Një deklaratë e ministres së Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin, Erjona Ismaili, se deri para se PS-ja të vinte në pushtet nuk kishte “kokërr flamingo” nuk u mor seriozisht nga ambientalistët edhe pse ishte drejtuar pikërisht atyre.
“…Ambientalistët që kjo laguna që ne flasim sot dhe jemi duke kërkuar që mos të vrasë qeveria këto flamingot dhe pelikanët, kokërr flamingo s’kishte në atë kohë. Janë dashur 12 vite nisma që ne të arrijmë në atë diversitet që është sot”, tha ministrja Ismaili.
Por mbështetja e kësaj narrative nga vetë kryeministri Edi Rama në një takim me gazetarët e huaj, nxiti Shoqatën Ornitologjike të Shqipërisë, drejtuar nga profesor doktor Taulant Bino, të publikonte të dhëna të hollësishme mbi evolucionin e popullatës dimëruese të flamingove dhe numrin e shpendëve në Vjosë-Nartë, si para qeverisë “Berisha” ashtu edhe pas saj, të dhëna që ornitologu Taulant Bino i vuri në dispozicion edhe për Faktoje.
Rama
“Le të flasim për mjedisin. Flamingot. A e dini se kur nisën të ktheheshin flamingot në Shqipëri? Sepse nuk ishin. Kur unë erdha në qeveri, kur ne e morëm qeverinë, nuk kishte atje flamingo.
Pse? Sepse Shqipëria ishte vendi i nxehtë i gjuetisë së paligjshme.
Ne humbëm shumë prej jetës sonë të egër për shkak të gjuetisë së paligjshme dhe ndërkohë flamingot bashkë me pelikanët e të tjerë nisën të ktheheshin pak vite pasi vendosëm moratorium në Shqipëri duke e shpallur gjuetinë të paligjshme për 10 vjet”, tha Rama
Shoqata Ornitologjike e Shqipërisë (AOS)
“Qeveria Rama gjeti në Vjosë-Nartë rreth 20000 shpendë prej të cilëve 1322 ishin Flamingo. Në vitet 2014-2026, numri i shpendëve në Nartë është më i ulët se në 2013.
Flamingot kanë pësuar ndërkaq luhatje. Ata shënuan rënie në vitet 2015-2019, për tu rritur pas vitit 2020.
Shpendët në Vjosë-Nartë nuk i solli kjo qeveri dhe asnjë prej qeverive të mëparshme ndonëse është detyrim i qeverive të hartojnë politika dhe të marrin masa për të ruajtur shpendët dhe habitatet e tyre. Ky detyrim është akoma më i fortë për zonat e mbrojtura të Shqipërisë sikurse Pishë-Poro-Nartë, Divjakë-Karavasta, Butrint, Kune-Vain, etj”, thuhet në deklaratën e Shoqatës Ornitologjike e Shqipërisë.
Tabela e përgatitur nga ornitologu Taulant Bino
Shpendët
Grafiku si më sipër, sipas eskpertit dhe pedagogut të mjedisit Dr. Taulant Bino paraqet evolucionin e numrit total të shpendëve të ujit të regjistruar gjatë Censusit Ndërkombëtar të Shpendëve të Ujit (IWC) në kompleksin Vjosë–Nartë gjatë periudhës 1993–2026.
Kulmi historik u regjistrua në vitin 1997 me 81,223 shpendë, ndërsa një vlerë pothuajse e ngjashme u regjistrua edhe në vitin 2001 me 79,321. Pra, në vitet 2014-2026, numri i shpendëve në Nartë është më i ulët se në 2013.
Flamingot
Për Flamingot dimërues në kompleksin Vjosë–Nartë gjatë periudhës 1993–2026 situata, sipas AOS, është më ndryshe me rritjen më lartë të numrit të flamingove në vitin 2025
Tabela e përgatitur nga ornitologu Taulant Bino
“Gjatë periudhës 1993–2009, Flamingo ishte një specie relativisht e rrallë në zonë. Një rritje e ndjeshme u regjistrua në vitin 2011, kur u numëruan 857 individë, ndërsa në janar 2013 popullata arriti në 1322 individë. Kjo periudhë shënon fillimin e përdorimit më të rregullt të kompleksit Vjosë–Nartë nga Flamingot dimërues. Periudha e mëvonshme, 2014–2026 karakterizohet nga luhatje të konsiderueshme të numrit të individëve. Pas vlerës së lartë të regjistruar në vitin 2014 (1475 individë), popullata pësoi një rënie gjatë viteve 2015–2019, me numra që varionin nga 511 deri në 1042 individë. Pas vitit 2020 evidentohet një rritje e numrit të Flamingove me 3796 individë të regjistruar në vitin 2025”, thuhet në deklaratën e Shoqatës Ornitologjike e Shqipërisë.
Pretendimi: Hantavirusi ka mbërritur në Kosovë dhe kjo video tregon një prezantues që po numëron rastet e hantavirusit të regjistruar në vend
Verdikti: E pavërtetë
———————————————-
Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se hantavirusi ka mbërritur në Kosovë. Ky lajm shoqërohet me videon e një prezantuesi, i cili flet për numrin e “rasteve” në disa qytete të vendit.
Hantavirusi është një sëmundje e rrallë, por serioze që zakonisht transmetohet nga brejtësit, veçanërisht përmes jashtëqitjes ose urinës së tyre.
Më 4 maj 2026, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSh) raportoi një shpërthim të hantavirusit në anijen turistike MV Hondius, të ankoruar në ishullin e Kepit të Gjelbër. Ky shpërthim infektiv kishte shkaktuar tre vdekje dhe një pacient në gjendje kritike, sipas deklaratës.
Megjithatë, kosovarët nuk duhet të alarmohen. Lajmi është i pavërtetë.
Me anë të motorrit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti versionin e plotë të videos së mësipërme.
Ajo është botuar nga kanali në Youtube i medias kosovare ATV më 12 maj 2026. Prezantuesi në video nuk flet për hantavirusin kur numëron rastet nëpër qytete, por për fruthin.
Më 12 maj 2026, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) njoftoi se nga 16 prilli 2026 në Kosovë janë konfirmuar 14 raste me fruth: 5 raste në Ferizaj, 3 në Prishtinë, 3 në Kaçanik, dhe nga një rast në Lipjan, Fushë Kosovë dhe Gjilan.
Ndërkaq, në një njoftim të 8 majit 2026, IKShPK informoi qytetarët se “ethet hemorragjike me sindromë veshkore (EHSV), të shkaktuara nga hantaviruset, nuk janë sëmundje e re në Kosovë. Numri i rasteve të raportuara ndër vite mbetet i ulët dhe i qëndrueshëm. Gjatë periudhës 2021–2025 janë raportuar gjithsej tetë raste, sipas viteve: dy raste në vitin 2021, një rast në vitin 2022, me nga dy raste në vitin 2023 dhe 2024 dhe një rast në vitin 2025. Këto të dhëna tregojnë një prevalencë të ulët të sëmundjes në vend.”
Pretendimi se hantavirusi ka “mbërritur” në Kosovë është përgënjeshtruar edhe nga kolegët e Hibrid.info.
Përtej fasadës, pallate të shkrumbuara dhe “institucione të djegura”!
Nga Sebi Alla Fotografitë: Atdhe Mulla
“U zhduk gjithçka. Mori fund, mjer ne”, thotë një mesogrua teksa i përgjigjet një telefonate të shkurtër.
Ngultas sytë nuk i ndan nga apartamenti i shkrumbuar. Dje deri në mesditë kishte një shtëpi, sot nuk e ka më. Tymi ende del në komplesin “Arlis Ndërtim” përballë Spitalit Universitar “Nënë Tereza”.
Në bilancet e para flitet për 35 apartamente të djegura plotësisht, ndërsa disa të tjerë kanë pësuar dëme të ndryshme
Kjo është pamja apokaliptike e një kompleksi pallatesh, të ngritura mbi themelet e konvikteve të Fakultetit të Mjekësisë. “Ue, as kondicioneri nuk më ishte djegur. Thjesht sa është nxirë. Oooo, i thonë 120 mijë euro shpi”, i thotë një i ri tjetrit që e shoqëronte. Gëzon dukshëm për apartamentin që zjarri ia “fali”, por të tjerët janë në trauma të dukshme.
Pasojat
Heshtje, përlotje dhe nuk ndahen nga zona aty, deri pranë perimetrit të sigurisë së ngritur nga policia.
Bashkë me traumat njerëzore për humbjen e strehës mbi kokë, kjo ngjarje, e paralajmëruar dhe e ndodhur edhe më parë, është vijimësi e mënyrës sesi ndërtohet në vend, përgjegjësinë e institucioneve që certifikuan si “teknkikisht të rregullt” pallatet dhe një mori pikëpyetjesh me infrastrukturën, mjetet dhe burimet njerëzore për ndërhyrjet emergjente.
Paraditen e sotme Prokuroria e Tiranës lëshoi katër urdhër-arreste, mes të cilëve ndërtuesi Armand Lilo
menaxheri i një marketi ku nisi vatra e parë e zjarrit dhe dy persona të tjerë, njëri prej të cilëve
administrator i pallateve.
Flakë e tym!
Nga hetimet paraprake dyshohet se rreth orës 17.30 të ditës së djeshme pranë një marketi të ndodhur në katin e parë të kompleksit u konstatua një zjarr i vogël (nga djegia e disa kartonëve, ambalazh produktesh).
Në mënyrë të beftë zjarri u përhap në fasadën e katër pallateve duke nisur një proces zinxhir flakësh dhe tymi të zi për shkak të materialit polisterol, lehtësisht të djegshëm. Në fazën e parë të zjarrit banorët mundën që të dalin në kohë, kjo edhe me ndërhyrjen e disa efektivëve të policisë që ndodheshin më pranë vendit të ngjarjes. Fatmirësisht dëme në njerëz nuk pati me përjashtim të tetë personave që pësuan lëndime të lehta nga djegia dhe asfiksia, katër banorë dhe katër zjarrfikës.
Ndërsa flakët përpinin çtë gjenin para, dhjetëra forca zjarrfikëse me katër automjete tentuan të shuajnë flakët.
Në dy drejtime të rrugës zjarrfikësja nuk mundi të futej për shkak të rrugës së ngushtë, por edhe nga parkimet anësore
Në të vetmin drejtim të lirë ishte e pamundur të ndërhyhej në një nga tre vatrat kryesore të zjarrit të shpërndarë në tre pallatet e kompleksit.
Ajo që sot shihet janë vetëm rrënoja të sterrosura dhe pasojat e zjarrit që e kanë zhveshur tërësisht tre anët e pallateve që pësuan më shumë dëm.
Brenda të njëjtit kompleks është përdorur material i ndryshëm për fasadën. Treguesi më domethënës është se në vatrën kryesore të zjarrit, pranë marketit nuk ka dëme në apartamente, ndonëse marketi është tërësisht i shkrumbuar ku u pa edhe prania më e madhe e ekspertëve të kriminalistikës dhe atyre zjarrfikës të cilët po siguronin provat materiale.
Zjarrfikës në hall
Një raport i KLSH-së për vitin 2021, ngre si problematikë numrin e vogël të zjarrfikësve të Tiranë, por njëkohësisht edhe për mënyrën sesi janë shpenzuar fondet, duke bërë blerjen e katër automjeteve zjarrfikëse
me mbi 30 vite vjetërsi.
“Bashkia Tiranë me fondet e saj për investime ka blerë 4 automjete të përdorura (viti i prodhimit 1989,1992,1994,2001 pra rreth 30 vite në përdorim)"
në bazë të kontratës nr.45320/8, datë 29.11.2019 në vlerë 24,960,000 lekë, (ose 204,590 euro)”, thotë KLSH. Një tjetër problematikë që del nga ky raport është mungesa e mjeteve logjistike për zjarrfikësit dhe veçanërisht për veshjet specifike kundër zjarrit.
Pajisjet
“Nga ana e Bashkisë Tiranë për vitet 2018-2020 nuk janë parashikuar fonde për blerje veshje speciale dhe pajisje speciale për personelin e shërbimit zjarrfikës, të cilët aktualisht përdorin veshje të dhuruara, tejet të përdorura dhe sidomos mungesa të theksuara të aparateve të frymëmarrjes individuale sipas grupeve që veprojnë për shuarjen e zjarrit, pajisje të tjera të domosdoshme, veshje speciale, që duhet të ketë çdo pjesëtar i ekipit gjatë operacioneve dhe pajisjet e oksigjenit tejet të domosdoshëm gjatë shërbimit”, thotë raporti. Një fenomen që në fakt ende nuk ka zgjidhje. Për vitin 2025 shpenzimet buxhetore të Bashkise Tiranë për zërin mbrojtja nga zjarri dhe mbrojtja civile ishin në masën 34%
Studimi
Po ashtu edhe një studim i matjes së përformancës “Bashki të Forta” për vitin 2024, ngre si problematikë
numrin e ulët të zjarrfikësve për mijë banorë.
“Tirana ka numrin më të ulët të zjarrfikësve dhe automjeteve zjarrfikëse për frymë"
edhe pse ajo ka 3 stacione për mbrojtjen nga zjarri dhe shpëtimi. Kjo situatë është si rrjedhojë e densitetit të lartë të banimit, pallatet e larta, trafik të rënduar, objektet kritike (qendra tregtare, spitale, institucione qendrore)”, konstaton raporti.
Rrëfimi nga “brenda”
Një zjarrfikës, në kushtet e anonimatit i tha Faktoje.al se nga flota që kanë në dispozicion vetëm tre automjete zjarrfikëse konsiderohen si të rregullta dhe efikase. Dy prej tyre kanë shkallë lartësie dhe një kafaz, por prej muajsh edhe nga kjo flotë një shkallë hidraulike për lartësi deri në 32 metra nuk është funksionale për shkak të një defekti. I njëjti burim shprehet se probleme kanë me veshjet, por edhe maskat e oksigjenit që në raste të veçanta duhet të përdoren edhe kur zjarri është në hapësirë.
“Veshje disi të mira dhe maska ka për një grup të vogël zjarrfikësish"
të cilët shërbejnë për të ndërhyrë në ambientet e brendshme ku ka zjarr”, tha burimi. Ndërhyrja efikase ditën e djeshme ishte nëpërmjet zjarrfikëses së mbërritur nga Kamza e cila u përdor për të nxjerrë nga banesa dy të moshuara në kushte shumë të vështira.
Ngjarje e paralajmëruar
Tre vite më parë, në zonën e ish-parkut në Tiranë ndodhi i njëjti fenomen.
Fasada e jashtme e një pallati u përfshi nga zjarri. Ekspertët ngritën shqetësimin se materiali i përdorur
duhet të konsiderohej i palejueshëm, pikërisht për shkak se nuk ofronte asnjë lloj sigurie në raste zjarresh.
E njëjta situatë me pasoja u përsërit ditën e djeshme në zonën e njohur si “Farmacia 10” në kompleksin
“Arlis Ndërtim”.
Inxhinieri Romeo Nazarko në një qëndrim të tij shprehet se kjo ngjarje ishte paralajmëruar dhe ngriti shqetësimin se zjarri mund të ketë dëmtuar strukturën e betonit.
“Zjarri është armiku më i madh i betonit. E bëj këtë njoftim (jo për panik), por për sigurinë e banorëve që jetojnë në ato pallate, duke marrë shkas nga lajmi i gjithollogut, që po shkatërron çdo strukturë të shtetit. Shprehja që: ‘Do rindërtohet 100% nga vetë ndërtuesi’, çfarë nënkupton? Rivendosja e fasadës apo rindërtim i gjithë ndërtesës? E kemi paralajmëruar këtë situatë, por vazhdojnë me papërgjegjshmëri të mos dëgjojnë. E keqja është që nuk dëgjojnë as inxhinierët, kur kapin ndonjë post drejtues”, thotë Nazarko.
Rama
Thuajse në të njëtën gjuhë, si kryeministri Edi Rama ashtu edhe kompania e ndërtimit reaguan për ngjarjen.
Në një postim në rrjetet sociale Rama tha se pallati do të rindërtohej nga e para nga vetë ndërtuesi, ndonëse sipas tij ndërtuesi nuk kishte përgjegjësi për situatën.
“Pallati që u dogj dje në Tiranë, do të rindërtohet 100% nga vetë ndërtuesi"
“Pallati që u dogj dje në Tiranë, do të rindërtohet 100% nga vetë ndërtuesi, pavarësisht se nga të dhënat paraprake shkaku i zjarrit s’ka asnjë lidhje me vetë ndërtimin”, shkruan Rama.
