ANKARA, 9 shkurt /ATSH/- Një takim midis udhëheqësve të Greqisë dhe Turqisë javën e ardhshme synon të ringjallë një proces të ngecur të afrimit midis vendeve fqinje, mes tensioneve në rritje dhe frikës nga një ndërhyrje e paparashikueshme nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump.
Greqia dhe Turqia pritet të rifillojnë bisedimet në nivelin më të lartë. Duke filluar nga sot në Ankara do të mblidhet Këshilli Suprem i Bashkëpunimit Greqi-Turqi, sipas DW.
Nëse gjithçka shkon sipas planit, presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan dhe kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis do të zhvillojnë një takim.
Pas një periudhe të vështirë dhe plot konflikte në Mesdheun Lindor, në vitin 2010 u krijua Këshilli i Lartë i Bashkëpunimit.
Ende nuk është arritur nje sukses i madh. Megjithatë Këshilli përpiqet të promovojë një axhendë pozitive mes dy partnerëve të NATO-s, veçanërisht në fushat e ekonomisë dhe të turizmit.
Por ai është mbledhur vetëm pesë herë deri tani, takimi i fundit u bë në Athinë në dhjetor 2023.
âTurqia bĂ«n kĂ«rkesa dhe pretendime territoriale tĂ« njĂ«anshme, qĂ« nuk kanĂ« bazĂ« ligjore dhe nuk mund tĂ« jenĂ« temĂ« serioze pĂ«r diskutimâ, tha nĂ« atĂ« kohĂ« Konstantinos Filis, drejtor i kĂ«rkimeve nĂ« Institutin e MarrĂ«dhĂ«nieve NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« AthinĂ«s.
âGreqia pret qĂ« Turqia tĂ« pĂ«rmbushĂ« gjithmonĂ« kĂ«rkesat e saj dhe tĂ« bĂ«jĂ« lĂ«shimeâ, tha Fuat Aksu, shkencĂ«tar politik nĂ« Universitetin Teknik Yildiz, nĂ« Stamboll.
Navtex, një pikë e re debati
QĂ« atĂ«herĂ« nuk ka ndryshuar shumĂ« nĂ« Detin Egje. Tensioneve u shtohet njĂ« pikĂ« tjetĂ«r debati: TĂ« enjten e kaluar Turqia pĂ«rdori sistemin navigacionit detar âNavtexâ pĂ«r tĂ« paralajmĂ«ruar pĂ«r rreziqet e sigurisĂ« dhe aktivitetet ushtarake greke. ParalajmĂ«rime tĂ« ngjashme ka pasur edhe nĂ« tĂ« kaluarĂ«n.
NĂ« fund tĂ« fundit bĂ«het fjalĂ« pĂ«r autoritet nĂ« Egje: Kush ka tĂ« drejtĂ« tĂ« deklarohet pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r çështjet e sigurisĂ«? Athina flet pĂ«r njĂ« pĂ«rpjekje tĂ« paligjshme tĂ« fqinjit tĂ« saj pĂ«r tĂ« zgjeruar ujĂ«rat e tij territoriale. NjĂ« âprovokim tĂ« ri turkâ e konsideron kĂ«tĂ« gazeta e njohur javore greke âTo Vimaâ.
Nga kĂ«ndvĂ«shtrimi turk kjo Ă«shtĂ« thjesht njĂ« çështje rutine, qĂ« pĂ«rputhet me legjislacionin aktual. Por mund tĂ« jetĂ« mĂ« shumĂ« se kaq: sipas gazetĂ«s proqeveritare TĂŒrkiye: âNavtex ka shkaktuar panik nĂ« Greqi dhe ka ndryshuar status quonĂ« nĂ« Egjeâ.
PĂ«r kryeministrin grek Mitsotakis mosmarrĂ«veshja pĂ«r Navtex do tĂ« thotĂ« edhe mĂ« shumĂ« presion nga e djathta. âTurqia po rrĂ«mben gjysmĂ«n e Egjeut, por qeveria jonĂ« nuk sheh asnjĂ« arsye pĂ«r shqetĂ«simâ, ankohet Kyriakos Velopoulos, kryetar i partisĂ« sĂ« djathtĂ« populiste âZgjidhja Grekeâ (EL), e cila sipas sondazheve ka arritur vendin e tretĂ«, pĂ«rsa i pĂ«rket mbĂ«shtetjes sĂ« votuesve.
Debate të pafundme pavarësisht Konventës së OKB-së mbi Ligjin e Detit
Prej disa dekadash Greqia dhe Turqia kane mosmarrëveshje për shelfin kontinental para bregdetit turk, shfrytëzimin e lëndëve të para dhe për zgjerimin e mundshëm të ujërave territoriale në Egje.
NĂ« kuadĂ«r tĂ« doktrinĂ«s sĂ« saj ushtarake aktuale âAtdheu Bluâ Turqia pretendon edhe territore detare prej mĂ« shumĂ« se 450,000 kilometra katrorĂ« para bregdetit tĂ« saj.
Si busull ligjore nĂ« raste tĂ« tilla shĂ«rben Konventa e Kombeve tĂ« Bashkuara e vitit 1982 mbi tĂ« DrejtĂ«n e Detit, megjithĂ«se Turqia nuk e ka nĂ«nshkruar atĂ«. Por ajo mund tĂ« zbatohej: sipas mendimit mbizotĂ«rues tĂ« juristĂ«ve ky traktat pasqyron tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare zakonore ekzistuese â dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye Ă«shtĂ« i detyrueshĂ«m edhe pĂ«r ata, qĂ« nuk e kanĂ« nĂ«nshkruar.
Asnjë marrëveshje në horizont
Sipas Konventës së OKB-së mbi të Drejtën e Detit çdo shtet mund të përcaktojë në parim ujërat territoriale, që shtrihen deri në 12 milje detare.
Por ekziston një përjashtim i rëndësishëm: Në rastet e kufijve të paqartë ose mbivendosjeve, palët e përfshira duhet të arrijnë një marrëveshje dypalëshe. Por marrëveshja midis Greqisë dhe Turqisë është ende në pritje.
QĂ« nĂ« vitin 1995 parlamenti turk shpalli zgjerimin e ujĂ«rave territoriale greke nĂ« Detin Egje âshkak pĂ«r luftĂ«â, pasi nĂ« njĂ« rast tĂ« tillĂ« Egjeu do tĂ« bĂ«hej njĂ« lloj deti i brendshĂ«m grek.
NĂ« vitin 2021 qeveria e AthinĂ«s zgjeroi ujĂ«rat e saj territoriale nĂ« 12 milje detare nĂ« detin Jon drejt ItalisĂ«. âSot Greqia rezervon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qartĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r tĂ« zgjeruar ujĂ«rat e saj territoriale edhe nĂ« Detin Egjeâ, tha sĂ« fundmi ministri i Mbrojtjes Nikos Dendias pĂ«r stacionin televiziv tĂ« AthinĂ«s âOpenâ.
Si instancë e fundit në të gjitha çështjet e së drejtës ndërkombëtare konsiderohet Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) në Hagë.
Por, ky organ i Kombeve të Bashkuara nuk vepron me iniciativën e vet. Si Greqia ashtu edhe Turqia do të duhet të paraqesin një kërkesë të përbashkët, për të autorizuar gjykatën që të ndërmjetësojë. Kjo çështje është diskutuar që nga viti 1976. Deri më tani pa sukses.//a.i/
The post FOKUS â MosmarrĂ«veshje tĂ« reja mes GreqisĂ« dhe TurqisĂ« nĂ« Egje appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.
Login
