Shtatorja e shkrimtarit tĂ« ndjerĂ«, tek âJuveniljaâ, e cila u pĂ«rurua pĂ«r 90-vjetorin e tij, ka pĂ«rfshirĂ« nĂ« njĂ« âkonfliktâ digjital dy miq tĂ« kolosit tĂ« madh tĂ« letrave, mjekun SkĂ«nder Brataj dhe botuesin Bujar Hudhri.
Gazetarja dhe Drejtoresha e âShtĂ«pive Studio Kadare-Agolliâ, Anisa Ymeri, e cila ishte dhe nĂ« emisionin e sotĂ«m, âRudinaâ, nĂ« Tv Klan, ka folur pĂ«r kĂ«tĂ« âdebatâ, duke u shprehur fillimisht se do deshironte tĂ« distancohej nga kjo situatĂ«.
Por, Ymeri shprehet se Hudhri ka qenë personi që i ka qendruar më besnik Kadaresë.
âUnĂ« do doja nĂ« fakt qĂ« tâi qĂ«ndroja larg kĂ«tij debati pĂ«rveçse tĂ« them atĂ« qĂ« thash nĂ« ceremoninĂ« e 90-vjetorit, qĂ« ne si shtĂ«pi studio kadare, dhe si Bashki TiranĂ« organizuam, qĂ« njeriu i cili ka investuar tĂ« gjitha energjitĂ« e tij nĂ« veprĂ«n dhe qĂ« i ka qendruar mĂ« pranĂ« se kushdo tjetĂ«r, mbase nĂ« momente tĂ« caktuara edhe mĂ« pranĂ« se familja e vet, Ă«shtĂ« Bujar Hudhri. KĂ«shtu qĂ«, kushdo qĂ« mund tĂ« pretendojĂ« diçka tjetĂ«r do tĂ« thotĂ« qĂ« nuk e njeh mirĂ« realitetinâ, u shpreh Ymeri.
MĂ« tej, ajo shton se Kadare nuk ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« âmbrojtĂ«sâ, pasi e gjithĂ« jeta dhe krijimtaria e tij flasin shumĂ« mĂ« tepĂ«r.
âAjo qĂ« di tĂ« them Ă«shtĂ« se nuk Ă«shtĂ« afre e bukur. NĂ«se flasim pĂ«r Ismail KadarenĂ«, e para ai nuk ka nevojĂ« pĂ«r asnjĂ« lloj mbrojtĂ«si. Kjo Ă«shtĂ« pak po e sigurt, sepse ai ka veprĂ«n e tij, gjithçka qĂ« ka lĂ«nĂ« pas dhe nuk mendoj qĂ« dikush duhet tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r tĂ« çojĂ« pĂ«rpara njĂ« lloj testamenti apo njĂ« lloj amanetiâ, tha gazetarja.
Në ceremoninë e Shtatores së Kadaresë, ishin pjesëmarrës edhe Hudhri, edhe Brataj, teksa ky i fundit mbajti dhe fjalën kryesore në këtë event.
Hudhri është shprehur përmes një postimi në rrjete sociale se nuk ka pasur rolin që i takonte në këtë ceremoni, gjë që më pas ka kaluar në akuza dhe nga mjeku.
Postimi i Bujar Hudhrit:
FjalĂ«t qĂ« nuk i thashĂ« dot nĂ« pĂ«rurimin e Shtatores sĂ« KadaresĂ« te âJuveniljaâ
âTe âJuveniljaâ, nĂ« kafenenĂ« e preferuar tĂ« KadaresĂ«, mĂ« 28 janar, ditĂ«n e 90-vjetorit tĂ« lindjes, u pĂ«rurua shtatorja e shkrimtarit, vepĂ«r e skulptorit Henri Mimani. E gjithĂ« ceremonia u drejtua nga njĂ« mjek i nderuar, i cili tani Ă«shtĂ« edhe mik i familjes Kadare. Ai e zbuloi shtatoren, mbajti fjalĂ«n e rastit, tĂ« cilĂ«n e mbylli me deklarimin se shkrimtari u paskĂ«sh lĂ«nĂ« amanetin:
âMĂ« mbroni kur tĂ« mos jem.â
NdĂ«rsa dĂ«gjova kĂ«tĂ« kinse amanet, mĂ« vetiu nĂ« kokĂ« mĂ« erdhi mendimi se, pikĂ«risht nĂ« mesnatĂ«n e diktaturĂ«s, kur tĂ« ikte koka, Kadareja kishte guxuar tĂ« ishte aq trim sa tĂ« shkruante dhe tĂ« arrinte tĂ« botonte âPallatin e Ă«ndrraveâ. Dhe ishte krejt i vetĂ«m, i pambrojtur, shkruan zonja Kadare nĂ« kujtimet e saj. Askush nuk iu gjend pranĂ«, pĂ«rveç dashurisĂ« sĂ« jetĂ«s sĂ« tij, HelenĂ«s. Dhe e mbrojti vetĂ«m talenti i tij i jashtĂ«zakonshĂ«m, vepra e tij gjeniale, qĂ« ishte bĂ«rĂ« ndĂ«rkohĂ« pronĂ« e thesarit botĂ«ror.