“Të gjitha punimet janë realizuar duke respektuar standardet më të larta të ndërtimit dhe sigurisë"
Vetëm pak minuta më vonë edhe kompania ndërtuese “Arlis Ndërtim”, ecën në të njëjtën linjë, duke theksuar se pallatet ishin certifikuar nga të gjithë institucionet dhe se materialet e përdoruara për ndërtimin e tyre, edhe në fasadë janë të standardeve të BE-së. “Të gjitha punimet janë realizuar duke respektuar standardet më të larta të ndërtimit dhe sigurisë, në përputhje me legjislacionin në fuqi. Për më tepër, këto punime janë kontrolluar dhe certifikuar nga organet kompetente, duke garantuar përmbushjen e të gjitha kërkesave teknike dhe ligjore”, thotë kompania, ndërsa shton se: … “shoqëria “Arlis Ndërtim” shpk pavarësisht se nuk mban asnjë përgjegjësi ligjore, në kuadër të përgjegjësisë sociale si kompani, si dhe angazhimit të saj për të qenë pranë njerëzve që kanë besuar dhe janë dëmtuar, merr përsipër me shpenzimet e saj, rindërtimin e plotë të fasadës së pallatit të dëmtuar nga zjarri si dhe rindërtimin e të gjitha apartamenteve të dëmtuara duke i kthyer në gjendjen fillestare, pra në të njëjtat kushte që banorët e kanë marrë apartamentin me çelësa në dorë në momentin e dorëzimit”.
Urdhër-arresti
Por pak orë pas këtyre deklaratave të kryeministrit dhe kompanisë doli urdhër-arresti për katër persona, mes tyre edhe ndërtuesi Armand Lilo.
Ndërkohë për banorët e dëmtuar “flaka” vijon, pa pasur ende siguri se do jetojnë në banesat ku është paguar nga 1200-1600 euro metri katror i apartamenteve që edhe sot u del tymi i zi.
Fitoi pension të parakohshëm si nënë me shumë fëmijë, ndërsa sot dergjet në shtrat si “e moshuar e vetmuar”. Asnjë prej gjashtë fëmijëve nuk i gjendet aty, disa prej të cilëve nuk i ka parë prej vitesh, por zemra e nënës u jep të drejtë: “Kanë ikur në emigrim prej shumë kohësh. Nuk kanë dokumenta dhe po erdhën nuk rikthehen më në shtetet ku jetojnë”, thotë 69-vjeçarja nga Librazhdi, Vule Topi. Ish-ekonomistja, sot llogarit mbijetesën e saj.
“140 mijë lekë marr pension. Bashkia me jep një pjesë të bonusit të qirasë. Disa ilaçe i marr falas, të tjerat ndonjëherë mi sjell goca nga Gjermania. Edhe ajo është invalide”, vijon rrëfimin Topi.
“Zemrën e kam keq, mushkëritë po ashtu, tensionin e kam të lartë, po nuk flas dot shumë se ma ka ndaluar mjeku”, ngulmon Topi
“Zemrën e kam keq, mushkëritë po ashtu, tensionin e kam të lartë, po nuk flas dot shumë se ma ka ndaluar mjeku”, ngulmon Topi, ndërsa në tavolinën pranë vetes ka një grusht me ilaçe.
Si ajo janë shumë të moshuar në Shqipëri që jetojnë vetminë, me fëmijët larg, ose të braktisur prej tyre. “Shqipëria po përjeton një transformim të thellë demografik, i cili kërkon përshtatje të politikave dhe shërbimeve në fusha si kujdesi shëndetësor, mbrojtja sociale, strehimi, transporti dhe planifikimi urban”, thotë për Faktoje.al, sociologia Fiona Todhi.
Nevojë dhe histori suksesi
Në Bashkinë Librazhd janë rreth 46 mijë banorë, prej të cilëve 9 260 të moshës së tretë, të grupit që kanë mbushur 65 vjeç. “Aktualisht në planin social që kemi hartuar, për shërbim social 2025-2028, prioritet kemi moshën e tretë”, thotë për Faktoje.al, Drejtori i Shërbimit Social në Bashkinë Librazhd, Rexhep Shaka. Kjo bashki është në fazën e implementimit të dy projekteve që shkojnë specifikisht për të moshuarit e vetmuar.
“Fillimisht po bëjmë një bazë të dhënash që përfshin identitetin, vendbanimin, sëmundjet që kanë, banesën, të ardhurat, fëmijët ose të afërm, ilaçet që përdorin", thotë Shaka.
“Fillimisht po bëjmë një bazë të dhënash që përfshin identitetin, vendbanimin, sëmundjet që kanë, (nëse janë të diagnostikuar), banesën, të ardhurat, fëmijët ose të afërm, ilaçet që përdorin, aksesin me qendrat shëndetësore etj”, thotë Shaka. Sipas tij, aktualisht ofrohet shërbim social në banesa tek të moshuar të vetmuar që ndodhen brenda qytetit, ndërsa në të ardhmen ai thotë që do ngrihet ky shërbim edhe në rang të Njësisë Administrative. Ndërsa ky projekt është në fazën e parë, një tjetër është në zhvillim. “Nëpërmjet një projekti me Kryqin e Kuq dhe Bashkinë Librazhd kemi përgatitur 15 kujdestarë social. Në muajin qershor pajisëm 9 gra me certifikata si të afta për të ofruar kujdes ndaj të moshuarve të vetmuar. Gratë e punësuara i kemi përgjedhur nga përfitueset e ndihmës ekonomike. Për gjashtë muaj u trajnuan si të matet tensioni, si të bëjnë një injeksion, gatim, pastrimin në banesat e të moshuarve por edhe qasjen që duhet të kenë ndaj tyre”, thotë Shaka.
Një prej të punësuarve shërben dy orë në banesën e Vule Topit, nënës me shumë fëmijë e cila të vetmet kujtime që si ndahen orë e çast në dhomë janë fotot e fëmijëve te vendosura kudo, ndërsa në një “sirtar” mban edhe statusin e moshuar e vetmuar.
Asistenca
“… Unë kam dy familje që u shërbej. Gjërat bazë janë një matje tensioni, dhënia e ilaçeve, u gatuaj, u bëj pazar, nëse u kanë mbaruar medikamentet ua marr apo edhe një shërbim tek spitali duke e shoqëruar”, thotë Bule Kojku, punonjësja sociale e cila edhe vetë trajtohet me ndihmë ekonomike, por krahas asaj pagese, ka zgjedhur të punojë në projektin e shërbimit social, për të cilën merr 25 mijë lekë në muaj.
“Nënë Vulja ka punuar me njerëz dhe tashmë e ndjen vetminë. Shpesh bisedojmë dhe e kuptoj që nga ana psikologjike qetësohet. Nuk mund ta shohim vetëm si detyrë, por një shërbim që ta bëjmë me shumë mirësi”, thotë Kojku.
Emigrimi dhe rikthimi
“Krahas detyrimit ligjor që si bashki kemi në mbështetje të shtresave në nevojë, një plan specifik lidhet me shërbimin ndaj të moshuarve. Synimi mbetet rijetëzimi i zonave të thella malore dhe ripopullimi, madje edhe rritja ekonomike që sjell punësim dhe zhvillim vjen nga investimet”, thotë për Faktoje, kryetari i Bashkisë Librazhd, Mariglen Disha.
“Krahas detyrimit ligjor që si bashki kemi në mbështetje të shtresave në nevojë, një plan specifik lidhet me shërbimin ndaj të moshuarve"
“Deri më tani janë 223 aplikime për nismën ‘Paketa e Maleve’, shumë prej personave që kanë aplikuar janë emigrantë dhe kjo do sjellë edhe një lloj ripopullimi të zonave malore, e shoqëruar edhe me pjesën e përmirësimit të infrastrukturës”, thekson Disha.
Braktisja
Krahas shtimit të numrit të të moshuarve që njihet si plakja e popullsisë, Shqipëria tashmë po përballet me fenomenin e braktisjes së të moshuarve që ka ardhur për shumë faktorë, ku ndikimi kryesor mbetet emigrimi.
“Sipas Censit të Popullsisë dhe Banesave 2023, popullsia rezidente ka arritur në 2.4 milionë banorë, duke shënuar një rënie prej rreth 420 mijë banorësh krahasuar me vitin 2011"
“Sipas Censit të Popullsisë dhe Banesave 2023, popullsia rezidente ka arritur në 2.4 milionë banorë, duke shënuar një rënie prej rreth 420 mijë banorësh krahasuar me vitin 2011. Të moshuarit mbi 65 vjeç përbëjnë tashmë rreth 20% të popullsisë, çka konfirmon ritmin e shpejtë të plakjes demografike, ndërsa njëkohësisht theksohen edhe dallimet gjinore, pasi gratë priren të dominojnë grupmoshat më të avancuara për shkak të jetëgjatësisë më të lartë”, thotë sociologia Fiona Todhi.
Pasojat
Profesorja Todhi sugjeron se braktisja dhe vetmia e të moshuarve në Shqipëri është rezultat i një kombinimi faktorësh demografikë, ekonomikë, socialë dhe kulturorë, më shumë sesa i një shkaku të vetëm. “… emigrimi masiv i të rinjve dhe i brezit aktiv të punës ka qenë një nga arsyet kryesore që ka dobësuar mbështetjen familjare tradicionale. Largimi i fëmijëve për arsye punësimi dhe përmirësimi ekonomik ka bërë që shumë prindër të moshuar të mbeten vetëm, sidomos në zonat rurale dhe malore. Shkaqet ekonomike luajnë një rol të rëndësishëm.
"Pensionet shpesh janë të pamjaftueshme për të përballuar kostot e jetesës, shërbimet shëndetësore dhe kujdesin afatgjatë" thotë Todhi
Pensionet shpesh janë të pamjaftueshme për të përballuar kostot e jetesës, shërbimet shëndetësore dhe kujdesin afatgjatë, duke e bërë më të vështirë ruajtjen e një standardi dinjitoz jetese”, thotë Todhi, ndërsa shton se: “kur kjo ndërthuret me mungesën e shërbimeve komunitare dhe sociale, rreziku i varfërisë dhe përjashtimit rritet ndjeshëm”.
Ndryshim mendësie
Një tjetër arsye lidhet me ndryshimin e mentalitetit dhe transformimin e modelit familjar shqiptar të cilët si pasojë kanë rënë pikërisht mbi të moshuarit, që janë rritur në familje tradicionale, kanë kontribuuar në “familjen e madhe”, por sot ndihen të “braktisur” nga fëmijët.
“Familja tradicionale e zgjeruar, ku disa breza bashkëjetonin dhe kujdeseshin për njëri-tjetrin, po zëvendësohet gradualisht nga familja bërthamë"
“Familja tradicionale e zgjeruar, ku disa breza bashkëjetonin dhe kujdeseshin për njëri-tjetrin, po zëvendësohet gradualisht nga familja bërthamë dhe nga modele më individualiste të jetesës, të ndikuara nga urbanizimi, emigrimi dhe ritmet moderne të punës. Ky transformim ka dobësuar rolin e familjes si sistemi kryesor mbështetës për të moshuarit”, thotë sociologia Todhi.
Strategjia
Në vendin tonë ka dy “Plane” për çështjen e të moshuarve: Strategjia Kombëtare për Mbrojtjen Sociale, 2024–2030 dhe Plani Kombëtar i Veprimit për Moshimin, 2020–2024 të cilat mbesin ende ide të paaplikuara në shërbime konkrete. “Ndryshe nga vende të tjera të rajonit, Shqipëria ende nuk ka zhvilluar në shkallën e duhur shërbime të kujdesit në komunitet, asistencës shtëpiake, qendra ditore apo modele të kujdesit afatgjatë, të cilat mund të kompensonin dobësimin e mbështetjes familjare”, thotë Todhi. E gjithë kjo situatë sipas saj bën që të moshuarit përballen me një përjashtim shumëdimensional – ekonomik, social, kulturor, etik dhe politik – që i çon shpesh drejt izolimit dhe asaj që mund të quhet “harresë sociale”. “Fenomeni i braktisjes nuk duhet parë vetëm si pasojë e largimit fizik të fëmijëve, por edhe si reflektim i ndryshimeve të thella strukturore në familje, ekonomi dhe kulturë”, sugjeron sociologia.
Në buzën fundore të Amfiteatrit të Durrësit po zhvillohet një dramë e re. Qytetarë në përpjekje për të shpëtuar strehën mbi kokë dhe frikë e vazhdueshme, që pas dekadash si banorë autoktonë të qendrës historike të qytetit, do të përfundojnë me shpërblim që vlen pak, ose të degdisur në banesa sociale në Porto Romano apo Spitallë. Janë 76 objekte banimi dhe biznese të vogla që pritet të shkatërrohen në fazën e parë të “projektit TID” në Durrës, i reklamuar si nismë për rijetëzim të zonave historike.
“Ne jemi pronarë. Duam nga shteti o të na japë hyrje, ose të na japë lekë dhe ta blejmë vetë shtëpinë, ose nuk dal fare nga shtëpia, të rri brenda e të më zenë përfund. Mezi e kam bërë shtëpinë, kam 70 vite që jetoj këtu”, thotë 86-vjeçarja Sofie Simaku
“Ne jemi pronarë. Duam nga shteti o të na japë hyrje, ose të na japë lekë dhe ta blejmë vetë shtëpinë, ose nuk dal fare nga shtëpia, të rri brenda e të më zenë përfund. Mezi e kam bërë shtëpinë, kam 70 vite që jetoj këtu”, thotë 86-vjeçarja Sofie Simaku për Faktoje.al.
Me fizikun e mpakur, por mendjen e kthjellët, në pak minuta Simaku bën historikun shtatë dekadësh të banesës së saj, e cila lidhet ngushtësisht me Amfiteatrin shekullor antik, historia e së cilës ka njohur luftëra, shkatërrime, tërmete të fuqishme, zjarre dhe rindërtime.
Ngjashëm me të edhe banorët e tjerë ngrenë të njëjtën shqetësim: Mosvlerësimin real me vlerën e tregut të objekteve të tyre.
Kohë për “kushtet e dorëzimit”
Vizita e beftë e kryeministrit Edi Rama në Durrës më 14 shkurt të këtij viti, në takimin e tensionuar me qytetarë që u prishen banesat nga “projekti i zhvillimit TID”, ngjan si paqe e përkohshme për të negociuar “kushtet e dorëzimit”.
“…Na kanë lënë të qetë këto ditë, ndoshta e shtyjnë pak në kohë. Kemi folur plot, por tani nuk duam të reagojmë, se po e ngacmove atë (i referohet kryeministrit), të sjell fadroma e polici në mes të natës, po presim. Deri tani po na trajtojnë si skllevër pa të drejta”
“…Na kanë lënë të qetë këto ditë, ndoshta e shtyjnë pak në kohë. Kemi folur plot, por tani nuk duam të reagojmë, se po e ngacmove atë (i referohet kryeministrit), të sjell fadroma e polici në mes të natës, po presim. Deri tani po na trajtojnë si skllevër pa të drejta”, thotë një i ri që ka shumë ç’të humbë; shtëpi tre katëshe dhe një njësi shërbimi.
“Sa i përket problemit të vërtetë, ramë dakord se si do të ecim para qoftë me verifikimin e nevojshëm për disa objekte që mund të kenë vlera të trashëgimisë kulturore. Prishje do të ketë, projekti nuk do të ndalet, por duhet një verifikim për disa shtëpi që mund të kenë vlerë kulturore. Janë edhe disa prona që nuk kanë marrë hipotekë edhe pse janë atje prej kohësh”, tha Rama pas takimit me një përfaqësi të banorëve.
Vlerësim pa vlerë reale
Banorët që preken nga ky projekt janë thuajse të gjithë të ndërgjegjshëm se nga momenti në moment fadroma të IKMT-së të shoqëruar me policë bashkiakë dhe ata të rendit do u mbërrijnë “pa ftuar”, por ajo që kërkojnë në kushte të tilla është vlerësimi i pronës sipas vlerës reale të tregut.
“Duam të rishihet projekti, pastaj të vendoset. Ose ta gjejnë një zgjidhje. Të na gjejnë një sistemim pastaj të prishin shtëpinë. Kështu nuk e lejoj. Do e mbroj me gjak, sepse me gjak e kam ngritur. 188 metra katrorë ma kanë vlerësuar 103 milionë lekë. Edhe shtëpinë ku jam lindur e rritur (shënim: ngjitur me banesën e re), nuk ma kanë vlerësuar fare”, thotë Isuf Idrizi.
