NĂ« ditĂ«n e saj tĂ« 54-tĂ«r, protesta u zhvendos para Kuvendit tĂ« ShqipĂ«risĂ«, ndĂ«rsa brenda godinĂ«s zhvillohej seanca plenare e planifikuar si e fundit pĂ«r kĂ«tĂ« sesion parlamentar. Â
Por me njĂ« vendim tĂ« KonferencĂ«s sĂ« KrytarĂ«ve, 30 korriku u shtua nĂ« kalendarin e punimeve si seanca pĂ«rmbyllĂ«se e kĂ«tij sesioni.Â
Jashtë salle, tubimi shoqërohej me tensione dhe përplasje mes protestuesve dhe Policisë së Shtetit. Protestuesit hodhën në drejtim të efektivëve vezë, domate, patate, shishe plastike me ujë dhe sende të tjera, ndërsa në disa momente tentuan të largonin gardhet metalike dhe të çanin kordonin e sigurisë.
Policia reagoi duke përdorur ujë me presion, spraj djegës me piper, gaz lotsjellës apo dhe lëndë të tjera irrituese për të larguar turmën nga perimetri i sigurisë. Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, deklaroi në Kuvend se policia kishte përdorur dy produkte irrituese profesionale, të përdorura edhe në SHBA dhe BE.
Kuvendi
Tensionet nuk munguan as brenda nĂ« sallĂ«. NĂ« Kuvend, njĂ« nga çështjet kryesore ishte reforma territoriale. Me 82 vota kundĂ«r dhe 27 pro, mazhoranca rrĂ«zoi kĂ«rkesĂ«n e PartisĂ« Demokratike pĂ«r zgjatjen me 3 muaj tĂ« mandatit tĂ« komisionit tĂ« posaçëm. NĂ« seancĂ« nuk u miratua njĂ« hartĂ« e re territoriale dhe as ndryshimi i numrit tĂ« bashkive; ishte parashikuar vetĂ«m paraqitja e gjetjeve tĂ« palĂ«ve.Â
Prezantimi i raportit tĂ« mazhorancĂ«s nga Arbjan Mazniku u pengua nga bllokimi i foltores prej deputetĂ«ve tĂ« opozitĂ«s, ndĂ«rsa Kuvendi ndĂ«rpreu diskutimet dhe kaloi drejtpĂ«rdrejt te votimet e rendit tĂ« ditĂ«s.Â
Kuvendi miratoi gjithashtu aktin normativ pĂ«r ndryshimin e buxhetit tĂ« shtetit, qĂ« pĂ«rfshinte bonusin prej 5 mijĂ« lekĂ«sh pĂ«r pensionistĂ«t, si dhe fondin prej rreth 4.2 milionĂ« eurosh pĂ«r organizimin e koncertit tĂ« Kanye West.Â
Me votat e mazhorancës u miratuan edhe rezolutat për veprimtarinë e institucioneve të drejtësisë dhe institucioneve të pavarura, mes tyre SPAK, Prokuroria e Përgjithshme, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe Avokati i Popullit.
Masat e sigurisë
Që para fillimit të protestës, zona rreth Kuvendit ishte rrethuar me gardhe metalike dhe forca të shtuara policore. Perimetri i sigurisë ishte më i gjerë se në protestat e mëparshme dhe shtrihej nga Rruga e Elbasanit, përgjatë pedonales pranë Kuvendit, deri në zonën e Ministrisë së Brendshme.
Masat e zgjeruara shmangĂ«n kontaktin e drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« protestuesve me shumicĂ«n e deputetĂ«ve, tĂ« cilĂ«t hynĂ« nĂ« Parlament kryesisht nga hyrjet anĂ«sore. Protestuesit i pritĂ«n me thirrjet âNuk na pĂ«rfaqĂ«soniâ, âParlament i krimitâ, âPolici e krimitâ, âDeputetĂ« frikacakĂ«â, âPoshtĂ« qeveriaâ, âArrestoni RamĂ«nâ, âJu erdhi fundiâ dhe âShqipĂ«ria kĂ«rkon revolucionâ.
Momentet e para të tensionit u regjistruan kur disa protestues hoqën një pjesë të gardhit metalik dhe tentuan të kalonin kordonin e policisë. Në drejtim të efektivëve u hodhën vezë, domate, patate, shishe plastike, etj, pavarësisht thirrjeve të disa pjesëmarrësve për të shmangur sulmet ndaj policisë.
Policia përdori ujë me presion, spraj me piper, gaz lotsjellës dhe lëndë irrituese për të shpërndarë protestuesit, ndërsa pamjet e publikuara treguan persona që kërkonin ndihmë për irritim të syve, vështirësi në frymëmarrje dhe shqetësime në lëkurë.
Krahas episodeve të tensionit, pati edhe përpjekje për të ulur konfliktin. Në një moment, protestuesit u dhanë lule punonjësve të policisë, ndërsa pjesëmarrës të tjerë kërkuan që përballja të mos drejtohej ndaj efektivëve.
Bilanci i të lënduarve
Ministria e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« raportoi se nĂ« QendrĂ«n Spitalore Universitare âNĂ«nĂ« Terezaâ dhe nĂ« Spitalin Universitar tĂ« TraumĂ«s u paraqitĂ«n gjithsej 17 persona: 11 protestues dhe 6 efektivĂ« policie.
Në QSUT u paraqitën 10 protestues. 3 prej tyre morën ndihmën e nevojshme dhe u larguan nga spitali sipas këshillës së mjekëve. 4 po trajtohen në Urgjencën e QSUT-së, ndërsa 3 të tjerë në shërbimin e Toksikologjisë.
Në Spitalin Universitar të Traumës po marrin shërbim mjekësor 6 efektivë policie dhe 1 protestues. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, të 17 personat janë jashtë rrezikut për jetën.
Dy vjet pasi KLSH zbuloi probleme serioze nĂ« menaxhimin e mbetjeve nĂ« DurrĂ«s, VlorĂ«, ShkodĂ«r dhe Korçë, raporti i auditimit rikthehet nĂ« vĂ«mendjen e Kuvendit. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, katĂ«r bashkitĂ« e audituara do tĂ« thirren nĂ« seanca dĂ«gjimore pĂ«r tĂ« raportuar mbi zbatimin e rekomandimeve.Â
Esmeralda TopiÂ
Nga alarmi pĂ«r rrezikun ndaj shĂ«ndetit publik te mbikĂ«qyrja parlamentare. Dy vjet pasi Kontrolli i LartĂ« i Shtetit konstatoi dĂ«shtime serioze nĂ« menaxhimin e mbetjeve urbane nĂ« DurrĂ«s, VlorĂ«, ShkodĂ«r dhe Korçë, raporti i auditimit Ă«shtĂ« pĂ«rzgjedhur si njĂ« nga dokumentet qĂ« do tâi nĂ«nshtrohet shqyrtimit tĂ« posaçëm nga Kuvendi. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, katĂ«r bashkitĂ« e audituara pritet tĂ« thirren nĂ« seanca dĂ«gjimore pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« llogari mbi zbatimin e rekomandimeve tĂ« auditimit.
Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik zhvilloi një tryezë pune me pjesëmarrjen e Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), në kuadër të një procesi që synon forcimin e mbikëqyrjes parlamentare përmes shqyrtimit më efektiv të raporteve të auditimit.