Dhe diktatura nuk guxoi tâi prekte njĂ« fije floku!
Kur mĂ« erdhi radha tĂ« flisja, e ndjeva qĂ« kjo thĂ«nie mĂ« kishte nxjerrĂ« nga binarĂ«t, mĂ« kishte pushtuar njĂ« ndjenjĂ« mallĂ«ngjimi. Kadareja nĂ« bronz mâu duk kaq i largĂ«t dhe u ndjeva i vetmuar. MĂ« solli nĂ« vete pamja qĂ« kisha pĂ«rballĂ«, ai grumbull i bukur dhe i heshtur i njerĂ«zve, miqve tĂ« vĂ«rtetĂ« tĂ« KadaresĂ«, qĂ« e kishin shoqĂ«ruar shkrimtarin tim tĂ« dashur nĂ« vitet kur unĂ« nuk isha pranĂ« tij. I shihja tĂ« thinjur, tĂ« plakur, tĂ« trishtuar. Pastaj befas ndjeva gĂ«zim, admirim nĂ« sytĂ« e tyre, por unĂ« pothuajse e humba dhe mâu duk se nuk i thashĂ« dot fjalĂ«t qĂ« kisha nĂ« mendje dhe nĂ« zemĂ«r pĂ«r njeriun e shenjtĂ« tĂ« jetĂ«s sime njerĂ«zore dhe profesionale.â

Shtatorja e Ismail Kadaresë
Postimi i Skënder Brataj:
Zoti Hudhri po të them fjalët që nuk kam mundur ti them këto pesë vite!
Kot nuk thonĂ« se njerĂ«zit duhet tâi vĂ«sh nĂ« provĂ« pĂ«r tâi njohur! ĂshtĂ« e dyta herĂ« qĂ« zoti Bujar Hudhri, me hipokrizinĂ« e vet, nxjerr fytyrĂ«n e vĂ«rtetĂ« nĂ« dy evente solemne pĂ«r ne shqiptarĂ«t nĂ« lidhje me KadarenĂ«! Ai nuk njeh rregulla, mirĂ«sjellje, humanizĂ«m, respekt pĂ«r traditat, heshtje kur duhet apo edukatĂ« qytetare. Ai njeh vetĂ«m interes ekonomik.
Ditën e vdekjes së Kadaresë, në një moment delikat dhe solemn, ku heshtja, respekti dhe humanizmi duhet të përcillnin për në banesën e fundit gjeniun e letrave shqipe, një njeri i vogël, mjeran, për të spostuar vëmendjen drejt vetes, bëri deklaratën ku akuzonte Urgjencën Mjekësore që drejtoj, se ambulanca nuk kishte pajisje!
DitĂ«n e djeshme shkruan se nuk mundi tâi thoshte fjalĂ«t qĂ« donte KadaresĂ« ditĂ«n qĂ« u vendos statuja (po ta dĂ«gjonte Kadare fjalĂ«n âstatujĂ«â, tĂ« cilĂ«n ai e shkruante shqipĂ«risht âshtatoreâ, nuk e di nĂ«se zoti Hudhri do tĂ« gjente vend ku tĂ« futej).
Nuk i tha dot ato fjalĂ« te âJuveniljaâ, sepse ceremoninĂ« e hapi njĂ« mjek i nderuar.
Zoti Hudhri citon: âNdĂ«rsa dĂ«gjova kĂ«tĂ« kinse amanet, mĂ« vetiu nĂ« kokĂ« mendimi se, pikĂ«risht nĂ« mesnatĂ«n e diktaturĂ«s, kur tĂ« ikte koka, Kadareja kishte guxuar tĂ« ishte aq trim sa tĂ« shkruante dhe tĂ« arrinte tĂ« botonte âPallatin e Ă«ndrraveââ.
