e kanaleve, por ky rol kĂ«rkon mjete financiare, pajisje, staf teknik, planifikim vjetor dhe koordinim institucionalâ,thotĂ« Toska.Â
Sipas ekspertes shumĂ« bashki pĂ«rballen me kufizime tĂ« theksuara buxhetore dhe i kryejnĂ« ndĂ«rhyrjet pas reshjeve qĂ« sjellin pĂ«rmbytje. âTĂ« ardhurat e veta vendore shpesh nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar tĂ« gjitha funksionet e transferuara, veçanĂ«risht nĂ« bashkitĂ« me territor tĂ« gjerĂ« rural, rrjet tĂ« madh kanalesh, zona tĂ« ekspozuara ndaj pĂ«rmbytjeve dhe nevoja tĂ« larta pĂ«r ndĂ«rhyrje periodike. NĂ« kĂ«to kushte, mirĂ«mbajtja e kanaleve shpesh mbetet pas prioriteteve mĂ« tĂ« dukshme publike, si pastrimi urban, ndriçimi, rrugĂ«t, shĂ«rbimet sociale apo emergjencat e menjĂ«hershmeâ, shprehet ajo.
Por megjithatë, Toska shton se bashkitë nuk janë formalisht të përjashtuara nga përgjegjësia dhe nuk mund të justifikojnë plotësisht mosveprimin vetëm me mungesën e fondeve.
PĂ«r ekspertin e pushtetit vendor, Agron Haxhimali, mirĂ«mbatja e kanaleve kulluese Ă«shtĂ« çështje menaxhim i shĂ«rbimeve publike dhe çështje aftĂ«sive administrativedhe sipas tij kujdesi duhet nĂ« tĂ« katĂ«rta stinĂ«t.Â
âAsnjĂ« neglizhencĂ« nĂ« kontrollimin e sistemit nuk duhet toleruar. Marrin buxhet nga kategoria e tranfertave sektoriale. Nuk mund tĂ« them nĂ«se janĂ« shumĂ«, mendoj qĂ« shĂ«rbimi nuk Ă«shtĂ« kostuar drejtĂ« nga buxheti qendror. MegjithatĂ« bashkia Ă«shte e lejuar tĂ« mbĂ«shtesĂ« sektorin me burime nga tĂ« ardhurat e veta. AsnjĂ«herĂ« dhe pĂ«r asnjĂ« shĂ«rbim dhe kudo, sâdo ketĂ« mjete fianciare qĂ« ângopâ plotĂ«sisht shĂ«rbimin. Por njĂ« standard duhet vendosur dhe duhet pĂ«rmbushet me politika tĂ« harmonizuara ndĂ«rqeveritareâ, shprehet Haxhimali.
Ndikimi negativ edhe në turizëm
Nga ana tjetĂ«r kĂ«shilltari bashkiak, Besmir Brahimi, shkakun e mospastrimit tĂ« kanaleve e shikon edhe tek pĂ«rplasja institucionale mes bashkisĂ« dhe ujĂ«sjellĂ«sit pasi nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se ne varĂ«si tĂ« kujt janĂ« kĂ«to kanale. Buxhetimi pĂ«r kĂ«tĂ« sektor Ă«shtĂ« shtuar pohon edhe Brahimi, por problemi lidhet edhe me mungesĂ«n e njĂ« studimi fizibiliteti pĂ«r mirĂ«mbajtjen e kanaleve.Â
âShpresoj qĂ« ky studim tĂ« dalĂ« sa mĂ« shpejt, pasi Ă«shtĂ« njĂ« kompani eksperte e hidroteknikĂ«s. Mendoj se ky studim i plotĂ« mund tĂ« gjejĂ« problematikat dhe ta shpĂ«tojĂ« VlorĂ«n njĂ«herĂ« e mirĂ« nga pĂ«rmbytjetâ, deklaron Brahimi.Â
NĂ« pĂ«rfundim, problematika e kanaleve kulluese nĂ« VlorĂ« mbetet njĂ« sfidĂ« e vazhdueshme qĂ« nuk mund tĂ« zgjidhet vetĂ«m nga Bashkia. Ndryshimet klimatike, derdhja e ujĂ«rave tĂ« zeza, mbetjet urbane dhe ndĂ«rtimet pa leje e kanĂ« bĂ«rĂ« situatĂ«n mĂ« komplekse. Zgjidhja kĂ«rkon njĂ« qasje tĂ« integruar mes bashkisĂ«, institucioneve tĂ« tjera dhe vetĂ« komunitetit, pĂ«r tĂ« siguruar mirĂ«mbajtje parandaluese tĂ« kanalizimeve, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« Vlora tĂ« mbrohet nga pĂ«rmbytjet dhe tĂ« ruajĂ« potencialin e saj turistik.Â
Në hapësirat konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon një imazh që pretendohet se tregon një nga shënjestrat e preferuara të teorive konspirative, miliarderin George Soros, përpara se ai të ekzekutohej 7 vite më parë.
Si zakonisht, për të mbështetur këtë pretendim të jashtëzakonshëm, nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë, aq më pak e jashtëzakonshme.
Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi i mësipërm është botuar fillimisht në një artikull i një portali grek që shpërndan rregullisht teori konspirative dhe keqinformim.
Artikulli i vitit 2020 pretendon se âSoros Ă«shtĂ« arrestuar dhe burgosur nĂ« burgun e sigurisĂ« maksimale nĂ« Gjirin e Guantanamos, GITMO.â
MĂ« tej, ai pretendon edhe se ish presidenti amerikan George Bush Ă«shtĂ« arrestuar, âduke u pĂ«rballur me akuza pĂ«r tradhti tĂ« lartĂ«, pedofili, pastrim parash dhe tĂ« tjera,â ndĂ«rsa ish presidenti amerikan Barack Obama âu arrestua nĂ« shtator 2019 dhe mĂ« pas u ekzekutua nĂ« tetor.â
Sigurisht, as për këto pretendime nuk sillet ndonjë provë apo burim.
Lajmi për vdekjen e Soros nuk është botuar në asnjë media ndërkombëtare apo vendase.
Kjo nuk është hera e parë që qarkullon pretendimi se Soros ka ndërruar jetë. Në 15 maj 2023, gati 3 vite pas ekzekutimit te tij të pretenduar, 93-vjeçari u detyrua të postonte në Twitter për të përgënjeshtruar lajmet se ai kishte vdekur.
âThashethemet se unĂ« kam pĂ«suar njĂ« infarkt nĂ« zemĂ«r jane krejt tĂ« rreme. Jam gjallĂ« dhe i shĂ«ndetshĂ«m.â
Soros ka qenë prej kohësh shënjestër e një sërë teorish konspirative që e fajësojnë atë për një gamë gati të mbinatyrshme ligësish. Faktoje ka verifikuar edhe më parë lajme të rreme që kanë shënjestruar miliarderin 93-vjeçar.
Qarku i Beratit, i njohur pĂ«r historinĂ« dhe traditat e tij, pĂ«rballet prej vitesh edhe me sfida tĂ« shumta nĂ« sektorin e shĂ«ndetĂ«sisĂ«.Â
Sistemi shëndetësor në këtë qark mbështetet kryesisht tek Spitali Rajonal Berat, si edhe tek qendrat shëndetësore në bashkitë Berat, Kuçovë, Dimal dhe Skrapar.
NĂ« vitet e fundit, spitalet nĂ« qarkun e Beratit janĂ« pĂ«rballur me mbingarkesĂ« tĂ« vazhdueshme, sidomos gjatĂ« periudhave tĂ« virozave sezonale apo temperaturave ekstreme.Â
Përtej shërbimit që marrin në spitalet publike, qytetarët ankohen se përballen me vështirësi në sigurimin e medikamenteve, analizave dhe vizitave të specializuara.
NjĂ« prej tyre Ă«shtĂ« zonja Mirela Gjata, e cila prej disa vitesh Ă«shtĂ« diagnostikuar me kancer tĂ« gjirit.Â
Ajo i Ă«shtĂ« nĂ«nshtruar njĂ« ndĂ«rhyrjeje kirurgjikale nĂ« Spitalin Rajonal tĂ« Beratit, ku iu hoq masa tumorale.Â
Më pas ka vijuar trajtimin me seanca kimioterapie në Tiranë. Sipas saj, edhe pse operacioni u krye pa kosto financiare dhe ka marrë mbështetje nga mjekët që e kanë ndjekur, ajo has vështirësi në sigurimin e disa medikamenteve që i nevojiten për trajtimin hormonal.
âUnĂ« vuaj nga kanceri i gjirit. UnĂ« u operova nĂ« Berat, mĂ« ka operuar njĂ« doktoreshĂ« shumĂ« e mirĂ«, pa asnjĂ« lloj kostoje financiare, dhe mĂ« ka ndjekur derisa vajta nĂ« TiranĂ« pĂ«r kimion.
Kam qenĂ« shumĂ« keq, e pĂ«rjetova keq. Kimio Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ«. Edhe aktualisht e ndjek trajtimin njĂ« herĂ« nĂ« tre muaj, megjithĂ«se kimio mĂ« ka dhĂ«nĂ« disa simptoma, mĂ« Ă«shtĂ« shfaqur diabeti. Marr ilaçe, disa nga shteti, disa me lekĂ«, por e kam tĂ« vĂ«shtirĂ«, pasi nuk kemi tĂ« ardhura, sepse edhe bashkĂ«shorti im Ă«shtĂ« i sĂ«murĂ«, mĂ« keq se unĂ«â
Ne foto: Mirela Gjata me bashkeshortin
Viktor dhe Mirela Gjata Situata bĂ«het edhe mĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r familjen e saj pasi bashkĂ«shorti ka kryer njĂ« ndĂ«rhyrje bypass nĂ« zemĂ«r dhe vuan gjithashtu nga probleme me veshkat dhe mĂ«lçinĂ«. âAi ka bĂ«rĂ« bypass nĂ« zemĂ«r, ka probleme me veshkat dhe mĂ«lçinĂ«.Nuk i kam pasur kushtet pĂ«r ta ndjekur nĂ« TiranĂ«. UnĂ« po vuaj tmerrĂ«sisht vetĂ« nga analizat qĂ« duhet tâi bĂ«j me pagesĂ«, si unĂ« edhe bashkĂ«shorti im, sepse nĂ« shtet nuk tâi japin. NjĂ« herĂ« nĂ« tre muaj na thonĂ« qĂ« na takon tĂ« bĂ«jmĂ« kontrolle dhe analiza, por ai Ă«shtĂ« i sĂ«murĂ« rĂ«ndĂ«. Ku pret dot ai njĂ« herĂ« nĂ« tre muaj? Dhe detyrohem tâia bĂ«j me pagesĂ«â, thotĂ« ajo
VĂ«zhgimiÂ
Spitali i KuçovĂ«s ruan vetĂ«m emrin, pasi Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« qendĂ«r ambulatore ku shumica e rasteve nisen drejt Beratit. Â
Spitali Kuçovë
Dimali nuk ka spital teksa dhe qendrat shĂ«ndetĂ«sore nĂ« fshatra janĂ« nĂ« kushte mjeruese.Â
Qendra shendetesore Malas Breg
Edhe nĂ« fshatin Cukalat situata Ă«shtĂ« po e njĂ«jta.Â
Në të vetmen qendër shëndetësore që marrin shërbim disa fshatra si Donofrosa, Slanica, etj, qendra i ngjan një stalle bagëtish, ku myku po rrënon gjithçka.