“Duam të rishihet projekti, pastaj të vendoset. Ose ta gjejnë një zgjidhje. Të na gjejnë një sistemim pastaj të prishin shtëpinë. Kështu nuk e lejoj. Do e mbroj me gjak, sepse me gjak e kam ngritur. 188 metra katrorë ma kanë vlerësuar 103 milionë lekë. Edhe shtëpinë ku jam lindur e rritur (shënim: ngjitur me banesën e re), nuk ma kanë vlerësuar fare”, thotë Isuf Idrizi.
Çmimet
Qeveria nuk ka miratuar ende çmimet e reja të referencës për bregdetin dhe zonat e tjera të Shqipërisë, jashtë Tiranës, duke lene në fuqi referencat e vjetra, që janë bërë në që në vitin 2018. Ky veprim penalizon edhe pronarët e banesave në fjalë.
“Jemi ende në diskutim sa i përket çmimeve të reja të referencës për zonat jashtë Tiranës, për shkak se pas kontrolleve të fundit nga autoritetet tatimore në zyrat imobiliare janë evidentuar diferenca mes çmimeve të regjistruara pranë ASHK-së dhe atyre që rezultojnë në sistemet e këtyre zyrave imobilare”, argumentoi pak kohë më parë ministri i Financave, Petrit Malaj, mbi arsyet e shtyrjes se referencave të reja jashtë Tirane.
Durrësi
Në të gjithë zonën që është qendra e Durrësit vlerësimi për metër katror i banesave është në shifrat 70-90 mijë lekë të reja, pa u llogaritur truallin. Në atë zonë përqark, vlerat e një metri katror apartamenti varion nga 2500-3000 euro.
“Duhet të kuptojmë që një banor që humbet banesën e tij dhe merr dëmshpërblim rreth 50 mijë euro, në zonën ku jeton, jo më për të marrë një banesë me truall privat, por vetëm një apartament duhet duhet të ketë të paktën 250-300 mijë euro. Është një disbalancë totale. Ku ai që humbet pronën pikërisht në zonën historike dhe është një banor që ka dekada që jeton aty, automatikisht kthehet në një të huaj për qytetin dhe nuk ka më mundësi të strehohet as në fshatrat periferike me këto lloj vlere që ata marrin pas nga ky proces”. Kështu thotë për Faktoje. al, gazetari dhe aktivisti, drejtues i medias Amfora.al, Geri Emiri.
Fadromë mbi “trashëgiminë kulturore”?
Mbi murin 600-vjeçar, të ndërtuar në kohën e Perandorisë Osmane dhe vijuar me ndërtime të tjera si magazinë nga Austro-Hungarezët dhe Italianët, ndodhet edhe banesa e 72-vjeçarit Isuf Mehmeti.
“Ky mur është ndërtuar në vitet 1500 nga Osmanët, më pas mbi të ka shtresëzime të tjera ndërtimesh. Është trashëgimi kulturore. Këta vijnë dhe më thonë do të prishet”, thotë Mehmeti.
“Ky mur është ndërtuar në vitet 1500 nga Osmanët, më pas mbi të ka shtresëzime të tjera ndërtimesh. Është trashëgimi kulturore. Këta vijnë dhe më thonë do të prishet”, thotë Mehmeti.
Banesën e ka pak metra pas Bashkisë së Durrësit, aty ku u gatua edhe “vlerësimi i objektit” të tij, në vlerën e 46 milionë lekëve të vjetra.
Vlera e dëmshpërblimit
Gjashtë metra e ndan nga një pallat në ndërtim çmimi i së cilës varion që në gropë 2500-3000 euro.
Të paktën dy familje kanë kundërshtuar prej dy vitesh vlerën e dëmshpërblimit dhe me vendim gjykate (në një rast, pasi tjetri vijon shqyrtimin), është përcaktuar se vlera reale e një metri katror ndërtimi në këtë zonë është 2500 euro.
“Na erdhi mandati para shtatë muajsh se shtëpia ka hyrë në projekt. Shteti duhet të na dëgjojë, paguajmë taksat dhe duhet të biem në dakordësi. Kemi kundërshtuar dhe tani e kanë lënë në heshtje. Në diskutimin që bëmë me kryeministrin na tha që do të rishikohen, do të të rikorrigjohen, do të rivlerësohen. Po këto janë vetëm fjalë, në letër nuk kishte gjë. Kryeministri kishte një letër përpara që bënte vetëm piktura, jo të shënonte me pika problemet tona dhe zgjidhjen”, thotë për Faktoje 72-vjeçari Mehmeti.
Projekti
Projekti TID i financuar nga AADF (Fondacioni Shqiptaro-Amerikan për Zhvillim) planifikon një investim në vlerën 6.7 milionë dollarë. “AADF synon të krijojë një plan menaxhimi të integruar i cili do të rigjallërojë qendrën historike të Durrësit dhe do të restaurojë objektet e pasurisë kulturore. Objektivi kryesor është krijimi i një modeli të suksesshëm TID i cili do të shfrytëzojë potencialin për turizëm të qytetit të Durrësit”, thuhet në faqen zyrtare të AADF, në lidhje me projektin TID.
“Banorët duan të kuptojnë vlerën e shtuar, kush është interesi publik, nëse realisht trashëgimia kulturore pasurohet me gërmimin dhe me zbulimin e shtresëzimeve të reja, apo kemi të bëjmë me një projekt që ka si qëllim vetëm prishjen dhe mbyllet aty”, ngre shqetësimin drejtuesi i Amfora.al, Geri Emiri.
Eksperti
Arkitektja Entela Koja (Spahivogli), në një qëndrim për Faktoje.al ngre shqetësimin mbi përputhshmërinë e projektit TID Durrës me Planin e Përgjithshëm Vendor të Durrësit (PPV 2022), i cili përbën dokumentin bazë dhe detyrues për zhvillimin e territorit. “Ekzistojnë paqartësi lidhur me bazën planifikuese mbi të cilën është hartuar PDV-ja për projektin TID dhe me mënyrën se si ajo lidhet me strukturën urbane të parashikuar në planin rregullues të qytetit”, thotë arkitektja. Një tjetër çështje, sipas saj, lidhet me ndryshimin e qasjes së ndërhyrjes urbane në zonën historike.
Ata që shumëkush i njeh si familje autoktone durrsake përqark Amfiteatrit dhe lagjes “Kala” mbesin ende në ankth, duke shpresuar shtyrjen në kohë të ditës së mbërritjes së fadromave, por edhe një dëmshpërblim të drejtë me vlerën reale të tregut.
“Në vend të një strategjie të integruar restaurimi dhe valorizimi të trashëgimisë urbane, projekti paraqet ndërhyrje që synojnë rikonfigurimin e hapësirave urbane dhe krijimin e hapësirave të reja publike. Kjo ka ngritur pyetjen nëse qëllimi fillestar i mbrojtjes dhe interpretimit të vlerave historike të zonës po devijon drejt transformimeve urbane që mund të ndryshojnë karakterin historik të lagjes”, tha Koja
Ata që shumëkush i njeh si familje autoktone durrsake përqark Amfiteatrit dhe lagjes “Kala” mbesin ende në ankth, duke shpresuar shtyrjen në kohë të ditës së mbërritjes së fadromave, por edhe një dëmshpërblim të drejtë me vlerën reale të tregut.
Grupi parlamentar i PS-së dorëzoi të hënën në Kuvend një projektligj që synon të ndalojë gjykatat të pezullojnë nga detyra funksionarë të lartë të shtetit.
Në listën e përjashtimeve përfshihen: Kryeministri, Zëvendëskryeministri, ministrat, Presidenti i Republikës, Avokati i Popullit, anëtarët e Gjykatës Kushtetuese dhe Kryetari i Kontrollit të Lartë të Shtetit.
Konkretisht, PS synon të prekë nenin 242 të Kodit të Procedurës Penale, që aktualisht nuk lejon pezullimin nga detyra vetëm të deputetit apo kryebashkiakut.
Sa më sipër, nisma ligjore e PS zgjeron listën e subjekteve në këtë drejtim.
Sipas relacionit, projektligji respekton Kushtetutën, balancën e pushteteve dhe parimin e proporcionalitetit.
PS argumenton se, ndryshimi nuk heq përgjegjësinë penale dhe as nuk pengon hetimin apo gjykimin.
Rama
Në mbledhjen e grupit parlamentar të PS-së, kryeministri Edi Rama tha se nisma erdhi si pasojë e një “boshllëku mendor” referuar vendimit pa vendim të gjykatës Kushtetuese për rastin “Balluku”.
Mosvendimi, sipas Ramës, krijon pasiguri. Sipas tij, funksionet e përfshira në projektligj mbeten të cenueshme ndaj pezullimit dhe se kufiri mes pushteteve (ekzekutivit dhe gjyqësorit bëhet i paqartë).
Rama tha gjithashtu se nisma ligjore nuk lidhet me pezullimin e Ballukut.
“Rasti konkret ka rrugën e vet, nuk ka fare lidhje me pezullimin, por pezullimi është i papranueshëm dhe për këtë arsye siç e kam shpjeguar në takimin e mëparshëm, ne do merremi me pezullimin, për ta refuzuar me vullnetin e shumicës në Kuvend, ndërhyrjen në territorin kushtetues të pushtetit ekzekutiv. Askush nuk duhet të mendojë se ka në dorë dhe gurin dhe arrën për ta goditur këtë shumicë qeverisëse”, tha ai
Kryeministri njoftoi gjithashtu se kishte refuzuar tre herë dorëheqjet (sa duket të revokueshme) nga ana e Ballukut me argumentin se dorëheqja nën presionin e gjyqësorit cenon pavarësinë e pushtetit ekzekutiv.
“Unë nuk e pranoj dorëheqjen deri kur të plotësohen kushtet dhe se kur plotësohen kushtet, nuk e përcakton dot as prokurori, as gjykatësi i seancës paraprake, as media dhe as gjyqi popullor”, tha ai.
Rama kritikoi praktikën e arrestimeve “të panevojshme” sipas tij ndërsa nënvizoi se punonjësit e administratës nuk duhet të përdoren si “mish për top” nga prokurorët për karrierë.
Ai sqaroi gjithashtu se Parlamenti do të shprehet fillimisht për imunitetin e Ballukut dhe më pas për nismën ligjore.
Berisha
Në të njëjtën ditë, kryetari i PD-së, Sali Berisha tha se nisma ligjore e propozuar nga PS do të shërbejë si “mburojë për korrupsionin e pushtetit ekzekutiv”.
Sipas tij, “projektligji është goditje ndaj shtetit ligjor dhe aspiratave europiane të Shqipërisë”.
Përmes këtij amendamenti, Berisha tha se, Rama dhe ministrat e tij synojnë të jenë mbi ligjin, duke u mbrojtur nga hetimi.
Anulimi i funksionit të pezullimit, sipas Berishës, i heq prokurorisë një mjet ligjor të rëndësishëm, duke e lënë imunitetin në dorën e kryeministrit.
Pezullimi i ushtrimit të një detyre a shërbimi publik
1. Me vendimin që disponon pezullimin e ushtrimit të një detyre a shërbimi publik, gjykata i ndalon përkohësisht të pandehurit, plotësisht ose pjesërisht, veprimtarinë që lidhet me to.
2. Kjo masë nuk zbatohet ndaj personave të zgjedhur sipas ligjit elektoral.
Bëhet:
…
2. Kjo masë nuk zbatohet ndaj personave të zgjedhur sipas ligjit elektoral “, shtohen fjalët:
“Presidentit të Republikës, Avokatit të Popullit, Kryeministrit, zëvendëskryeministrit dhe ministrave, anëtarëve të Gjykatës Kushtetuese dhe Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit”
Usta Agroni vendos disa betoforma në makinë. Ndërton dhe ushqehet, por e ardhmja e 42-vjeçarit dhe e familjes është vënë në rrezik dhe panik.
2800 ton mbetje, të vërtetuara toksike dhe rrezikshme, ndodhen jo më shumë se 250 metra larg banesës.
“Jam emigrant prej 25 viteve ka dy vite që kam ardhur, gjithë mundin e hodha këtu. Kam dy fëmijë dhe dua t’i rris, po ku t’i rris?! Jam që 14 vjeç emigrant dhe tani që erdha mendoj të iki përsëri. Mbetjet i kemi afër” thotë Agron Oka, një nga rreth 300 banorë të Lagjes “Rinia” në Porto Romano.
“Jam emigrant prej 25 viteve ka dy vite që kam ardhur, gjithë mundin e hodha këtu. Kam dy fëmijë dhe dua t’i rris, po ku t’i rris?! Jam që 14 vjeç emigrant dhe tani që erdha mendoj të iki përsëri. Mbetjet i kemi afër”
Prej shtatorit 2024 në fushën e hapur (të rrethuar dhe me ruajtje nga policia), u vendosën 102 kontejnerë, të nisura nga metarlugjiku i Elbasanit me destinacion Tailandën, por u kthyen pas me dyshimin se ishin mbetje toksike dhe jo “oksid hekuri” dhe “oksid zinku” sikurse tregonin dokumentacionet.
Hetimet
Prokuroria e Durrësit nisi hetimet në shtator të vitit 2024, por procesi u zgjat në kohë pasi asnjë laborator shtetëror dhe privat në vendin tonë nuk mori përsipër kryerjen e analizave të mbetjeve të dyshuara toksike.
Në fund u vendos dërgimi i disa kampionëve të ndodhura në kontejnerë në një laborator në Itali. Përgjigjia vërtetoi dyshimin.
“Nga akti i ekspertimit rezultoi se, materiali i analizuar, është pluhur i grumbulluar nga sistemet e filtrimit të gazrave të furrës elektrike të çelikut (Electric Arc Furnace – EAF), proces i cili përfshihet qartësisht në fushëveprimin e nënkapitullit 10 02 të EËC”, thotë prokuroria e Durrësit.
Institucioni i akuzës arrin në përfundimin se: “Në mostrat e marra nga kontenierët e sekuestruar, shoqëria Kurum International sh.a. dhe Alliance Resource, konstatohet prania e elementëve (dhe përbërjeve të tyre) që përbëjnë rrezik për shëndetin e njeriut dhe mjedisin, që lidhen me rrezikun e toksicitetit për riprodhimin dhe ekotoksicitet, veçanërisht ndaj ekosistemeve ujore”.
Në vijim të hetimeve organi i akuzës lëshoi 33 urdhër arresti për përfaqësues të kompanisë “Kurum”, të kompanisë “Sokolaj sh.p.k” që mori përsipër transportin e mbetjeve dhe të tre institucioneve shtetërore, Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, Doganës Durrës dhe Autoritetit Portual.
Reagimet
“O të na heqin ne, ose të heqin mbetjet. Me pas shtet nuk do i kishte lënë kush këtu. Flitet që janë kanceroze. Çfarë do të bëhet me ta nuk e di. Ka fëmi që luajnë pranë zonës, kullosin edhe bagëti pranë.
“O të na heqin ne, ose të heqin mbetjet
O të na mbajnë ne këtu, ose mbetjet, rrugë tjetër nuk ka”, thotë i vendosur Esat Braha, 71-vjeçari që jeton vetëm me bashkëshorten, ndërsa dy djemtë gjenden në emigracion.
“Kjo është e vërteta, çdo më bëjnë mua”, thotë ai pa pasur frikë.
Shumë frikë, pak zë!
Në fillim reaguan kur mbetjet e dyshuara toksike u vendosën aty, ndërsa pas vërtetimit se ishin toksike, paniku është i madh bashkë me frikën për të folur, e aq më shumë protestuar.
Droja se të punësuarit do e pësojnë dhe të tjerëve do ua gjejnë “anën e shantazhit” është e pranishme në çdo prag shtëpie. “Boll të rrezikshme janë, edhe lopa më shku afër cof (ngordh), por frikë nuk kam, zë nuk bëj, as unë as katër djemtë me familje”, thotë një grua e moshuar që në pak kohë të tregon gjithë peripecitë e jetës në Kukës dhe ardhjen në ish-kënetë. “Këto t’i them pa kamera, nuk duan fëmijët të dalim”, tregon ajo.
E gjitha zona është rrezik, por më problem janë një grup banesash që prej më shumë se një viti zgjohen dhe flejnë me mbetjet e Metarlugjikut në Elbasan.