Në fokus të diskutimeve ishin dy raporte të auditimit të performancës: ai për menaxhimin e mbetjeve urbane dhe raporti mbi procesin e birësimit të fëmijëve. Gjatë sesionit u vendos që raporti për mbetjet të pasohet nga seanca dëgjimore me katër bashkitë e audituara (Durrësin, Vlorën, Shkodrën dhe Korçën) me qëllim vlerësimin e masave të marra për zbatimin e rekomandimeve të KLSH-së.
Nga raport teknik në instrument llogaridhënieje
Raporti i auditimit pĂ«r menaxhimin e mbetjeve urbane pritet tĂ« kalojĂ« nga njĂ« dokument teknik nĂ« njĂ« instrument tĂ« mbikĂ«qyrjes parlamentare. NĂ« kuadĂ«r tĂ« njĂ« programi tĂ« ri tĂ« mbĂ«shtetur nga NDI, me financim tĂ« SECO-s (Sekretariati Zviceran pĂ«r ĂĂ«shtjet Ekonomike) dhe nĂ« partneritet me SIGMA, synohet forcimi i rolit tĂ« Kuvendit nĂ« shqyrtimin e raporteve tĂ« KLSH-sĂ« dhe ndjekjen e zbatimit tĂ« rekomandimeve tĂ« tyre.
Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik nuk synon vetëm të shqyrtojë raportet e auditimit të dorëzuara nga KLSH, por përmes këtij procesi të kontribuojë në përmirësimin e qeverisjes, rritjen e llogaridhënies dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike përmes një kontrolli më efektiv parlamentar.
Në këtë kuadër, janë përzgjedhur gjithsej gjashtë raporte të auditimit të performancës, ndërsa dy prej tyre janë trajtuar tashmë përmes seancave dëgjimore përkatëse. Në sesionin e punës të zhvilluar më 22 korrik 2026, në fokus ishin dy raporte të tjera: ai për procesin e birësimit të fëmijëve dhe raporti për menaxhimin e mbetjeve urbane.
Ky i fundit është vlerësuar si një raport me prioritet të lartë, pasi plotëson kriteret e vendosura nga Nënkomisioni për përzgjedhjen e auditimeve që kërkojnë një shqyrtim më të thelluar. Ai trajton një fushë strategjikisht të rëndësishme të administrimit publik, evidenton risqe të konsiderueshme financiare, prek një numër të madh qytetarësh dhe përmban rekomandime konkrete për përmirësimin e ofrimit të shërbimit publik.
Gjatë sesionit u diskutua nevoja që raportet e auditimit të shërbejnë si bazë për dialog ndërmjet institucioneve dhe jo vetëm si dokumente që evidentojnë problematika. Pjesëmarrësit theksuan rëndësinë e krijimit të një kulture të re bashkëpunimi ndërmjet Kuvendit, KLSH-së dhe institucioneve të audituara, ku rekomandimet të ndiqen me hapa konkretë dhe me përgjegjësi të përcaktuara.
ĂfarĂ« zbuloi auditimi pĂ«r mbetjet?
Raporti i KLSH-së, publikuar në korrik 2024, analizoi mënyrën se si Durrësi, Vlora, Shkodra dhe Korça menaxhojnë mbetjet urbane.
Sipas KLSH-së pavarësisht rritjes së kostove dhe investimeve të konsiderueshme në sektorin e mbetjeve, bashkitë nuk kishin arritur të përmirësonin ndjeshëm menaxhimin e tyre.
Në Durrës, auditimi konstatoi se bashkia nuk arrinte të siguronte qëndrueshmërinë financiare të shërbimit. Të ardhurat nga tarifa e pastrimit nuk mbulonin shpenzimet, ndërsa edhe në rast të arkëtimit të plotë të tarifës, kostot do të mbeteshin më të larta se të ardhurat.
Sipas KLSH-së, shkaku kryesor ishte rritja e kostove pas depozitimit të mbetjeve në landfillin e Sharrës. Si pasojë, rreth 30 për qind e buxhetit të Bashkisë së Durrësit përdorej për menaxhimin e mbetjeve, ndërkohë që standardet e Kombeve të Bashkuara e konsiderojnë të pranueshme një peshë financiare nga 3 deri në 15 për qind.
Edhe më shqetësuese vlerësohej situata në Vlorë.
Auditimi evidentoi se mbetjet depozitoheshin nĂ« njĂ« fushĂ« qĂ« nuk respektonte kriteret mjedisore dhe se ato digjeshin nĂ« mjedis tĂ« hapur, duke çliruar dioksina dhe furane â substanca tĂ« lidhura me rreziqe serioze pĂ«r shĂ«ndetin, pĂ«rfshirĂ« forma tĂ« ndryshme kanceri, dĂ«mtime tĂ« mĂ«lçisĂ«, sistemit imunitar, sistemit endokrin dhe funksioneve riprodhuese.
Raporti vlerësoi gjithashtu se kjo situatë kishte pasoja ekonomike, duke ndikuar në zhvlerësimin e pronave pranë zonës së depozitimit të mbetjeve.
Përtej rasteve konkrete, KLSH konstatoi se asnjë nga katër bashkitë nuk kishte zbatuar plotësisht detyrimet ligjore për planet vendore të menaxhimit të mbetjeve. Auditimi evidentoi mungesën e Vlerësimit Strategjik Mjedisor, mosraportimin periodik në këshillat e qarqeve dhe mosrealizimin e objektivave për grumbullimin e diferencuar dhe riciklimin e mbetjeve.
Një imazh që duket se tregon ambasadorin e Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, kapur për dore me deputeten socialiste Iris Luarasi po qarkullon së fundmi në mediat dhe rrjetet sociale shqipfolëse.
Megjithatë, imazhi i mësipërm nuk është i vërtetë. Ai është gjeneruar me programe kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).
Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar i verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.
SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tâi mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.
Imazhi i mësipërm është gjeneruar nga një foto reale e postuar nga Luarasi në rrjetet e saj sociale.
Luarasi ka reaguar ndaj imazhit tĂ« gjeneruar nĂ« rrjetet e saj sociale duke e quajtur atĂ« ârastin studimor mĂ« perfektâ tĂ« dezinformimit.
Pretendimi: Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit, nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Kjo rritje vjen si pasojë e administrimit të 17 miliardë vaksinave mRNA në popullsi
Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se Organizata Botërore e Shëndetit (OBSh) ka njoftuar se nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Postimi që i atribuohet ish-shefit të Shërbimit të Kardiokirurgjisë, Edvin Prifti, nënkupton se kjo rritje e pazakontë është pasojë e injektimit të 17 miliardë vaksinave mRNA.
Lajmi i mësipërm duket se është keqkuptim i një raporti mbi gjendjen globale të kancerit të botuar në korrik 2026 nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), një agjenci e specializuar e OBSH.
Sipas raportit, 20.6 milionĂ« njerĂ«z morĂ«n njĂ« diagnozĂ« kanceri nĂ« mbarĂ« botĂ«n nĂ« vitin 2024. âNumri i diagnozave tĂ« reja tĂ« kancerit parashikohet tĂ« arrijĂ« nĂ« 35 milionĂ« nĂ« vit deri nĂ« vitin 2050,â shkruhet nĂ« pĂ«rmbledhjen e raportit (faqja xiv).