MĂ« e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« situata nĂ« Skrapar ku spitali punon me 4 mjekĂ«, dy prej tyre nĂ« pension dhe infermierĂ«.Â
Ndërkohë specialistët në fusha të ndryshme vijnë periodikisht çdo muaj por e kanë të pamundur shërbimin shëndetësor sipas urgjencës së rasteve.
Në zona të thella rurale të Skraparit apo Poliçanit, mungesa e mjekëve specialistë ndihet edhe më shumë.
Shpesh janĂ« specialist tĂ« huaj qĂ« vijnĂ« me misione humanitare nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« cilĂ«t kryejnĂ« vizita falas dhe ofrojnĂ« medikamente dhe trajtim shĂ«ndetĂ«sor.Â
Rasti i fundit ishte ai i organizatĂ«s amerikane âShpresa e RipĂ«rtĂ«rirĂ«â, tĂ« cilĂ«t mbĂ«rritĂ«n nĂ« Berat me njĂ« ekip prej 44 vullnetarĂ«sh, ku nĂ« pĂ«rbĂ«rje tĂ« stafit ishin 2 dentistĂ«, 3 okulistĂ«, 5 mjekĂ« specialistĂ«, 3 mjekĂ« tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m dhe 2 mjekĂ« tĂ« sĂ«mundjeve tĂ« brendshme.
NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje mĂ« herĂ«t pĂ«r âFaktojeâ nga Urdhri i Mjekut konfirmohet se qarku Berat vuan nga mungesa e mjekĂ«ve specialistĂ«.
Raporti i performancës për vitin 2025 dëshmon rritje të numrit të mjeteve zjarrfikëse në bashkinë Shijak. Megjithatë, përballimi i zjarreve me afrimin e temperaturave të larta kërkon fonde, personel shtesë dhe vëmendje të mëtejshme për të përballuar rreziqet në rritje.
Në prag të sezonit veror, kur temperaturat e larta dhe zjarret në sipërfaqe të hapura shtojnë riskun për emergjencat civile, vëmendja ndaj kapaciteteve të shërbimit zjarrfikës mbetet një nga sfidat kryesore për pushtetin vendor dhe institucionet qendrore. Vetëm gjatë verës së kaluar, disa qarqe të vendit u përballën me dhjetëra vatra zjarri në zona urbane, pyjore dhe bujqësore, duke nxjerrë në pah problematikat e mungesës së personelit, logjistikës dhe infrastrukturës parandaluese.
Një prej bashkive që reflekton këto rreziqe në rritje dhe nevoja për shërbimin zjarrfikës është edhe Bashkia Shijak. Analiza e Faktoje.al mbi kapacitetet reale të repartit zjarrfikës përmes të dhënave të Raportit të performancës 2025, përgjigjes zyrtare të bashkisë, verifikimit në terren dhe dëshmive të ekspertëve, tregon se shtimi i mjeteve nuk përkthehet automatikisht në rritje të plotë të eficiencës operacionale.
Në Raportin e Performancës 2025, Bashkia Shijak thekson se shërbimi zjarrfikës është përmirësuar gjatë viteve 2023-2024 falë rritjes së automjeteve funksionale nga 3 në 4, duke argumentuar se kjo ka sjellë një rritje prej 30% të kapaciteteve në raport me numrin e banorëve.
I njëjti raport evidenton se kapacitetet mbeten të kufizuara në staf, ndërsa numri aktual i efektivëve mbulon nevojat vetëm mbi bazën e popullsisë së Censusit dhe jo të të dhënave të Gjendjes Civile, çka ngre pikëpyetje mbi nivelin real të përmirësimit të këtij shërbimi.
Referuar standardit të raportit kombëtar, që parashikon 1 zjarrfikës për çdo 1,500 banorë, Bashkia Shijak rezulton mbi normën edhe sipas Censusit 2021, me rreth 1 efektiv për 1,638 banorë. Ndërsa sipas të dhënave të Gjendjes Civile, raporti shkon në 1 zjarrfikës për afro 2,858 banorë, duke e bërë ndjeshëm më të lartë ngarkesën operacionale të repartit.
Diferenca mes të dhënave të Censusit dhe regjistrit të Gjendjes Civile ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si planifikohen kapacitetet operacionale të repartit. Në praktikë, kjo do të thotë se numri aktual i efektivëve mund të rezultojë i mjaftueshëm në letër, por jo domosdoshmërisht në raport me ngarkesën reale të territorit dhe popullsisë që merr shërbim.
Në përgjigjen zyrtarepër Faktoje.al, Bashkia Shijak bën të ditur se aktualisht shërbimi zjarrfikës funksionon me 17 punonjës, nga të cilët 16 efektivë bazë dhe një shef sektori. Sipas bashkisë, stacioni disponon katër automjete, por vetëm tre prej tyre janë operative, ndërsa njëri përdoret si autobot për furnizim me ujë gjatë zjarreve me përmasa më të mëdha.
Avni Xhafa duke folur për Faktoje.al
Historia njerëzore
Avni Xhafa, njĂ« prej personave qĂ« ka qenĂ« pjesĂ« e krijimit tĂ« repartit zjarrfikĂ«s nĂ« Shijak, e kujton fillimin e kĂ«tij shĂ«rbimi si njĂ« strukturĂ« tĂ« ngritur me kapacitete minimale, por me nevoja tĂ« mĂ«dha pĂ«r mbulim territorial. Sipas tij, njĂ«sia zjarrfikĂ«se u krijua nĂ« vitin 2016, nĂ« zbatim tĂ« ligjit âPĂ«r mbrojtjen nga zjarri dhe shpĂ«timin e jetĂ«sâ, ndĂ«rsa aktiviteti operacional nisi nĂ« qershor tĂ« vitit 2017.
Në fazën e parë, reparti u kompletua me dy mjete, një automjet operacional zjarrfikës dhe një mjet shërbimi, si edhe me një efektiv prej 12 zjarrfikësish të rinj, të moshës 22-28 vjeç, që përbënin bërthamën e parë të stacionit. Ky repart mbulonte të gjithë territorin e Bashkisë Shijak, nga Rubjeka në veri deri në fshatin Hardhishtë në jug.
âGjatĂ« punĂ«s dolĂ«n menjĂ«herĂ« nĂ« pah problematikat infrastrukturore, sidomos mungesa e rrjetit tĂ« hidranteve. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye u sigurua njĂ« autobot dhe mĂ« pas u ngritĂ«n hidrante shtesĂ«, pĂ«r tĂ« garantuar vazhdimĂ«sinĂ« gjatĂ« operacioneve tĂ« shuarjes sĂ« zjarreve,â tregon Xhafa.
Sipas tij, me shtimin e mjeteve u bë e domosdoshme edhe rritja e personelit, pasi çdo automjet kërkon efektivë dhe drejtues të trajnuar për operacione emergjente.
Në vitin 2020, flotës iu shtua edhe një mjet tjetër zjarrfikës, i dhuruar nga familja e ish-zjarrfikësit Arbër Aliu, ndërsa sipas Bashkisë Shijak, aktualisht stacioni disponon katër automjete, nga të cilat tre janë operative.
Megjithatë, ai thekson se sfidat kryesore mbeten ende tek struktura organizative dhe burimet njerëzore.
âShĂ«rbimi zjarrfikĂ«s duhet tĂ« jetĂ« njĂ« strukturĂ« operacionale e zhdĂ«rvjellĂ«t. Reagimi i shpejtĂ« nuk realizohet me procedura tĂ« ngadalta apo me mungesĂ« personeli. Ădo shtim mjeti kĂ«rkon edhe shtim tĂ« efektivĂ«ve,â shprehet ai.
Sipas tij, kapaciteti operacional nuk matet vetëm me numrin e mjeteve, por me aftësinë reale të repartit për të reaguar në kohë dhe për të mbuluar disa emergjenca njëkohësisht.
Xhafa ngre gjithashtu shqetësimin për mungesën e formalizimit të trajnimeve profesionale, të cilat sipas tij shpesh realizohen vetëm për efekt grade dhe jo për rritje reale të kapaciteteve operative të efektivëve.
Kjo dëshmi sjell një panoramë nga brenda e funksionimit të repartit zjarrfikës në Shijak dhe evidenton hendekun mes investimeve në mjete dhe nevojës për forcim të strukturës njerëzore dhe profesionale të shërbimit.
Situata aktuale
Foto nga stacioni zjarrfikës Shijak dhe personeli zjarrfikës
âPĂ«rgjatĂ« njĂ« viti, mesatarisht regjistrohen rreth 250-300 vatra zjarri nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e BashkisĂ« Shijak,â bĂ«n tĂ« ditur shefi i Stacionit ZjarrfikĂ«s nĂ« BashkinĂ« Shijak, Sajmir Ăeka.
Të dhënat zyrtare të Bashkisë Shijak tregojnë se gjatë vitit 2023 janë regjistruar 210 raste zjarri dhe rreth 90 ndërhyrje të tjera për shpëtim dhe asistencë, ndërsa në vitin 2024 janë raportuar 222 raste zjarri dhe 82 ndërhyrje të tjera operative.
GjatĂ« verifikimit nĂ« terren tĂ« realizuar nga Faktoje.al, Ăeka pohon se sfidat pĂ«r kĂ«tĂ« repart mbeten evidente, sidomos gjatĂ« tre muajve tĂ« verĂ«s, kur temperaturat e larta dhe zjarret nĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« hapura rrisin ndjeshĂ«m ngarkesĂ«n e shĂ«rbimit.
Sipas tij, shtimi i mjeteve ka ndihmuar në përmirësimin e reagimit operacional, por nevojat për më shumë personel, trajnim dhe mbështetje logjistike mbeten ende të pranishme për të garantuar një mbulim më efikas të të gjithë territorit të bashkisë.
Sipas bashkisë, koha mesatare e daljes së mjeteve nga stacioni është rreth 60 sekonda, ndërsa mbërritja në zonat urbane realizohet mesatarisht brenda 7 minutash. Megjithatë, vetë institucioni pranon se ka zona ku mbulimi mbetet më i vështirë, kryesisht në territore kodrinore si Sheteli dhe një pjesë e fshatit Kënetë.