“Tmerr i madh është, por më kupto se nuk mund të flas”, thotë një i ri që nga automjeti, duke bërë shenja nga vajza që e ka në klasën e dytë. “Jam në punë shteti, më prishin punë po të dal, fëmija vëlla, buka e fëmijëve”, vijon ai, duke kërkuar ndjesë që refuzoi të dilte publikisht.
Vetëm disa orë nën pushtetin e rreshjeve intensive të shiut dhe, Durresi ështe gjendur i përmbytur dhe në emergjencë. Mësimi në shkolla e çerdhe është pezulluar. Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur, ura e fshatit Borç rrezikon shembjen, ndërsa disa familje janë evakuuar. Qindra automjete dhe qytetarë janë bllokuar me orë të tëra në autostradën Durrës-Tiranë e cila u pushtua nga uji. Alternativa për lëvizje të automjeteve në autostradë mbeti rruga e vjetër, Plepa-Ndroq. Në disa zona të Shkodrës dhe Lezhës, uji ka shkuar deri në 40 cm Ministri i Mbrojtjes Pirro Vëngu mblodhi Shtabin e Emergjencave Civile për të monitoruar situatën dhe në orët në vijim priten ndërhyrje sidomos në arginatura ku rrezikohet dalja nga shtrati i lumenjve.
Nusha Pulaj, banore e ish-Kënetës në Durrës, rrëfen për Faktoje.al se banesa e saj është përfshirë nga përmbytja:
“Uji hyri brenda dhe gjithçka u përmbyt.”
Por Nusha nuk është e vetme. Janë me dhjetra familje në zonën e Ish-Kënetës, Spitallë dhe Nishtullë, të mbushura me ujë.
“Kjo rrugë përmbytet gjithmonë kështu. Uji arriti mbi një metër këtu, nuk ka ardhur askush për të na parë. Ngjitemi deri në katin e dytë, në dorë të Zotit… e gjithë shtëpia është përmbytur,” tha një banor i lagjes 17 në Durrës, duke treguar situatën dramatike që po përjetojnë pas reshjeve të dendura.
Nga përmbytjet nuk kanë shpëtuar as zonat pranë portit, ku Veliera e Durrësit dhe nënkalimi përkatës janë përmbytur. Policia Bashkiake ka vendosur shirita sigurie për të ndaluar qarkullimin e mjeteve.
Rrugët e qytetit janë kthyer në pengesa të vërteta për qarkullim. Akseset e bllokuara përfshijnë “Mujo Ulqinaku”, “Hysen Myshketa”, “Marta Buda”, “Jahja Ballhysa”, “Kristo Sotiri”, “Glaukia”, “Vaso Pasha”, “Jeta Re”, “Vllazërimi”, “Jezerca”, “Azem Hajdari”, “Mbreti Pirro” dhe “Enkelejve”, duke prekur veçanërisht lagjet 12, 13, 14, 17 dhe 18.
Bllokime të tjera janë regjistruar nga zona e Mauzoleumit të Dëshmorëve deri në Durrësin e Ri.
Situata nuk është vetëm në rrugë: rrëshqitje dheu janë regjistruar në Kodrën e Currilave, duke rrezikuar automjetet, ndërsa ura e fshatit Borç në njësinë administrative Manzë rrezikon shembjen për shkak të prurjeve të mëdha të ujit.
Pretendimi: Baba Vanga ka parashikuar një profeci aliene që mund të ndryshojë botën në vitin 2026
Verdikti: E paprovuar
————————————————————–
Teksa afrohet fundi i vitit dhe fillimi i një tjetri portaletshqiptarekanënisur të riciklojnë titujt alarmantë për profecitë e ndryshme mbi vitin që na pret, përfshi ato që pretendohet se vijnë nga ‘parashikuesja’ bullgare Baba Vanga.
Megjithatë, lexuesit nuk duhet të alarmohen.
Baba Vanga, një grua e verbër dhe gjysëm analfabete nga Bullgaria, vdiq në 1996 pa i shkruar parashikimet e saj. Kjo ia lehtëson punën atyre që duan t’i atribuojnë asaj lloj-lloj parashikimesh. Duke qenë se nuk ka prova me shkrim për parashikimet e saj, zonja Vanga mund të detyrohet të thotë çfarë të dojë çdokush.
Gazeta bullgare 24 Chasa botoi në 2010 një artikull që përgënjeshtron një sërë parashikimesh që i atribuohen gabimisht Baba Vangës. Të afërm dhe miq të saj thanë për gazetën se Vanga njihej si parashikuese në komunitetin e saj për këshillat që ajo i jepte atyre që e vizitonin, por ajo nuk kishte parashikuar ndonjëherë katastrofa dhe luftëra botërore.
Sipas miqve të saj, ajo fliste rrallë për politikën dhe nuk mendonte për fundin e botës. “Ajo ishte optimiste, i shihte gjërat e këqija, por gjithmonë jepte këshilla se si të jetoje më mirë.”
Sipas rrethit të afërt të Baba Vangës, parashikimet e saj sensacionaliste si ato për luftëra apo fatkeqësi natyrore janë shpikur ose ekzagjeruar pas vdekjes së saj. “Tani është e lehtë, Vanga nuk është më, kështuqë nuk mbrohet dot. Ata i venë lloj-lloj budallëqesh në gojë,” tha mikja e saj Boyka Kostadinova.
Sipas një raportimi nga Colitco, akademikja dhe ekspertja e Baba Vangas, Viktoria Vitanova-Kerber tha: “Ajo nuk ishte dikush që mbante ditarë ose regjistronte profecitë e saj. … Nuk ka pothuajse asnjë të dhënë të shkruar për atë që ajo tha në të vërtetë, duke e bërë të pamundur verifikimin e këtyre pretendimeve.”
Colitco vijon:
“Pra, nëse nuk ka të dhëna zyrtare, nga kanë ardhur këto parashikime? Vitanova-Kerber beson se shumë nga këto pretendime rrjedhin nga njerëzit që e vizituan Baba Vangën kur ajo ishte gjallë.
Vite më vonë, këta individë kujtojnë detaje të reja, duke thënë: “Oh, ajo më tha këtë dhe atë”, shpjegoi ajo. Për shembull, nëse Baba përmendi “një sëmundje të madhe” gjatë një leximi, njerëzit tani mund të supozojnë se ajo po parashikonte COVID-19.
Mbesa e Baba, e cila jetoi me mistiken, është një tjetër burim i këtyre parashikimeve. Sipas Vitanova-Kerber, mbesa pretendon se ka shkruar disa nga profecitë e Babës, por ende nuk ka dhënë ndonjë provë. Në një intervistë të vitit 2021, ajo madje sugjeroi që Baba e kishte parashikuar COVID-19 që në vitin 1988, por deklaroi se po pret “momentin e duhur” për të nxjerrë provat.”
Këto prova të pretenduara ende nuk janë bërë publike.
Vlen të përmendet, për lexuesit që mund të jenë ende nervozë, se parashikimet që i janë atribuuar Baba Vangës për vitin 2025 përfshijnë nisjen e Luftës së Tretë Botërore dhe zbritjen e alienëve në Tokë. Deri në botimin e këtij shkrimi, fatmirësisht, asnjë prej tyre nuk është përmbushur.
Pretendimi: Këngëtari shqiptar nga Maqedonia e Veriut Shpat Kasapi vdiq si pasojë e vaksinës anti-Covid
Verdikti: E paprovuar
————————————————————-
Grupet anti-vaksinë vijojnë të shfrytëzojnë vdekjen e kujtdo për të pretenduar se shkaku është e ashtuquajtura ‘vraksina’ anti-Covid. Viktima më e fundit e kësaj teorie është këngëtari shqiptar Shpat Kasapi, i cili ndërroi jetë papritur më 26 nëntor 2025.
Postimi i mësipërm shoqërohet me një video ku shihet Kasapi teksa pohon se ka marrë dy doza vaksine. Megjithatë, postimi nuk sqaron se cilat vaksina, dhe nuk provon asnjë lidhje mes vaksinave dhe vdekjes.
Sipas burimeve mediatike, Shpat Kasapi u nda nga jeta për shkak të një arresti kardiak.
Sipas Qendrës amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve, rreziku nga miokarditi dhe perikarditi pas marrjes së vaksinës anti-Covid ekziston kryesisht tek meshkujt adoleshentë dhe të rinj. Kur vdiq, Kasapi ishte 40 vjeç.
Për më tepër, rastet e miokarditit/perikarditit që janë raportuar pas vaksinimit zakonisht kanë ndodhur brenda një jave nga vaksinimi. Ataku kardiak i pësuar nga Kasapi në 2025 nuk ka gjasa të ketë ndodhur një javë pas vaksinimit.
Nuk ka prova se Shpat Kasapi vdiq si pasojë e efekteve anësore të vaksinës anti-Covid.
Konspiracionistët anti-vaksinë kanë lidhur vdekjet e një numri personash me vaksinën anti-Covid edhe më parë. Faktoje ka përgënjeshtruardisa nga këto pretendime.
Barbullojë, aty ku përmbytja nxori zbuluar
varfërinë
Reportazh në fshatin Barbullojë të Lezhës. Qindra hektarë tokë të përmbytur dhe dhjetëra banesa të dëmtuara rëndë. Mall e pasuri që u përpi në pak orë.
Nga Sebi Alla/ foto Atdhe Mulla
Tërësisht e dorëzuar para vërshimit të ujit që i ka përmbytur atë pak pasuri, Marjana qëndron në portën e shtëpisë, aty ku “shteti” i la në prag tre litra vaj; një oriz; një makaronë dhe një sheqer. Kaq është ndihma për këtë familje dhe disa të tjera në fshatin Barbullojë të Bashkisë Lezhë, në zonën ku përmbytja ka shkaktuar dëme të mëdha, veçanërisht në dru frutorë, vreshtari dhe bimësi.
“Kemi gjashtë ditë nën ujë. Na është bërë dëm i madh në shtëpi me divane e pajisje të tjera të lagura dhe dalë jashtë përdorimit”.
“Kemi gjashtë ditë nën ujë. Na është bërë dëm i madh në shtëpi me divane e pajisje të tjera të lagura dhe dalë jashtë përdorimit”, thotë Marjana Gegaj, ndërsa me vështirësi mbllaçitet në ujin që i ka shkuar deri në gju. Me sytë tek një kasolle pranë oborrit të shtëpisë, 63-vjeçarja vërtitet përqark duke u kujdesur për dy derra dhe 20 pula (pasurinë më të madhe që ka).
“Të paktën shpëtova gjënë e gjallë, por kemi vështirësi me ushqimin e tyre pasi uji na i dëmtoi”.
“Të paktën shpëtova gjënë e gjallë, por kemi vështirësi me ushqimin e tyre pasi uji na i dëmtoi”, thotë Marjana, ndërsa numëron hallet që ka, duke jetuar e vetme me tre vëllezër në moshë, dy prej të cilëve edhe me sëmundje të shëndetit mendor dhe të paralizuar.
Të gjithë me një hall
Në Barbulloja banorët mbesin me sytë nga qielli, ndërsa herë pas here lundrojnë në internet për t’u njohur me parashikimin e motit. Edhe Prenga jeton në ankthin e dëmit të shkaktuar dhe pasigurinë që e keqja mund të vijë sërish, ndoshta edhe më shumë.
Mundi dhe djersa e shumë viteve iu rrënua nga përmbytja në pak orë. “Kam 600 rrënjë hardhi, 250 rrënjë ullinj dhe dy dynym jonxhë që më është dëmtuar shumë”, thotë Prenga, ndërsa pranon se dëme në banesë për fat nuk kishte. “Kjo ishte përmbytje nga shteti, jo nga natyra”, thotë ai, ndërsa shton se prej katër vitesh kanalet kulluese nuk janë pastruar nga struktura të pushtetit vendor, por vetë fshatarët janë munduar ta mirëmbajnë duke hequr ledh dhe mbetje të tjera aq sa munden.
“I bëj thirrje shtetit që sadopak të na dëmshpërblejë për dëmet që kemi pësuar”.
“I bëj thirrje shtetit që sadopak të na dëmshpërblejë për dëmet që kemi pësuar”, sugjeron Prenga, ndërsa shpjegon më tej se kjo thirrje u ka mbetur. Por besim se llogaritë e dëmeve për secilën familje do jenë të drejta dhe se do ketë dëmshpërblim nuk ka. Për të një “fuqi” më të madhe mund të ndikojë… “I bëj thirrje ndërkombëtarëve që të hedhin një herë sytë nga Edi Rama dhe Belinda Balluku që e kanë lënë Shqipërinë në këtë gjendje”-thotë Preng Shtoni.
Përmbytje nga hiçi
Në ditën e pestë të përmbytjeve në këtë fshat të gjithë të japin një shpjegim të çuditshëm mbi arsyet e përmbytjeve. Ata thonë se peshkatarët e Vainit bllokuan disa muaj më parë me inerte një pjesë të lagunës për peshkim dhe Drini me prurjet e vrullshme të ditëve të fundit përmbyti Barbullojën dhe disa fshatra të tjerë.
Dëme të mëdha ka edhe Gjelina Gjoka, një grua me shumë halle shëndetësore të saj dhe bashkëshortit. Vetë ka bërë një ndërhyrje kirurgjikale në gji, ndërsa bashkëshorti prej gjashtë vitesh jeton me pasojat e një trompoze në tru.
“Nuk kemi ku shkojmë. Shohim me dhimbje vetëm pasojat që na la përmbytja me divane e atë pak orendi që kishim. Sa për tokën lakra, presh e çdo bimë tjetër është dëmtuar plotësisht”.
“Nuk kemi ku shkojmë. Shohim me dhimbje vetëm pasojat që na la përmbytja me divane e atë pak orendi që kishim. Sa për tokën lakra, presh e çdo bimë tjetër është dëmtuar plotësisht”, thotë ajo. Banesa, një shtëpi njëkatëshe në ndërtim e sipër ngjan si rrënojë kur lagështia ka kapur muret dhe uji ka nisur të krijojë habitatin e tij duke rrethuar gjithçka.
“Vetëm me burrin jetojmë këtu se s’kemi ku shkojmë tjetër. Me shumë mund, por edhe atë mund na e mori lumi".
“Vetëm me burrin jetojmë këtu se s’kemi ku shkojmë tjetër. Me shumë mund, por edhe atë mund na e mori lumi”, rrëfen Gjelina që edhe ajo si fqinja Marjanë “hairin” shtetit deri më tani ia ka parë me një pako të vogël ushqimore.
U kujtuan për Hidrovorin
Në lënie të Barbullojës, në pjesën jugore të saj situata është vërtetë alarmante, ndërsa një pjesë tjetër e fshatit nuk ka pësuar ende përmbytje, por frika është e madhe. Vënia në funksion të plotë e Hidrovorit të Vainit është thelbësor në situatën e përmbytjeve në zonat rurale të Lezhës.
Prania e një ekskavatori të madh është tregues se po punohet me intensitet për të mos kaluar në fatkeqësi edhe më të mëdha dhe përmbytje që do sillnin pasoja të konsiderueshme. Në Hidrovor po punohet për thellimin e basenit dhe vënien në funksion të plotë të të gjitha pompave. Niveli i ujit është gati në limite për të dalë nga shtrati dhe depërtuar në toka dhe banesa edhe në fshatin Rrilë.
Prej disa vitesh Lezha kishte dalë nga harta e përmbytjeve, duke vendosur në “gjumë” edhe strukturat vendore që sikurse na thanë banorët prej katër vitesh nuk kishin ndërhyrë në pastrimin e kanaleve kryesore kulluese dhe vendosjen e disa argjinaturave qoftë edhe me mbetje të ngurta përgjatë rrjedhës së Drinit dhe veçanërisht në kilometrat e fundit të grykëderdhjes së tij, aty ku rreziku i daljes nga shtrati duke shkaktuar përmbytje është i madh.
Fonde me pikatore
Përmbytjet e fundit në Lezhë nuk janë surprizë natyrore. Të dhënat zyrtare tregojnë se investimet për parandalimin e fatkeqësive në këtë bashki janë minimale. Transfertat e pakushtëzuara për Bashkinë Lezhë rriten nga 2025 në 2026 me rreth 83 milionë lekë, por shpërndarja është e pabarabartë. Ujitja dhe kullimi, zëri më kritik për një bashki të ekspozuar ndaj përmbytjeve, trajtohet si dytësor. Vetëm 2.7 milionë lekë shtesë. Një rritje modeste përballë nevojave reale për kanalet e bllokuara, argjinaturat që kërkojnë mirëmbajtje dhe sistemet e shpërndarjes së ujit që dorëzohen sa herë nis sezoni i reshjeve.