Paragrafi i parë i përmbledhjes së raportit parashikon 35 milionë diagnoza të reja në vit deri në vitin 2050
Pra, ndryshe nga çâpretendohet nĂ« postimin e mĂ«sipĂ«rm, raporti i OBSh nuk parashikon 35 milionĂ« vdekje nga kanceri nĂ« vit sot, por 35 milionĂ« diagnoza tĂ« reja kanceri nĂ« vit pas 25 vitesh.
Numri i diagnozave të kancerit dhe numri i vdekjeve nga kanceri, qartësisht, janë dy gjëra të ndryshme. Sipas raportit të OBSh, rreth 9.7 milionë vdekje në nivel global u vlerësuan si pasojë e kancerit në vitin 2024.
Nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« se kjo rritje pritet tĂ« ndodhĂ« âvetĂ«m nĂ« vendet e zhvilluara pra aty ku u aplikuan vaksinat anti-Covid19.â Siç tregohet nĂ« grafikun e mĂ«poshtĂ«m, rritja e numrit tĂ« rasteve me kancer nga 2024 nĂ« 2050, parashikohet tĂ« jetĂ« mĂ« e madhe nĂ« rajonin afrikan, njĂ« rritje me 125%. Rajonet e Amerikave dhe europiane pritet tĂ« kenĂ« njĂ« rritje me 64.3% dhe 27.4%, pĂ«rkatĂ«sisht.
NdĂ«rsa raporti shpjegon gjerĂ«sisht se si kjo rritje e parashikuar Ă«shtĂ« pjesĂ«risht pasojĂ« e plakjes sĂ« popullsisĂ«, postimi âe hedh poshtĂ«â kĂ«tĂ« shpjegim duke kujtuar se popullsia e plakur Ă«shtĂ« pakĂ«suar pas goditjes sĂ« rĂ«ndĂ« qĂ« i dha pandemia e Covid-19 kĂ«saj grupmoshe.
Ky argument do të qëndronte nëse do të kishim 35 milionë raste sot në krahasim me 9 milionë në 2019-2022. Megjithatë, siç shpjeguam, shifra 35 milonë raste parashikohet të arrihet deri në vitin 2050, pas 25 vitesh, kur një pjesë e mirë e popullsisë së sotme do të përfshihet tek popullsia e plakur, e rrezikuar veçanërisht nga kanceri.
Gjithë narrativa konspiracioniste e postimit bazohet në një gabim në leximin e raportit të OBSh.
Sipas koordinatorit tĂ« Konsorciumit tĂ« Covid-19 dhe Kancerit, njĂ« regjistĂ«r pĂ«rkushtuar mbledhjes sĂ« tĂ« dhĂ«nave mbi personat me kancer dhe Covid-19, âqĂ« nga fillimi i vaksinimit, nuk ka prova qĂ« vaksinat anti-Covid shkaktojnĂ« kancerin, shkaktojnĂ« rishfaqje tĂ« kancerit, apo shkaktojnĂ« pĂ«rkeqĂ«simin e sĂ«mundjes.â
I njejti pohim u përsërit edhe nga një zëdhënës nga Projekti i Njohurisë së Vaksinave në Universitetin e Oksfordit, i cili tha për Reuters se nuk është gjetur një lidhje shkak-pasojë mes vaksinimit dhe kancerit.
Studimet shkencore ose nuk kanë gjetur një lidhje mes vaksinimit në përgjithësi dhe rrezikut të limfomës, ose kanë vërejtur një ulje të këtij rreziku pas vaksinimit.
Një sërë studimesh kanë treguar se vaksinat anti-Covid gjenerojnë qeliza të bardha gjaku, të cilat janë kyç në ngritjen e imunitetit të trupit, specifike për Covid-19. Këto qeliza, të quajtura limfocite-T, ndihmojnë në organizimin e reagimit të sistemit imunitar dhe vrasin qelizat e infektuara me Covid-19. Limfocitet-T luajnë rol të rëndësishëm në mbrojtjen e trupit kundër viruseve dhe baktereve si dhe kundër sëmundjeve si kanceri.
Në fillim të korrikut 2026, në mediadhe rrjetesociale, përfshi ato shqipfolëse, qarkulloi lajmi se hetuesit e Byrosë Kombëtare ukrainase Kundër Korrupsionit (NABU) kanë shqyrtuar depozita me vlerë rreth 11 milionë dollarë, të lidhura me prindërit e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, të cilat dyshohet se janë depozituar gjatë vitit 2025.
Postimet nuk përmendin mediat ukrainase që pretendohet se raportuan të parat për kërkimin e prindërve të presidentit ukrainas. Njësoj, nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë tjetër për të mbështetur këtë pretendim.
Megjithatë, nuk ka asnjë raportim mbi kontrollet ose ndalimin e Oleksandr dhe Rimma Zelensky në faqen zyrtare të internetit të Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit së Ukrainës (NABU), si dhe në faqet e agjencisë në rrjetet sociale X, Facebook dhe Telegram.
Më tej, NABU konfirmoi për kolegët e Gvara Media dhe AFP se informacioni në lidhje me kërkimet e supozuara të prindërve të Zelensky nuk ishte i vërtetë.
PrindĂ«rit e Zelensky, Oleksandr Semenovych (i lindur nĂ« vitin 1947) dhe Rymma Volodymyrivna (e lindur nĂ« vitin 1950), janĂ« tĂ« dy me origjinĂ« nga Kryvyi Rig dhe, sipas Volodymyr Zelensky, ende banojnĂ« atje. Nuk Ă«shtĂ« regjistruar publikisht asnjĂ« procedurĂ« korrupsioni kundĂ«r prindĂ«rve tĂ« presidentit.Â
Debati i vetĂ«m qĂ« pĂ«rfshin publikisht familjen e presidentit ukrainas Ă«shtĂ« ai nĂ« vitin 2020, kur Ministria e Arsimit i paraqiti qeverisĂ« njĂ« projekt-dekret pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« Oleksandr Zelensky njĂ« pension special âpĂ«r merita tĂ« shquara nĂ« fushĂ«n e arsimit tĂ« lartĂ«.â Pas protestave publike, iniciativa u tĂ«rhoq dhe vetĂ« babai i presidentit deklaroi se nuk kishte nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ«. NĂ« shtator 2023, Kabineti mĂ« nĂ« fund i dha Oleksandr Zelensky njĂ« pension special, sĂ« bashku me mĂ« shumĂ« se 118 shkencĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ«, kĂ«tĂ« herĂ« pĂ«rmes njĂ« procedure qeveritare, nĂ« vend tĂ« njĂ« procedure presidenciale. Nuk ka informacion publik nĂ« lidhje me ndonjĂ« pasuri ose pasuri tĂ« konsiderueshme qĂ« u pĂ«rket prindĂ«rve tĂ« presidentit.
Pretendimi: Lamtumirë Lekut, Euro vjen në Shqipëri si monedhë zyrtare
Verdikti: Mungon konteksti
Esmeralda TopiÂ
Publikimi i projektligjit tĂ« ri âPĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â, nĂ« tĂ« cilin parashikohet zyrtarizimi i Euro si njĂ« monedhĂ« zyrtare, ka shĂ«rbyer qĂ« disaportaleinformative tâi japin âlamtumirĂ«n e parakoshme Lekutâ.