Analiza krahasimore dhe kostoja reale e përmirësimit të shërbimit
Referuar raportit kombëtar të performancës së bashkive për vitin 2024, mesatarja kombëtare rezulton në 0.86 zjarrfikës për çdo 1,500 banorë, nivel i konsideruar pranë standardit mesatar të vendeve të Bashkimit Europian. Në rastin e Bashkisë Shijak, ky standard rezulton i arritur vetëm nëse merret për bazë popullsia e Censusit 2021, ndërsa me të dhënat e Gjendjes Civile, raporti bie ndjeshëm dhe ngarkesa operacionale për çdo efektiv rritet.
Kjo diferencë tregon se problematika nuk lidhet vetëm me numrin formal të efektivëve, por me mënyrën sesi llogariten nevojat reale të shërbimit. Në praktikë, një repart që mbulon një popullsi më të lartë se ajo e reflektuar në Census përballet me më shumë emergjenca, më shumë territor për mbulim dhe kohë më të gjatë reagimi.
Nga ana tjetër, investimi vetëm në automjete nuk garanton automatikisht rritje të eficiencës operacionale. Sipas ekspertëve të emergjencave, çdo automjet shtesë kërkon staf të trajnuar, drejtues mjeti, pajisje mbrojtëse personale, kosto mirëmbajtjeje dhe karburanti.
Nëse një efektiv zjarrfikës ka një kosto mesatare mujore page dhe siguracionesh prej rreth 90-120 mijë lekësh bruto, shtimi i vetëm 4-5 efektivëve do të sillte një barrë shtesë prej afro 5-7 milionë lekësh në vit për buxhetin vendor, pa përfshirë trajnimet dhe pajisjet individuale. Në këto kushte, rritja e numrit të efektivëve është një kosto e lartë për buxhetin e bashkisë.
Referuar të dhënave të Bashkisë Shijak, buxheti për shërbimin zjarrfikës ka qenë rreth 20.3 milionë lekë në vitin 2023 dhe 26.7 milionë lekë në vitin 2024, çka tregon një rritje të financimit për këtë sektor gjatë dy viteve të fundit.
EkspertĂ«t: âFokus tek parandalimi dhe infrastrukturaâ
Eksperti i zjarreve, Fatmir Tarja, vendos theksin jo vetëm tek mbështetja financiare e shërbimit, por edhe investime paralele në infrastrukturë parandaluese, logjistikë dhe organizim operacional të shërbimit.
âMĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« parandalimi i zjarrit. Ădo institucion, nĂ« pĂ«rputhje me nenin 38 tĂ« ligjit nr.152/2015, ka detyrime konkrete pĂ«r marrjen e masave parandaluese,â shprehet Tarja.
Eksperti i zjarreve, Fatmir Tarja
Sipas tij, në bashki si Shijaku, ku ka sipërfaqe kodrinore, zona me shkurre dhe sipërfaqe bujqësore, repartet zjarrfikëse duhet të pajisen me logjistikë specifike për ndërhyrje në terrene të vështira.
Ai sugjeron pajisjen e efektivëve me çanta shpine për shuarjen e zjarreve, përdorimin e dronëve për identifikimin e vatrave aktive dhe shtimin e rrjetit të hidranteve në njësitë administrative.
âNĂ« shumĂ« raste, njĂ« zjarr mund tĂ« shkaktohet edhe nga pakujdesia, si hedhja e njĂ« cigareje nĂ« zonat me bimĂ«si tĂ« thatĂ«. PĂ«rdorimi i dronĂ«ve do tĂ« ndihmonte nĂ« identifikimin e shpejtĂ« tĂ« vatrĂ«s sĂ« zjarrit dhe koordinimin mĂ« efikas tĂ« ndĂ«rhyrjes,â argumenton ai.
Tarja thekson gjithashtu se mungesa e hidranteve në disa zona sjell vonesa në furnizimin me ujë të mjeteve zjarrfikëse dhe ndikon drejtpërdrejt në kohën e reagimit.
Një tjetër problematikë që ai evidenton është mungesa e strukturave vullnetare në mbështetje të repartit zjarrfikës, kryesisht për shkak të emigrimit dhe largimit të popullsisë nga zonat periferike.
âPo tĂ« ekzistonte njĂ« strukturĂ« vullnetarĂ«sh nĂ« bashkĂ«punim me shĂ«rbimin zjarrfikĂ«s, do tĂ« ishte mĂ« i mundur parandalimi dhe kontrolli i shpejtĂ« i zjarreve,â thotĂ« eksperti.
Ai sjell si shembull zonat periferike të Shijakut, ku gjatë sezoneve verore janë regjistruar raste të shumta zjarresh që kanë shkaktuar djegien e qindra hektarëve tokë dhe bimësi për shkak të vështirësive në ndërhyrje dhe distancës nga vatrat aktive.
Sipas Tares, rritja e numrit të zjarrfikësve duhet të shoqërohet paralelisht me forcimin e logjistikës, masave parandaluese dhe organizimit operacional të repartit.
âNĂ« stacionin e Shijakut ka nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« burime njerĂ«zore edhe pĂ«r shkak tĂ« zbatimit tĂ« Kodit tĂ« PunĂ«s, pushimeve dhe mbulimit tĂ« shĂ«rbimit me turne,â shprehet ai.
Eksperti ndalet edhe tek problematikat urbane, duke theksuar se ndërtimet duhet të projektohen duke marrë në konsideratë aksesin e mjeteve zjarrfikëse.
âMungesa e hapĂ«sirave pĂ«r afrim tĂ« mjeteve pranĂ« objekteve shkakton vonesa si nĂ« shtrirjen e tubave, ashtu edhe nĂ« ndĂ«rhyrjen pĂ«r fikjen e zjarrit,â argumenton Tarja.
Sipas tij, një nga ndryshimet më të rëndësishme që duhet të ndodhë në organizimin e shërbimit zjarrfikës është forcimi i koordinimit dhe mbështetjes financiare për bashkitë që kanë kapacitete më të kufizuara ekonomike.
âBashkitĂ« e vogla nuk kanĂ« fuqi ekonomike pĂ«r tĂ« menaxhuar nĂ« mĂ«nyrĂ« efikase kĂ«tĂ« shĂ«rbim. NĂ«se shohim buxhetin e BashkisĂ« Shijak dhe e krahasojmĂ« me bashki mĂ« tĂ« mĂ«dha si DurrĂ«si, bĂ«het e qartĂ« se Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« realizohen objektiva pĂ«r rritje reale tĂ« kapaciteteve operacionale,â pĂ«rfundon ai.
PĂ«rfundimi
Verifikimi i Faktoje.al tregon se gjatë viteve të fundit Bashkia Shijak ka ndërmarrë hapa për forcimin e shërbimit zjarrfikës, kryesisht përmes shtimit të mjeteve dhe rritjes së financimit për këtë sektor. Megjithatë, analiza e të dhënave, verifikimi në terren dhe dëshmitë e ekspertëve tregojnë se përmirësimi i kapaciteteve operative nuk matet vetëm me numrin e mjeteve në dispozicion. Reparti vijon të funksionojë me 17 efektivë, ndërkohë që ngarkesa operative mbetet e lartë, sidomos gjatë sezonit veror, kur regjistrohen qindra raste zjarresh dhe ndërhyrjesh emergjente në territorin e bashkisë. Vetë Bashkia Shijak pranon se ka zona ku mbulimi i shërbimit mbetet i vështirë, kryesisht në territore kodrinore dhe zona periferike, ndërsa ekspertët theksojnë se rritja e numrit të mjeteve duhet të shoqërohet paralelisht me më shumë personel, investime në infrastrukturë parandaluese, rrjet hidrantesh, logjistikë dhe trajnim profesional të efektivëve. Në këto kushte, shtimi i flotës zjarrfikëse përbën një përmirësim të pjesshëm të kapaciteteve të shërbimit, por jo një zgjidhje të plotë të problematikave që lidhen me reagimin operacional, mbulimin territorial dhe parandalimin e zjarreve.
Një video e përhapur gjerësisht në rrjete sociale, po qarkullon edhe në ato shqipfolëse me pretendimin se tregon Ministrin e Jashtëm të Katarit që refuzon shtrëngimin e dorës me zv.presidentin e ShBA JD Vance.
Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se pamjet janë reale. Ato nuk tregojnë ministrin e Jashtëm, por Kryeministrin e Katarit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani.
Video e mĂ«sipĂ«rme, regjistruar gjatĂ« njĂ« takimi katĂ«rpalĂ«sh qĂ« pĂ«rfshinte Shtetet e Bashkuara, Iranin, Pakistanin dhe Katarin nĂ« resortin BĂŒrgenstock pranĂ« Liqenit tĂ« LucernĂ«s nĂ« ZvicĂ«r, u bĂ« virale nĂ« fundjavĂ«, me pretendimin se kryeministri i Katarit e shpĂ«rfilli Vance pĂ«r tĂ« pĂ«rshĂ«ndetur kryeministrin e Pakistanit, Shehbaz Sharif.
Megjithatë, menjëherë pas këtij viraliteti, kryeministri i Katarit sqaroi situatën.
Al Thani tha më 22 qershor se këto raportet ishin të pabaza, duke argumentuar se ata kishin kaluar orë të tëra së bashku gjatë negociatave dhe kishin ruajtur një partneritet të fortë gjatë gjithë procesit.
âUnĂ« nĂ« fakt kisha kaluar disa orĂ« me zv. presidentin [Vance] vetĂ«m disa sekonda pĂ«rpara se tĂ« hyja nĂ« sallĂ« dhe nuk e kisha takuar kryeministrin e Pakistanit fare qĂ« kur kishte ardhur, kĂ«shtuqĂ« doja ta pĂ«rshĂ«ndesja,â tha ai pĂ«r Al Jazeera.
Po atĂ« ditĂ«, ai postoi nĂ« platformĂ«n X njĂ« foto tĂ« tij, Vance, dhe Jared Kushner, dhĂ«ndrit tĂ« presidentit amerikan Trump, me pĂ«rshkrimin: ânga Lucerne, vazhdojnĂ« pĂ«rpjekjet dhe puna e pĂ«rbashkĂ«t.â
Protesta e ditës së 23-të në Tiranë solli për herë të parë pesë kërkesa nga grupi organizator, duke përfshirë dorëheqjen e kryeministrit dhe krijimin e një qeverie teknike tranzitore.
Organizatorët kërkuan gjithashtu ndryshime kushtetuese, si dhe shfuqizimin e disa ligjeve të kontestuara për zonat e mbrojtura, trashëgiminë kulturore dhe investimet strategjike.