Përmbytjet e fundit në Lezhë nuk janë surprizë natyrore. Të dhënat zyrtare tregojnë se investimet për parandalimin e fatkeqësive në këtë bashki janë minimale. Transfertat e pakushtëzuara për Bashkinë Lezhë rriten nga 2025 në 2026 me rreth 83 milionë lekë, por shpërndarja është e pabarabartë. Ujitja dhe kullimi, zëri më kritik për një bashki të ekspozuar ndaj përmbytjeve, trajtohet si dytësor. Vetëm 2.7 milionë lekë shtesë. Një rritje modeste përballë nevojave reale për kanalet e bllokuara, argjinaturat që kërkojnë mirëmbajtje dhe sistemet e shpërndarjes së ujit që dorëzohen sa herë nis sezoni i reshjeve.
“Do Zoti qetësohet gjendja se po të jetë për shtetin kemi mbaruar”.
Rrugët, pyjet, administrimi i territorit, të gjitha funksione që lidhen drejtpërdrejt me parandalimin e fenomeneve natyrore, mbeten thuajse të ngrira. Ndërkohë, rritja më e madhe shkon te pagat, me afro 25 milionë më shumë se një vit më parë. Përmbytjet e Barbullojës dhe fshatrave të tjera tregojnë se investimet nuk mund të presin, sepse natyra nuk fal vonesa. “Do Zoti qetësohet gjendja se po të jetë për shtetin kemi mbaruar”, thotë me bindje Frrok Gjoka, duke qarë hallin për shkatërrimin e orendive dhe mbytjen e disa shpendëve.
Sebi Alla – Më 23 shtator, të gjithë në rresht, pas një vendimi politik të marrë nga kryeministri Edi Rama, të majtët (bashkë me të djathtët) e zgjedhur në Këshillin Bashkiak të Tiranës vendosën të shkarkojnë kryetarin Erion Veliaj, me argumentin se “ka munguar në punë më shumë se tre muaj”.
Por dy muaj pas këtij vendimi, të njëjtët këshilltarë, në këtë rast socialistët, kërkojnë që Veliaj të jetë i pranishëm në mbledhjen rutinë të përmuajshme në Këshillin Bashkiak.
Kerkesa e kehsilltareve socialiste te Tiranes
Duke iu referuar neneve 58 pika 4 dhe nenit 60 të “Ligjit për Vetëqeverisjen Vendore”, këshilltarët socialistë i kërkojnë Prokurorisë Speciale dhe Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve të lejojnë Veliajn të marrë pjesë në mbledhje fizikisht, ose nëpërmjet videokonferencës.
Një qëndrim më shumë se juridik shihet si politik. Politologu Ilir Kalemaj, në një reagim për Faktoje.al thotë se jemi para një anormaliteti institucional dhe imoraliteti politik.
“Kërkesa e këshilltarëve socialistë për prezencën e Veliajt në një mbledhje rutinë vetëm 2 muaj pas shkarkimit të inicuar prej tyre me votim të hapur dhe unanim, madje pa i dhënë as të drejtën e fjalës siç u kërkua nga disa këshilltarë të opozitës, tregon qartazi dyfytyrësi dhe hipokrizi politike”, tha Kalemaj.
Kërkesa
Nisma për të kërkuar praninë fizike, ose nëpërmjet videokonferencës nga ambientet e burgut vjen pak javë pasi Gjykata Kushtetuese zbardhi vendimin ku e konsideroi anti-kushtetues si shkarkimin e Veliajt nga Këshilli i Ministrave, ashtu edhe të dekretit të presidentit për shpalljen e datës së zgjedhjeve, në një kohë kur Veliaj kishte ankimuar dekretin. Specifikisht për rolin e Këshillit Bashkiak në rastin Veliaj, Gjykata Kushtetuese gjen shkelje.
“Gjykata, me shumicë votash, vlerësoi se procedura e ndjekur në rastin konkret nga Këshilli Bashkiak dhe më tej nga Këshilli i Ministrave, duke mos e njoftuar kërkuesin, nuk ka garantuar të drejtën e tij për proces të rregullt në aspektet e së drejtës për t’u dëgjuar dhe për t’u mbrojtur”, thuhet në vendim.
Por çfarë ndryshoi që të njëjtët këshilltarë që votuan pro shkarkimit, pa e dëgjuar, tashmë kërkojnë që Veliaj të bëjë mbledhje rutinë në Bashkinë Tiranë? “…kjo tregon diletantizëm institucional, sjellje politike amatoreske dhe tregon sesi konjukturat dhe interesat meskine janë më të rëndësishme se çdo lloj bindje politike, apo qendrimi parimor”, thotë Kalemaj.
Veliaj u injorua në shtator
Ditën kur vendosej fati i qëndrimit ose jo në detyrë i Veliajt, ky i fundit nuk u thirr të ishte i pranishëm. Mes tij dhe Këshillit Bashkiak pati disa korrespondenca. Veliaj kërkonte të ishte i pranishëm dhe të dëgjohej në këshill para se të votohej.
Megjithatë Këshilli Bashkiak në një shkresë të fundit i kërkoi që në pamundësi për të qenë i pranishëm t’i dërgonte kundërshtitë e tij me shkrim, madje në një prej korrespondencave i thuhej se: “nuk do ta pengonin për të qenë në mbledhje”, por nga ana tjetër nuk i dërguan SPAK, apo Drejtorisë së Burgjeve kërkesë për të miratuar lejimin e Veliajt për të qenë i pranishëm në mbledhje.
Gjithçka ndodhi mjaft shpejt. Më 23 shtator Veliaj shkarkohet nga Këshilli Bashkiak i Tiranës dhe vetëm dy ditë më vonë në mbledhjen e parë të qeverisë së re kryeministri firmos shkarkimin e tij.
Po në mënyrë të “përshpejtuar” kreu i shtetit Bajram Begaj shpall dekretin për zgjedhjet e pjesshme lokale në gjashtë bashki, përfshi edhe Tiranën.
Procedurat e ndjekura, por edhe referimet ligjore që u përdorën për shkarkimin e Veliajt dhe më pas shpalljen e datës së zgjedhjeve nga dekreti presidencial u konsideruan të paligjshme nga Gjykata Kushtetuese.
Tashmë aktorët kryesorë që hapën udhën për “procesin administrativ Veliaj”, ndryshojnë qëndrim dhe tashmë kërkojnë leje që Veliaj të marrë pjesë në mbledhjen e Këshillit Bashkiak që mbahet një ose më shumë herë në muaj.
“Në rastin konkret siç ka ndodhur rëndom kemi të bëjmë me imoralitet politik. Kësisoj sundimi i ligjit çalon, institucionet ngelen të brishta, urdhrat politike marrin përparësi dhe linjat ndarëse mes autonomisë vendore dhe pushtetit qëndror ekzekutiv shuhen plotësisht”, thotë Kalemaj.
Shqipëria po zbrazet nga të rinjtë. Në fshatra dhe qytete gjen të moshuar që ngrysin ditët e pleqërisë në vetmi duke u përpjekur të shtyjnë ditët.
Faktoje ju zjell zërat e padëgjuar të pensionistëve dhe luftën e tyre të përditshme me jetën. Në rubrikën më të re “Përmes Fotografive“ gazetarja Esmeralda Topi dhe fotografi Atdhe Mulla kane takuar disa të moshuar që rrëfejnë luftën me vetminë, sëmundjet por edhe çmimet e kripura.
Esmeralda Topi dhe Atdhe Mulla
‘Pensioni më shkon për ilaçe’
Ditën që i bujtëm në apartamentin e saj pranë Mozaikut të Tiranës, Sanije Gashi kishte marrë pensionin. Ashtu si 767 mijë pensionistët e tjerë në të gjithë vendin, ishte kurioze të shihte se sa para do të merrte nga indeksimi 8.6% që qeveria i bëri pensioneve këtë tetor.
‘Kam punuar 35 vite në shtypshkronjë dhe marr 190 mijë lekë (të vjetra) në muaj’ – tha 77 vjeçarja duke theksuar se ‘nga këto 150 mijë i duheshin për ilaçe.’
Sanija ka kaluar ishemi celebrale që i ka lënë pasoja të rënda në shëndet, por është e detyruar të mbahet në këmbë duke i shërbyer vetes dhe të shoqit të sëmurë.
‘Kam dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. Janë të martuar. Vajzën e kam larg, vjen njëherë në tre katër ditë se aq ka mundësi. Ndërsa djali nuk na flet prej 20 vitesh.’- rrëfen gjithë trishtim Sanija duke përsëritur si refren këtë fjali:
‘Nuk fajësoj as djalin as nusen. Të tjerë njerëz ma kanë fajin…’
Në mungesë të fëmijëve, ajo i shërben Sadriut për të cilin thotë se ka 12 vite që vuan nga probleme të shëndetit mendor. Kanë bashkë gjysmë shekulli martesë ndaj Sanija është e bindur se i shoqi e ka ‘hallall’ përkujdesjen e saj.
‘Ngrihem shumë shpesh natën që i shërbej tim shoqi dhe nga problemet që kam jam rrëzuar më shumë se 19 herë. Falë zotit nuk kam thyer ndonjë kockë.’
Mirëpo, shenjat e rrëzimit të fundit i ka ende të dukshme në trup.
‘Sikur të mos mjaftonin të gjitha këto, kam bërë katër herë ndërhyrje në zemër.’, vazhdon Sanija, dhe na tregon një për një të gjitha ilaçet që i duhen për vete dhe të shoqin.
‘Vetëm kjo kutia që i ble Sadriut për të ushqyer trurin bën 25 mijë lekë.’, veçoi ajo nga komodina e mbushur me ilaçe sikur të ishte një mini farmaci.
E vetmja mbështetje financiare që çifti i të moshuarve ka janë pensionet. Të dy bashkë marrin 49,000 lekë çdo muaj. Por pasi shlyejnë detyrimet mujore ndaj shtetit dhe blenë ilaçet që ju nevojiten, çiftit Gashi ju mbeten shumë pak lekë për të kaluar muajin.
‘Pa u rritur çmimet dhe nuk e përballoja dot muajin, tani jo e jooo. Shkoj e marrim ushqimin çdo muaj tek mensa sociale. S’kam as takat, as lekë.’
Sanija dhe Sadriu janë vetëm dy nga 90 mijë të moshuarit e vetmuar në Shqipëri.
‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja…’
Në fshatin Shënepremte të Divjakës jeton e vetme Kaleme Dardha. Duke u gdhirë 6 tetori, 82 vjeçarja u dhunua barbarisht nga dy të rinj të fshatit që i grabitën shtëpinë.
‘Shteti dhe qeveria t’i dënojë, e të verë dorë’, lutet ajo më lot në sy, teksa shënjat e dhunës i ‘ulërasin’ syve tanë…
Si çdo vit, edhe këtë vjeshtë-dimër nënë Kaleme do të shkonte në Itali tek të bijat, por lajmi i ‘rritjes së pensioneve’ e mbajti në fshat një muaj më shumë.
‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja… isha kurioze se sa më ishte rritur se dëgjuam në lajme. Ata masakrenjtë, siç duket kanë menduar se unë nuk isha në shtëpi dhe kur I kapa gafil më dhunuan, e ça s’më panë sytë…’, rrëfen e tmerruar ajo.
82 vjeçarja ka dalë në pension të parakohshëm dhe merr 18,000 lekë në muaj por ndryshe nga shumë të moshuar të tjerë, ajo gjen mbështetje financiare nga të dy vajzat.
‘Nuk më mungon asgjë, s’më lënë gjë mangët. Por atje (Itali) nuk më rrihet, dua shtëpinë time në fshat. Këtu gjej rehat…po tani si do t’ia bëj?!’ ngre supet duke sjellë nëpërmend ndodhinë e tmerrshme të dhunimit dhe grabitjes nga dy të rinjtë e fshatit.
I gjithë fshati është tronditur nga kjo ngjarje e rëndë, por ndjesitë më të forta I gjetëm veçanërisht tek të moshuarit e tjerë të vetmuar të fshatit.
‘S’ishte parë e dëgjuar kjo që të dhunohej një plakë kështu… Merr çke për të marrë dhe lërë plakën e gjorë. Na ka zënë frika të gjithëve…’, thotë një familjare e nënë Kalemes që gjetëm në shtëpi.
‘Punoj tokën se s’më del hesapi’
Edhe në fshatin Shënepremte, si në çdo zonë tjetër rurale të Shqipërisë jetojnë më shumë të moshuar, sepse të rinjtë kanë emigruar. Skënder Çokun e gjetëm duke punuar tokën pranë një vile me tre kate.
‘Kjo është shtëpia e vajzës që kujdesem që kur kanë ikur në Gjermani.’, na tregon 71 vjeçari.
Skënderi ka punuar kuzhinier, ka vetëm 6 vite që ka dalë në pension dhe merr 15,700 lekë në muaj.
‘60 mijë lekë në muaj unë i dua ilaçe se vuaj nga tensioni dhe diabeti. Ndaj punoj tokën këtu, mbjell për veten time se s’më del hesapi’, vijon më tej ai.
Parcelën e tokës e ka mbjellë me perime dhe fruta të ndryshme ndaj shumicën e kohës e kalon aty duke u kujdesur që të marr frytet e të mbjellave.
‘Gjithsesi, mos të kishim fëmijët do kishim vdekur’, thotë ai me një buzëqeshje të embël në fytyrë, si për të na vërtetuar se edhe puna me tokën nuk i mjafton për të jetuar siç duhet.
‘Kujdesem për nipin’
Jo të gjithë pensionistët kanë dalë ‘zyrtarisht’ në pension. Ndryshe nga Skëndëri që në pension kujdeset për një shtëpi bosh, të tjerëve ju buçasin shtëpitë nga zërat e fëmijëve.
Bujar dhe Shpresa Luga janë dy pensionistë nga Tirana. Ata kanë më shumë se një dekadë që kanë dalë në pension.
‘Tani kemi një punë tjetër part time, mbajme nipërit.’, tregon Bujari duke shtyrë në lisharëse nipin e tij 2 vjeç.
‘Vajzat na kanë gëzuar me katër nipër të mrekullueshëm. Ne i ndihmojmë deri sa vijnë nga puna, duke u kujdesur për ta.’, thotë Shpresa teksa na tregon në telefon një fotografi të shkrepur së fundi më të katër djemtë e vegjël.
‘A nuk janë të mrekullueshëm?! Këta na shtojnë jetën. Bashkë me gjyshërit e tjerë i mbajmë në shtëpi deri sa arrijnë moshën e kopshtit, pastaj shkojnë atje me fëmijët’, tregon Shpresa dhe kthehet nga i shoqi duke shtuar: ‘më ndihmon edhe Bujari, kujdesemi të dy’.
Bujari është 75 vjeç, ka punuar gjithë jetën shofer dhe vitet e punës i janë shpërblyer me 23,000 lekë pension.
‘Kam punuar shofer që në kohën e komunizmit për një ministër shumë të rëndësishëm të kohës’ na tregon ai duke shtuar me shpoti ‘po pastaj kalova tek sporti deri sa dola në pension se ministri doli armik.’
Edhe Bujarin me Shpresën i ndihmojnë financiarisht të bijat, por ndryshe nga pensionistët e tjerë ata janë të lumtur që ndihmën ua shpërblejnë duke u kujdesur për fëmijët e tyre.
‘Nuk duhet të ketë pension nën 22 mijë lekë’
Faik Xhani është ish mësues nga Mati që prej vitesh drejton Shoqatën e “Pensionistëve të Shqipërisë”. 76 vjeçari i njeh mirë problemet e shtresës që përfaqëson dhe përpiqet të mbrojë me sa ka mundësi.
‘Të moshuarit janë me sëmundje, ju duhen lekë për ilaçe, për ushqim, për drita, ujë, telefon…Mishin e kanë harruar se çfarë është. Po rrofshin emigrantet, shyqyr që janë fëmijët se do hanim njëri- tjetrin’, pohon ai ndërsa komenton me ironi edhe indeksimin e fundit të pensioneve.
‘I çorodisin pensionistët me indeksime ndërkohë që ne i rropëm fëmijët po i lëmë fukarenj’
Faiku numëron 42 vite punë por shteti e shpërblen çdo muaj me 17,000 lekë pension. Ndërkohë që sipas tij, pensioni minimal duhet të nis nga 22 mijë lekë në muaj.
