Nga Gazeta ‘Si’- Spanja është vendi më i fundit që po planifikon të vendosë kufizime të moshës për përdorimin e rrjeteve sociale.

Kryeministri Pedro Sánchez njoftoi të martën se vendi do të ndalojë qasjen në rrjetet sociale për personat nën moshën 16 vjeç dhe do të kërkojë që platformat digjitale të përfshijnë sisteme efektive të verifikimit të moshës.

Kjo nismë vjen duke ndjekur shembullin e Australisë, e cila miratoi rregulla të ngjashme në dhjetor, dhe Francën dhe Portugalinë që planifikojnë të ndjekin hapa të njëjtë.

Mes ekspertëve të fushës digjitale dhe edukative ka mendime të ndryshme për këtë masë.

Disa mendojnë se kufizimi i qasjes në rrjetet sociale mund t’u japë adoleshentëve më shumë pjekuri për të përballuar rreziqet, ndërsa të tjerë kërkojnë që verifikimi i moshës të bëhet në mënyrë të sigurt dhe eficient.

Megjithatë, disa kritikë e konsiderojnë kufizimin në moshën 16 vjeç si arbitrar, duke argumentuar se në disa vende në këtë moshë mund të ngasësh makinat, të votosh ose të kesh përfunduar arsimin e detyrueshëm.

Diskutimet tejkalojnë vetëm moshën e lejuar – ekspertët po shohin gjithashtu si përdoren rrjetet sociale nga të miturit, çfarë përmbajtjeje konsumojnë, kur shfletojnë dhe nëse duhet rregulluar edhe dizajni i këtyre platformave për të reduktuar efektet e dëmshme.

Sipas një raporti të UNICEF-it për “Fëmijërinë, Adoleshencën dhe Mirëqenien Digjitale”, tetë nga dhjetë studentë në Spanjë marrin telefonin e tyre të parë në moshën 11 vjeç, dhe pothuajse të gjithë të rinjtë midis 10 dhe 20 vjeç (92.5%) janë të regjistruar në një rrjet social.

Studimi paralajmëron se rreth 5.7 % e fëmijëve dhe adoleshentëve kanë një përdorim të tepruar dhe jo të kontrolluar të internetit, i cili ndikon në jetën e tyre të përditshme dhe lidhet me ankth, depresion dhe mendime suicidale.

Ismael Sanz, një studiues në institutet FUNCAS dhe profesor në Universitetin Rey Juan Carlos të Madridit, beson se ngritja e kufirit në 16 vjeç është një masë e mirë, duke theksuar se përdorimi i rrjeteve sociale mund të dëmtojë ekuilibrin emocional dhe mirëqenien e të rinjve, si dhe të ulë aftësinë e tyre për t’u përqendruar.

Nga ana tjetër, disa kritikë, si Catalina Perazzo – drejtuese e Social and Political Advocacy te Save the Children, paralajmërojnë se masa “nuk është një zgjidhje në vetvete” dhe mund të krijojë një ndjenjë të rreme sigurie nëse nuk shoqërohet me mekanizma të fuqishëm të verifikimit të moshës, arsimim dhe mbështetje për përdorim të përgjegjshëm të rrjeteve sociale.

Profesor José César Perales nga Universiteti i Granadës e përshkruan këtë kufizim si një masë të nxituar dhe me pak prova të forta shkencore, duke e quajtur konservatore pragun e moshës dhe duke theksuar se nuk ka një marrëveshje unanime se rrjetet sociale ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin mendor. Ai shton se shpesh është më efektive të rregullohet vetë mënyra se si funksionojnë platformat, duke përfshirë transparencën e algoritmeve dhe mënyrën sesi dizajnohen këto aplikacione, sesa thjesht të vendoset një kufi moshe.

Ekspertë të sigurisë digjtale gjithashtu ngrenë shqetësime për rreziqet ndaj privatësisë që mund të shoqërojnë mekanizmat e verifikimit të moshës, duke theksuar nevojën për sisteme që lejojnë verifikimin pa komprometuar anonimitetin e përdoruesit – diçka që mund të arrihet teknikisht, por që kërkon kujdes të madh./ EL PAIS

The post A është 16 vjeç një moshë e mirë për të kufizuar përdorimin e rrjeteve sociale? appeared first on Gazeta Si.

Përfitimet fizike dhe kognitive të kreatinës janë të njohura mirë. Si një nga suplementet më të studiuara, studimet kanë treguar aftësinë e kreatinës për të zbutur efektet e privimit nga gjumi, për të përmirësuar performancën fizike dhe për të ndihmuar në ndërtimin e muskujve.

Por sa masë muskulore mund të fitoni realisht duke marrë kreatinë? Një studim i ri krahasoi ndikimet që ky suplement ka te individët e trajnuar dhe ata të patrajnuar për të evidentuar ndonjë ndryshim, njofotn Men’sHealth, transmeton Sinjali.

Studimi

Meta-analiza, e publikuar në Journal of the International Society of Sports Nutrition, synonte të përcaktonte efektin e suplementimit me kreatinë mbi ndryshimet në përbërjen e trupit në varësi të përvojës së individit me ushtrime rezistence. “Qëllimi i kësaj meta-analize është të vlerësojë në mënyrë sasiore ndikimin e përvojës paraprake të rezistencës mbi efektivitetin e suplementimit me kreatinë në ndryshimin e përbërjes trupore,” shkruajnë studiuesit. Në total, u përfshinë 61 prova që përfshinin 1,457 pjesëmarrës.

Rezultatet

Studiuesit arritën në përfundimin se suplementimi me kreatinë, i kombinuar me stërvitje rezistence, rrit në mënyrë të konsiderueshme masën trupore dhe masën pa yndyrë (fat-free mass) te individët e trajnuar dhe të patrajnuar. Pjesëmarrësit e trajnuar panë një rritje mesatare prej 1.82 kg masë muskulore, ndërsa ata të patrajnuar fituan 1.23 kg – megjithëse mesatarja e kohëzgjatjes së studimeve për grupin e trajnuar ishte 6.1 javë, krahasuar me 13.3 javë për grupin e patrajnuar.

Studimi arriti në përfundimin se diferenca prej 0.59 kg mes dy grupeve është statistikisht jo e rëndësishme, duke sugjeruar se, edhe pse nuk ka studime që kanë matur drejtpërdrejt kontributet relative të ujit dhe masës muskulore, individët e trajnuar mund të përdorin kreatinën më efikas për ndërtimin e muskujve, prandaj fitimet më të mëdha.