Deklarata mbyllet me thirrjen për një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, e hartuar pas konsultimeve të gjera me intelektuale dhe ekspertë teknikë
âNĂ« emĂ«r tĂ« grupit koordinues tĂ« protestĂ«s, duke dĂ«gjuar propozimet e sovranit pĂ«r 22 ditĂ« me radhĂ«, po dalim sot para jush me kĂ«tĂ« deklaratĂ« pĂ«r tĂ« sqaruar protestuesit, si gjithĂ« bashkĂ«kombasit tanĂ«, qofshin ata tĂ« pranishĂ«m fizikisht apo ata qĂ« na mbĂ«shtesin me zemĂ«r dhe me mendje, se kjo protestĂ« mbarĂ«popullore dhe paqĂ«sore kĂ«rkon sa mĂ« poshtĂ«:
1. Dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit dhe qeverisë.
2. Krijimin e një qeverie teknike tranzitore, jopartiake, me mandat 12-mujor.
3. Ndryshime kushtetuese, ku të gjithë shtetasit shqiptarë të jenë të barabartë para ligjit, si dhe miratimi i saj me referendum popullor, duke përfshirë ndër të tjera ndryshimin e Kodit Zgjedhor, ndryshimin e ligjit për financimin e partive politike dhe organizatave të ndryshme, kufizimin e ushtrimit të detyrës së kryeministrit në jo më shumë se dy mandate të plota ose të pjesshme gjatë gjithë jetës politike të një individi.
4. Paralelisht, ne nuk heqim dorë nga kërkesat fillestare: anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin e zonave të mbrojtura, anulimi i ndryshimeve të bëra në ligjin për trashëgiminë kulturore, shfuqizimi i Paktit të Maleve, si dhe shfuqizimi i statusit të kuadrit ligjor për investimet strategjike.
5. NjĂ« kontratĂ« e re sociale mes qytetarĂ«ve dhe shtetit, e cila do tĂ« pĂ«rpilohet pas konsultimit me intelektualĂ«, ekspertĂ« teknikĂ« dhe qytetarĂ« apartiakĂ« tĂ« propozuar nga sheshi i protestĂ«sâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«n pĂ«r shtyp tĂ« pĂ«rgatitur nga grupi organizator.
KĂ«to janĂ« kĂ«rkesat tona tĂ« qarta, legjitime dhe tĂ« panegociueshme, tĂ« dala nga zĂ«ri i qytetarĂ«ve dhe vullneti i sovranit. Ne mbetemi tĂ« vendosur nĂ« rrugĂ«n e protestĂ«s paqĂ«sore, demokratike dhe qytetare deri nĂ« realizimin e tyre. ShqipĂ«ria e shqiptarĂ«ve, jo e pushtetarĂ«veâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e grupit organizator
Historitë emocionuese të familjeve shkodrane që kanë hapur dyert dhe zemrat e tyre për të pritur fëmijët jetimë dhe sfidat e bashkive për reforma në shërbimet sociale
ShĂ«rbimet sociale mbeten fusha mĂ« problematike e qeverisjes vendore nĂ« ShqipĂ«ri. Ky sektor ekspozon pabarazinĂ« territoriale dhe kapacitetet e dobĂ«ta institucionale, ndĂ«rsa bashkitĂ« vazhdojnĂ« tĂ« reagojnĂ« mĂ« shumĂ« ndaj emergjencave sesa tĂ« ndĂ«rtojnĂ« politika afatgjata sociale. Sipas raportit tĂ« âSistemit tĂ« Matjes sĂ« PerformancĂ«s tĂ« Bashkiveâ, nĂ« vitin 2024 mĂ« pak se 40% tĂ« kĂ«rkesave pĂ«r strehim social mbuloheshin nga bashkitĂ«, ndĂ«rsa shĂ«rbimet pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar ishin nĂ« nivele tĂ« ulĂ«ta.Â
KĂ«to janĂ« sfida reale edhe pĂ«r bashkinĂ« ShkodĂ«r, nĂ« njĂ« kohĂ« kur rritja e nevojave sociale kĂ«rkon mĂ« shumĂ« investime, mĂ« shumĂ« profesionistĂ« dhe njĂ« qasje tĂ« re ndaj kujdesit social.NĂ« grafikun kombĂ«tar pĂ«r numrin e pĂ«rfituesve tĂ« ndihmĂ«s ekonomike pĂ«r 1000 familje, Shkodra renditet ndĂ«r bashkitĂ« me nivel tĂ« konsiderueshĂ«m tĂ« pĂ«rfituesve, çka tregon se nevojat sociale mbeten tĂ« larta dhe kĂ«rkojnĂ« mĂ« shumĂ« sesa vetĂ«m ndihmĂ« financiare.Â
Një tjetër problematikë e hasur në nivel vendor është mungesa e stafit profesionist dhe kapaciteteve teknike të bashkive. Për këtë arsye, bashkitë që arrijnë të ndërtojnë bashkëpunim institucional, tërheqin fonde dhe zhvillojnë struktura sociale funksionale konsiderohen si modelet me performancën më të mirë.
Në këtë drejtim, Shkodra po synon të kalojë nga modeli i menaxhimit emergjent tek ai i planifikimit social afatgjatë, në përputhje me standardet europiane të mbrojtjes së fëmijëve dhe familjes. Pikërisht mbi këtë realitet po ndërtohet sot procesi i deinstitucionalizimit të shtëpive të fëmijës 0-5 vjeç dhe 6-18 vjeç.
Shkodra, modeli i ri për fëmijët jetimë
Prej afro dy vitesh Shtëpija e Fëmijës të mitur në Shkodër nuk ka akomoduar në ambjentet e saj raste të reja fëmijësh. Kjo si rezultat i pilotimit të një procesi të ri për trajtimin e fëmijëve jetimë në familje kujdestare pa lidhje gjaku. Në Shqipëri, kjo qasje po promovohet tashmë si pjesë e reformës kombëtare të kujdesit social dhe standardeve të Bashkimit Europian.
âDeinstitucionalizimi (DEI) Ă«shtĂ« njĂ« proces qĂ« vendi ynĂ« e ka ndĂ«rmarrĂ« si kusht pĂ«r integrimin nĂ« Bashkimin Evropian, por njĂ«kohĂ«sisht njĂ« proces pĂ«r tĂ« cilin prej vitesh kemi lobuar dhe punuarâ, shprehet Anxhela Radovani, drejtuese e ShtĂ«pisĂ« sĂ« FĂ«mijĂ«s 0-5 vjeç nĂ« ShkodĂ«r.
Radovani thekson se deri më tani shërbimi social ka funksionuar kryesisht në situata emergjente dhe jo mbi një sistem të mirëfilltë parandalues dhe mbështetës për familjen. Për këtë arsye, procesi i deinstitucionalizimit synon të ndërtojë një model të ri, ku fokusi të mos jetë vetëm reagimi ndaj rasteve, por parandalimi i institucionalizimit dhe mbështetja e hershme e fëmijëve dhe familjeve në komunitet.
âĂshtĂ« detyrĂ« e pushtetit vendor tĂ« ngrejĂ« ShĂ«rbimet MbĂ«shtetĂ«se pĂ«r FĂ«mijĂ« dhe Familje (SHMFF) brenda institucionit rezidencial, me qĂ«llim ofrimin e shĂ«rbimeve alternative, fuqizimin e familjeve dhe parandalimin e institucionalizimitâ, shprehet ajo.
Për këtë arsye është kërkuar edhe Fondi Social, me synim mbulimin e kostove të këtij transformimi, shtimin e figurave të reja profesionale dhe plotësimin e shërbimeve që aktualisht mungojnë.
Sipas drejtueses së institucionit, Shkodra është një hap përpara në këtë proces si në ndalimin gradual të pranimeve të reja, ashtu edhe në zhvillimin e modeleve alternative të kujdesit. Një tjetër element që po afron transformimin e institucionit është edhe numri i lartë i proceseve të birësimit.
âKemi shumĂ« procese birĂ«simi, gjĂ« qĂ« automatikisht do tĂ« ulĂ« numrin e fĂ«mijĂ«ve nĂ« institucion dhe e afron mĂ« shumĂ« institucionin me transformiminâ, shton ajo.
Në këtë kuadër, Shkodra po shihet si një nga bashkitë ku ky tranzicion po provohet konkretisht në terren.
Drejtoresha e Shërbimit Social pranë Bashkisë Shkodër, Edita Shoshi, thotë se Shkodra ka qenë ndër bashkitë e para që ka përqafuar modelin e deinstitucionalizimit të kujdesit për fëmijët, duke e konsideruar atë jo vetëm një reformë sociale, por një detyrim moral ndaj fëmijëve.
Sipas saj, filozofia e këtij procesi bazohet në parimin se çdo fëmijë ka të drejtë të rritet në një familje dhe se institucionet nuk mund të zëvendësojnë sigurinë emocionale, dashurinë dhe mbështetjen që ofron mjedisi familjar.
âShkodra ka qenĂ« bashkia e parĂ« nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« ka zbatuar kujdestarinĂ« familjare me familje pa lidhje biologjike me fĂ«mijĂ«n. QĂ« nga viti 2015 kemi realizuar disa raste tĂ« suksesshme, tĂ« cilat kanĂ« treguar se alternativat familjare funksionojnĂ« dhe janĂ« nĂ« interesin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« fĂ«mijĂ«s. NjĂ« nga rastet mĂ« domethĂ«nĂ«se ishte ai i njĂ« fĂ«mije qĂ« u vendos fillimisht nĂ« njĂ« familje kujdestare, ndĂ«rsa paralelisht u punua me familjen biologjike pĂ«r krijimin e kushteve tĂ« nevojshme pĂ«r ribashkim. PĂ«rmes mbĂ«shtetjes me strehim, trajnime profesionale, ndihmĂ« ekonomike dhe shĂ«rbime sociale, familja arriti tĂ« fuqizohej dhe fĂ«mija u rikthye pranĂ« saj nĂ« kushte tĂ« sigurta dhe tĂ« qĂ«ndrueshmeâ, shprehet Shoshi.
 Edita Shoshi , drejtoresha e Shërbimit Social pranë Bashkisë Shkodër.
Ajo thekson se një moment i rëndësishëm në këtë proces ka qenë marrëveshja e bashkëpunimit mes Bashkisë Shkodër dhe Ministrisë së Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale, e mbështetur nga UNICEF dhe partnerë të tjerë, e cila synon transformimin gradual të modelit tradicional institucional drejt shërbimeve alternative të bazuara në familje dhe komunitet.