‘Këto janë parlamentarë xhepash, jo shërbëtorë të popullit.’ thotë Faiku, teksa na tregon shpenzimet minimale që i duhen një pensionisti çdo muaj (të detajuara në një bllok shënimesh).
‘Çuditem si s’ju bie mendja për ne?! I sheh këta pensionistët italianë që vijnë vërdallë nëpër Tiranë si turistë? Mua s’më del pensioni për të pirë një kafe çdo ditë në qendër të Tiranës, jo më të shëtis botën’, thotë ai ndërsa na rastisi të kalojmë përmes një grupi turistësh të huaj në kryeqytet.
Jeta e pensionistëve në Shqipëri ndryshon shumë nga ajo e pensionistëve që përmend Faiku. Pensionistët në Shqipëri e vuajnë rritjen e çmimeve më shumë se sa pjesa e tjetër e popullatës, pasi ato pak të ardhura që marrin i shpenzojnë në blerjen e ushqimeve, që zënë thuajse 60% të shpenzime mujore. Referuar të dhënave nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore pensioni mesatar mujor në qytet rezulton 17,350 lekë, ndërkohë që pensioni mestar mujor në fshat është 10,349 lekë. Dhe përtej propogandës për rritje pensionesh, e vërteta është se nga 1 tetori, pensioni mesatar në qytet u shtua vetëm 1,500 lekë nga indeksimi ndërsa pensioni mesatar në fshat vetëm 890 lekë.
‘Më i lartë tensioni se sa pensioni’
Një nga kategoritë më të keqpaguara pas daljes në pension janë minatorët. Ndryshe nga të tjerët që ankohen nën zë, ata prej katër javësh, po protestojnë në hyrje të parlamentit në përpjekje për t’i rikujtuar ligjvënësve të majtë të mbajnë premtimin e dhënë prej një dekade, miratimin e statusit të minatorit.
Mëngjesin e cdo të enjte dhjetra minatorë dhe ish minatotrë i drejtohen Kuvendit me thirrje dhe pankarta nëpër duar me shpresë se një ditë zëri i tyre do të dëgjohet.
“ Kam punuar 16 vite minatorë në Qafën e Barit, në Munellë. Sot marr 222 mijë lekë( të vjetra).”, thotë i zhgënjyer ish minatori Mark Gjergji.
“ Ndihem i nëpërkëmbur nga qeveria. Këta gjejnë para të rrisin pagat e tyre dhe kanë vite që mbajnë peng statusin tonë. Pensioni mesatar i një minatori sot është 250 mijë lekë të vjetra, por ne kërkojmë që të mos ketë pension nën 405 mijë lekë për minatorët.”, shton më tej ai.
Protestat e tyre nuk i kanë shqetësuar parlamentarët të cilët zbresin nga makinat luksoze dhe i drejtohen seancës së radhëstë shkujdesur. Indiferenca e tyre nuk i step minatorët, përkundrazi… ata thonë se nuk do të dorëzohen deri sa miratimi i statusit të minatorit të futet në rendin e ditës, ndonjë të enjte.
“Do të rrimë këtu deri sa të miratojnë statusin. Unë kam punuar 15 vite në minierë, marrë 17 mijë lekë pension. E se cdo të thotë të punosh nëntokë? Këta se dinë, as nuk duan ta dinë. Kanë vite që na premtojnë, të dyja palët.”, thotë Ymer Kadiolli, ish minator.
Sirtarëve të Kuvendit të Shqipërisë ‘fle’ prej tre vitesh një peticion me 10 mijë e 680 firma minatorësh që kërkojnë Statusin.
Përmes miratimit të Statusit të Minatorit, ata kërkojnë:
Sigurimin e jetës për minatorët
Rritjen e pagave dhe përfitimeve të tjera për minatorët
Rritjen e pensioneve për minatorët
Garantimin e kujdesit shëndetësor për minatorët dhe ish minatorët
Premtimi për “Statusin e Minatorit” është dhënë për herë të parë nga kryeministri Edi Rama në fushatën elektorale të 2009, kur ishte opozitë. Me ardhjen në pushtet, Ramës ju deshën 5 vite që të përsëriste të njëjtin premtim të cilin ende se ka mbajtur.
Mes vetmisë dhe skamjes
Zërat e padëgjuar të pensionistëve në Shqipëri
Shqipëria po zbrazet nga të rinjtë. Në fshatra dhe qytete gjen të moshuar që ngrysin ditët e pleqërisë në vetmi duke u përpjekur të shtyjnë ditët.
Faktoje ju zjell zërat e padëgjuar të pensionistëve dhe luftën e tyre të përditshme me jetën. Në rubrikën më të re “Përmes Fotografive“ gazetarja Esmeralda Topi dhe fotografi Atdhe Mulla kane takuar disa të moshuar që rrëfejnë luftën me vetminë, sëmundjet por edhe çmimet e kripura.
Esmeralda Topi dhe Atdhe Mulla
‘Pensioni më shkon për ilaçe’
Ditën që i bujtëm në apartamentin e saj pranë Mozaikut të Tiranës, Sanije Gashi kishte marrë pensionin. Ashtu si 767 mijë pensionistët e tjerë në të gjithë vendin, ishte kurioze të shihte se sa para do të merrte nga indeksimi 8.6% që qeveria i bëri pensioneve këtë tetor.
‘Kam punuar 35 vite në shtypshkronjë dhe marr 190 mijë lekë (të vjetra) në muaj’ – tha 77 vjeçarja duke theksuar se ‘nga këto 150 mijë i duheshin për ilaçe.’
Sanija ka kaluar ishemi celebrale që i ka lënë pasoja të rënda në shëndet, por është e detyruar të mbahet në këmbë duke i shërbyer vetes dhe të shoqit të sëmurë.
‘Kam dy fëmijë, një djalë dhe një vajzë. Janë të martuar. Vajzën e kam larg, vjen njëherë në tre katër ditë se aq ka mundësi. Ndërsa djali nuk na flet prej 20 vitesh.’- rrëfen gjithë trishtim Sanija duke përsëritur si refren këtë fjali:
‘Nuk fajësoj as djalin as nusen. Të tjerë njerëz ma kanë fajin…’
Në mungesë të fëmijëve, ajo i shërben Sadriut për të cilin thotë se ka 12 vite që vuan nga probleme të shëndetit mendor. Kanë bashkë gjysmë shekulli martesë ndaj Sanija është e bindur se i shoqi e ka ‘hallall’ përkujdesjen e saj.
‘Ngrihem shumë shpesh natën që i shërbej tim shoqi dhe nga problemet që kam jam rrëzuar më shumë se 19 herë. Falë zotit nuk kam thyer ndonjë kockë.’
Mirëpo, shenjat e rrëzimit të fundit i ka ende të dukshme në trup.
‘Sikur të mos mjaftonin të gjitha këto, kam bërë katër herë ndërhyrje në zemër.’, vazhdon Sanija, dhe na tregon një për një të gjitha ilaçet që i duhen për vete dhe të shoqin.
‘Vetëm kjo kutia që i ble Sadriut për të ushqyer trurin bën 25 mijë lekë.’, veçoi ajo nga komodina e mbushur me ilaçe sikur të ishte një mini farmaci.
E vetmja mbështetje financiare që çifti i të moshuarve ka janë pensionet. Të dy bashkë marrin 49,000 lekë çdo muaj. Por pasi shlyejnë detyrimet mujore ndaj shtetit dhe blenë ilaçet që ju nevojiten, çiftit Gashi ju mbeten shumë pak lekë për të kaluar muajin.
‘Pa u rritur çmimet dhe nuk e përballoja dot muajin, tani jo e jooo. Shkoj e marrim ushqimin çdo muaj tek mensa sociale. S’kam as takat, as lekë.’
Sanija dhe Sadriu janë vetëm dy nga 90 mijë të moshuarit e vetmuar në Shqipëri.
‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja…’
Në fshatin Shënepremte të Divjakës jeton e vetme Kaleme Dardha. Duke u gdhirë 6 tetori, 82 vjeçarja u dhunua barbarisht nga dy të rinj të fshatit që i grabitën shtëpinë.
‘Shteti dhe qeveria t’i dënojë, e të verë dorë’, lutet ajo më lot në sy, teksa shënjat e dhunës i ‘ulërasin’ syve tanë…
Si çdo vit, edhe këtë vjeshtë-dimër nënë Kaleme do të shkonte në Itali tek të bijat, por lajmi i ‘rritjes së pensioneve’ e mbajti në fshat një muaj më shumë.
‘Prisja të merrja pensionin pastaj do ikja… isha kurioze se sa më ishte rritur se dëgjuam në lajme. Ata masakrenjtë, siç duket kanë menduar se unë nuk isha në shtëpi dhe kur I kapa gafil më dhunuan, e ça s’më panë sytë…’, rrëfen e tmerruar ajo.
82 vjeçarja ka dalë në pension të parakohshëm dhe merr 18,000 lekë në muaj por ndryshe nga shumë të moshuar të tjerë, ajo gjen mbështetje financiare nga të dy vajzat.
‘Nuk më mungon asgjë, s’më lënë gjë mangët. Por atje (Itali) nuk më rrihet, dua shtëpinë time në fshat. Këtu gjej rehat…po tani si do t’ia bëj?!’ ngre supet duke sjellë nëpërmend ndodhinë e tmerrshme të dhunimit dhe grabitjes nga dy të rinjtë e fshatit.
I gjithë fshati është tronditur nga kjo ngjarje e rëndë, por ndjesitë më të forta I gjetëm veçanërisht tek të moshuarit e tjerë të vetmuar të fshatit.
‘S’ishte parë e dëgjuar kjo që të dhunohej një plakë kështu… Merr çke për të marrë dhe lërë plakën e gjorë. Na ka zënë frika të gjithëve…’, thotë një familjare e nënë Kalemes që gjetëm në shtëpi.
‘Punoj tokën se s’më del hesapi’
Edhe në fshatin Shënepremte, si në çdo zonë tjetër rurale të Shqipërisë jetojnë më shumë të moshuar, sepse të rinjtë kanë emigruar. Skënder Çokun e gjetëm duke punuar tokën pranë një vile me tre kate.
‘Kjo është shtëpia e vajzës që kujdesem që kur kanë ikur në Gjermani.’, na tregon 71 vjeçari.
Skënderi ka punuar kuzhinier, ka vetëm 6 vite që ka dalë në pension dhe merr 15,700 lekë në muaj.
‘60 mijë lekë në muaj unë i dua ilaçe se vuaj nga tensioni dhe diabeti. Ndaj punoj tokën këtu, mbjell për veten time se s’më del hesapi’, vijon më tej ai.
Parcelën e tokës e ka mbjellë me perime dhe fruta të ndryshme ndaj shumicën e kohës e kalon aty duke u kujdesur që të marr frytet e të mbjellave.
‘Gjithsesi, mos të kishim fëmijët do kishim vdekur’, thotë ai me një buzëqeshje të embël në fytyrë, si për të na vërtetuar se edhe puna me tokën nuk i mjafton për të jetuar siç duhet.
‘Kujdesem për nipin’
Jo të gjithë pensionistët kanë dalë ‘zyrtarisht’ në pension. Ndryshe nga Skëndëri që në pension kujdeset për një shtëpi bosh, të tjerëve ju buçasin shtëpitë nga zërat e fëmijëve.
Bujar dhe Shpresa Luga janë dy pensionistë nga Tirana. Ata kanë më shumë se një dekadë që kanë dalë në pension.
‘Tani kemi një punë tjetër part time, mbajme nipërit.’, tregon Bujari duke shtyrë në lisharëse nipin e tij 2 vjeç.
‘Vajzat na kanë gëzuar me katër nipër të mrekullueshëm. Ne i ndihmojmë deri sa vijnë nga puna, duke u kujdesur për ta.’, thotë Shpresa teksa na tregon në telefon një fotografi të shkrepur së fundi më të katër djemtë e vegjël.
‘A nuk janë të mrekullueshëm?! Këta na shtojnë jetën. Bashkë me gjyshërit e tjerë i mbajmë në shtëpi deri sa arrijnë moshën e kopshtit, pastaj shkojnë atje me fëmijët’, tregon Shpresa dhe kthehet nga i shoqi duke shtuar: ‘më ndihmon edhe Bujari, kujdesemi të dy’.
Bujari është 75 vjeç, ka punuar gjithë jetën shofer dhe vitet e punës i janë shpërblyer me 23,000 lekë pension.
‘Kam punuar shofer që në kohën e komunizmit për një ministër shumë të rëndësishëm të kohës’ na tregon ai duke shtuar me shpoti ‘po pastaj kalova tek sporti deri sa dola në pension se ministri doli armik.’
Edhe Bujarin me Shpresën i ndihmojnë financiarisht të bijat, por ndryshe nga pensionistët e tjerë ata janë të lumtur që ndihmën ua shpërblejnë duke u kujdesur për fëmijët e tyre.
‘Nuk duhet të ketë pension nën 22 mijë lekë’
Faik Xhani është ish mësues nga Mati që prej vitesh drejton Shoqatën e “Pensionistëve të Shqipërisë”. 76 vjeçari i njeh mirë problemet e shtresës që përfaqëson dhe përpiqet të mbrojë me sa ka mundësi.
‘Të moshuarit janë me sëmundje, ju duhen lekë për ilaçe, për ushqim, për drita, ujë, telefon…Mishin e kanë harruar se çfarë është. Po rrofshin emigrantet, shyqyr që janë fëmijët se do hanim njëri- tjetrin’, pohon ai ndërsa komenton me ironi edhe indeksimin e fundit të pensioneve.
‘I çorodisin pensionistët me indeksime ndërkohë që ne i rropëm fëmijët po i lëmë fukarenj’
Faiku numëron 42 vite punë por shteti e shpërblen çdo muaj me 17,000 lekë pension. Ndërkohë që sipas tij, pensioni minimal duhet të nis nga 22 mijë lekë në muaj.
‘Këto janë parlamentarë xhepash, jo shërbëtorë të popullit.’ thotë Faiku, teksa na tregon shpenzimet minimale që i duhen një pensionisti çdo muaj (të detajuara në një bllok shënimesh).
‘Çuditem si s’ju bie mendja për ne?! I sheh këta pensionistët italianë që vijnë vërdallë nëpër Tiranë si turistë? Mua s’më del pensioni për të pirë një kafe çdo ditë në qendër të Tiranës, jo më të shëtis botën’, thotë ai ndërsa na rastisi të kalojmë përmes një grupi turistësh të huaj në kryeqytet.
Jeta e pensionistëve në Shqipëri ndryshon shumë nga ajo e pensionistëve që përmend Faiku. Pensionistët në Shqipëri e vuajnë rritjen e çmimeve më shumë se sa pjesa e tjetër e popullatës, pasi ato pak të ardhura që marrin i shpenzojnë në blerjen e ushqimeve, që zënë thuajse 60% të shpenzime mujore. Referuar të dhënave nga Instituti i Sigurimeve Shoqërore pensioni mesatar mujor në qytet rezulton 17,350 lekë, ndërkohë që pensioni mestar mujor në fshat është 10,349 lekë. Dhe përtej propogandës për rritje pensionesh, e vërteta është se nga 1 tetori, pensioni mesatar në qytet u shtua vetëm 1,500 lekë nga indeksimi ndërsa pensioni mesatar në fshat vetëm 890 lekë.
‘Më i lartë tensioni se sa pensioni’
Një nga kategoritë më të keqpaguara pas daljes në pension janë minatorët. Ndryshe nga të tjerët që ankohen nën zë, ata prej katër javësh, po protestojnë në hyrje të parlamentit në përpjekje për t’i rikujtuar ligjvënësve të majtë të mbajnë premtimin e dhënë prej një dekade, miratimin e statusit të minatorit.
Mëngjesin e cdo të enjte dhjetra minatorë dhe ish minatotrë i drejtohen Kuvendit me thirrje dhe pankarta nëpër duar me shpresë se një ditë zëri i tyre do të dëgjohet.
“ Kam punuar 16 vite minatorë në Qafën e Barit, në Munellë. Sot marr 222 mijë lekë( të vjetra).”, thotë i zhgënjyer ish minatori Mark Gjergji.
“ Ndihem i nëpërkëmbur nga qeveria. Këta gjejnë para të rrisin pagat e tyre dhe kanë vite që mbajnë peng statusin tonë. Pensioni mesatar i një minatori sot është 250 mijë lekë të vjetra, por ne kërkojmë që të mos ketë pension nën 405 mijë lekë për minatorët.”, shton më tej ai.
