Një kërcënim nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, për të vendosur tarifa të reja ndaj tetë aleatëve që kundërshtuan planin e tij për marrjen nën kontroll të Grenlandës, ka nxitur reagime dhe dënime të forta nga liderët evropianë.
Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, e quajti këtë veprim “plotësisht të gabuar”, ndërsa presidenti francez, Emmanuel Macron, tha se është “i papranueshëm”.
Këto reagime erdhën pasi Trump njoftoi se një tarifë prej 10 për qind ndaj mallrave nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar, Holanda dhe Finlanda do të hyjë në fuqi më 1 shkurt, por mund të rritet më vonë në 25 për qind dhe të zgjasë deri në arritjen e një marrëveshjeje, njofton bbc, transmeton Sinjali.
Trump këmbëngul se territori autonom danez është jetik për sigurinë e SHBA-së dhe nuk e ka përjashtuar marrjen e tij edhe me forcë. Pas këtyre kërcënimeve, Bashkimi Evropian thirri një takim urgjent për të dielën në orën 17:00 në Bruksel (16:00 GMT). Në takim do të marrin pjesë ambasadorët e 27 vendeve anëtare të BE-së, sipas agjencisë Reuters.
Ndërkohë, mijëra persona dolën në rrugë në Grenlandë dhe Danimarkë të shtunën për të protestuar kundër planit amerikan për marrjen nën kontroll të territorit.
Grenlanda është pak e populluar, por e pasur me burime natyrore dhe pozicioni i saj mes Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën strategjike për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast sulmesh raketore dhe për monitorimin e lëvizjeve detare në rajon.
Trump ka deklaruar më herët se Uashingtoni do ta marrë territorin “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë”. Vendet evropiane janë rreshtuar në mbështetje të Danimarkës, duke argumentuar se siguria e rajonit të Arktikut duhet të jetë përgjegjësi e përbashkët e NATO-s.
Franca, Gjermania, Suedia, Norvegjia, Finlanda, Holanda dhe Mbretëria e Bashkuar kanë dërguar një numër të vogël trupash në Grenlandë në kuadër të një misioni të ashtuquajtur zbulues.
Duke shpallur tarifat e reja përmes një postimi në platformën e tij Truth Social, Trump tha se këto vende po luanin “një lojë shumë të rrezikshme”. Në rrezik, sipas tij, është “siguria dhe mbijetesa e planetit tonë”.
Ai shtoi se tarifa prej 10 për qind për mallrat e eksportuara drejt SHBA-së do të rritet në 25 për qind në qershor dhe do të mbetet në fuqi “derisa të arrihet një marrëveshje për blerjen e plotë dhe totale të Grenlandës”.
Në reagimin e tij, Starmer tha: “Vendosja e tarifave ndaj aleatëve për shkak të ndjekjes së sigurisë kolektive të NATO-s është plotësisht e gabuar. Ne do ta trajtojmë këtë çështje drejtpërdrejt me administratën amerikane”.
Edhe liderët opozitarë në Mbretërinë e Bashkuar e kritikuan njoftimin e Trump. Kryetarja e Partisë Konservatore, Kemi Badenoch, i quajti tarifat “një ide të tmerrshme”, ndërsa lideri i Reform UK, Nigel Farage, tha se ato “do të na dëmtojnë”.
Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi: “Kërcënimet me tarifa janë të papranueshme në këtë kontekst… Ne nuk do të ndikohemi nga asnjë formë intimidimi”.
Kryeministri suedez, Ulf Kristersson, tha: “Ne nuk do të lejojmë të shantazhohemi”. Ai shtoi se Suedia po zhvillon diskutime intensive me vendet e tjera të BE-së, Norvegjinë dhe Mbretërinë e Bashkuar për të gjetur një përgjigje të përbashkët.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shkroi në X se “integriteti territorial dhe sovraniteti janë parime themelore të së drejtës ndërkombëtare”, duke paralajmëruar se tarifat do të minonin marrëdhëniet transatlantike dhe do të rrezikonin një spiralë të rrezikshme përshkallëzimi.
Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, tha se “Kina dhe Rusia po përfitojnë nga kjo situatë”, duke shtuar se ndarjet mes aleatëve u shërbejnë vetëm atyre.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, deklaroi se Bashkimi Evropian do të jetë “shumë i vendosur në mbrojtjen e së drejtës ndërkombëtare”, duke theksuar se kjo nis nga territori i shteteve anëtare të BE-së.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Løkke Rasmussen, tha se kërcënimi kishte ardhur “si befasi”.
Ndërkohë, eurodeputeti gjerman Manfred Weber, kreu i grupit konservator PPE në Parlamentin Evropian, tha se veprimi i Trump ngre pikëpyetje për marrëveshjen tregtare BE-SHBA, e cila ende nuk është ratifikuar.
Sipas kësaj marrëveshjeje, SHBA-ja do të vendoste tarifa prej 15 për qind ndaj mallrave të BE-së, ndërsa blloku evropian do të hapte tregjet për eksportuesit amerikanë me tarifa zero për disa produkte.
“PPE është pro marrëveshjes BE-SHBA, por për shkak të kërcënimeve të Donald Trump lidhur me Grenlandën, miratimi nuk është i mundur në këtë fazë”, shkroi Weber në X, duke shtuar se tarifat zero për produktet amerikane duhet të pezullohen.
Nga ana tjetër, ambasadori i SHBA-së në OKB, Mike Waltz, tha se Danimarka “nuk ka burimet apo kapacitetet e nevojshme” për rajonin verior, duke shtuar se jeta e banorëve të Grenlandës do të ishte “më e sigurt, më e fortë dhe më e begatë nën ombrellën e Shteteve të Bashkuara”.
Trump ka deklaruar shpesh se “tarifa” është fjala e tij e preferuar dhe e sheh atë si një mjet presioni për të detyruar vendet të përshtatin politikat e tyre sipas interesave të Shtëpisë së Bardhë.
Megjithatë, ky njoftim përfaqëson një përshkallëzim të madh të përpjekjeve të tij për të marrë Grenlandën, pavarësisht kundërshtimeve.
Nuk është e qartë se çfarë e nxiti menjëherë këtë vendim, i cili u përmend për herë të parë nga Trump të premten gjatë një deklarate për gazetarët në Shtëpinë e Bardhë.
Kjo ndodhi vetëm pak ditë pasi zyrtarë amerikanë dhe danezë ranë dakord për krijimin e një grupi të nivelit të lartë pune për të diskutuar të ardhmen e ishullit, një zhvillim që në qarqet diplomatike u pa si skenari më i mirë i mundshëm për Danimarkën dhe aleatët e saj evropianë.
Në vend të kësaj, tarifat e fundit kanë shtuar urgjencën e çështjes dhe kanë tensionuar marrëdhëniet me aleatët e NATO-s dhe partnerët tregtarë.
Gregory Meeks, demokrati më i lartë në Komitetin për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, tha se do të propozojë një rezolutë për t’i dhënë fund menjëherë këtyre “tarifave të paligjshme dhe absurde”.
Ai shtoi se Trump po krijon një krizë të rreme të jashtme, ndërkohë që po injoron shqetësimin kryesor të amerikanëve: koston e jetesës.
Sipas sondazheve, 85 për qind e banorëve të Grenlandës kundërshtojnë bashkimin me SHBA-në.
Protesta kundër planeve të Trump u mbajtën të shtunën në qytete daneze dhe në kryeqytetin e Grenlandës, Nuuk, ku u panë pankarta me mbishkrimet “Duart larg Grenlandës” dhe “Grenlanda për grenlandezët”.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Udhëheqësit evropianë thonë se kërcënimi i Trumpit me tarifa për Grenlandën është i papranueshëm appeared first on Sinjali.