Kujdesi në familjet birësuese
âNuk ka asnjĂ« institucion qĂ« ta zĂ«vendĂ«sojĂ« dashurinĂ« e familjes.â KĂ«shtu e nis rrĂ«fimin e saj njĂ« grua shkodrane, e cila prej tetĂ« vitesh ka nĂ« kujdestari njĂ« djalĂ« qĂ« e mori kur ishte vetĂ«m tre vjeç e gjysmĂ«.Â
Ajo e kujton me detaje ditën kur fëmija hyri për herë të parë në shtëpinë e tyre. Ishte fund korriku i vitit 2018. Jashtë binte shi, ndërsa brenda një familje po përpiqej të fitonte besimin e një fëmije që nuk e kuptonte ende se jeta e tij po ndryshonte përgjithmonë.
âIshte i trembur dhe i ndrojtur. Nuk mĂ« afrohej fare mua. VetĂ«m burrit tim i besonte pak. Kur filloi tĂ« errĂ«sohej, kĂ«rkonte tĂ« kthehej nĂ« âshtĂ«pinĂ« e tijâ. Kur i thoshim se kjo ishte tashmĂ« shtĂ«pia e tij, ai pĂ«rgjigjej: âJo, shtĂ«pia ime Ă«shtĂ« ajo e madhja me shumĂ« fĂ«mijĂ«â.â
DitĂ«t e para nuk ishin tĂ« lehta. NetĂ«t edhe mĂ« pak. FĂ«mija nuk ndihej pjesĂ« e familjes sĂ« re dhe iu desh kohĂ« tĂ« krijonte siguri. VetĂ«m pĂ«r tâiu afruar nĂ«nĂ«s kujdestare u deshĂ«n rreth tre muaj. Ajo pranon me sinqeritet se dashuria nuk lindi menjĂ«herĂ«.
âNĂ«se mĂ« pyesni a e desha qĂ« ditĂ«n e parĂ«, do tĂ« gĂ«njeja po tĂ« thosha po. MĂ« dhimbsej shpirti pĂ«r tĂ«. Qaja me tĂ« kur vuante. Por dashuria erdhi ngadalĂ«, ditĂ« pas dite, dhe u bĂ« jashtĂ«zakonisht e fortĂ«.â
Sot, pas tetë vitesh, ai është djali i shtëpisë.
âĂshtĂ« shpirti i shpirtit tim. E ndjej thellĂ« nĂ« zemĂ«r. Nuk ka gjĂ« nĂ« botĂ« qĂ« na ndan. Kur e shoh tĂ« lumtur, tĂ« sigurt dhe tĂ« qeshur, zemra mĂ« mbushet me gĂ«zim.â
Pak kohë më parë, familja vizitoi prindërit biologjikë të djalit. Ajo që pa e tronditi.
âIshin nĂ« njĂ« varfĂ«ri tĂ« skajshme. Kur dĂ«gjova tĂ« thoshin se kishin dy ditĂ« pa futur gjĂ« nĂ« gojĂ«, diçka mâu kĂ«put nĂ« shpirt. AtĂ«herĂ« kuptova edhe mĂ« shumĂ« sa me fat jam qĂ« e mora kĂ«tĂ« fĂ«mijĂ« dhe sa e rĂ«ndĂ«sishme ishte qĂ« ai tĂ« kishte njĂ« familje.â
Djali tashmë ka përfunduar klasën e pestë me rezultate shumë të mira. Ndjek kursin e anglishtes dhe fizarmonikës, ndërsa arti është pasioni i tij.
Por ka momente që ende e prekin thellë nënën kujdestare. Sa herë familja shpenzon për shkollimin apo nevojat e tij, ai i thotë:
âMami, po harxhon shumĂ« lekĂ« pĂ«r mua. Do tâi kthej kur tĂ« rritem.â
Përgjigjja e saj është gjithmonë e njëjtë:
âAsgjĂ« nuk mĂ« ke borxh. VetĂ«m bĂ«hu djalĂ« i mirĂ«, punĂ«tor, i mençur dhe i matur. Kaq mĂ« mjafton.â
Për të, përvoja e kujdestarisë familjare është prova më e fortë se asnjë institucion nuk mund të zëvendësojë ngrohtësinë e një familjeje.
Ajo kujton edhe njĂ« vizitĂ« nĂ« ShtĂ«pinĂ« e FĂ«mijĂ«s, ku njĂ« vajzĂ« e vogĂ«l, pasi mori dhuratĂ«n e saj, u shtri nĂ« krevat dhe nisi tĂ« qante: âMĂ« gjeni njĂ« mami. Dua njĂ« mami.â
Një fjali që, sipas saj, thotë gjithçka. Mesazhi i saj për familjet që hezitojnë të hapin derën për një fëmijë pa përkujdesje prindërore është i thjeshtë:
âMerreni, rriteni, edukojeni, jepini dashuri dhe ngrohtĂ«si. Nuk Ă«shtĂ« e nevojshme tâi lini pasuri. NĂ«se i jepni arsim, pĂ«rkujdesje dhe dashuri, i keni falur botĂ«n. Mos prisni gjatĂ« pĂ«r tâi gĂ«zuar zemrĂ«n njĂ« fĂ«mije. Nga pĂ«rvoja ime, nĂ« fund do tĂ« merrni shumĂ« mĂ« tepĂ«r dashuri sesa do tĂ« jepni.â
A mund të funksionojë ky model ?
Drejtoresha e ShĂ«rbimit Social pranĂ« BashkisĂ« ShkodĂ«r, Edita Shoshi thekson se po aq i rĂ«ndĂ«sishĂ«m sa largimi i fĂ«mijĂ«ve nga institucionet Ă«shtĂ« edhe parandalimi i ndarjes sĂ« tyre nga familjet. âNe investojmĂ« shumĂ« nĂ« ndĂ«rhyrjet e hershme dhe nĂ« mbĂ«shtetjen e familjeve nĂ« nevojĂ«. VeçanĂ«risht pĂ«r familjet nĂ« situata vulnerabĂ«l, pĂ«rfshirĂ« komunitetin rom, ofrohen shĂ«rbime qĂ« lidhen me arsimin, punĂ«simin, strehimin dhe pĂ«rfshirjen sociale. Synimi Ă«shtĂ« qĂ« asnjĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« mos pĂ«rfundojĂ« nĂ« kujdes institucional pĂ«r shkak tĂ« varfĂ«risĂ« apo pĂ«rjashtimit socialâ, thekson drejtoresha.
Ajo nënvizon se, në përputhje me legjislacionin shqiptar dhe standardet ndërkombëtare të mbrojtjes së fëmijëve, largimi i një fëmije nga familja konsiderohet gjithmonë masa e fundit.
âDeinstitucionalizimi nuk matet me numrin e institucioneve qĂ« mbyllen, por me numrin e fĂ«mijĂ«ve qĂ« arrijnĂ« tĂ« rriten nĂ« njĂ« familje, tĂ« ndihen tĂ« mbrojtur dhe tĂ« kenĂ« mundĂ«si pĂ«r njĂ« tĂ« ardhme mĂ« tĂ« mirĂ«. Ky Ă«shtĂ« standardi qĂ« duam tĂ« ndĂ«rtojmĂ« nĂ« ShkodĂ«r dhe qĂ« mund tĂ« pĂ«rqafohet nĂ« tĂ« gjitha bashkitĂ«â, pĂ«rfundon Edita Shoshi.
Nga rrĂ«fimet e nĂ«nave kujdestare, tek vizioni i institucioneve vendore, historia e ShkodrĂ«s dĂ«shmon se transformimi social nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« reformĂ«, por njĂ« udhĂ«tim i mbushur me zemĂ«r dhe shpresĂ«. Ădo fĂ«mijĂ« qĂ« gjen njĂ« shtĂ«pi, çdo familje qĂ« fuqizohet, Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi e gjallĂ« se dashuria dhe kujdesi mund tĂ« ndryshojnĂ« fatin e njĂ« jete. Ky proces nuk matet me statistika, por me buzĂ«qeshjet e fĂ«mijĂ«ve qĂ« ndihen tĂ« sigurt, me zemrat e prindĂ«rve qĂ« hapin dyert e tyre, dhe me komunitetet qĂ« mĂ«sojnĂ« tĂ« jenĂ« mĂ« tĂ« ndjeshme e mĂ« tĂ« bashkuara. Shkodra po tregon se e ardhmja e kujdesit social Ă«shtĂ« tek familja, tek solidariteti dhe tek besimi se çdo fĂ«mijĂ« meriton njĂ« vend ku tĂ« ndjehet i dashur.Â
Pretendimi: Helmi i bletës vret 100% të qelizave të kancerit të gjirit, por kjo është mbajtur e fshehtë nga kompanitë farmaceutike për të përfituar
Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se helmi i bletës vret 100% të qelizave të kancerit të gjirit, por kjo është mbajtur e fshehtë nga kompanitë farmaceutike për të përfituar.
ĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se njĂ« studim nga Instituti i KĂ«rkimeve MjekĂ«sore Harry Perkins nĂ« AustralinĂ« PerĂ«ndimore gjeti se helmi i bletĂ«ve shkatĂ«rron qelizat agresive tĂ« kancerit tĂ« gjirit nĂ« njĂ« mjedis laboratorik. Studime tĂ« tjera kanĂ« arritur nĂ« pĂ«rfundime tĂ« ngjashme nĂ« lidhje me efektin e helmit tĂ« bletĂ«ve nĂ« kancerin e gjirit dhe tĂ« qelizĂ«s kancerogjene tĂ« pankreasit.
MegjithatĂ«, ndryshe nga çâpretendon postimi, ky zbulim nuk u mbajt i fshehtĂ« nga kompanitĂ« farmaceutike. Ai vijon tĂ« jetĂ« publik dhe mund tĂ« aksesohet falas. NĂ« kohĂ«n e publikimit tĂ« tij nĂ« vitin 2020, gjetjet u raportuan nĂ« mediat kryesore ndĂ«rkombĂ«tare
Gjetjet e studimit botuar në median britanike BBC në 2020
Shkencëtarët testuan helmin nga mbi 300 bletë dhe grerëza. Një përqendrim i helmit u gjet se vriste qelizat kancerogjene brenda një ore, me dëm minimal për qelizat e tjera. Por toksiciteti u rrit për nivele të tjera të dozave. Studiuesit zbuluan gjithashtu se përbërja e melittinës më vete ishte efektive në ndërprerjen e rritjes së qelizave kancerogjene.
MegjithatĂ«, melittina nuk sulmon vetĂ«m qelizat kancerogjene. Ajo gjithashtu mund tĂ« dĂ«mtojĂ« qelizat e shĂ«ndetshme nĂ« trup.Â
ShkencĂ«tari kryesor i AustralisĂ« PerĂ«ndimore, profesor Peter Klinken, e pĂ«rshkroi hulumtimin si âjashtĂ«zakonisht emocionues.â
Por studiuesit paralajmërojnë se nevojitet më shumë punë për të parë nëse helmi mund të funksionojë në shkallë të gjerë si një ilaç për luftimin e kancerit.