Titujt krijojnĂ« pĂ«rshtypjen se ShqipĂ«ria ka nisur tashmĂ« kĂ«tĂ« proces tĂ« ndryshimit tĂ« monedhĂ«s edhe pse njĂ« kapĂ«rcim i tillĂ« do tĂ« dojĂ« shumĂ« vite pas anĂ«tarĂ«simit tĂ« plotĂ« tĂ« vendit nĂ« Bashkimin Europian si dhe nuk ndodh automatikisht pa plotĂ«suar mĂ« parĂ« disa kritere ekonomike.Â
Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë përfshin një kapitull të posaçëm për anëtarësimin e vendit në Unionin Monetar Evropian. Në të parashikohet se, pas adoptimit të Euros, Banka e Shqipërisë do të zbatojë politikën monetare sipas rregullave të Bashkimit Evropian dhe Euro do të bëhet monedha zyrtare e vendit.
KĂ«to dispozita u interpretuan nĂ« rrjete sociale si sinjal se ShqipĂ«ria po kalon sĂ« shpejti nĂ« Euro. Por projektligji thekson gjithashtu se ato nuk hyjnĂ« nĂ« fuqi me miratimin e ligjit.Â
NĂ« nenin 116 pĂ«rcaktohet se: âKreu XV i kĂ«tij ligji hyn nĂ« fuqi nĂ« datĂ«n e anĂ«tarĂ«simit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« Unionin Monetar Evropianâ
Pra, dispozitat që flasin për Euron nuk do të zbatohen menjëherë dhe as pas hyrjes në fuqi të ligjit. Ato do të aktivizohen vetëm pasi Shqipëria të jetë bërë pjesë e Unionit Monetar Evropian, një proces që vjen pas anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe përmbushjes së kritereve për hyrjen në Eurozonë.
Edhe Banka e ShqipĂ«risĂ« sqaron pĂ«r Faktoje se kĂ«to dispozita nuk nĂ«nkuptojnĂ« njĂ« kalim tĂ« menjĂ«hershĂ«m nĂ« Euro. Sipas institucionit, pĂ«rfshirja nĂ« projektligj e kapitujve qĂ« lidhen me anĂ«tarĂ«simin nĂ« Bashkimin Evropian dhe mĂ« pas nĂ« Unionin Monetar Evropian Ă«shtĂ« pjesĂ« e âprocesit tĂ« harmonizimit tĂ« legjislacionit shqiptar me acquis tĂ« Bashkimit Evropianâ dhe nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« vendim pĂ«r adoptimin e Euros.
âAnĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Evropian nuk nĂ«nkupton automatikisht adoptimin e Euros. Pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, njĂ« vend vazhdon tĂ« ketĂ« monedhĂ«n e tij kombĂ«tare dhe politikĂ«n e vet monetareâ, sqaron Banka e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.
Banka Qendrore sqaron se kalimi në monedhën evropiane është një proces më vete, që kërkon përmbushjen e kritereve ekonomike dhe ligjore, përfshirë kriteret e Maastricht-it, si dhe vlerësimin nga institucionet evropiane.
âDispozitat e pĂ«rfshira nĂ« projektligj kanĂ« njĂ« natyrĂ« pĂ«rgatitore dhe synojnĂ« harmonizimin e kuadrit ligjor me atĂ« tĂ« BE-sĂ«. Ato nuk pĂ«rcaktojnĂ« njĂ« afat apo njĂ« datĂ« pĂ«r adoptimin e Eurosâ,thuhet nĂ« sqarimin e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.
Për Faktoje, eksperti i ekonomisë Ardian Civici shpjegon se drafti është pjesë e procesit të harmonizimit të legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Evropian.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« projektligj i pritur prej njĂ« kohe relativisht tĂ« gjatĂ«, pasi ligji i fundit daton nĂ« vitin 1997. QĂ« prej asaj kohe kanĂ« ndryshuar shumĂ« gjĂ«ra dhe janĂ« shtuar kĂ«rkesa tĂ« reja. KĂ«tĂ« herĂ«, projektligji pasqyron edhe fazĂ«n shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ku ndodhet ShqipĂ«ria nĂ« procesin e integrimit nĂ« Bashkimin Evropianâ, thotĂ« Civici.
Sipas tij, kapitulli që lidhet me Bankën Qendrore dhe sistemin monetar është pjesë e negociatave me BE-në dhe nuk nënkupton se Euro do të zëvendësojë Lekun në një të ardhme të afërt.
âHapi i parĂ« mbetet anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« i ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian dhe pastaj vjen dhe zĂ«vendĂ«simi i Lekut me Euronâ, shprehet ai.
Eksperti shpjegon se vetĂ«m pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, ShqipĂ«ria mund tĂ« integrohet nĂ« Sistemin Evropian tĂ« Bankave Qendrore dhe tĂ« nisĂ« procedurat pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e EurozonĂ«s.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« proces relativisht i gjatĂ«. Nuk Ă«shtĂ« diçka qĂ« mund tĂ« ndodhĂ« nesĂ«r. Fillimisht, ShqipĂ«ria duhet tĂ« bĂ«het anĂ«tare me tĂ« drejta tĂ« plota e Bashkimit Evropian. Kjo fazĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme, pasi kĂ«rkon pĂ«rshtatjen e legjislacionit dhe tĂ« sistemit bankar me standardet evropiane.â
Sipas Civicit, edhe në skenarin më optimist, zëvendësimi i Lekut me Euron kërkon të paktën shtatë vite, ndërsa në vende të tjera të Bashkimit Evropian ky proces ka zgjatur edhe 10 deri në 12 vjet.
Vlen tĂ« pĂ«rmendet se vende si Suedia, Hungaria, Polonia, Ăekia, Rumania apo Bullgaria, vijojnĂ« tĂ« pĂ«rdorin monedhĂ«n e tyre kombĂ«tare edhe pas njĂ« apo dy dekadash anĂ«tarĂ«simi nĂ« BE.
âSheshi Ă«shtĂ« thjesht njĂ« studio televizive e algoritmit. ĂshtĂ« vendi ku filmohet materiali pĂ«r ta ushqyer algoritmin dhe pĂ«r ta justifikuar atĂ«â, deklaroi kryeministri Edi Rama mĂ« 20 qershor, gjatĂ« mbledhjes sĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste.
Rama argumentoi se algoritmi shpërblen konfliktin, indinjatën dhe frikësimin, ndërsa për protestën u shpreh:
âNjĂ« protestĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« protestĂ«, Ă«shtĂ« skenĂ«, Ă«shtĂ« treg, njĂ« treg emocionesh, klikimesh, njĂ« treg morali, madje edhe njĂ« treg karrierashâ
Më 11 korrik, gjatë një bashkëbisedimi me të rinjtë në Jalë, kryeministri e i dha nuanca këtij qëndrimi.