Rritjet në masën pa yndyrë te individët e patrajnuar, nga ana tjetër, pasqyrohen kryesisht nga retentimi i ujit, jo nga hipertrofia e vërtetë e muskujve. Kjo sepse kreatina nuk mund të ndërtojë masë të konsiderueshme muskulore pa stimulin e stërvitjes rezistente. Megjithatë, studiuesit nuk e theksuan faktin se individët e trajnuar kanë tashmë më shumë muskuj, të cilët mund të thithin dhe ruajnë më shumë ujë përmes suplementimit me kreatinë. Për pasojë, diferenca prej 0.59 kg në rritjen e masës pa yndyrë mund të mos vijë vetëm nga muskujt ekstra.

Megjithatë, efektet e suplementimit me kreatinë janë pozitive për të dy grupet. “Këto fitime janë të rëndësishme për përmirësimin e forcës muskulore, fuqisë dhe shëndetit metabolik, veçanërisht te sportistët dhe individët që synojnë përmirësimin e përbërjes trupore,” thanë studiuesit.

Çfarë do të thotë kjo për ne?

Nëse dëshironi të bëheni më të fortë dhe të rrisni masën muskulore, kreatina është suplementi më i lehtë dhe efektiv për t’ju ndihmuar të arrini qëllimet tuaja. Suplementimi me 5 g në ditë – ose, idealisht, më shumë – do të sjellë përfitime të prekshme.

Nëse jeni të patrajnuar por doni të bëheni më të fortë përmes stërvitjes rezistente, kreatina do t’ju ndihmojë të përparoni më shpejt. Ndërsa nëse jeni një atlet me përvojë që nuk ka përdorur kreatinë më parë, suplementimi mund t’ju ndihmojë të tejkaloni një platë ose të përmirësoni më tej fizikun tuaj.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Kreatina ndihmon atletët e trajnuar të fitojnë 1.8 kg masë muskulore në vetëm 6 javë – çfarë do të thotë? appeared first on Sinjali.

Ajo çfarë pini në mëngjesi mund të ketë ndikim të madh në nivelin e sheqerit në gjak. 

Sipas dietologëve, zgjedhja më e mirë për mëngjes është një smoothie i balancuar mirë, sepse ndihmon në shmangien e rritjeve dhe rënieve të papritura të sheqerit në gjak, ka shkruar EatingWell.

Shumë njerëz e nisin ditën me kafe të ëmbla ose lëngje frutash, të cilat përmbajnë shumë sheqer të shtuar dhe mund të shkaktojnë rritje të menjëhershme të sheqerit në gjak. 

Ndryshe nga këto, një pije e përgatitur në shtëpi apo ‘smoothie’ me proteina, fibra dhe yndyra të shëndetshme tretet më ngadalë dhe siguron energji më të qëndrueshme gjatë paradites. 

“Një ‘smoothie’ ofron shumë lëngje, sidomos kur përgatitet me ujë ose qumësht bimor pa sheqer, dhe ndihmon në parandalimin e dehidratimit”, ka shpjeguar dietologia Lindsay Cohen.

Pas gjumit, trupi shpesh është pak i dehidratuar, gjë që mund ta bëjë sheqerin në gjak të duket më i lartë.

Hidratimi nuk e ul drejtpërdrejt sheqerin, por ndihmon në mbajtjen e oreksit, përqendrimit dhe zakoneve të qëndrueshme ushqimore.

Një tjetër arsye pse “smoothiet” rekomandohen është përmbajtja e lartë e fibrave. 

Fruta si boronicat, dredhëzat dhe manaferrat, si dhe perime si spinaqi apo lakra, ofrojnë fibra që ndihmojnë në kontrollin e sheqerit në gjak.

“Fibra ngadalëson tretjen dhe thithjen e sheqerit në gjak, duke shmangur rritjet e forta pas ushqimit”, ka thënë dietologia Kimberly Gomer.

Yndyrat e shëndetshme janë gjithashtu të rëndësishme. Meqë “smoothiet” pihen shpejt dhe nuk përtypen, ato mund të mos japin ndjesinë e ngopjes nëse nuk përmbajnë përbërësit e duhur.

“Shtimi i yndyrave të shëndetshme, si gjalpi i arrave, farat chia ose liri, avokado apo kosi i trashë, ndihmojnë në ngopje dhe në një rritje më të qëndrueshme të sheqerit në gjak”, ka shpjeguar dietologia Serena Pratt.

Edhe proteinat janë thelbësore për një “smoothie” të mirë në mëngjes.

“Proteinat treten më ngadalë se karbohidratet dhe kur konsumohen bashkë me to, ngadalësojnë rritjen e sheqerit në gjak”, ka thënë Cohen. 

Ajo ka shtuar se proteinat përmirësojnë edhe reagimin e trupit ndaj insulinës.

Opsione të mira proteinash për smoothie janë jogurti grek, qumështi i zakonshëm ose ai i sojës, si dhe pluhurat proteinike.

Përveç “smoothieve”, dietologët rekomandojnë edhe disa pije të tjera të mira për sheqerin në gjak, si ujë të thjeshtë, çaj të gjelbër pa sheqer, kafe pa sheqer (mundësisht e shoqëruar me ushqim), kafe me proteinë dhe çaje bimore.

Në përfundim, ekspertët theksojnë se nuk ka nevojë të shmangni pijet e mëngjesit, por të zgjidhni me kujdes përbërjen e tyre. Sipas dietologëve, do të keni energji më të qëndrueshme dhe kontroll më të mirë të sheqerit në gjak.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Pija që duhet të pini në mëngjes për të shmangur rritjet e sheqerit appeared first on Sinjali.

Të shikosh një telefon pranë një fëmije natën nuk është vetëm një “zakon i vogël”.

Drita e kaltër e emetuar nga ekranet e telefonave pengon sekretimin e melatoninës.

Melatonina nuk është vetëm një hormon gjumi; është gjithashtu një parakusht për çlirimin e shëndetshëm të hormoneve të rritjes.

Nëse një fëmijë nuk mund të hyjë në gjumë të thellë, hormoni i rritjes – i cili duhet të sekretohet intensivisht gjatë 2-3 orëve të para të gjumit – nuk mund të çlirohet mjaftueshëm.

Me kalimin e kohës, kjo pengon potencialin e rritjes së fëmijës. Ky efekt nuk shfaqet brenda natës; bëhet klinikisht i rëndësishëm kur përsëritet çdo natë gjatë muajve dhe viteve.

Mendimi, “Po shikoj telefonin tim ndërsa fëmija fle”, është i pasaktë.

Një ekran që vepron në errësirë është një stimul i perceptuar edhe përmes qepallave të mbyllura. Për trurin, është ende “gjatë ditës”.

Grupet me Rrezik më të Lartë:

Fëmijët e moshës 0-6 vjeç

Adoleshentët

Kjo nuk është një kritikë ndaj prindërimit; janë të dhëna nga fiziologjia e gjumit dhe endokrinologjia pediatrike.