Protestat e tyre nuk i kanë shqetësuar parlamentarët të cilët zbresin nga makinat luksoze dhe i drejtohen seancës së radhëstë shkujdesur. Indiferenca e tyre nuk i step minatorët, përkundrazi… ata thonë se nuk do të dorëzohen deri sa miratimi i statusit të minatorit të futet në rendin e ditës, ndonjë të enjte.
“Do të rrimë këtu deri sa të miratojnë statusin. Unë kam punuar 15 vite në minierë, marrë 17 mijë lekë pension. E se cdo të thotë të punosh nëntokë? Këta se dinë, as nuk duan ta dinë. Kanë vite që na premtojnë, të dyja palët.”, thotë Ymer Kadiolli, ish minator.
Sirtarëve të Kuvendit të Shqipërisë ‘fle’ prej tre vitesh një peticion me 10 mijë e 680 firma minatorësh që kërkojnë Statusin.
Përmes miratimit të Statusit të Minatorit, ata kërkojnë:
Sigurimin e jetës për minatorët
Rritjen e pagave dhe përfitimeve të tjera për minatorët
Rritjen e pensioneve për minatorët
Garantimin e kujdesit shëndetësor për minatorët dhe ish minatorët
Premtimi për “Statusin e Minatorit” është dhënë për herë të parë nga kryeministri Edi Rama në fushatën elektorale të 2009, kur ishte opozitë. Me ardhjen në pushtet, Ramës ju deshën 5 vite që të përsëriste të njëjtin premtim të cilin ende se ka mbajtur.
KLSH, në një raport të hollësishëm mbi ndotjen e Liqenit Artificial në Tiranë, duke iu referuar disa analizave konstaton probleme serioze nga ngordhja e gjallesave deri në ndotjen në nivele të larta nga shkarkimi i ujërave të zeza.
Për Mit’hatin 68-vjeçar, Liqeni Artificial në kryeqytet është vendi ku ai kalon më shumë kohën sesa në shtëpinë e tij që e ka mes kaosit të trafikut, pranë Tiranës së Re. “Është si jetë e dytë këtu”-thotë ai teksa vijon-“shëtis shpesh sa të mundem, më parë edhe pëshkoja për qejf, por tani ka diçka që nuk shkon. Shoh shumë peshq të ngordhur dhe kanë vendosur tabela që nuk të lenë të peshkosh”-thotë ai për Faktoje.al, pa qenë në dijeni se aty ku ai kalon më shumë se gjysmën e ditës, po vdesin gjallesat nga ndotja e madhe, përfshi edhe peshqit. “Përmbajtja e rritur e nutrientëve (fosfateve etj.) si dhe saturimi i vogël me oksigjen, tregon se ky liqen është në gjendje eutrofike (“I sëmurë”). Përkeqësimi i kësaj gjendje do e bëjë të pamundur jetesën e gjallesave në këtë trup ujor”. Ky është një nga përkufizimet e studimit të hollësishëm të bërë për ndodtjen e Liqenit Artificial, i publikuar në një raport të Kontrollit të Lartë të Shtetit. Eksperti i mjedisit, prof Gavrosh Zela, tha për Faktoje.al se situata e ndotjes në Liqenin Artificial është shumë problematike dhe nevojitet marrja e masave të menjëhershme. “Duhet ndërprerë niveli i ndotjes kryesore që vjen nga shkarkimi u ujërave urbane të papërpunuara dhe situata duhet mbajtur në monitorim të përhershëm”-thotë Zela. Nga një vëzhgim në terren në paraditen e 29 tetorit, konstatuam me sy ndotje të theksuar, ku edhe një breshkë uji ka marrë ngjyrën e errët të ujërave të zeza që rrjedhin nga “Tirana e ngjeshur urbane”.
Tetë pika të errëta
Në një hapësirë prej 4.5 hektarësh, Liqeni Artificial ndodhet në pozicionin gjeografik që fatkeqësisht po shërben si “vëndshkarkim i ujërave të ndotura të patrajtuara urbane (ujëra të zeza)” në tetë pika kyçe të saj. Në pjesën jugore të liqenit, ku nis Unaza e Madhe, problem janë shkarkimet e ujërave të zeza që vijnë nga zona urbane e “Liqenit të Thatë”, e mbushur me shumë pallate dhe njësi shërbimi. Ekspertët kanë konstatuar 16 pika derdhjesh të ujërave, ku në tetë prej tyre cilësohen shumë problematike, me prurje të mëdha të ujërave të ndotur. Gjithashtu edhe në pjesën veriore të liqenit, prania e disa lokaleve dhe pallateve në nisje të digës cilësohet një tjetër vatër ndotjeje. “Përmbajtja e lartë e nutrientëve dhe e ulët e oksigjenit tregon se në liqen ka derdhje të shumta, qoftë të substancave të pasura me azot dhe fosfor, qoftë edhe të substancave reduktuese, të cilat konsumojnë oksigjenin.
Gjithashtu, kur ka një akumulim të biomasës (bimësisë), pas “vdekjes” së bimëve ose algave, fillon procesi i dekompozimit, i cili kërkon oksigjen dhe çon në një ulje të përmbajtjes së oksigjenit të tretur në ujë, veçanërisht në orët e errësirës, kur fotosinteza ndalon dhe ndodh respiracioni. Kjo e bën ekuilibrin e oksigjenit një faktor delikat të cilin duhet ta monitorojmë në liqen”-citon raporti i KLSH-së në një studim më të fundit përgjatë viteve 2024-2025. “Nevojiten masa të menjhershmë, së pari duhet ndërprerja e kanalizimeve aktuale dhe të futen në sistemin e ujërave të zeza të Tiranës. Së dyti, kërkon monitorim të vazhdueshëm dhe nxitjen e bizneseve apo pjesës urbane të popullatës që të vendosin impiante të decentralizuara për trajtimin e ujërave të ndotur”-thotë prof Zela, ndërsa thekson se me situatën aktuale të ndotjes, nevoja më e madhe është mbushja me ujë të pastër të liqenit, çka mund të sillte një mundësi pastrimi dhe uljen e nivelit të ndotjes.
Analizat
Profesorë të Fakultetit të Shkencave të Natyrës u kontraktuan nga Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit për të kryer analiza mbi nivelin e ndotjes së ujërave të Liqenit Artificial. “Kjo dukuri (ky lulëzim algash) në Liqenin Artificial të Tiranës është pasojë dhe sinjal i ngarkesës relativisht të lartë (ndotjes) me lëndë ushqyese (azot dhe sidomos fosfor) që kanë shumë mundësi të vijnë nga ujërat e patrajtuara urbane, por jo vetëm, të cilat mund të grumbullohen në mënyrë të vazhdueshme në këtë liqen… Mbetet e ngutshme për Bashkinë Tiranë grumbullimi dhe largimi i shkarkimeve nga liqeni! Por sidomos mbetet sfidë grumbullimi dhe trajtimi i ujërave të zeza për gjithë pellgun e Tiranës, si domosdoshmëri për cilësinë e jetës për njeriun dhe për gjithë botën e gjallë”-thonë në raport ekspertët e Fakutetit të Shkencave të Natyrës. “Rritja e temperaturave dhe zvogëlimi i vëllimit të ujërave ka gjasë të përkeqësojë situatën gjatë stinës së verës.
Si rrjedhojë, kërkohet ndërhyrje e menjëhershme për të verifikuar e ndaluar të gjithë shkarkimet e ujërave të përdorura urbane, industriale, etj., që mund të vijnë si rrjedhojë e aktivitetit brenda territorit te PMLAT ose të përzierjes së jashtëligjshme të ujërave të zeza me kanalet e ujërave të bardha/ të shiut që shkarkojnë në liqen. Si rrjedhojë është e domosdoshme të kryhen analizat e ngarkesave të koliformëve fekale dhe totalë (CFU)”-theksojnë më tej ata. Sa i takon vlerësimit kimiko-biologjik, nga një sondazh i kryer nga Departamenti i Inxhinierisë Kimike në Universitetin Politeknik të Tiranës rezultoi se përmbajtja e nutrienteve në mostrat e marra në liqen, gjatë muajit janar 2025 ishte shumë e lartë. “Ujërat quhen të eutrofikuar kur përmbajtja e fosforit është 0.020 mg/L. Ndërkaq, analizat e kryera nga Universiteti Politeknik të Tiranës treguan vlera shumëfish më të larta të përmbajtjes së fosforit, rreth 0.070 mg/L. Gjithashtu, përmbajtja e oksigjenit, edhe pse në periudhë dimri, ishte me një saturim rreth 55%, vlerë mjaft e ulët për këtë periudhë. Pa dyshim, në stinën e verës, përmbajtja e oksigjenit do të jetë më e ulët dhe gjendja do të përkeqësohet”-thekson raporti, duke iu referuar përgjigjes së analizave të dala nga kampionë të ujit të marra në disa pika të Liqenit Artificial.
Përgjegjësit e (pa) përgjegjshëm
Për situatën alarmante, audituesit e KLSH-së, duke u nisur nga raportet e ekspertëve të Fakultetit të Shkencave të Natyrës, të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit dhe të Departamenti i Inxhinierisë Kimike në Universitetin Politeknik të Tiranës, të cilët kryen analizim të thelluar për ndotjen e liqenit, kërkuan që institucionet përgjegjëse të merrnin masat e nevojshme. KLSH në raport, të cilën Faktoje e disponon të plotë, theksojnë përplasjen institucionale mes drejtorive në varësi të Bashkisë Tiranë, ku asnjëra prej tyre nuk merrte përsipër përgjegjësinë për problemin e ndotjes së theksuar të Liqenit Artificial. “Duke vlerësuar si shkaktues potencial të ndotjes prurjet e ujërave të ndotura nëpërmjet kanaleve të ujërave të shiut/ të bardha që derdhen në liqenin artificial të Tiranës, grupi i auditimit ka kërkuar një planimetri të shtrirjes së këtij rrjeti, informacion mbi gjendjen e tyre, si dhe procedurat përkatëse për pastrimin dhe mirëmbajtjen e tyre, nga strukturat e varësisë së Bashkisë Tiranë, si APR (Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit), UKT (Ujësjellës Kanalizimet Tiranë) dhe DPN2”-thotë raprti. Po çfarë përgjigje morën? Në shkresa të ndryshme, institucionet ia veshin përgjegjësinë njëra-tjetrës, kjo vërtetohet edhe nga dokumentacioni i mbërritur për KLSH-në. raporti.
“Për sa më sipër, APR bën me dije se nuk disponon planimetri të kanaleve të ujërave të shiut dhe se nga punonjësit e këtij institucioni, kryhet vetëm pastrimi fizik i mbetjeve të dukshme, si p.sh. gjethe, degë, materiale plastike/ plastmasi, kartona, letra, etj. Ky lloj pastrimi kryhet rregullisht në mënyrë që ato të jenë të pastra dhe të mos krijojnë problematika me reshjet e dendura. Gjithashtu edhe Drejtoria e Përgjithshme e Mirëmbajtjes, Rrugë, Ndriçim, Sinjalistikë (DNP 2), në përgjigjen e pyetësorit dërguar elektronikisht në datën 12.03.2025, bën me dije se nuk disponon hartë/ planimetri të kanaleve të ujërave të shiut, pasi liqeni i Tiranës nuk menaxhohet nga kjo drejtori. Në shkresë citohet se “nga verifikimet e kryera nga një grup i ngritur për këtë çështje rezultoi që në liqenin artificial të Tiranës nuk ka asnjë pikë shkarkimi të ujërave të shiut, pasi ato shkarkohen në kolektorët e ujërave të zeza të cilat menaxhohen nga UKT sh.a”. Ndërsa UKT, në përgjigjen e pyetësorit dërguar elektronikisht në datën 18.03.2024, shprehet se “Referuar rrjetit të largimit të ujërave të shiut ju informojmë se administrimi dhe mirëmbajtja e tyre nuk bëhet nga UKT, por nga Bashkia Tiranë nëpërmjet Drejtorisë së Përgjithshme të Rrugëve dhe Ndriçimit Publik, si dhe APR që menaxhon territorin e PMLAT”-thekson raporti.
Ndotje në çdo drejtim
Më tej KLSH shprehet se pavarësisht se në shkresat e institucioneve të varësisë së Bashkisë Tiranë dhe dokumentacionin e gjeneruar nga Agjencia Kombëtare e Mjedisit citohet se “është konstatuar se në 6 nga 8 pikat e shkarkimit të ujërave të bardha kishte rrjedhje”, asnjë nga institucionet e varësisë së Bashkisë Tiranë (që drejtpërdrejt ose tërthorazi lidhen me administrimin e atij territori, pastrimin e mirëmbajtjen së kanaleve të ujërave të shiut apo të rrjetit të kanalizimeve), nuk administron një planimetri të këtyre kanaleve të ujërave të bardha që derdhen në liqen, për të evidentuar shtrirjen dhe rrugën që kanalet ndjekin, për t’u derdhur në fund në liqen, njëkohësisht për të vlerësuar zonat urbane nëpërmjet të cilave këto kanale kalojnë dhe që mund të kenë ndërhyrje në mënyrë të jashtëligjshme duke lidhur kanalizimet e ujërave të zeza me kanalet e ujërave të shiut. Nalizimi më i fundit që i përket këtij viti rezultoi se uji i Liqenit Artificial është i ndotur rreth 50 pikë më shumë se norma, ndërsa e cilësojnë “të sëmurë” dhe në rrezik të madh që nëse nuk merren masat bimësia dhe gjallesat të zhduken, duke e kthyer në “liqe të vdekur”.
“Aventurat e Super Patit” është një seri komikesh e animuar, e krijuar nga Faktoje për të luftuar dezinformimin në mënyrë kreative dhe edukative. Përmes një formati argëtues dhe vizualisht tërheqës, kjo seri sjell për herë të parë në Shqipëri një qasje inovative ndaj edukimit mediatik, me audience brezat e rinj.
Personazhet kryesore:
Super Pati – heroina që demaskon gënjeshtrat, verifikon faktet dhe nxit mendimin kritik.
Rrenci – antagonisti që përhap dezinformim, shtrembëron të vërtetën dhe manipulon publikun.
Qëllimi i serisë:
Të ndihmojë të rinjtë të dallojnë lajmet e rreme.
Të zhvillojë aftësinë për të menduar në mënyrë të pavarur.
Të promovojë skepticizmin e shëndetshëm dhe verifikimin e informacionit.
Përmes episodeve por dhe me shumë mjete interaktive online, dy persoanzhet kanë potencial për t’u berë viral me video te shkrutra, Stickers dhe GIFF për t’u përdoruar në platformat online, quize dhe lojra, pyetje si dhe meme.
Kjo seri animacionesh shoqërohet me videot tutoriale “Hap Sytë – Kontrollo dhe ti”, të cilat ofrojnë udhëzime të thjeshta dhe të qarta për përdorimin e mjeteve online në verifikimin e:
Fotografive dhe videove të dyshimta dhe te manipuluara
Vendndodhjeve
Imazheve të krijuara ose modifikuara me inteligjencë artificiale
Kjo përpjekje e Faktoje thekson rëndësinë e mendimit kritik dhe të qëndruarit skeptik dhe shërben si një mjet i fuqishëm për fuqizimin e të rinjve ndaj sfidave të infomacionit te rreme në ditët e sotme.
Me mbështetjen e CFI Media Development, kjo seri është pjesë e fushatës për të forcuar mendimin kritik tek të rinjtë në epokën digjitale. Sepse të jesh i informuar, është superfuqi!
Episodi i parë: Tablete falas nga Temu?!
04/10/2025
Zbuloje me Super Patin – heroina që nuk bie pre e rrenave online! Për herë të parë, Faktoje sjell një seri komike për të rinjtë me qëllim lufta kundër dezinformimit. Një seri komike që edukon, argëton dhe sfidon mendimin kritik.
Episodi i dytë: SuperPati shkatërron XUEX
Skemat piramidale moderne po përpiqen të mashtrojnë shqiptarët me premtime boshe për fitime të lehta. Por SuperPati nuk bie në grackë! Në serinë e re “Aventurat e SuperPatit”, heroina e Faktoje demaskon mashtrimet online dhe lufton keqinformimin me fuqi kritike
Gjatë fushatës për zgjedhjet vendore të 14 majit 2023, Fisnik Qosja, kandidati i koalicionit “Bashkë Fitojmë”, premtoi zgjidhjen përfundimtare të furnizimit me ujë të pijshëm për fshatrat Karpen dhe Rrakull. “Ne kemi një projekt që përfshin bashkë me Karpenin edhe fshatin Rrakull, i cili do të mundësojë furnizim 24 orë me ujë të pijshëm, aq të rëndësishëm për banorët dhe turizmin!” , shkruante Qosja më 3 maj 2023.