âNuk kam thĂ«nĂ« se algoritmi ishte arsyeja e protestĂ«sâ, tha Rama. Ai pranoi se protesta kishte arsye qĂ« lidheshin me jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« qytetarĂ«ve, por argumentoi se algoritmi amplifikonte zhurmĂ«n, pakĂ«naqĂ«sinĂ«, videot e manipuluara dhe lajmet e rreme, tĂ« cilat, sipas tij, âi hedhin benzinĂ« njĂ« zjarri qĂ« nuk Ă«shtĂ« ndezur nga algoritmi, por nga njerĂ«zitâ
Rama shtoi se algoritmi nuk ishte organizatori i protestĂ«s dhe se duhej dalluar âku mbaron motivi i sinqertĂ«â i protestuesve dhe ku fillon manipulimi nga aktorĂ« tĂ« tjerĂ«.
Më 19 korrik, protestuesit u mblodhën në Tiranë për të 50-tën ditë radhazi për të kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Rama. Protesta e përnatshme në kryeqytet e nisur si reagim ndaj dhunës dhe për mbrojtjen e Zvërnecit, vazhdon nga 31 maji 2026 pa ndërprerje.
Ăfare po ndodh?Â
Për të kuptuar se çfarë ndodh përtej përmbajtjes që qarkullon në rrjetet sociale, Faktoje intervistoi tetë persona të angazhuar në forma të ndryshme në protestë.
Dëshmitë e tyre nuk përfaqësojnë të gjithë protestën dhe nuk pretendojnë të përmbledhin qëndrimet e çdo pjesëmarrësi. Ato janë disa zëra mes shumë zërave, grupimeve dhe rrymave që bashkëjetojnë në shesh. Megjithatë, ndihmojnë për të kuptuar origjinën e pakënaqësisë, mënyrën e organizimit, rolin e platformave digjitale dhe debatet për vazhdimin e protestës.
Zvërneci
PĂ«r ekspertin e mjedisit Olsi Nika, ngjarja nĂ« ZvĂ«rnec ishte âpika qĂ« derdhi gotĂ«nâ, por jo domosdoshmĂ«risht e vetmja ngjarje, qĂ« mund tĂ« ndizte njĂ« reagim tĂ« tillĂ«.
Sipas tij, shkëndija mund të kishte ardhur edhe nga tërheqja zvarrë e një gruaje në Rrjoll, nga protesta e prodhuesve të midhjeve në Butrint apo nga një problematikë si trajtimi i pacientëve me kancer, etj.
âGota duhet tĂ« mbushet, pastaj tĂ« derdhet. Kjo ishte pika qĂ« derdhi gotĂ«nâ, thotĂ« Nika.
Ai e konsideron domethënës faktin që shkëndija këtë herë ishte mjedisore, pasi ndërhyrjet në territor dhe zonat e mbrojtura kishin prodhuar prej kohësh pakënaqësi, por nuk kishin sjellë më parë një reagim kaq të gjerë.
PĂ«r NikĂ«n, ZvĂ«rneci nuk duhet parĂ« vetĂ«m si vendi ku ndodhi episodi qĂ« nxiti protestĂ«n. Ai e pĂ«rshkruan atĂ« si ânjĂ« nga tablotĂ« mĂ« pĂ«rfaqĂ«sueseâ tĂ« problemeve tĂ« krijuara gjatĂ« tranzicionit.
NĂ« leximin e tij, ânĂ« ZvĂ«rnec u ndĂ«rthurĂ«n konfliktet e pazgjidhura tĂ« pronĂ«sisĂ«, epĂ«rsia e interesave private, roli i sigurisĂ« private dhe mungesa e njĂ« reagimi tĂ« menjĂ«hershĂ«m institucionalâ. Ai e sheh gardhin dhe dhunĂ«n ndaj protestuesit si âsimbole tĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nieje ku qytetari pĂ«rballet jo me institucionet, por me interesin privat qĂ« vepron nĂ« territorâ.
Nika kritikon gjithashtu mënyrën se si një pjesë e mediave e pasqyroi ngjarjen dhe protestën. Sipas tij, fillimisht incidenti në Zvërnec nuk mori vëmendjen që meritonte, ndërsa më pas transmetimet u përqendruan kryesisht te mikrofoni dhe folësit para Kryeministrisë, duke lënë jashtë zëra të tjerë të sheshit.
âZvĂ«rneci Ă«shtĂ« njĂ« pasqyrĂ« qĂ« tregoi se si bĂ«hen gjĂ«rat nĂ« ShqipĂ«riâ, thotĂ« ai.
Sipas NikĂ«s, protesta e kapĂ«rceu shpejt kauzĂ«n fillestare mjedisore.Â
Drejtuesi
TĂ« intervistuarit pĂ«rgjithĂ«sisht bien dakord se protesta nuk drejtohet nga njĂ« dorĂ« e vetme.Â
âA ka njĂ« organizator qendror? Jo. A ka grupe qĂ« koordinohen pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« kontribut? Po, dhe janĂ« disaâ, thotĂ« Migen Qiraxhiu, aktivist dhe bashkĂ«themelues i QĂ«ndresĂ«s Qytetare.
Sipas tij, njĂ« nga arsyet pse protesta ka ruajtur pjesĂ«marrjen Ă«shtĂ« bindja e qytetarĂ«ve se nuk po pĂ«rdoren pĂ«r tâi shĂ«rbyer njĂ« individi apo njĂ« force tĂ« vetme politike.
Brenda protestës, thotë Qiraxhiu, veprojnë të rinj që kujdesen për hapësirën e fëmijëve, studentë që krijojnë instalacione dhe pankarta, grupi i tupanëve dhe flamingove, personat që administrojnë qendrën e zërit dhe të rinjtë që kujdesen për marshimin pas përfundimit të pjesës formale para Kryeministrisë.
âProtesta ka shumĂ« zĂ«ra, shumĂ« grupe dhe shumĂ« forma kontributi, dhe pikĂ«risht kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga pikat e saj mĂ« tĂ« fortaâ, thotĂ« Qiraxhiu.
Natasha Paja, dizajnere dhe pjesë e grupit Trivet Art, e përshkruan organizimin përmes ndarjes konkrete të punëve.
âDikush merret me mbarĂ«vajtjen e mikrofonit, dikush me kĂ«ndin kreativ tĂ« fĂ«mijĂ«ve, dikush me ritmin e rezistencĂ«s, dikush me thirrjet. Ka persona qĂ« kontribuojnĂ« nĂ« komunikimin me diasporĂ«n dhe njĂ« grup qĂ« merret me marshimin e mbrĂ«mjesâ, thotĂ« ajo.
Sipas Pajës, organizimi është horizontal: njerëzit përfshihen aty ku kanë mundësi të kontribuojnë, pa pasur një drejtues me legjitimitetin për të marrë vendime në emër të të gjithë protestës.
Edhe Entela Ndrevataj, aktiviste feministe dhe pjesë e Kolektivit Feminist (bashkesi vullnetare dhe autonome), thotë se protesta nuk ka një strukturë klasike, por se pikërisht kjo ka krijuar hapësirë për grupime të ndryshme.
âSheshi Ă«shtĂ« hapĂ«sirĂ« e pĂ«rbashkĂ«t dhe si i tillĂ« nuk Ă«shtĂ« imponuar njĂ« grupim mbi njĂ« tjetĂ«râ, thotĂ« ajo.
PĂ«r Ndrevatajn, korrupsioni ândĂ«rthuret edhe me njĂ« mĂ«nyrĂ« autoritare e patriarkale tĂ« ushtrimit tĂ« pushtetit, ku vendimet merren nga lart dhe pasuria publike trajtohet si pronĂ« privateâ.