Rritja e gjatësisë varet nga modelet e gjumit aq sa edhe nga gjenetika. Si t’i mbroni:

Mos përdorni telefon në errësirë pranë fëmijës.

Hiqni dorë nga zakoni i fikjes së dritave dhe pastaj “thjesht kontrollit” të telefonit tuaj.

Në vend që të pyesni “A po rrinë të qetë?”, pyetni “A po flenë thellë”.

Rritja nuk ndodh vetëm në kocka; ajo ndodh në errësirën e natës dhe gjatë gjumit të thellë. Gjumi i sotëm i ndërprerë nga një ekran do t’u kushtojë centimetra nesër.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Çka i ndodhë fëmijës tuaj derisa është duke fjetur nëse pranë tij mbani të ndezur telefonin? appeared first on Sinjali.

Një studim i kohëve të fundit ka zbuluar se perimet e familjes ‘Cruciferous’, si brokoli, lakra, lulelakra dhe lakra e vogël, ndihmojnë në mbajtjen e enëve të gjakut të shëndetshme dhe parandalojnë arteriosklerozën, një shkaktar kryesor i atakut në zemër.

Konsumi i këtyre perimeve nga rinia e deri në pleqëri mund të reduktojë rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe ishemisë. Perimet e pasura me fibra, vitamina dhe minerale mbrojnë organizmin nga radikalet e lira dhe mbajnë qarkullimin e gjakut të shëndetshëm.

Regjimi ushqimor mesdhetar, që përfshin shumë perime, është veçanërisht efektiv në mbrojtjen e shëndetit kardiovaskular.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Perimet që mbrojnë zemrën dhe enët e gjakut appeared first on Sinjali.

Bronkoskopia është një procedurë minimalisht invazive që përdoret për të diagnostikuar dhe trajtuar probleme të mushkërive dhe rrugëve të frymëmarrjes.

Ajo mundëson ekzaminimin e trakesë dhe bronkeve, si dhe marrjen e mostrave për analiza të mëtejshme.

Procedura mund të kryhet me anestezi lokale ose të përgjithshme dhe zgjat rreth 20 deri 45 minuta.

Përdoret për kollë të zgjatur, infeksione të përsëritura dhe ndihmon në trajtimin e bllokimeve të rrugëve të frymëmarrjes dhe heqjen e trupave të huaj.

Pas bronkoskopisë, pacienti duhet të ndjekë udhëzimet e mjekut për rikuperim dhe përkujdesje.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Bronkoskopia: Procedura e rëndësishme për diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve pulmonare appeared first on Sinjali.

Një përgjumje e shkurtër gjatë ditës mund të ketë përfitime të jashtëzakonshme për trupin dhe trurin tuaj.

Studiuesit sugjerojnë se edhe një sy gjumë 20-30 minuta mund të përmirësojë kujtesën, përqendrimin dhe të ulë rrezikun për sëmundje kardiovaskulare.

Pavarësisht stilit të jetesës plot angazhime, një pushim i shkurtër mund të ndihmojë për të rikuperuar energjinë dhe për të shmangur pasojat e privimit të gjumit.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Përgjumja gjatë ditës: Sekreti për shëndet më të mirë dhe energji të shtuar appeared first on Sinjali.

Mbrëmjen e djeshme, shtëpisë së Big Brother VIP Albania iu bashkua një tjetër personazh: Dj.Gimbo (Gëzim Blakaj).

Ai hyn në një moment kritik të lojës, ku banorët kanë krijuar raportet dhe dinamikat e tyre tashmë.

Mirëpo si mik dhe Dj i Gjestit, Gimbo zbuloi edhe këshillën e tij para hyrjes në Big Brother VIP Albania.

“Çfarë këshille të ka dhënë Gjesti?” e pyeti Ledioni, ndërsa Gimbo tha: “Shko dhe fito!”

The post Dj.Gimbo zbulon këshillën që ia ka dhënë Gjesti para hyrjes në BBVA appeared first on Albeu.com.

Duart mund të jenë një indikator i rëndësishëm për shëndetin tuaj tiroide. Simptomat e hipotiroidizmit, si duar të ftohta, rrudha në lëkurë, lëkura e thatë dhe thonjtë e brishtë, mund të tregojnë se gjëndra tiroide nuk po funksionon siç duhet.

Hipotiroidizmi, që shoqërohet me uljen e aktivitetit të gjëndrës tiroide, mund të ndikojë në qarkullimin e dobët të gjakut dhe shëndetin e përgjithshëm të lëkurës dhe thonjve.

Këto shenja mund të ndihmojnë në identifikimin e problemeve me tiroiden dhe kërkojnë vëmendje mjekësore për trajtim të hershëm.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Si mund të zbulojmë problemet me tiroiden nga shenjat në duar appeared first on Sinjali.

Mos i vendos të gjitha vezët në një shportë kur bëhet fjalë për ushtrime fizike – të kryesh një gamë të ndryshme aktivitetesh çdo javë është çelësi për të përmirësuar shëndetin dhe për të jetuar më gjatë, sugjeron një studim.

Pas ndjekjes së zakoneve javore të ushtrimeve të 110,000 burrave dhe grave në SHBA për 30 vjet, studiuesit zbuluan se njerëzit aktivë që bënin një gamë të gjerë ushtrimesh kishin 19% më pak gjasa të vdisnin gjatë kësaj periudhe, krahasuar me ata që fokusoheshin në një aktivitet të vetëm.

Ky efekt ishte më i madh se për sportet individuale si ecja, tenisi, noti dhe vrapimi.

Megjithatë, ekspertët thonë se sasia totale e ushtrimeve është ende thelbësore, por kryerja e një game aktivitetesh që ju pëlqejnë mund të sjellë shumë përfitime.

“Secili ushtrim ofron diçka të ndryshme”

Maddie Albon, 29 vjeçe, menaxhere globale marketingu që jeton në Londër, bën triatlon në kohën e lirë – por kjo është vetëm fillimi.

Sportet e saj të tjera përfshijnë tenisin, spin, yoga, pilates dhe ngritjen e peshave.

“Çdo ushtrim i ndryshëm ofron diçka të ndryshme,” thotë ajo.

“Duhet të kesh shumëllojshmëri për të qenë e mirë në një sport – për të qenë e mirë në vrapim, duhet të bësh edhe ushtrime me pesha.”

Përveç përfitimeve fizike, Maddie – që është nga Zelanda e Re – thotë se përzierja e aktiviteteve ndihmon gjithashtu në gjendjen e saj mendore, raporton BBC.

“Ndonjëherë nuk kam energji për një seancë intensive, prandaj bërja e yoga-s për t’u relaksuar më ndihmon shumë në mirëqenien time mendore.”

“Është bukur të kesh opsione të tjera për të lëvizur trupin dhe për të i kushtuar kohë vetes gjatë ditës,” tha ajo për BBC-në.