Dy vjet më vonë, realiteti në terren duket ndryshe.
Banorët flasin
Vizita në terren në dy fshatrat tregoi një tablo të qartë të mungesës së ujit. Një zonjë nga Karpeni, që nuk pranoi të identifikohej me emër, na tregoi: “Ne ujim e marrim nga pusi që kemi në shtëpi. Atë ujë përdorim për të larë, shplarë dhe për të gatuar. Ujin e pijshëm e blejmë në dyqan”
Ajo kujtoi se dikur, shumë vite më parë, kishin pasur ujë nga rubineti, por sistemi ishte ndalur dhe nuk kishte ardhur më. Kur u pyet për premtimet e kryebashkiakut, reagimi i saj ishte i rezervuar: “Nuk marr vesh unë nga politika”
Situata nuk është ndryshe në Rrakull. Një i ri nga fshati na tha: “Unë nuk di të kemi patur ndonjëherë ujë nga ujësjellësi.” Banorët e atjeshëm gjithashtu varen nga pusët dhe uji i blerë për nevojat bazë.
Bashkia shmang përgjegjësinë
Faktoje iu drejtua Bashkisë së Kavajës me një kërkesë për informacion lidhur me këtë zotim, por përgjigjja zyrtare e shmangu përgjegjësinë nga pushteti vendor tek një tjetër institucion: Ujësjellës Kanalizime Durrës. “Janë linjat e furnizimit me ujë shumë të vjetra. Duhet t’i drejtoheni shoqërisë së Ujësjellës Kanalizimeve Durrës,” thuhej në përgjigje.
Kjo edhe pse sipas asaj që shkruante në rrjete sociale, kandidati Fisnik Qosja ishte tashmë “në dijeni për situatën e linjës furnizuese dhe tubave të ujësjellësit” në këto fshatra.
“Por ne kemi një projekt që përfshin bashkë me Karpenin edhe fshatin Rrakull”, vijonte Qosja dy vjet më parë.
Faktoje.al dërgoi një kërkesë për informacion edhe tek Ujësjellës Kanalizime Durrës, por deri në momentin e publikimit të këtij artikulli, nuk ka marrë asnjë përgjigje.
Premtimi që synonte adresimin e një shqetësimi të madh të banorëve, rezulton se nuk u shoqërua me një plan konkret zbatimi.
Përgjegjësia e Bashkisë në këte rast nuk mund t’i kalojë vetëm një institucioni tjetër, sidomos kur kandidati ishte i njohur me problemet e zonës dhe rrjetit ekzistues ujesjellës.
Përfundimi
Nisur nga verifikimi në terren dhe informacionet e mbledhura, premtimi i kryebashkiakut Fisnik Qosja për furnizimin me ujë të pijshëm të fshatrave Karpen dhe Rrakull deri më tani mbetet i pambajtur. Banorët vazhdojnë të varen nga pusët dhe uji i blerë, ndërsa projekti i premtuar nuk “duket” deri më sot.
Pretendimi: Arnold Schwarzenegger kritikon Donald Trump pas samitit në Alaskë me Putin
Verdikti: E pavërtetë
Barbara Halla
Sipas një lajmi që po qarkullon në rrjetet sociale dhe portalet shqiptare, aktori i njohur amerikan Arnold Schwarzenegger ka kritikuar presidentin Trump pas takimit të këtij të fundit me presidentin rus Vladimir Putin në Alaskë me datë 15 gusht. Videoja vetë është e vërtetë, por ajo nuk është publikuar nga Schwarzenegger në gusht 2025, por në 17 korrik 2018, gjatë mandatit të parë presidencial të Trump.
Sipas postimeve në shqip, pak ditë pas takimit të Putin me Trump për të diskutuar luftën në Ukrainë, Schwarzenegger regjistroi këtë video ku e akuzon Trumpin se ishte sjellë tepër butë ndaj Putin dhe dukej sikur po bëhej gati t’i kërkonte autografin. Kjo i përputhet narrativave të ngjashme që qarkulluan pas takimit midis të dy udhëheqësve, ku Trump u akuzua nga media dhe analistët politikë se kishte dalë i humbur nga takimi me kryetarin e shtetit rus.
Megjithatë, duke verifikuar mediat sociale të Schwarzenegger dallohet që videoja nuk është bërë sivjet, por më 17 korrik 2018, një ditë pasi Trumpi takoi Putinin për një samit në Helsinki gjatë mandatit të parë të Trumpit.
Fotografi nga video 17 korrik 2018
Përgjatë këtij takimi në vitin 2018, Trump u shpreh kundër inteligjencës sekrete amerikane që kishin arritur në përfundimin se Rusia kishtë ndërhyrë në zgjedhjet elektorale të vitit 2016 përmes përdorimit të “bots” dhe strategjive të tjera kibernetike për të favorizuar pikërisht Trumpin dhe partinë republikane. Fjalimi i Trump solli reagime dhe kritika të shumta, duke përfshirë dhe videon e Schwarzenegger, e cila është rishfaqur në rrjet pa shpjegimin e duhur duke nxitur keqinterpretime pas takimit të dytë mes dy liderve, kësaj rradhe mbi luftën në Ukrainë.
Dhjetëra ankesa dhe padi në gjykatë nga 86 komisarë që fituan gradën, por u lanë në listë pritje duke u djegur karrierën një pjese të tyre. Emërime klienteliste dhe pa gradë përkatëse në poste kyçe?
Nga Sebi Alla
Një vit pritje për tu emëruar në pozicionin e punës sikurse iu jepte këtë të drejtë grada e fituar me konkurs, por në fund, ajo që morën nga strukturat drejtuese të Policisë së Shtetit ishte lajmërimi që humbën jo vetëm punën sipas gradës, por edhe vetë gradën, duke ua hequr një yll nga supet… Dhjetëra komisarë janë djegur në një proces të dyshimtë emërimesh në strukturat e policisë, duke i detyruar disa prej tyre që t’i drejtohen gjykatës për rikthim të gradës së fituar dhe emërim në pozicionin e punës që i korrespondon këtij titulli. “Nuk është ndjekur procesi i rregullt i emërimeve pozicion pune-gradë dhe pavarësisht se jemi renditur fitues dhe kapur mbi 70 pikë, sikurse e përcakton ligji për Policinë e Shtetit, jemi shmangur padrejtësisht dhe në pozicione pune që i përket gradës komisarë janë emëruar nënkomisarë”, thotë për Faktoje.al një oficer policie, i cili konfirmon se tashmë ka hapur padi kundër Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë me objekt: “detyrim të palës së paditur për dhënien e gradës komisar dhe pozicion të punës që i korrespondon kësaj grade”. Ndërsa Drejtoria e Përgjithshme e Policisë së Shtetit, në përgjigjen zyrtare për Faktoje.al shprehet ndër të tjera se: “…dhënia e gradës punonjësve të Policisë, në listë pritje, nuk lidhet drejtpërdrejt me renditjen”. Problematikat për emërimet e padrejta, klienteliste apo të ndikuar nga faktorë të tjerë janë ngritur edhe nga oficerë policie me gradën kryekomisarë, të cilët një pjesë prej tyre kanë parashtruar ankesa të shumta dhe më pas si mundësi të fundit shohin gjykatën.
Digj komisarin, punëso nënkomisarin
Më 26 prill 2024 pas përfundimit të procesit të konkurrimit u miratua lista e personave që fitonin gradën drejtues i parë, kryekomisar dhe komisar. Për gradën drejtues i parë nevojiteshin 12 pozicione pune, për gradën kryekomisar 200 dhe për atë komisar 320. Ndonëse në konkurs morën pjesë oficerë për fitimin e tre gradave, problematika është shfaqur kryesisht në emërime të padrejta dhe jo mbi bazën e meritokracisë për gradën kryekomisar dhe komisar. Konkretisht problem më i madh është për gradën komisar.
Sipas ligjit të Policisë së Shtetit, fitonin gradë ata që merrnin mbi 70 % të pikëve. Konkretisht, në nenin 55 të ligjit për Policinë e Shtetit në pikën 2 të saj thuhet: “Shpallen fitues vetëm aplikantët, të cilët kanë marrë një vlerësim jo më të ulët se 70% të vlerës së përgjithshme të pikëve të testimit”. Gradën e fituan 406 oficerë të cilët siguruan mbi 70 pikë nga 100 të mundshmet. Të 320 oficerët e renditur të parët u emëruan menjëherë në postet përkatëse dhe morën gradën, ndërsa pjesa tjetër prej 86 oficerëve që de facto fitonin gradën komisar kaluan në listë pritjeje, deri në hapjen e pozicioneve të punës. Edhe pse rezultoi se u hapën shumë pozicione punë për gradën komisar, emërimet janë bërë edhe me gradën nënkomisar, duke mos iu përmbajtur kriterit të pikëzimit, por edhe gradës. “Duke qenë drejtpërdrejtë të interesuar, jemi informuar se janë hapur vende të lira pune që i korrespondon gradës komisar dhe nuk jemi emëruar ne që ishin në listë pritje dhe me gradën përkatëse, por nënkomisarë”, thotë për Faktoje.al, një tjetër oficer policie, i cili tashmë shpresën e ka vetëm në vendimin gjyqësor.
Punë e “mirë” pa gradë….
Sipas rregullores, nëse brenda harkut kohor të një viti hapen pozicione pune për një gradë përkatëse, titullari është i detyruar të emërojë kandidatin me më shumë pikë në listën e pritjes dhe më pas në rend zbritës deri në plotësimin e vakancave të krijuara. “Nëse ka oficerë që s’kanë qenë në pozicione pune ekuivalente me gradën dhe janë emëruar gjatë vitit të fundit dhe kanë marrë gradë, duke anashkaluar oficerët në listë pritjeje që plotësonin kriteret, atëherë kemi shkelje dhe shpërdorim detyre”, thotë për Faktoje.al, Sadedin Fishta, kreu i Shoqatës së Punonjësve të Policisë së Shtetit. “Problemi më i madh është me gradën komisar, por kemi pasur ankesa edhe nga kryekomisarë me të njëjtat shqetësime”, pohon ai. Fishta shprehet për Faktoje.al se për këtë shqetësim të ngritur nga shumë oficerë policie ka informuar edhe kreun e Ministrisë së Brendshme Ervin Hoxha. “Pas informimit presim një reagim nga ministri pasi kjo situatë nuk mund të kalojë lehtë, pasi në mënyrë të drejtëpërdrejtë zhbën edhe konceptin e konkurrimit”-thotë Fishta. Megjithatë, emërime janë bërë edhe nga lista prej 86 kandidatëve që ishin në listë pritje, që kishin fituar gradën komisar, por edhe aty nuk është ndjekur kriteri i pikëzimit, për të kaluar nga vendi 321 dhe me emërim zbritës sipas pikëve të fituara. “Kandidatet e renditur poshtë kuotave të shpallura të lira për gradën përkatëse, që janë vlerësuar me të paktën 70% të pikëve të vlerësimit të përgjithshëm, me urdhër të Drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, kanë qëndruar në listën e pritjes për fitimin e gradës, për periudhën 29.04.2024 – 28.04.2025. Referuar dispozitave ligjore në fuqi nëse brenda këtij afati nuk bëhej e mundur dhënia e gradës, punonjësi i nënshtrohet konkurrimit të radhës”, thotë për Faktoje.al Policia e Shtetit. Në këtë mënyrë, një pjese të madhe kandidatëve që ishin në listë pritjeje u është djegur fitimi i gradës, duke i detyruar që të rifuten në konkurrim. Fjalia “nëse brenda këtij afati nuk bëhej e mundur dhënia e gradës, punonjësi i nënshtrohet konkurrimit të radhës”, bien ndesh me pretendimet e ankuesve, pasi “mundësitë” për vende të lira pune që i korrespondonin gradës kanë qenë, por emërimet nuk janë kryer sipas Ligjit për Policinë e Shtetit dhe udhëzimeve përkatëse. Me tre oficerë policie që Faktoje.al komunikoi thanë se disa nga emërimet me gradën nënkomisar në pozicionet e komisarit, ku përfshihen edhe shefa krimesh shpesh nuk kanë pasur certifikatë sigurie, kanë qenë me masë disiplinore dhe nuk kanë konkurruar për gradë dhe gjithashtu nuk kanë vite pune, që të justifikojnë ligjërisht pozicionin që mbajnë.
Në gjyq për punë dhe gradë
Faktoje.al ka ndjekur problemin e emërimeve në polici prej disa kohësh dhe gjithashtu edhe proceset gjyqësore. Në një rast ku ka “padi kolektive”, gjykata administrative (shënim: Faktoje.al e disponon edhe padinë, por ruan konfidencialitetin e efektivëve), i ka kërkuar disa herë juristit që mbron palën e paditur “Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë së Shtetit” që të vendosë në dispozicion të gjykatës emërimet përkatëse (të drejtorive vendore) përgjatë harkut kohor 29.04.2024-28.04.2025 për pozicionin e punës komisar dhe gradën përkatëse të të emëruarve. Pavarësisht kërkesave të vazhdueshme, as gjykatës nuk i është vënë në dispozicion këto emërime. “Gjatë procesit dukshëm konstatojmë shkelje në emërime, por presim vendimin përfundimtar”, thotë një nga komisarët de facto, por nënkomisar de jure për shkak të mosemërimit sipas meritokracisë. Megjithatë, Policia e Shtetit në një reagim për Faktoje.al, pavarësisht se nuk iu përgjigj pyetjes thelbësore nëse janë emëruar nënkomisarë në pozicione pune që i përket gradës komisar dhe a është zbatuar emërimi sipas pikëzimit në listën e pritjes thanë se: “dhënia e gradës punonjësve të Policisë, në listë pritje, nuk lidhet drejtpërdrejtë me renditjen. Ky proces ka synuar të sigurojë një përputhje të drejtë dhe të balancuar midis kërkesave të institucionit dhe zhvillimit profesional të punonjësve, duke ruajtur gjithmonë transparencën dhe objektivitetin në vlerësim”. Pavarësisht këtij qëndrimi, Faktoje.al ka mësuar se të 86 oficerët me gradën komisar që kaluan në listë pritje për emërim pasi dolën fitues kanë ndjekur të gjithë trajnimet e nevojshme post konkurrim për të cilët janë vlerësuar për profesionalizëm.
Gradë e “zhgraduar”
Emërimet pa meritë në Policinë e Shtetit duket se janë një fenomen i hershëm, që herë pas here kthehet në çështje serioze, duke anashkaluar aspektin profesional dhe vendosur atë klientelist, miqësor apo deri në akuza për “korruptim në emërime”. Një fakt të tillë e pranon edhe kreu i Shoqatës së Punonjësve të Policisë së Shtetit Sadedin Fishta. Pikërisht për të shmangur “emërimet me taraf miqësor apo politik”, Gjykata e Lartë në një vendim unifikues në gusht të vitit 2021 mori vendimin që gradat nga nënkomisar deri në nivel drejtues i parë duhet t’i nënshtrohen procedurës së vlerësimit konkurrues. “Procesi i fitimit të gradave policore nga niveli “nënkomisar” deri në nivelin “Drejtues i Parë”, duhet t’i nënshtrohet domosdoshmërisht procedurës së vlerësimit konkurrues, sipas parashikimeve të neneve 50-60 të ligjit nr. 108/2014 “Për Policinë e Shtetit”. Plotësimi i kritereve formale për fitimin e gradës, si vjetërsia në gradën pararendëse dhe/ose ushtrimi efektiv i funksionit në përputhje me gradën e pretenduar, nuk mund të sjellin fitimin gjyqësisht të gradës policore, pa iu nënshtruar më parë punonjësit e Policisë së Shtetit një procesi vlerësimi konkurrues nga komisioni i gradimit”, thuhet në vendimin e Gjykatës së Lartë. Kjo çështje u mor në shqyrtim pikërisht për t’i prerë rrugë emërimeve klienteliste në Policinë e Shtetit, duke e detyruar këtë të fundit që emërimet të bëheshin mbi bazën e gradës dhe meritokracisë pas konkurrimit. Rasti i komisarëve tashmë është në duart e Gjykatës Administrative, por çështja e shkeljeve ligjore mund të kalojë edhe në denoncime për ndjekje të mundshme penale për krerët e Policisë së Shtetit për çështjen e emërimeve pa kriter në radhët e policisë.
Login