Flamingot
Sokol Ăunga, aktivist, historian dhe pĂ«rkthyes, merr pjesĂ« si individ dhe jo si pjesĂ« e njĂ« strukture organizative. Ai e pĂ«rshkruan protestĂ«n si tĂ« sinqertĂ« dhe tĂ« artikuluar jo vetĂ«m pĂ«rmes mikrofonit, por edhe pĂ«rmes pankartave dhe flamingos.
PĂ«r nivelin e koordinimit, Ăunga Ă«shtĂ« mĂ« skeptik.
âI vetmi koordinim qĂ« shoh unĂ« Ă«shtĂ« ora dhe vendi, si dhe âkush do tâi transportojĂ« flamingot?â, thotĂ« ai.
Sipas tij, turma ndryshon çdo ditĂ« nĂ« formĂ«, pĂ«rmasa dhe pĂ«rbĂ«rje dhe nuk vjen nĂ« shesh me dirigjim apo me njĂ« synim tĂ«rĂ«sisht tĂ« unifikuar. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Ăunga nuk mendon se protesta, si njĂ« trup i vetĂ«m, mund tĂ« hartojĂ« plane tĂ« hollĂ«sishme politike apo institucionale.
Ndryshe nga pjesëmarrësit që shohin vetëm koordinim të shpërndarë, Ilir Xhemalaj, aktivist dhe themelues i Sindikatës Kombëtare të Operatorëve Telefonikë, thotë se që prej ditës së parë ka ekzistuar një grup aktivistësh që kujdeset për mbarëvajtjen e pjesës formale të protestës.
Grupi përbëhet, sipas tij, nga aktivistë mjedisorë, sindikalistë, naftëtarë dhe persona nga fusha të tjera. Ata kujdesen për foninë, folësit dhe zhvillimin e tubimit para Kryeministrisë.
âFonia ka njĂ« pagesĂ« qĂ« ne tĂ« gjithĂ« si aktivistĂ« e kemi paguar nga xhepi ynĂ«â, thotĂ« Xhemalaj.
Ai shpjegon se, përveç disa intelektualëve të ftuar në fillim, folësit e tjerë presin radhën për të marrë mikrofonin.
âKriteri pĂ«r folĂ«sit Ă«shtĂ« thjesht tĂ« mbash radhĂ«n. Del njĂ«, futet njĂ« dhe secili flet pĂ«r mendimet dhe problematikat e tijâ, thotĂ« ai.
Përgjegjësia e grupit, sipas Xhemalajt, përfundon me mbylljen e fjalimeve. Marshimi që pason dhe aksione të tjera mund të organizohen nga persona të ndryshëm dhe nuk janë automatikisht vendime të të njëjtit grup.
Për Xhemalajn, rëndësia e platformave digjitale ka qenë e pamohueshme.
âJanĂ« pikĂ«risht rrjetet sociale qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« mundur mbarĂ«vajtjen, zhvillimin dhe masivitetin e kĂ«saj proteste. Gen Z ka arritur tâi shfrytĂ«zojĂ« shumĂ« mirĂ« rrjetet sociale pĂ«r tâi bĂ«rĂ« thirrje popullit qĂ« tĂ« dilte nĂ« sheshâ, thotĂ« ai.
AlgoritmiÂ
Migen Qiraxhiu e kthen argumentin e kryeministrit për algoritmin në drejtim të kundërt.
Sipas tij, Rama nuk kishte pasur problem me algoritmin kur komunikimi digjital e mbante vëmendjen të përqendruar te qeveria dhe figura e tij.
âProblemi lind kur algoritmi nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« anĂ«n e tij. Algoritmi nuk krijon vetĂ« ngjarje; ai ndjek interesin, reagimin dhe vĂ«mendjen qĂ« prodhon njĂ« ngjarje realeâ, thotĂ« Qiraxhiu.
PĂ«r tĂ«, protesta âi ka marrĂ« jo vetĂ«m sheshin dhe debatin publik, por edhe algoritminâ.
Arnen Sula sqaron se organizata që drejton nuk është pjesë e strukturës organizative të protestës dhe se ai merr pjesë si qytetar dhe aktivist.
âĂdo protestĂ« matet nga njerĂ«zit qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« tĂ«, jo nga algoritmetâ, thotĂ« Sula. âPlatformat digjitale mund tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« organizim dhe komunikim, por ato nuk mund tĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ« praninĂ« fizike tĂ« qytetarĂ«veâ
Sipas tij, kur qytetarët dalin në shesh për javë me radhë, kjo tregon se ekziston një shqetësim që nuk mund të reduktohet në një fenomen të rrjeteve sociale.
Olsi Nika e interpreton përqendrimin e Ramës te algoritmi si përpjekje për të shmangur përgjegjësinë për arsyet që kanë prodhuar protestën.
âTĂ« mohosh qĂ« ka njĂ« protestĂ« kur njerĂ«zit janĂ« nĂ« shesh, kur protesta bĂ«n xhiron e mediave dhe kur ka njĂ« fluks tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« shfaqjes sĂ« zemĂ«rimit edhe nĂ« rrjet, dhe ta quash kĂ«tĂ« thjesht algoritĂ«m, Ă«shtĂ« taktikĂ« e njĂ« strategjie tĂ« dĂ«shtuarâ, thotĂ« ai.
Mikrofoni
Pikërisht elementi që Xhemalaj e paraqet si punë organizative, fonia dhe radha e folësve, shihet me skepticizëm nga Olsi Nika.
âEdhe teknikisht, edhe fizikisht ka njĂ« protestĂ« tjetĂ«r aty ku mbaron tĂ« dĂ«gjuarit e mikrofonitâ, thotĂ« ai.
Sipas tij, përqendrimi i kamerave te podiumi i improvizuar krijon përshtypjen se folësit përfaqësojnë të gjithë sheshin, ndërsa lë jashtë pjesëmarrësit që ndodhen më larg dhe arsyet e tyre për të protestuar.
Nika sheh te mikrofoni edhe rrezikun e protagonizmit personal dhe të shfryrjes së kontrolluar të revoltës.
âUnĂ« mikrofonin e konsideroj si mjetin qĂ« vret protestĂ«n dhe vret revoltĂ«nâ, thotĂ« ai.
PĂ«r Xhemalajn, fonia Ă«shtĂ« njĂ« infrastrukturĂ« e nevojshme pĂ«r tâu dhĂ«nĂ« fjalĂ«n grupeve dhe qytetarĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m. PĂ«r NikĂ«n, pĂ«rqendrimi te mikrofoni mund tĂ« krijojĂ« njĂ« hierarki dukshmĂ«rie brenda njĂ« proteste qĂ« paraqitet si horizontale.
Politika
Në shesh ka edhe aktivistë dhe përfaqësues me përkatësi politike.
Emiljando Kita, aktivist i Lëvizjes Bashkë, thotë se mbështet kërkesat që janë artikuluar nga protestuesit, nga anulimi i ligjeve të kundërshtuara deri te dorëheqja e kryeministrit.
âKur populli del nĂ« rrugĂ«, koordinimi ndodh natyrshĂ«m, pasi qĂ«llimi Ă«shtĂ« i pĂ«rbashkĂ«tâ, thotĂ« ai.