Amanetin e lënë nga Kadare për mbrojtjen e tij kur të mos jetë dhe të figurave kombëtare, ai e kishte shumë të qartë prej kohësh. Ai nuk ia la amanet Skënder Bratajt, por intelektualëve shqiptarë. Ku bëni pjesë edhe ju, zoti Hudhri?
Kadare e kishte të qartë luftën që filloi kundër figurave kombëtare, prandaj këshillonte:
âFigurat kombĂ«tare duhen mbrojtur, sepse ato janĂ« pasaporta morale e njĂ« populli; pa to, kombi varfĂ«rohet nĂ« dinjitet.â
âKadare na paralajmĂ«ronte se denigrimi i figurave kombĂ«tare Ă«shtĂ« njĂ« armĂ« e vjetĂ«r kundĂ«r kombeve tĂ« vogla dhe mĂ« e rrezikshmja Ă«shtĂ« kur kĂ«tĂ« punĂ« e bĂ«jnĂ« vetĂ« njerĂ«zit e vendit, me zell tĂ« çuditshĂ«mâ, sidomos nĂ« ShqipĂ«ri.
Ky ishte amaneti, zoti Hudhri, dhe këto amanete i ka dëgjuar edhe familja e tij që ishte prezente! Ju duhet të jeni i pari për ta mbrojtur, sepse ju sjell ende fitime financiare, mos harroni.
Të kishte nxjerrë nga binarët ajo thënie sepse ju nuk shikonit dot njeri afër Kadaresë. Juve ju qeshi fytyra kur ngritët kokën dhe patë rreth e rrotull miqtë e tij! Pse?
ĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« u çelĂ«t, qĂ« buzĂ«qeshĂ«t, sepse shumĂ« prej miqve tĂ« tij nuk i lije tĂ« afroheshin tĂ« pinin kafe me tĂ« kur ai ishte gjallĂ«. Ju qeshĂ«t sepse tani e di qĂ« nuk e takojnĂ« dot mĂ« KadarenĂ«!
TĂ« kujtohet ajo ditĂ« qĂ« erdhi ai zotĂ«ria aty te âJuveniljaâ dhe i kĂ«rkoi zotit Kadare tĂ« hapte njĂ« librari me emrin KADARE nĂ« GjirokastĂ«r dhe nĂ« Fier? TĂ« kujtohet kur Kadare i tha po? Ju e sulmuat, e ofenduat dhe e poshtĂ«ruat me gjithĂ« ato epitete, se ai nuk mund tĂ« bĂ«nte njĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ«, se nuk ishte nĂ« gjendje, e motive tĂ« tjera tĂ« ulĂ«ta qĂ« i pĂ«rsĂ«rite atĂ« ditĂ«.
Ai zotĂ«ri mĂ« bĂ«ri shumĂ« pĂ«rshtypje me qetĂ«sinĂ« e vet; nuk tâu pĂ«rgjigj, nuk ju ofendoi, pĂ«rshĂ«ndeti dhe iku. NĂ«se nuk ju kujtohet, po jua them qĂ« ta sjellĂ« nĂ« ndonjĂ« shkrim ai zotĂ«ria. Ndoshta erdhi momenti qĂ« ai ta hapĂ« atĂ« librari! AtĂ« ditĂ« Kadare nuk ju foli mĂ«, tĂ« paktĂ«n derisa ikĂ«m nga Juvenilja.
Ju dje shkruani: âMĂ« vjen keq qĂ« zoti Kadare qĂ« nuk arriti tĂ« shihte se, mĂ« nĂ« fund, me njĂ« mikun tim shqiptaro-amerikan, pikĂ«risht nĂ« ditĂ«n e nĂ«ntĂ«dhjetĂ«vjetorit tĂ« lindjes sĂ« tij, hapĂ«m librarinĂ« online âAlblibrisâ, me libra fizikĂ«, pĂ«r tĂ« gjithĂ« shqiptarĂ«t e AmerikĂ«s. Sa do tĂ« gĂ«zohej, sepse libraritĂ« i kishte aq pĂ«r zemĂ«r!â
Ju nuk lejuat të hapej në shtëpinë e tij në Gjirokastër libraria me emrin e vet, nuk ju lejuat shqiptarëve të Shqipërisë dhe trojeve tona këtë mundësi, nuk di deri ku arrin hipokrizia.
Ju patët fatin të jeni botuesi i tij, prandaj mos ngatërro interesin personal, ekonomik me miqësinë! Unë pata fatin, edhe pse me vonesë, të jem mik i tij dhe i familjes, por isha prezent gjithmonë.