Maddie filloi triatlonin vitin e kaluar dhe thotë se tani dëshiron të provojë disa sporte ekipore, sepse ato mund të jenë “më sociale” se disa nga ushtrimet që bën aktualisht.

Pse është e rëndësishme të jesh aktiv

Të qenit aktiv dihet se përfiton shëndetin fizik dhe mendor dhe ndihmon në uljen e rrezikut për zhvillimin e disa sëmundjeve që prekin zemrën, enët e gjakut dhe mushkëritë. Ushtrimet mund të reduktojnë gjithashtu mundësinë e vdekjes së parakohshme nga disa lloje kanceri.

“Është e rëndësishme të ruhet një nivel i lartë aktiviteti fizik total, dhe përveç kësaj, diversifikimi i aktiviteteve mund të jetë edhe më i dobishëm,” tha Dr Yang Hu, nga Harvard School of Public Health, autori kryesor i studimit të botuar në BMJ Medicine.

“Kombinimi i aktiviteteve që kanë përfitime shëndetësore komplementare [si ushtrimet me rezistencë dhe aktivitetet aerobike] mund të jetë shumë i dobishëm,” shtoi ai.

Udhëzimet e NHS

Sipas NHS, të rriturit 19-64 vjeç duhet të synojnë:

aktivitete forcimi që punojnë të gjithë muskujt kryesorë të paktën dy herë në javë

150 minuta aktivitet mesatarisht të moderuar ose 75 minuta aktivitet intensiv në javë

të shpërndajnë aktivitetin në 4-5 ditë të javës

të mos qëndrojnë shumë gjatë ulur, shtrirë ose pa lëvizur

Aktivitetet aerobike rrisin rrahjet e zemrës dhe ju bëjnë të merrni frymë më shpejt. Ato përfshijnë ecje të shpejtë, çiklizëm, tenis, vallëzim, shëtitje në natyrë ose prerjen e barit.

Ushtrimet intensive bëjnë që të merrni frymë rëndë dhe shpejt. Shembuj janë vrapimi, noti, futbolli, hokeji, gjimnastika ose ngjitja e shkallëve.

Ushtrimet që forcojnë muskujt përfshijnë yoga, ngritje peshe, tai chi, ulje-ngritje, kopshtari energjike dhe bartje peshash të rënda.

Studimi

Për hulumtimin, mbi 70,000 infermiere 30-55 vjeç dhe 40,000 profesionistë shëndetësorë 40-75 vjeç u kërkuan të japin informacion mbi aktivitetet që kryenin çdo javë, si ecja, vrapimi, çiklizmi, noti, noti me kanoe, tenisi dhe squash.

Ata plotësuan pyetësorë çdo dy vjet dhe përfshinin se sa ushtrime me pesha bënin, si dhe aktivitete me intensitet më të ulët si yoga, apo aktivitete të tjera si kopshtaria dhe ngjitja e shkallëve.

Pas analizimit të të dhënave, studiuesit zbuluan se shumica e llojeve individuale të ushtrimeve ulën rrezikun e vdekjes nga çdo shkak. Por njerëzit që merrnin pjesë në gamën më të gjerë të aktiviteteve kishin rezultate edhe më të mira.

Rreziku i tyre i vdekjes nga kanceri, sëmundjet e zemrës, sëmundjet e mushkërive dhe shkaqe të tjera ishte 13-41% më i ulët se i të tjerëve.

Studimi gjeti gjithashtu se 6 orë aktivitet mesatarisht të moderuar ose 3 orë aktivitet intensiv në javë ishte sasia optimale, pas së cilës përfitimet nuk rriteshin më.

Edhe pse studimi është i madh dhe aktiviteti fizik është matur herë pas here, ka disa kufizime. Ai nuk mund të përjashtojë mundësinë që shëndeti i njerëzve të ketë ndikuar në ushtrimet që ata bëjnë, në vend që të jetë e kundërta, megjithëse studiuesit u përpoqën të llogarisin një gamë faktorësh të stilit të jetesës.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Pse një kombinim ushtrimesh mund të jetë çelësi i një jete më të gjatë? appeared first on Sinjali.

Në këtë edicion të BBVK është komentuar shumë për vajzat dhe sa shpesh (apo jo dhe aq shpesh) ato bëjnë dush. Ndaj vendosëm të kërkojmë mendimin e ekspertëve dhe të zbulojmë se çfarë thonë ata për kujdesin e flokëve. Nëse flokët tuaj yndyrosen më shpejt se të tjerët, nuk jeni vetëm kur ndjeni nevojën t’i […]

Studiuesit pohojnë se ushtrimet me peshë dhe aktiviteti fizik i rregullt janë të domosdoshme për dendësinë e kockave. Aktiviteti i rregullt ndihmon në ruajtjen e masës kockore dhe parandalon humbjen e kalciumit, që është një nga shkaqet kryesore të osteoporozës.

Sipas Bone Research Journal, individët që kryejnë aktivitete si ecja, vrapi i lehtë dhe ngritja e peshave të vogla kanë dendësi më të lartë të kockave dhe rrezik më të ulët për fraktura, shkruan Health.

Ky studim sugjeron se edhe ushtrimet e shkurtra çdo ditë mund të sjellin përfitime të konsiderueshme.

Përveç kockave, aktiviteti fizik i rregullt ndihmon në përmirësimin e qarkullimit të gjakut dhe metabolizmit të trupit. Personat që mbajnë një rutinë aktive raportojnë më pak dhimbje muskulore dhe më shumë fleksibilitet.

Ekspertët rekomandojnë kombinimin e aktiviteteve aerobike dhe të forcës për të ruajtur shëndetin e kockave. Shtimi i vitaminës D dhe kalciumit në dietë, bashkë me ushtrimin e rregullt, rrit efektivitetin e këtij trajtimi natyral.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Si ushtrimet e përditshme mbrojnë kockat dhe parandalojnë osteoporozën appeared first on Sinjali.

Nuk keni nevojë për një dietë të re strikte apo për anëtarësim në palestër për të përmirësuar shëndetin tuaj në vitin 2026. Një studim i ri tregon se ndryshime shumë të vogla të përditshme, si pak më shumë gjumë, pak më shumë lëvizje dhe ushqyerje disi më e shëndetshme, mund t’ju ndihmojnë të jetoni më gjatë dhe të plakeni më shëndetshëm.

Studiues nga Universiteti i Sidneit analizuan të dhënat e mbi 59,000 të moshuarve, duke përdorur informacion nga baza e të dhënave “UK Biobank”. Për një javë, pjesëmarrësit mbanin pajisje në kyçin e dorës që matnin gjumin dhe aktivitetin fizik, ndërsa dieta e tyre u vlerësua nga 0 në 100 sipas zakoneve ushqimore të raportuara, shkruan burimi Health Day.