Protesta ka mbledhur nĂ« shesh edhe pĂ«rfaqĂ«sues dhe aktivistĂ« tĂ« forcave tĂ« tjera politike, mes tyre Partia âMundĂ«siaâ, Partia LĂ«vizja ShqipĂ«ria BĂ«het dhe Partia Demokratike, kjo e fundit kryesisht pĂ«rmes tĂ« rinjve tĂ« saj.
Migen Qiraxhiu argumenton se një nga arsyet pse protesta nuk është identifikuar plotësisht me një forcë të vetme është se mesazhet e saj kanë qenë kritike ndaj dy figurave kryesore politike të tranzicionit, Edi Ramës dhe Sali Berishës.
âKuvendi KombĂ«tarâ
PĂ«rplasja mĂ« e qartĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e protestĂ«s lidhet me idenĂ« e krijimit tĂ« njĂ« âKuvendi KombĂ«tarâ ose asambleje qytetare.
Ilir Xhemalaj thotë se nisma nuk synon të flasë në emër të protestës dhe as të ngrejë institucione paralele. Ajo duhet të shërbejë si hapësirë ku qytetarët dhe intelektualët japin ide për vazhdimin e protestës. Xhemalaj sqaron se Kuvendi nuk është krijuar, janë zhvilluar vetëm pak takime të grupit të punës për formimin e tij.
âNe po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« maratonĂ«, po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« betejĂ« tĂ« gjatĂ« dhe normalisht na duhen idetĂ« e çdo personiâ, thotĂ« ai.
Të tjerë protestues e shohin nismën me rezerva.
Migen Qiraxhiu thotë se ishte përfshirë në një grup në ëhatsApp ku prezantohej ideja, por ishte larguar pasi kishte lexuar materialet. Ai e konsideron legjitime krijimin e nismave të reja, përfshirë organizata apo parti politike, por kundërshton çdo pretendim për të folur në emër të gjithë protestës pa mandat të qartë.
âĂdo nismĂ« ka tĂ« drejtĂ« tĂ« organizohet dhe tĂ« propozojĂ« ide, por duhet tĂ« jetĂ« e qartĂ« se pĂ«rfaqĂ«son vetĂ«m themeluesit dhe mbĂ«shtetĂ«sit e saj, jo automatikisht tĂ« gjithĂ« protestuesitâ, thotĂ« ai.
Edhe Arnen Sula mendon se një Kuvend Kombëtar mund të krijojë perceptimin se një grup po merr përsipër përfaqësimin e një sheshi që nuk ka strukturë të centralizuar.
Natasha Paja e quan nismĂ«n ânjĂ« metodĂ« tĂ« vjetĂ«r pĂ«r njĂ« koncept tĂ« vjetĂ«râ, ndĂ«rsa Entela Ndrevataj thotĂ« se, nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, sheshi duhet tĂ« mbetet hapĂ«sira kryesore dhe se njĂ« grup nuk duhet tâi mbivendoset shumicĂ«s.
PĂ«r Sokol ĂungĂ«n, informacioni i shpĂ«rndarĂ« pĂ«r nismĂ«n ishte i paqartĂ« dhe krijonte pĂ«rshtypjen e njĂ« procesi kaotik. Ai nuk beson se njĂ« kuvend i tillĂ« mund tĂ« pĂ«rballet me forcat politike ekzistuese dhe e sheh protestĂ«n masive e paqĂ«sore si mjetin kryesor.
Olsi Nika është më kritik. Ai i konsideron struktura të tilla paralele dhe argumenton se ndryshimet duhet të kalojnë përmes mekanizmave ekzistues: votës, parlamentit, drejtësisë dhe medias. Sipas tij, energjia e sheshit duhet të ushtrojë presion që këto mekanizma të funksionojnë dhe jo të zëvendësohen nga një strukturë që nuk ka mandat nga të gjithë protestuesit.
Foto ne nje nga ditet e protetes
Vazhdimi
Pas 51 ditëve protestë, të intervistuarit nuk paraqesin një strategji të vetme. Qëndrimet e tyre mund të ndahen mes vazhdimit të presionit në shesh, kalimit drejt veprimit institucional dhe nevojës për një organizim më të strukturuar.
Sokol Ăunga kĂ«rkon vazhdim tĂ« pĂ«rditshĂ«m tĂ« pranisĂ« nĂ« bulevard. Natasha Paja e sheh gjithashtu sheshin si pĂ«rparĂ«si, por thotĂ« se paralelisht duhet tĂ« punohet me aspektet ligjore, komunikimin me institucionet europiane dhe aksionet nĂ« zona tĂ« tjera tĂ« vendit.
Entela Ndrevataj mendon se është ende herët për krijimin e një lëvizjeje me kryesi dhe përfaqësi. Ajo propozon bashkëpunim më të ngushtë mes ekspertëve ligjorë, mediatikë dhe mjedisorë, duke ruajtur transparencën dhe karakterin horizontal të protestës.
Arnen Sula vendos theksin te qëndrueshmëria dhe lidhja e presionit publik me institucionet e drejtësisë.
âProtesta nuk mund ta zĂ«vendĂ«sojĂ« drejtĂ«sinĂ«, por mund ta mbĂ«shtesĂ« atĂ« duke kĂ«rkuar llogaridhĂ«nie dhe duke mos lejuar qĂ« çështjet tĂ« harrohenâ, thotĂ« ai, duke pĂ«rmendur SPAK-un dhe organet e tjera pĂ«rgjegjĂ«se.
âPlagĂ«t e 36 viteve tranzicion nuk mund tĂ« shĂ«rohen brenda 43 ditĂ«shâ, thotĂ« ai.
Për Qiraxhiun, një nga rezultatet më të rëndësishme të protestës mund të jetë ndryshimi i marrëdhënies mes qytetarit dhe pushtetit: nga qytetarë që u kërkojnë fotografi politikanëve, te qytetarë që i filmojnë dhe u kërkojnë llogari.
Ilir Xhemalaj kërkon një organizim më të gjerë, lidhje me rrethet dhe diasporën dhe përgatitje për vazhdimin gjatë verës.
âProtesta do tĂ« vazhdojĂ« pa ndalim deri nĂ« shtatorâ, deklaroi ai gjatĂ« intervistĂ«s, duke e pĂ«rshkruar verĂ«n si sfidĂ«n kryesore pĂ«r ruajtjen e pjesĂ«marrjes.
Emiljando Kita e sheh vazhdimin përmes ndërthurjes së presionit në shesh me aksione politike dhe denoncime ligjore.
Olsi Nika jep vlerësimin më kritik për fazën ku ka mbërritur lëvizja.
Sipas tij, protesta e di qartë se çfarë nuk do, qeverinë dhe mënyrën aktuale të ushtrimit të pushtetit, por ende nuk ka arritur të artikulojë me të njëjtën qartësi modelin politik dhe institucional që kërkon të ndërtojë.
âProtesta ka mbaruar dhe rroftĂ« protestaâ, thotĂ« Nika.
Ai kërkon një riorganizim të juristëve, ekonomistëve, gazetarëve, analistëve dhe ekspertëve, në mënyrë që energjia e protestës të kthehet në argument, presion institucional dhe veprim konkret.
Sipas tij, protesta mund tĂ« hyjĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« ku Ă«shtĂ« âmĂ« e pakĂ«t nĂ« numra, por shumĂ« e fortĂ« nĂ« argumentâ, proces qĂ« ai mendon se mund tĂ« marrĂ« formĂ« nĂ« shtator.