âĂshtĂ« ende shumĂ« herĂ«tâ, tha Prof. i Asociuar Alex Swarbrick, nga Instituti i KĂ«rkimeve MjekĂ«sore Garvan nĂ« Sydney. âShumĂ« komponime mund tĂ« vrasin njĂ« qelizĂ« tĂ« kancerit tĂ« gjirit nĂ« njĂ« pjatĂ« ose nĂ« njĂ« mi. Por ka njĂ« rrugĂ« tĂ« gjatĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« nga kĂ«to zbulime deri nĂ« diçka qĂ« mund tĂ« ndryshojĂ« praktikĂ«n klinikeâ, tha ai pĂ«r BBC.
Studiuesit e kanë testuar helmin e bletës në mjedise laboratorike dhe te kafshët. Ende nuk janë kryer prova klinike te njerëzit në shkallë të gjerë për trajtimin e kancerit të gjirit. Para se të përdorin ndonjë trajtim te njerëzit, studiuesit duhet të kryejnë faza të shumëfishta testimi, duke përfshirë provat e sigurisë dhe provat për të vlerësuar efektivitetin e tij. Gjetjet laboratorike mund të mos përkthehen në ilaçe të suksesshme për njerëzit.
Një rishikim i vitit 2023 theksoi se shumica e studimeve mbi helmin e bletës deri më tani kanë qenë paraklinike, që do të thotë se ato janë testuar vetëm në laborator ose në modele shtazore. Asnjë provë te njerëzit nuk ka vërtetuar ende efektivitetin e tij në trajtimin e kancerit të gjirit.
Një studim i vitit 2016 theksoi sfidat e përdorimit të helmit të bletës në mjediset klinike për shkak të citotoksicitetit të tij jo-specifik, që do të thotë se mund të dëmtojë si qelizat e shëndetshme ashtu edhe ato kancerogjene.
Kur mijëra qytetarë dolën në rrugët e Tiranës për të protestuar fillimisht kundër një ndërtimi në Zvërnec, (nga një kompani e lidhur me Jared Kushner) në një zonë të njohur prej kohësh si një nga hapësirat më të ndjeshme mjedisore të Mesdheut, dhe më pas e zgjeruan kundërshtimin ndaj problemeve të brendshme të vendit, pak kush do ta kishte menduar se kjo histori, pasi kaloi Atlantikun, do të merrte një tjetër dimension
Protesta 24 ditore qĂ« po konkludon me kĂ«rkesa qĂ« kanĂ« lidhje me qeverisjen dhe klasĂ«n politike nĂ« vend, nĂ« mediat amerikane u shndĂ«rruan nĂ« njĂ« kapitull tĂ« ri tĂ« debatit amerikan mbi Donald Trump dhe dhĂ«ndrrin e tij Jared Kushner, si dhe ndikimin e familjes Trump nĂ« biznes dhe politikat ndĂ«rkombĂ«tare.Â
Nga njëra anë, se si media amerikane e ka trajtuar çështjen tregon më shumë për debatet që dominojnë Shtetet e Bashkuara sesa për çfarë po ndodh në terren në Shqipëri.
NjĂ« nga karakteristikat mĂ« tĂ« dukshme tĂ« mbulimit mediatik ka qenĂ« trajtimi i protestave nĂ« ShqipĂ«ri me fokus tek figurat Jared Kushner dhe Ivanka Trump. Edhe kur raportimet trajtonin çështje si biodiversiteti i NartĂ«s, statusi i zonave tĂ« mbrojtura apo procedurat administrative tĂ« qeverisĂ« shqiptare, titujt pothuajse gjithmonĂ« vendosnin emrin e Kushner nĂ« qendĂ«r, domosdoshmĂ«risht pĂ«r ta lidhur atĂ« me çfarĂ« po ndodh nĂ« SHBA.Â
Për mediat amerikane pra, historia shqiptare nuk ishte thjesht një debat mbi ruajtjen e mjedisit apo turizmin vendor, por një shembull i asaj që kritikët e Trump e konsiderojnë bashkim të interesave private me ndikimin politik.
Raportimet e Reuters, tĂ« ripublikuara gjerĂ«sisht nĂ« media ndĂ«rkombĂ«tare, e pĂ«rshkruanin protestĂ«n si reagim ndaj njĂ« resorti luksoz tĂ« lidhur me dhĂ«ndrin e presidentit amerikan Donald Trump, duke theksuar si shqetĂ«simet mjedisore ashtu edhe mungesĂ«n e transparencĂ«s rreth projektit. Protestuesit paraqiteshin si kundĂ«rshtarĂ« tĂ« njĂ« modeli zhvillimi ku investitorĂ« tĂ« fuqishĂ«m gĂ«zojnĂ« akses tĂ« privilegjuar tek qeveritĂ«.Â
Revista Vanity Fair e vendosi protestën brenda një narrative më të gjerë mbi pabarazinë, korrupsionin dhe ndikimin e elitave ekonomike. Në artikullin e saj, projekti përshkruhet si simbol i një sistemi ku interesat e qytetarëve të zakonshëm bien ndesh me interesat e aktorëve të fuqishëm financiarë dhe politikë.
Kjo qasje nuk Ă«shtĂ« rastĂ«sore. QĂ« prej mandatit tĂ« parĂ« tĂ« Trump, Jared Kushner Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« figurĂ« simbolike nĂ« debatin amerikan mbi nepotizmin dhe marrĂ«dhĂ«niet mes biznesit dhe politikĂ«s. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, çdo investim i tij jashtĂ« vendit ka potencialin tĂ« interpretohet jo vetĂ«m si njĂ« projekt ekonomik e njĂ« figure tĂ« biznesit, por mbi tĂ« gjitha si pjesĂ« e njĂ« problemi madhor nĂ« sistemin politik tĂ« SHBA-sĂ« (dhe atij global).Â
NjĂ« aspekt tjetĂ«r interesant Ă«shtĂ« mĂ«nyra se si disa media amerikane e paraqitĂ«n protestĂ«n si pjesĂ« tĂ« rezistencĂ«s globale kundĂ«r elitave politike dhe ekonomike.Â
NĂ« njĂ« artikull tĂ« New York Times, gazetari Andrew Higgins vĂ« nĂ« dukje  se si demonstruesit shqiptarĂ« pĂ«rshkruheshin si njerĂ«z qĂ« po fitonin simpati nga amerikanĂ« qĂ« i shihnin si âluftĂ«tarĂ« tĂ« guximshĂ«mâ kundĂ«r Trump, Izraelit dhe lakmisĂ« sĂ« â1 pĂ«r qindĂ«shit,â pra tĂ« elitave globale. Ky formulim Ă«shtĂ« domethĂ«nĂ«s sepse e vendos protestĂ«n shqiptare brenda gjuhĂ«s politike tĂ« lĂ«vizjeve progresiste amerikane si Occupy Wall Street apo protestat kundĂ«r miliarderĂ«ve dhe korporatave tĂ« mĂ«dha. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r, ShqipĂ«ria bĂ«het pothuajse njĂ« skenĂ« e largĂ«t ku projektohen konfliktet amerikane.
MegjithatĂ«, Higgins ka dhĂ«nĂ« edhe kritikĂ«n e tij, duke folur sesi media amerikane ose dhe perĂ«ndimore e kanĂ« reduktuar njĂ« konflikt shqiptar nĂ« njĂ« histori rreth Trump-it dhe Kushner.Â
Në diskutime publike dhe analiza të ndryshme është vënë re se fokusi mbi emrin e Kushner shpesh ka lënë në hije elementë të tjerë po aq të rëndësishëm: konfliktet e pronësisë në zonën e Zvërnecit, mosmarrëveshjet ligjore mbi tokën, mënyrën se si qeveria i kaloi vendimet apo ndryshoi ligjet, akuzat për klientelizëm dhe pakënaqësinë më të gjerë ndaj klasës politike shqiptare.
NĂ« fakt, ndĂ«rsa pĂ«r publikun amerikan emri Kushner Ă«shtĂ« elementi mĂ« i njohur i historisĂ«, pĂ«r shumĂ« protestues shqiptarĂ« ai pĂ«rfaqĂ«son vetĂ«m njĂ« pjesĂ« tĂ« problemit. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse njĂ« pjesĂ« e mediave mĂ« tĂ« kujdesshme kanĂ« shmangur interpretimin e protestĂ«s si anti-amerikane, edhe pĂ«rse nĂ« protesta ekzistojnĂ« pankarta qĂ« bĂ«jnĂ« thirrje kundĂ«r shitjes sĂ« ShqipĂ«risĂ«.Â
NPR, PBS dhe media të tjera kanë vërejtur se protestuesit nuk po kundërshtojnë Shtetet e Bashkuara si aleat strategjik, por mënyrën se si lidhjet politike dhe ekonomike mund të përdoren për të siguruar projekte të privilegjuara. Edhe në protestat më të mëdha janë dëgjuar slogane kundër korrupsionit, shitjes së pasurive publike dhe elitave politike vendase, jo kundër Amerikës si shtet.
Kjo ka krijuar njĂ« tension interesant nĂ« narrativĂ«n amerikane. Nga njĂ«ra anĂ«, ShqipĂ«ria vazhdon tĂ« konsiderohet njĂ« nga vendet mĂ« pro-amerikane nĂ« botĂ«. Nga ana tjetĂ«r, raportimet kanĂ« evidentuar njĂ« ndjenjĂ« zhgĂ«njimi ndaj faktit qĂ« figura tĂ« lidhura me establishmentin amerikan po shihen si pĂ«rfituese tĂ« njĂ« procesi tĂ« diskutueshĂ«m. PikĂ«risht ky kontrast e ka bĂ«rĂ« historinĂ« tĂ«rheqĂ«se pĂ«r publikun amerikan. Nuk kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« protestĂ« klasike kundĂ«r SHBA-ve, por me njĂ« protestĂ« qĂ« pĂ«rdor vlerat qĂ« vetĂ« Amerika pretendon tĂ« mbrojĂ« (si transparenca, demokracia dhe sundimin e ligjit)Â
NĂ« javĂ«t e fundit, ndĂ«rsa protestat janĂ« zgjeruar dhe janĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« lĂ«vizje mĂ« tĂ« gjerĂ« kundĂ«r korrupsionit dhe elitave politike, mbulimi ndĂ«rkombĂ«tar ka filluar tĂ« ndryshojĂ« ton. Mediat botĂ«rore kanĂ« vĂ«rejtur se lĂ«vizja po largohet gradualisht nga fokusi ekskluziv mbi resortin dhe po shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« shprehje mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« pakĂ«naqĂ«sisĂ« ndaj sistemit politik shqiptar. NĂ« fund, mĂ«nyra se si media amerikane e ka paraqitur kĂ«tĂ« histori zbulon njĂ« fenomen tĂ« njohur: ngjarjet ndĂ«rkombĂ«tare shpesh interpretohen pĂ«rmes lenteve tĂ« debateve tĂ« brendshme amerikane.Â
Protesta që në Shqipëri nisi si debat mbi territorin, mjedisin dhe transparencën, në Shtetet e Bashkuara u lexua si një histori mbi Trump, oligarkinë moderne, privilegjin politik dhe pushtetin e elitave globale.