Rezultatet, të publikuara më 13 janar në revistën “eClinicalMedicine”, treguan se personat me zakonet më pak të shëndetshme mund t’i shtonin rreth një vit jetëgjatësisë së tyre duke bërë tre ndryshime të vogla njëkohësisht: 5 minuta më shumë gjumë çdo natë, 1.9 minuta më shumë aktivitet fizik në ditë dhe një përmirësim prej 5 pikësh në cilësinë e dietës, si për shembull konsumimi i më shumë perimeve ose drithërave integrale.

Edhe për ata që nuk arritën të përmirësonin të tre fushat, përfitimet ishin të dukshme. Rritja e gjumit, aktivitetit fizik ose cilësisë së dietës veçmas u shoqërua gjithashtu me përmirësim të jetëgjatësisë.

Sipas autorit kryesor Nicholas Koemel, këto ndryshime të vogla, kur bëhen në mënyrë të qëndrueshme, grumbullohen me kalimin e kohës dhe sjellin ndikim të madh në shëndet dhe jetëgjatësi. Studiuesit theksojnë se hapat e vegjël dhe realistë janë mënyra më e mirë për të nisur një jetë më të shëndetshme.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Ndryshime të vogla ditore mund t’ju shtojnë vite jetë, zbulon studimi i ri appeared first on Sinjali.

Nëse e keni vendosur që 2026-a të jetë më në fund viti kur do të merreni seriozisht me aktivitetin fizik, atëherë lajm i mirë, sipas The New York Times, është se nuk keni nevojë për orë të tëra në palestër.

Studime të shumta kanë treguar se përfitimet për shëndetin dhe formën fizike mund të vijnë edhe nga ushtrime shumë të shkurtra, nëse bëhen me intensitet të mjaftueshëm. Kjo qasje njihet si “doza minimale efektive” e ushtrimeve.

Ideja është e thjeshtë: pak kohë, por përpjekje e madhe.

Ushtrime me peshëngritje apo ato të forcës: edhe disa minuta mjaftojnë. Ushtrimet e forcës janë të lidhura drejtpërdrejt me jetëgjatësinë dhe shëndetin e përgjithshëm.

“Sa duhet të ushtrohesh për të pasur përfitime shëndetësore? Çdo sasi është e mjaftueshme”, ka thënë Patroklos Androulakis-Korakakis, studiues në Lehman College dhe autor i librit “Train Smarter, Not Longer”.

Një analizë e vitit 2022 ka treguar se të rriturit që bënin vetëm disa minuta ushtrime fizike në ditë kishin rrezik më të ulët vdekjeje nga sëmundjet e zemrës, kanceri dhe shkaqe të tjera, krahasuar me ata që nuk ushtronin fare.

Edhe forcimi i muskujve është i mundur me pak kohë, por kushti është intensiteti. James Steele, fiziolog ushtrimesh dhe kontribuues në udhëzimet britanike të aktivitetit fizik, ka shpjeguar se ushtrimi duhet të çojë trupin drejt lodhjes.

“Nëse ndihesh sikur nuk mund të bësh më shumë se një ose dy përsëritje të tjera, atëherë ke bërë mjaftueshëm”, ka thënë ai.

Sipas studiuesve, edhe një seri e vetme e vështirë për çdo grup muskujsh në javë mund të sjellë rritje reale të forcës, si për fillestarët ashtu edhe për sportistët me përvojë.

Ushtrimet mund të bëhen me pesha, me shirita elastikë apo edhe vetëm me peshën e trupit.

“Nuk ka shumë rëndësi mënyra, për sa kohë ushtrimi është sfidues”, ka thënë studiuesi Zac Robinson.

Edhe sportistët me përvojë përfitojnë nga kjo qasje.

“Kur bën pak ushtrime, por të rënda, ndihesh edhe më pak i lodhur pas tyre”, ka shtuar Androulakis-Korakakis.

Kardio: edhe 5-10 minuta bëjnë diferencë

Udhëzimet zyrtare rekomandojnë 150 minuta ushtrime aerobike në javë, por studime të reja tregojnë se përfitimet mund të arrihen edhe me shumë më pak.

“Edhe 5 deri në 10 minuta ushtrime intensive, disa herë në javë, mund të ulin ndjeshëm rrezikun e vdekjes nga sëmundjet e zemrës dhe sulmet në tru”, ka thënë Duck-chul Lee, drejtor i Qendrës për Studime mbi Aktivitetin Fizik në Universitetin e Pittsburghut.

Studime të tjera kanë treguar se tre seanca 10-minutëshe në javë, me intensitet të lartë, përmirësojnë rezistencën ndaj insulinës dhe shëndetin metabolik po aq sa ushtrime shumë më të gjata.

Një studim gjerman i vitit 2020 ka treguar se persona që punonin ndërkohë që qëndronin ulur, e që bënin vetëm pesë intervale njëminutëshe ushtrimesh shumë intensive përmirësonin tensionin e gjakut, perimetrin e belit dhe formën kardiovaskulare brenda tre muajsh.

Aktivitet i fortë në jetën e përditshme

Nëse palestra nuk është për ju, ekziston një alternativë e thjeshtë: rritni intensitetin e aktiviteteve të përditshme. Ky quhet aktivitet fizik intensiv i ndërprerë.

“Ecni më shpejt për ndonjë punë të vogël që keni për të kryer, ngjitni shkallët me ritëm të fortë, mjafton që rrahjet e zemrës të rriten”, ka thënë studiuesi Thijs Eijsvogels nga Holanda.

Për ata që kanë qenë plotësisht pasivë, çdo minutë lëvizje ka vlerë. Në Japoni, rekomandimi zyrtar është “plus dhjetë”, shtoni thjesht 10 minuta aktivitet fizik në ditë.

“Nëse nuk jeni gati për ushtrime intensive, edhe pak më shumë lëvizje është më mirë se asgjë”, ka përfunduar Lee.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Sa pak ushtrime fizike ju nevojiten për të qenë në formë? appeared first on Sinjali.

Vetëm pesë minuta më shumë aktivitet fizik dhe 30 minuta më pak qëndrim ulur çdo ditë mund të ndihmojnë miliona njerëz të jetojnë më gjatë, sugjeron një studim i ri që tregon se edhe ndryshime shumë të vogla në stilin e jetesës mund të kenë përfitime të mëdha për shëndetin.

Studimi, i cili përfshiu rreth 135 mijë persona nga Britania, SHBA-ja, Norvegjia dhe Suedia, ka zbuluar se vetëm pesë minuta më shumë aktivitet fizik me intensitet të moderuar në ditë, si ecja e shpejtë, lidhen me ulje prej rreth 10 për qind të rrezikut të vdekjes së parakohshme, ka raportuar The Guardian.