TĂ« kujtohet te âJuveniljaâ, kur mĂ« thoshe se nuk i lĂ« tĂ« afrohen njerĂ«zit (edhe miqtĂ« e tij), sepse nuk paguajnĂ« as kafen e tyre?
Pikërisht sepse nuk shikoje dot miq afër Kadaresë, sepse e konsideroni pronën tuaj!
Kjo Ă«shtĂ« mĂ«nyra juaj: tâi sulmoni miqtĂ« e tij, tâi ofendoni dhe tâi zvogĂ«loni sipas kandarit tuaj. Para teje nuk mund tĂ« dalĂ« askush, por harron qĂ« ne nuk jemi botues, jemi miq tĂ« Kadares.
Zoti Hudhri, Kadare nuk Ă«shtĂ« prona juaj. ĂshtĂ« i shqiptarĂ«ve, i pĂ«rket letĂ«rsisĂ« botĂ«rore.
Kur pashë titullin e artikullit tuaj ditën e djeshme, mendova se më në fund do të thoshit ndonjë gjë me sens, do të ngrinit ndonjë shqetësim.
SĂ« pari, zoti Hudhri, ju e dinit qĂ« miqtĂ« e KadaresĂ« po pĂ«rpiqeshin tĂ« gjenin fondet pĂ«r njĂ« shtatore pĂ«r ta vendosur te âJuveniljaâ. Ju kishit gjashtĂ« muaj qĂ« kishit nĂ« telefonin tuaj fotografitĂ« e dĂ«rguara nga miqtĂ« e vĂ«rtetĂ« tĂ« tij, por nuk u afruat, nuk u shqetĂ«suat pĂ«r asnjĂ« detaj, pĂ«r ta parĂ« para se tĂ« derdhej nĂ« bronz, para se tĂ« zgjidhej vendi ku do tĂ« vendosej, si do tĂ« vendosej, kush po merrej dhe po organizonte tĂ« gjitha kĂ«to veprime, nĂ« kohĂ«, nĂ« lekĂ«, nĂ« lodhje dhe diskutime.
Me çfarë kuraje doje të flisje para miqve të tij (ata që të dhanë mundësinë të flisje thjesht sepse ishe botuesi, jo sepse e meritoje)? Por ju e dini shumë mirë pse nuk morët pjesë në këtë event të miqve të Kadaresë. Kishit frikë se mos paguanit ndonjë qindarkë apo jo? Ju qëndruat anonim për të mos paguar. Miqtë e Kadares që kontribuan preferuan të rrinë anonim, sepse nuk kishin nevoj për tu dukur. Njëri prej tyre thotë: Nuk është Kadare që ka nevoj për ne, jemi ne që kemi nevoj për Kadaren. Ka shumë të drejtë.
Ne, miqtë e tij, ju ftuam edhe në njëvjetorin e vdekjes së tij, ku përsëri nuk pyetët kush e organizoi dhe kush pagoi. Ju çfarë keni organizuar që nga vdekja e tij zoti Hudhri?
Mendova se, më në fund, si botues, si intelektual, si shqiptar, atje para miqve të tij që ju sollën buzëqeshjen kur i pe, para shtatores së tij, të kishe kurajon për të thënë:
âSot pĂ«rkujtohet 90-vjetori i lindjes sĂ« shkrimtarit tĂ« madh shqiptar Ismail Kadare nĂ« FrancĂ«, sot vendoset njĂ« pllakĂ« pĂ«rkujtimore nĂ« shtĂ«pinĂ« ku jetoi 34 vite si anĂ«tar i AkademisĂ« sĂ« FrancĂ«s.â
Mendova se do të thonit: Si është e mundur që në këtë ditë të shënuar, në Shqipëri dhe trojet shqiptare, pas një viti e gjysmë nga vdekja e tij, në 90-vjetorin e lindjes, nuk ka një emërtim sheshi, rruge apo institucioni me emrin e Kadaresë, nuk ka së paku një shtatore në Tiranë apo Gjirokastër, nuk ka një librari me emrin Kadare?
Ah po, harrova: Ă«shtĂ« hapur online âAlblibrisâ, jo âKadareâ!
Amaneti që ai la i referohej kësaj zbrazëtie kombëtare që na ka pllakosur, babëzisë se si të fitohen vetëm lekë.
Kurajon e kanë miqtë e vërtetë, ata që dhanë një sinjal në 90-vjetorin e lindjes së tij, ata që dinë kush është vendi i figurave të kombit, pjesë e padiskutueshme e të cilëve është Kadare.
Dr. Skënder Brataj