Për të kuptuar plotësisht atë që po ndodh në jug të Shqipërisë, duhet parë përtej emrave të Trump dhe Kushner. Sepse ndërsa për mediat amerikane ata serviren si protagonistët kryesorë të historisë, për shumë shqiptarë ata janë vetëm fytyra më e dukshme e një problemi që në Shqipëri i ka rrënjët shumë më të thella.
Menaxhimi i ri nga ndërmarrja publike e krijuar nga bashkia ka sjellë përmirësim në shërbimin e pastrimit, megjithatë, prova e vërtetë nis me dyfishimin e banorëve në muajt e verës. Ekspertët rekomandojnë një mentalitet të ri në planifikim dhe fokusin në një ekonomi qarkulluese.
Foto: Pamje panoramike e Vlorës
Vlora është një qytet që jeton mes dy realiteteve: bukurisë së detit dhe sfidave të përditshme urbane. Në stinën e verës, kur shtohen mbi 300 mijë banorë dhe turistë, mbi dy herë më shumë se banorët që jetojnë gjatë dimrit, shërbimet e bashkisë gjenden përballë sprovave të vështira. Një prej këtyre shërbimeve është dhe pastrimi I qytetit.
Për të përmirësuar situatat kaotike të verave të kaluara, në dhjetor 2024 Këshilli Bashkiak Vlorë vendosi krijimin e Ndërmarrjes së Shërbimeve Publike, duke ia hequr këtë shërbim kontraktorëve privatë. Menaxhimi i ri publik ka ndihmuar që qyteti të jetë më i pastër, të paktën në muajt e dimrit. Në disa zona të qytetit, pastrimi behet edhe tre herë në dite dhe vihet re përmirësim. Megjithatë, mjafton të largohesh nga qendra për të kuptuar se përmirësimi nuk është i njëjtë në çdo lagje e periferi. Pyetja që shtrohet në këto ditë të para të qershorit mbetet e njëjta: A do të jetë qyteti i pastër edhe në kulmin e fluksit turistik ?
Foto: Qendër grumbullimi në Rrugën Dush Strati
Planifikimi mbi rezidentët apo turistët ?
Mes pĂ«rmirĂ«simit tĂ« dukshĂ«m dhe problematikave tĂ« pĂ«rditshme, Vlora lĂ«kundet nĂ« dy realitete urbane. Raporti i PerformancĂ«s sĂ« bashkisĂ« VlorĂ« 2025 tregon njĂ« rĂ«nie tĂ« ndjeshme tĂ« numrit tĂ« popullatĂ«s sĂ« mbuluar me shĂ«rbimin e menaxhimit tĂ« mbetjeve, nga mbi 205 mijĂ« banorĂ« nĂ« vitin 2022 nĂ« rreth 135 mijĂ« banorĂ« nĂ« vitet 2023â2024.
Nga ana tjetër, Plani Vendor i Menaxhimit të Integruar të Mbetjeve paraqet shifra të tjera, duke projektuar rreth 140 mijë banorë për të njëjtën periudhë.
Sipas Aulona Veizit, ish-nënkryetare e Bashkisë Vlorë, mospërputhja mund të lidhet me përdorimin e burimeve të ndryshme statistikore. Regjistri Civil përfshin edhe emigrantët që figurojnë të regjistruar në Vlorë, ndërsa Censusi pasqyron popullsinë rezidente. Për një bashki turistike si Vlora, asnjëra prej këtyre shifrave nuk mjafton e vetme për të planifikuar këtë shërbimin. Për këtë arsye, ekspertët rekomandojnë përdorimin e treguesve korrigjues që kombinojnë të dhënat e Censusit me ato të Regjistrit Civil, duke krijuar një bazë reale për planifikimin e shërbimit. ( formula: Census + (Regjistri Civil Census) x 30%).
Pavarësisht metodologjisë së aplikuar, rekomandohet që sistemi i menaxhimit të mbetjeve duhet të planifikojë edhe rritjen e numrit të popullsisë gjatë verës, e cila në rastin e Vlorës përllogatitet se është dy herë më e lartë se popullsia rezidente.
Foto: Ish-nënkryetare e Bashkisë, Aulona Veizi
Tabela: Parashikimi i popullsisĂ« pĂ«r BashkinĂ« VlorĂ«, 2022â2028
Problematikat në terren
BanorĂ«t japin opinione tĂ« ndryshme pĂ«r cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimit. NĂ« lagjen â24 Majiâ, qytetarĂ«t ankohen pĂ«r mungesĂ« pastrimi, pluhur dhe numĂ«r tĂ« pamjaftueshĂ«m kontenierĂ«sh. NdĂ«rsa ata nĂ«Â lagjet âRilindjaâ dhe âCentraleâ, pranojnĂ« se mbetjet largohen rregullisht dy deri tre herĂ« nĂ« ditĂ« dhe se shĂ«rbimi Ă«shtĂ« pĂ«rmirĂ«suar krahasuar me vitet e mĂ«parshme. NjĂ«ri prej tyre, Bashkim Dine, banues nĂ« rrugĂ«n âZenel Murraâ, thotĂ« se pĂ«rveç largimit tĂ« mbetjeve, rruga pastrohet edhe me autofshesĂ«. âPĂ«r larjen e asfaltit as nuk bĂ«het fjalĂ«â, shprehet ai.
Foto: Punëtorët e bashkisë duke pastruar
Një problem tjetër lidhet me bizneset që gjenerojnë sasi të mëdha mbetjesh. Administratorë supermarketesh, magazinash dhe aktivitetesh të tjera tregtare tregojnë se paguajnë tarifën e pastrimit, por shpesh detyrohen të paguajnë edhe shërbime private për largimin e kartonëve, ambalazheve apo pastrimin e hapësirave të tyre.
Florent Rushiti, pronar i rrjetit âMarketi Imâ dhe i dy magazinave shumice nĂ« VlorĂ«, thotĂ« se paguan rreth 100 mijĂ« lekĂ« nĂ« vit pĂ«r pastrimin pĂ«r njĂ« nga bizneset nĂ« ish-zonĂ«n industriale pranĂ« Plazhit tĂ« VjetĂ«r dhe nuk merr asnjĂ« shĂ«rbim nga bashkia. Nga ana tjetĂ«r, Bashkia argumenton se shĂ«rbimet shtesĂ« realizohen sipas kĂ«rkesave dhe kuadrit ligjor nĂ« fuqi. Kjo tregon se modeli aktual nuk arrin tĂ« mbulojĂ« me shĂ«rbim subjektet qĂ« prodhojnĂ« volume mĂ« tĂ« larta mbetjesh.
Mbetjet urbane voluminoze dhe ato inerte mbeten ndër problematikat më komplekse të qytetit, sidomos në një territor me ritëm të lartë ndërtimi dhe zhvillimi turistik.Qytetet e Vlorës dhe Orikumit si dhe fshati Radhimë janë përfshirë përgjatë dekadës së fundit nga një bum ndërtimi, i cili ka krijuar mbingarkesë të infrastrukturës dhe probleme në menaxhimin e mbetjeve të ngurta.
Ritmi shumĂ« i lartĂ« i aktiviteteve tĂ« ndĂ«rtimit ka shtuar ndjeshĂ«m praninĂ«Â e tyre, nĂ« hapĂ«sira publike dhe pranĂ« pikave tĂ« grumbullimit. Bashkia nuk ka njĂ« shifĂ«r tĂ« pĂ«rafĂ«rt tĂ« sasisĂ« sĂ« mbetjeve inerte, tĂ« ndĂ«rtimit dhe prishjes, sasia e tyre luhatet dhe Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« pĂ«rcaktohet nĂ« ditĂ«, pasi varet nga volumi i lejeve tĂ« ndĂ«rtimit dhe dinamika e punimeve private. Ajo qĂ« dihet Ă«shtĂ« se kĂ«to mbetje transportohen nĂ« vendgrumbullimin e inerteve qĂ« ndodhet nĂ« zonĂ«n e JallisĂ« nĂ« NartĂ«. Ky vendgrumbullim me sipĂ«rfaqe 12.6 ha ndodhet ne ZonĂ«n B tĂ« Peizazhit tĂ« Mbrojtur VjosĂ«âNartĂ«.
Menaxhimi i ri publik përmirësim në qytet
Ndërmarrja e Shërbimeve Publike, e krijuar në 13 dhjetor 2024, me vendim të Këshillit Bashkiak, ka ndikuar që të ketë një organizim më të mirë të punës dhe shtim të punonjësve në terren.
TĂ« dhĂ«nat zyrtare tĂ« bashkisĂ«, konfirmojnĂ« se nga 158 punonjĂ«s nĂ« vitin 2024, kjo ndĂ«rmarrje ka aktualisht 306 punonjĂ«s pastrimi, tĂ« cilĂ«t operojnĂ« 38 mjete teknike pĂ«r realizimin e shĂ«rbimit. Per vitin 2026 te ardhurat e pergjithshme te Bashkise Vlore, nga te gjitha burimet e financimit jane parashikuar te jene 4.536 440 mije leke ( 4.54 miliardĂ« lekĂ«, ose afĂ«rsisht 44 milionĂ« euro), ku shĂ«rbimi i pastrimit dhe gjelbĂ«rimit pĂ«rthith rreth 17.23% tĂ« tij,ose afĂ«rsisht 782 milionĂ« lekĂ« (rreth 7.5 milionĂ« euro), duke u renditur ndĂ«r zĂ«rat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« shpenzimeve vendore.Ădo familje paguan 53.3 lekĂ« nĂ« muaj ( pĂ«r pastrim-gjelberim- ndricim 275 e takse banese 258) , ndĂ«rsa bizneset, mbi 7 mijĂ« tĂ« tilla nĂ« VlorĂ«, paguajnĂ« sipas kategorisĂ«, sipĂ«rfaqes dhe xhiros vjetore.
Plani i Menaxhimit të bashkisë flet për rreth 600 pika grumbullimi me afro 795 kontenierë në të gjitha Njësitë Administrative dhe rekomandon shtimin e rreth 300 kontenierëve të rinj për të përballuar zgjerimin urban dhe sezonin turistik.