Po ashtu, ulja e kohës së qëndrimit ulur me 30 minuta në ditë u shoqërua me ulje prej rreth 7 për qind të vdekjeve nga të gjitha shkaqet, sipas studiuesve të udhëhequr nga Shkolla Norvegjeze e Shkencave të Sportit. Gjetjet u publikuan në revistën shkencore “The Lancet”.

Përfitimi më i madh u pa te 20 për qindëshi i popullsisë më pak aktiv, nëse këta persona shtonin vetëm pesë minuta aktivitet fizik në ditë.

Autorët, kanë theksuar se studimi nuk duhet të merret si këshillë personale për ushtrime, por tregon ndikimin e madh që këto ndryshime të vogla mund të kenë në nivel shoqëror.

“Ky studim është një hap i madh përpara. Deri në 10 për qind e vdekjeve të parakohshme mund të parandalohen nëse njerëzit bëjnë rritje të vogla dhe reale të aktivitetit fizik, si vetëm pesë minuta në ditë”, ka thënë profesori Aiden Doherty nga Universiteti i Oksfordit, i cili nuk ishte pjesë e hulumtimit.

Edhe Daniel Bailey nga Universiteti Brunel në Londër e ka cilësuar gjetjen si shumë premtuese.

“Vetëm pesë minuta më shumë aktivitet me intensitet të moderuar mund të shpëtojnë jetë. Kjo është e realizueshme për shumicën e njerëzve”, ka thënë ai.

Sipas tij, aktivitete të tilla janë ato që të bëjnë të marrësh frymë pak më shpejt dhe të ndihesh më ngrohtë, si ecja e shpejtë, punët e shtëpisë apo kopshtaria.

Ndërkohë, një studim tjetër, i publikuar në revistën “eClinicalMedicine”, ka zbuluar se përmirësime të vogla të kombinuara në gjumë, aktivitet fizik dhe ushqyerje lidhen me jetëgjatësi më të madhe.

Studiues nga Universiteti i Sidneit, duke analizuar të dhëna nga rreth 60 mijë persona në studimin UK Biobank, kanë gjetur se vetëm pesë minuta më shumë gjumë, dy minuta më shumë aktivitet fizik dhe gjysmë porcioni më shumë perime në ditë mund të shtojnë rreth një vit jetë për personat me zakonet më të dobëta.

Sipas studimit, kombinimi ideal i këtyre faktorëve, shtatë deri në tetë orë gjumë në ditë, mbi 40 minuta aktivitet fizik dhe një dietë e shëndetshme, lidhet me jetë deri në dhjetë vjet më të gjatë.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Pesë minuta më shumë ushtrime dhe 30 minuta më pak qëndrim ulur mund të ndihmojnë miliona njerëz të jetojnë më gjatë appeared first on Sinjali.

Nga Gazeta Si- “Piramida e re ushqimore” është përditësimi më i fundit i udhëzimeve dietike në SHBA, që kur udhëzimet u krijuan me formën ikonike të piramidës në vitin 1992.

Por versioni i vitit 2026 devijon ndjeshëm nga këshillat ushqyese të vendosura për dekada të tëra, duke ngritur shqetësime nga dietologët dhe mjekët e tjerë se sa të shëndetshëm do t’i bëjë në të vërtetë amerikanët dhe këdo që dëshiron të ndjekë atë piramidë.

Çfarë përmban piramida e re ushqimore?

Piramida e re ushqimore i vë theksin asaj që e quan “ushqime të plota”, duke përfshirë mishin dhe produktet e qumështit, ndërsa bën thirrje për një reduktim të ndjeshëm të ushqimeve të përpunuara dhe vakteve me sheqer.

Ndryshe nga diagramet e mëparshme të piramidës ushqimore, ajo e zbuluar tani është e përmbysur, duke vendosur mishin e kuq, djathin, produktet e qumështit dhe perimet në krye.

Në majë të piramidës ushqimore ndodhet mishi, përfshirë biftekun dhe gjelin e detit, së bashku me perime si brokoli dhe karrotat.

Frutat, arrat dhe prodhimet e detit ndodhen në qendër të piramidës, duke minimizuar rëndësinë e tyre në vakte.

Në fund janë drithërat dhe buka, megjithëse udhëzimet federale thonë se amerikanët duhet të vazhdojnë t’i hanë ato në vend të ushqimeve shumë të përpunuara.

Piramida e ushqimit nuk është një rekomandim formal nga qeveria federale. Përkundrazi, është një ndihmë vizuale e projektuar për të ndihmuar njerëzit të kuptojnë udhëzimet themelore shëndetësore që po paraqiten. Megjithatë, në dekadat që ka qenë në përdorim, piramida është bërë simboli de facto i udhëzimeve të dietës në SHBA dhe shpesh përdoret si shkurtim për këto udhëzime.

Kjo është arsyeja pse, thonë zyrtarët e shëndetësisë, është e rëndësishme të kesh një piramidë që përfaqëson qartë zakonet e të ngrënit që promovohen.

Pse u ndryshua piramida ushqimore?

Në një konferencë për shtyp në Shtëpinë e Bardhë, Sekretari i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore Robert F. Kennedy Jr. tha se donte që amerikanët të hanin “ushqim të vërtetë”, duke thënë se piramida dhe udhëzimet që ajo përfaqëson i japin përparësi proteinave me cilësi të lartë, yndyrnave të shëndetshme, frutave dhe perimeve.

Është në përputhje me planin e tij “Ta bëjmë Amerikën të shëndetshme përsëri”, të cilin Kennedy është përpjekur ta zbatojë në të gjitha udhëzimet e qeverisë federale për gjithçka, nga ushqimi te vaksinat.

Ndryshimi i vitit 2026 nuk ndodhi papritur. Çdo pesë vite, zyrtarët federalë ndryshojnë dhe përditësojnë udhëzimet dietike për të reflektuar kuptimet aktuale të ushqimit që kontribuon në një stil jetese të shëndetshëm.

Ky përditësim nuk është hera e parë që piramida ushqimore ndryshohet, ose madje hiqet, në SHBA.

Në vitin 2011, piramida u zëvendësua nga MyPlate, një diagramë e një pjate të ndarë në mënyrë proporcionale me grupe të ndryshme ushqimore. Ky ndryshim u bë sepse piramida origjinale dhe versionet e saj të mëvonshme ishin shumë të ndërlikuara dhe nuk e tregonin mirë madhësinë e porcionit.

Çfarë thonë ekspertët?

Dr. Marion Nestle, Profesoresha e ushqyerjes, studimeve ushqimore dhe shëndetit publik në Universitetin e Nju Jorkut, i tha CNN se disa nga qëllimet e piramidës së re do të ishin të mira për njerëzit.

“Ka disa gjëra vërtet të mira në lidhje me të që mund të bëjnë vërtet një ndryshim,” tha ajo.

Por Nestle paralajmëroi se kthimi në një formë piramidale, veçanërisht një që është e përmbysur në vend të asaj vizuale tradicionale me të cilën njerëzit janë të njohur, çon në udhëzime që janë “të ngatërruara, jokonsistente, ideologjike, retro dhe të vështira për t’u kuptuar”.

Cristina Palacios, profesoreshë dhe kryetare e Departamentit të dietologjisë dhe ushqyerjes në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës, ishte një nga personat përgjegjës për Raportin Shkencor të Udhëzimeve Dietike 2025, një studim që shqyrtoi praktikat më të mira për të ushqyerit e shëndetshëm.

“Shumica e rekomandimeve të komitetit u injoruan,” shkroi ajo në një artikull për The Conversation.

Rekomandimi i Kennedy-t për mishin e kuq në veçanti është një që ekspertët e theksojnë si shkencë ushqimore të keqe dhe potencialisht të rrezikshme.

Studime të shumta, përfshirë një raport të Harvardit nga viti 2020, e lidhin mishin e kuq dhe yndyrnat e ngopura që lidhen me të me ndërlikime potencialisht vdekjeprurëse shëndetësore. Studimi i Harvardit tregon konkretisht se mishi i kuq është fajtori pas rrezikut më të lartë për sëmundjet e zemrës, kancerin, diabetin dhe vdekjen e parakohshme.

“Disa nga ndryshimet në udhëzimet e viteve 2025-2030, siç është kufizimi i ushqimeve të ultrapërpunuara, janë të dobishme”, shkroi Palacios. “Por problemi është se nuk është e mundur të përcaktohet nëse është aplikuar rigoroziteti i nevojshëm shkencor në zhvillimin e tyre.”

The post Çfarë mund të hani në bazë të piramidës së re ushqimore appeared first on Gazeta Si.

TIRANË, 13 janar/ATSH/ Temperaturat e ulta dhe i ftohti rrisin ngarkesën mbi zemër dhe mund të përkeqësojnë sëmundjet kardiake.

Mjekët kardiologë flasin për kujdes të shtuar në këto ditë të ftohta dimri për pacientët me sëmundje zemre, për mjekim rregullisht dhe shmangien e ekspozimit të zgjatur në të ftohtë.

Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale ndau sot një videomesazh të Dr.Ermir Tafajt, mjek kardiolog pranë Qendrës Spitalore Universitare “Nënë Tereza”, i cili jep disa këshilla për këta pacientë, por edhe për personat e shëndetshëm.

Tafaj shprehet se “moti i ftohtë dhe temperaturat e ulëta ndikojnë në gjendjen e arterieve koronorare”.

“Kemi dy kategori njerëzish, ata që mjekohen për sëmundje të zemrës dhe pacientët e shëndetshëm. Pacientët të cilët kanë probleme me enët e zemrës duhet patjetër të jenë më të kujdesshëm në temperaturat e ulëta. Duhet të marrin mjekimin e rregullt, duhet të kenë veshur disa shtresa në momentin që janë temperaturat e ulëta”, tha Tafaj.

Sipas Dr.Tafajt, në vendet me borë këto pacientë bëjnë një lloj sforcimi të shtuar duke marrë lopatat për të hequr borën në segmente të caktuara, çka mund të shfaqë edhe te pacientët që nuk kanë qenë në dijeni më përpara episode të dhimbjes së gjoksit.

“Edhe pacientët të cilët janë të shëndetshëm dhe nuk kanë qenë në dijeni që mund të kenë pasur ose jo ngushtim të enëve koronare kuptojnë që i ftohti dhe sforcimi në të ftohtë shfaq klinikën e dhimbjes së gjoksit. Duhet me patjetër të jenë të kujdesshëm të dy grupet e popullatave, si ato që kanë probleme me enët e zemrës dhe ato që janë të shëndetshëm”, tha mjeku.

“Një dhimbje shtrënguese e cila mund të përhapet majtas-djathtas gjoksit, që mund të marrë krahun e majtë ose të dy, ose mund të përhapet mbrapa shpatullave. Një dhimbje që mund të hapet dhe pushon kur ne futemi në ambient të ngrohta ose kur ndalojmë sforcimin. Këto dhimbje janë një alarm i kuq që duhet të shkohet drejt mjekut”, vijoi Tafaj.

Mjeku kardiolog u ndal edhe te simptomat e një tjetër goditjeje në zemër, siç është infarkti akut i miokardit.

“Një emergjencë e cila nuk pret. Sa më shpejt të shkojmë në urgjencë, aq më i madh do të jetë përfitimi që do të ketë muskuli i zemrës”, përfundoi Tafaj.

/e.i/j.p/

The post Tafaj: Moti i ftohtë ndikon tek pacientët me sëmundje zemre, ja si të kujdesen appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 11 janar/ATSH/ Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme këshilloi sot qytetarët shqiptarë që ndodhen aktualisht në Iran, të tregojnë kujdes të shtuar dhe të qëndrojnë në kontakt të vazhdueshëm me përfaqësitë tona diplomatike dhe konsullore.

Me anë të një njoftimi për mediet, MEPJ vuri në dispozicion edhe numrat e kontaktit për qytetarët shqiptarë në Iran.

Kështu, për çdo informacion, emergjencë ose ndihmë, qytetarët mund të kontaktojnë në:

The post MEPJ këshillon për kujdes qytetarët shqiptarë në Iran appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Gazeta Si – Mjeku pediatër në QSUNT, Albert Lama ndan këshilla praktike për prindërit se si duhet të veprojnë kur shfaqen simptomat tek të vegjëlit dhe kur është e nevojshme të paraqiten në urgjencën spitalore.

Në stinën e ftohtë fëmijët preken nga infeksionet virale dhe nga viruse që kryesisht prekin aparatin respirator, edhe atë gastro/intestinal.

Fëmijët manifestojnë kryesisht temperaturë, kollë, vështirësi në frymëmarrje ose forma të tjera. Ka dhe raste më të rënda që manifestojnë bronko-pneumoni, pneumoni.

Viroza është indicia fillestare, pasi një infeksion viral shoqërohet nga komplikacione të mundshme nëqoftëse fëmijet lihen në një dekurs natyral, nëse lihet pa trajtuar.

The post Virozat tek fëmijët, si t’i menaxhojmë siç duhet sipas mjekut pediatër (video) appeared first on Gazeta Si.

Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

Tharja e rrobave në hapësira me ventilim të dobët mund të rrisë sasinë e mykut që rritet në shtëpi, dhe ky myk është i lidhur me probleme të shëndetit dhe, në disa raste, mund të shkaktojë edhe vdekje, shkruan Science Alert.