Kjo e dhënë është hartuar duke ju referuar këtij projeksioni:
Projeksioni i Gjenerimit te Mbetjeve, Bashkia Vlorë
(Përllogaritja merr parasysh sasinë e mbetjeve më të lartë në verë, për shkak të turizmit dhe më e ulët në dimër krahasuar me sasinë e parashikuar të mbetjeve)
Vera, prova e madhe për menaxhimin e ri
Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« turizmit, Vlora rritet nĂ« kĂ«to muaj me 300 mijĂ« banorĂ« nĂ« muaj si pjesĂ« e turistĂ«ve, por edhe vlonjatĂ«ve qĂ« nuk janĂ« rezidentĂ«. Nga njĂ« pĂ«rllogaritje, duke u bazuar tek sasia e mbetjeve tĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« Planin e Menaxhimit Vendor, qĂ« mbetjet janĂ« 1.1 kg nĂ« ditĂ« pĂ«r frymĂ«, do tĂ« thotĂ« se pĂ«rgjatĂ« njĂ« muaji, me 31 ditĂ«, mbetjet shtohen 10.230 tonĂ«, dmth 20,83 % e sasisĂ« vjetore. Kjo pĂ«rkthehet nĂ« mĂ« shumĂ« mbetje, mĂ« shumĂ« nevojĂ« pĂ«r kontenierĂ«, mĂ« shumĂ« mjete transporti dhe mĂ« shumĂ« personel nĂ« terren. NjĂ« sistem i projektuar vetĂ«m pĂ«r popullsinĂ« rezidente rrezikon tĂ« mos pĂ«rballojĂ« ngarkesĂ«n e sezonit turistik. Sipas ish-nĂ«nkryetares sĂ« bashkisĂ«, Aulona Veizi, sfidat me tĂ« cilat pĂ«rballet qyteti gjatĂ« verĂ«s kĂ«rkojnĂ« forcimin e mekanizmave pĂ«r menaxhimin e mbetjeve nga subjektet me prodhim tĂ« lartĂ«, restorantet, hotelet, supermarketet dhe aktivitetet sezonale turistike. Sygjerimet, sipas saj, fokusohen tek aplikimi i kontratave tĂ« diferencuara sipas volumit tĂ« mbetjeve; tarifa sipas parimit ândotĂ«si paguanâ; sisteme tĂ« dedikuara pĂ«r kartonin dhe ambalazhet, por edhe detyrimi pĂ«r ndarje nĂ« burim pĂ«r subjektet me volum tĂ« lartĂ«.
Foto: Aktivisti Niko Dumani
Niko Dumani nga Qendra e Nismave Qytetare për Mbrojtjen e Mjedisit rekomandon krijimin e pikave të posaçme për mbetjet urbane voluminoze dhe ato inerte, pika të cilat duhet të jenë të aksesueshme nga qytetarët dhe subjektet private. Paralelisht, thotë Dumani, duhet të forcohet kontrolli ndaj subjekteve ndërtimore dhe individëve që i hedhin në mënyrë rastësore këto mbetje përmes monitorimit në terren dhe aplikimit të gjobave administrative.
Rekomandimet të mëtejshme kryesore janë:
Riorganizimi i orareve sipas fluksit sezonal.
Ndarja e detyrueshme në burim për subjektet me volum të lartë.
Krijimi i sistemeve të dedikuara për kartonin dhe ambalazhet.
Ngritja e pikave të posaçme për mbetjet inerte dhe voluminoze.
Nxitja e riciklimit dhe ripërdorimit sipas modeleve pilote në bashkinë Shkodër dhe Shëngjin.
Analiza e dokumenteve dhe vĂ«zhgimi nĂ« terren tregojnĂ« se Vlora ka bĂ«rĂ« hapa pĂ«rpara, por nuk ka strukturuar ende njĂ« sistem modern tĂ« menaxhimit tĂ« mbetjeve. Ajo funksionon si njĂ« sistem nĂ« tranzicion: pa ndarje nĂ« burim, riciklim efektiv dhe sisteme tĂ« qarta pĂ«r bizneset e mĂ«dha. NĂ« kĂ«to kushte qyteti rrezikon qĂ« verĂ«s tâi mbetet vetĂ«m imazhi i bukur i bregdetit, dhe jo ai i pastĂ«rtisĂ«.
Në fund të Qershorit 2026, ndërsa protestat masive kundër qeverisë mbeten në qendër të diskursit publik shqiptar prej 3 javësh, në rrjetet sociale po qarkullonpretendimi alarmant se Irani mund të sulmojë papritur Shqipërinë, ndërsa lexuesit ftohen të mësojnë më shumë duke klikuar në lidhjen në komente.
Megjithatë, shqiptarët nuk duhet të alarmohen ende.
Artikulli që referohet në komente është riciklim i një artikulli të botuar në Mars 2026, kur peizazhi mediatik shqiptar u përfshi nga paniku i përfshirjes së vendit tonë në zonën e rrezikuar nga raketat hakmarrëse të Iranit.
Artikulli azer citonte një deklarata që pretendohej se ishte botuar nga Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) në një kanal Telegrami të quajtur @sepah_pasdaran.
Autori i artikullit, Khagan Isayev, pyetur nga Faktoje mbi burimet ku e bazonte kĂ«tĂ« pretendim, konfirmoi se postimi i cituar pĂ«rmendte vĂ«rtet ShqipĂ«rinĂ«. MegjithatĂ«, ai konfirmoi gjithashtu se, pasi e kishte rikontrolluar, rezultonte se deklarata e cituar nĂ« artikull âduket se Ă«shtĂ« fshirĂ« pĂ«r njĂ« arsye qĂ« nuk e dimĂ«.â FatkeqĂ«sisht, ai pranoi se nuk kishte bĂ«rĂ« ndonjĂ« screenshot tĂ« deklaratĂ«s pĂ«rpara se ajo tĂ« fshihej. Zoti Isayev pranoi gjithashtu se âne iu referuam vetĂ«m kĂ«tij burimi kur publikuam, jo âândonjĂ« burimi tjetĂ«r.â
VetĂ« burimi, kanali i Telegramit, mban emrin Sepah Pasdaran, njĂ« emĂ«r alternativ pĂ«r IRGC, dhe logon e GardĂ«s Revolucionare, por nĂ« pĂ«rshkrimin e kanalit deklarohet: âKjo Ă«shtĂ« personale dhe pĂ«rditĂ«sohet nga mbĂ«shtetĂ«sitâ
Kanali Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar nga BBC nĂ« 2025 si njĂ« ndĂ«r disa âkanale jozyrtare tĂ« lidhura me IRGCâ qĂ« âduket se drejtohen nga mbĂ«shtetĂ«s dhe administratorĂ« tĂ« lidhur me IRGC, tĂ« cilĂ«t ndajnĂ« lajme dhe propagandĂ« rreth GardĂ«s.â
Në fakt, në gusht 2025, agjensia iraniane e lajmeve Mehrraportoi se Departamenti i Marrëdhënieve me Publikun i (IRGC) njoftoi se kishte hapur llogari zyrtare në mediat sociale për herë të parë.
Deklarata renditi llogaritĂ« zyrtare nĂ« Telegram (@sepahneĂ«sir403) dhe TĂ«itter, si dhe nĂ« platformat vendase iraniane. ĂâĂ«shtĂ« mĂ« domethĂ«nĂ«se pĂ«r rastin tonĂ«, ajo konfirmoi se asnjĂ« nga kanalet e tjera tĂ« mediave sociale me titullin âSepahâ ose tituj tĂ« ngjashĂ«m nuk janĂ« media zyrtare tĂ« IRGC dhe nuk mund tĂ« citohen pĂ«r tĂ« pasqyruar qĂ«ndrimet e GardĂ«s.
Kanali zyrtar i IRGC në Telegram, @sepahneësir403
Sipas BBC, âdisa media ndĂ«rkombĂ«tare dhe vendase i kanĂ« cituar gabimisht kĂ«to [kanale Telegrami jo-zyrtare me emra qĂ« pĂ«rmbajnĂ« âSepahâ] si âzyrtareâ nĂ« disa raste nĂ« tĂ« kaluarĂ«n. ShumĂ« besonin se Korpusi kishte mbajtur qĂ«llimisht njĂ« re paqartĂ«sie rreth komunikimeve dhe propagandĂ«s sĂ« tijâ
Pra, kanali i Telegramit qĂ« citohet si âshĂ«rbimi pĂ«r shtypâ i IRGC nga artikuli azer nĂ« fakt Ă«shtĂ« njĂ« kanal jo-zyrtar.
ĂâĂ«shtĂ« mĂ« domethĂ«nĂ«se, 3 muaj pas pretendimeve tĂ« Marsit 2026 pĂ«r sulm tĂ« mundshĂ«m iranian ndaj ShqipĂ«risĂ«, fatmirĂ«sisht, asnjĂ« sulm i tillĂ« nuk ka ndodhur. Gjasat qĂ« ai tĂ« ndodhĂ« tani, pas nĂ«nshkrimit mĂ« 17 qershor tĂ« njĂ« memorandumi qĂ« synon pĂ«rfundimin e luftĂ«s mes ShBA dhe Iran, janĂ« edhe mĂ« tĂ« ulĂ«ta.
Një imazh që po qarkullon në media dhe rrjetet socialeshqipfolëse pas protestave masive në Tiranë më 20 qershor pretendohet se tregon disa persona të maskuar duke hequr flamurin izraelit nga ambasada e Izraelit.
Megjithëse flamuri izraelit u hoq vërtet gjatë protestës së 20 qershorit, imazhi i mësipërm nuk pasqyron këtë ngjarje. Ai, në fakt, nuk pasqyron asnjë ngjarje të vërtetë, sepse është gjeneruar me anë të programeve të inteligjencës artificiale (AI).
Origjina e manipuluar e imazhit konfirmohet nga mjeti zyrtar i verifikimit i OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tâi mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.
Pamjetreale tregojnĂ« se ishte njĂ« protestuese grua, e cila e hoqi flamurin izraelit pasi u ngjit nĂ« murin rrethues tĂ« muzeut âShtĂ«pia e Gjetheveâ, nĂ« afĂ«rsi tĂ« hyrjes sĂ« kullĂ«s âForever greenâ, ku Ă«shtĂ« vendosur ambasada e Izraelit.
Pamjet reale tĂ« heqjes sĂ« flamurit nga ambasada izraeliteÂ
Siç mund të konstatohet nga shumë filmime të pjesëmarrësve të marshimit, heqja e flamurit izraelit në hyrjen e kullës, ishte diçka më sporadike sesa një organizim i mirëfilltë i një grupi të maskuar dhe shkelja e një territori ambasade.
Login