Kur myku rritet në shtëpi, ai mund të krijojë njolla të zeza ose të gjelbra nëpër mure dhe zakonisht lëshon erë të pakëndshme. Kjo nuk duhet të injorohet, sepse ekspozimi ndaj mykut për periudha të gjata mund të ketë pasoja të rënda për shëndetin.

Myk është një term i gjerë që përfshin një grup kërpudhash që prodhojnë pjesë të vogla të quajtura spora. Këto kërpudha prodhojnë spora kur kushtet janë të përshtatshme për rritjen e tyre, siç janë temperaturat më të ulëta dhe lagështia e lartë. Kjo është arsyeja pse myku shpesh gjendet në tavane të banjave ose mure të lagura, ku ka më shumë ujë që mundëson rritjen e sporave të kërpudhave.

Ekzistojnë shumë lloje të mykut. Llojet më të zakonshme që shkaktojnë probleme në shtëpitë me lagështi janë penicillium dhe aspergillus. Vlerësohet se njerëzit përmes frymëmarrjes thithin një numër të vogël sporash nga këto kërpudha çdo ditë.

Fatmirësisht, sistemi imunitar i njeriut është shumë i mirë për të zbuluar dhe vrarë sporat e kërpudhave, duke kufizuar numrin e infeksioneve të mushkërive nga kërpudhat, edhe pse ne ekspozohemi vazhdimisht ndaj tyre. Qelizat imune të quajtura makrofagë ndodhen brenda hapësirave të ajrit në mushkëri (të quajtura alveola), dhe këto qeliza përthithin gjithçka që hyn në organizëm me frymëmarrje, përfshirë sporat e kërpudhave.

Rreziqet që përbën myku për njerëzit me imunitet të dobët

Megjithatë, ka shumë njerëz, sistemet imunitare të të cilëve nuk mund t’i largojnë sporat e kërpudhave, dhe në këto raste, kërpudhat mund të shkaktojnë infeksione të rrezikshme, ose probleme të tjera shëndetësore si astma.

Njerëzit që kanë sisteme imunitare të dobëta janë më të rrezikuar nga infeksionet e rënda të kërpudhave. Kërpudha të tilla si aspergillus shkaktojnë infeksione te pacientët me funksion të kufizuar të imunitetit, ose që kanë dëmtime të mushkërive nga sëmundje si astma, fibroza cistike dhe sëmundja pulmonare obstruktive kronike (COPD) që është e lidhur me konsumimin e tepërt të duhanit.

Te njerëzit me astmë, sistemi imunitar reagon tepër ndaj stimujve (përfshirë sporat e kërpudhave), duke shkaktuar inflamacion në mushkëri. Ky inflamacion e bën më të vështirë frymëmarrjen duke ngushtuar rrugët e frymëmarrjes.
Në raste shumë ekstreme, sporet e kërpudhave jo vetëm që shkaktojnë inflamacion, por mund të pengojnë rrugët e frymëmarrjes dhe t’i bllokojnë ato, duke shkaktuar gjakderdhje në mushkëri. Kjo ndodh kur sporet bëhen të gjalla dhe formojnë projeksione të gjata, të ngjashme me merimangat, të quajtura mikcelium, që krijojnë mpiksje që bllokojnë rrugët e frymëmarrjes dhe dëmtojnë indet e ndjeshme të mushkërive.

Rritja e rezistencës ndaj ilaçeve

Infeksionet nga aspergillus trajtohen me ilaçe antifungale të quajtur azole, të cilat parandalojnë që qelizat kërpudhore të formohen. Azole janë shumë efektivë, por janë raportuar gjithnjë e më shumë raste të rezistencës ndaj tyre në aspergillus, një shqetësim i madh.

Kemi një gamë të kufizuar ilaçesh antifungale për të trajtuar infeksionet nga kërpudhat, dhe kur zhvillohet rezistenca, kjo mund të ulë në mënyrë drastike opsionet që një pacient ka për trajtim.

Rezistenca ndaj ilaçeve si azole mund të zhvillohet te pacientët që i përdorin këto ilaçe për periudha të gjata, por studimet e fundit kanë treguar se rezistenca zhvillohet më shpesh në mjedise ku gjenden kërpudhat. Kjo do të thotë se, edhe para se një pacient të diagnostikohet me një infeksion nga aspergillus, mund të jetë tepër vonë që ilaçet antifungale apo antikërpudhore të jenë efektive.

Zhvillimi i rezistencës ndaj ilaçeve në kërpudhat mjedisore është lidhur me përdorimin e azole dhe ilaçeve të tjera antifungale në bujqësi. Infeksionet kërpudhore janë një problem i madh për bimët, dhe ato kanë nevojë për mbrojtje nga këto infeksione njësoj si njerëzit. Fatkeqësisht, të njëjtat ilaçe që përdoren për njerëzit, përdoren edhe në bujqësi.

Ndryshimi i klimës mund shtyjë gjithashtu rezistencën ndaj ilaçeve te kërpudhat mjedisore. Ekspozimi ndaj temperaturave të larta është zbuluar së fundmi si një faktor që ndihmon kërpudhat të zhvillojnë rezistencë ndaj ilaçeve antifungale të zakonshme.

Dëmet shëndetësore që shkaktohen nga ekspozimi ndaj mykut

Ndërsa një sistem imunitar i shëndetshëm do të thotë që ekspozimi tipik ndaj sporave të kërpudhave nuk do të shkaktojë probleme shëndetësore, ekspozimi ndaj sasive shumë të mëdha të sporave të kërpudhave mund të jetë fatal, edhe për ata që nuk kanë probleme shëndetësore parësore.

Në vitin 2020, një foshnje e quajtur Awaab Ishak ka vdekur si rezultat i ekspozimit të lartë ndaj sporave të kërpudhave, të shkaktuara nga lagështia dhe myku i tepruar në shtëpi.

Vdekja e foshnjës çoi në një ndryshim në ligjin britanik (Ligji Awaab), i cili kërkon që pronarët e shtëpive të reagojnë menjëherë ndaj lagështisë në shtëpitë ku jetojnë, për të siguruar që qiramarrësit të mos ekspozohen ndaj niveleve të tepërta të sporave të kërpudhave që mund të ndikojnë në shëndetin e tyre fizik dhe mendor.

Si të parandalohet myku në shtëpi

Për të mbajtur shtëpinë pa myk, është shumë e rëndësishme të ketë ventilim të mirë dhe të merren masa të tjera për të reduktuar lagështinë, si përdorimi i një tharësi të ajrit ose investimi në një tel me ngrohje për të tharë rrobat brenda gjatë dimrit.

Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Myk dhe lagështi: Rreziku nga tharja e rrobave brenda shtëpisë appeared first on Sinjali.