Rrjetet socialeÂ
Rrjetet sociale kanë pasur një rol të rëndësishëm në mobilizimin, zgjerimin dhe dukshmërinë e protestës. Këtë nuk e mohojnë as zërat e intervistuar. Por pas përmbajtjes online qëndron edhe një organizim real, megjithëse i shpërndarë dhe pa një drejtim të vetëm.
Në portalet shqipfolëse po qarkullon lajmi se reperi amerikan Kanye West ka blerë një apartament në Golem, Durrës. Ky lajm shoqërohet dhe me një imazh që duket se tregon reperin në ballkonin e një apartamenti me pamje nga bregdeti shqiptar.
Pretendimi qarkulloi pak ditë përpara koncertit të debatueshëm të Kanye West që u mbajt në Tiranë më 11 korrik 2026.
Koncerti i reperit amerikan në Tiranë ka qenë në qendër të diskutimeve publike pasi pak ditë para tij qeveria shqiptare shpenzoi 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit për të mbështetur aktivitetin, edhe pse fillimisht kishte deklaruar se koncerti nuk do të financohej nga fondet publike.
Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi ishte postuar fillimisht në rrjetesociale nga një agjente imobiliare shqiptare.
Në TikTok, megjithëse jo në Instagram, postimi është etiketuar si i gjeneruar me anë të programeve kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).
Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.
Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.
SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r tâi mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.
Faktoje, organizata e parë në Shqipëri për verifikimin e fakteve dhe promovimin e integritetit të informacionit, kërkon një Menaxher/e për Grante dhe Partneritete, i/e cili/a do të kontribuojë në zhvillimin strategjik të organizatës përmes mobilizimit të burimeve financiare dhe ndërtimit të partneriteteve me donatorë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.
Kërkojmë një profesionist/e që:
 Ka përvojë në hartimin dhe menaxhimin e granteve;  Ka aftësi të shkëlqyera në shkrimin e projekteve dhe raportimin ndaj donatorëve;  Njeh menaxhimin e ciklit të projektit dhe buxhetimin;  Komunikon shumë mirë në gjuhën shqipe dhe angleze;  Punon në mënyrë të pavarur dhe në ekip.
ĂfarĂ« ofrojmĂ«?
⹠Një mjedis pune profesional dhe bashkëpunues; ⹠Angazhim në projekte me ndikim kombëtar dhe ndërkombëtar; ⹠Mundësi zhvillimi profesional dhe bashkëpunimi me rrjete prestigjioze ndërkombëtare.
 Vendndodhja: Tiranë
 Dërgoni CV-në dhe letrën e motivimit në: info@faktoje.al
 Afati i aplikimit: 20 / 08 / 2026
Vetëm kandidatët e përzgjedhur për intervistë do të kontaktohen.
Pretendimi: Toka është e sheshtë dhe njerëzit nuk kanë gërmuar më thellë se 12.3 km thellësi, megjithëse në shkollë na mësohet se njeriu ka shkuar në mbi 4000 milje thellësi
NjĂ« video qĂ« ka marrĂ« mbi njĂ«mijĂ« pĂ«lqime nĂ« Facebook nis me pohimin e habitshĂ«m se âToka Ă«shtĂ« e sheshtĂ«.â MĂ« pas, dy protagonistet shpjegojnĂ« se gropa mĂ« e thellĂ« e gĂ«rmuar ndonjĂ«herĂ« nga njeriu Ă«shtĂ« 12.3 km e thellĂ« edhe pse, nĂ« shkollĂ«, na ka mĂ«suar se njeriu ka shkuar nĂ« mbi 4000 milje thellĂ«si.
Ironikisht, teoritĂ« shkencore pĂ«r formĂ«n sferike dhe pĂ«rbĂ«rjen e TokĂ«s etiketohen si âspekulimeâ pa prova ndĂ«rsa modeli i kozmologjisĂ« vedike ofrohet si i vĂ«rtetĂ«, pa ndonjĂ« provĂ«, nĂ« videon qĂ« mbyllet duke porositur shikuesin se nĂ«se do tĂ« dalĂ« âjashtĂ« matricĂ«sâ duhet tĂ« ndjekin seancĂ«n e meditimit tĂ« drejtuar nga autorja e videos.
ĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se gropa mĂ« e thellĂ« e gĂ«rmuar nga njeriu, pusi super i thellĂ« Kola, Ă«shtĂ« rreth 12.3 km i thellĂ«. Kjo nuk provon nĂ« asnjĂ« mĂ«nyrĂ« se Toka Ă«shtĂ« e sheshtĂ«.
NdĂ«rkaq, shkenca nuk pretendon se njeriu ka arritur mbi 4000 milje ose rreth 6 mijĂ« km nĂ« thellĂ«si tĂ« TokĂ«s. Ky duket se Ă«shtĂ« njĂ« keqinterpretim i ârrezesâ sĂ« sferoidit tĂ« TokĂ«s, e cila Ă«shtĂ« pĂ«rllogaritur nga rreth 3963 deri nĂ« 3950 milje.
Eratostenimati rrezen e TokĂ«s mbi 2200 vite mĂ« parĂ«, rreth vitit 200 para erĂ«s sonĂ«. Duke matur kĂ«ndin nĂ« tĂ« cilin binte hija e njĂ« shkopi vertikal nĂ« mesditĂ« nĂ« Aleksandri dhe mĂ« pas nĂ« Syrene dhe duke matur ndryshimin midis kĂ«tyre dy kĂ«ndeve, ai mĂ« pas, bazuar nĂ« njohuritĂ« e tij pĂ«r distancĂ«n midis kĂ«tyre dy qyteteve, llogariti perimetrin e TokĂ«s. Duke pjesĂ«tuar perimetrin me dyfishin e Ï (3.1415âŠ). VlerĂ«simet e gabimit tĂ« matjeve tĂ« Eratostenit variojnĂ« nga 0.5% nĂ« 17%.
Njerëzit e kanë ditur që Toka është një sferë për më shumë se 2000 vjet. Grekët e lashtë matën hijet gjatë solsticeve verore dhe gjithashtu llogaritën perimetrin e Tokës. Që atëherë, shkencëtarët kanë zbuluar vetëm më shumë prova se kjo është e vërtetë, duke përfshirë shikimin e vetë Tokës nga hapësira.
âZari Bluâ shkrepur nga ekipi i Apollo 17 mĂ« 7 dhjetor 1972
Studiuesit vunë në dukje se, nëse Toka do të ishte e sheshtë, gjëra si graviteti, dielli dhe fushat magnetike nuk do të silleshin siç sillen aktualisht.
James Davis, një gjeofizikant në Columbia, thotë se shërbime të tilla si GPS nuk do të ishin të mundshme në një tokë të sheshtë, sepse satelitët nuk do të ishin në gjendje të rrotulloheshin rreth planetit.
NĂ« fakt, nĂ« vitin 2019, fizikantĂ«t u sfiduan nĂ« American Journal of Physics pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« âpĂ«rgjigje tĂ« thjeshtĂ«, tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«â pĂ«r tĂ« hedhur poshtĂ« âprovatâ e njĂ« Toke tĂ« sheshtĂ«.
Fizikanti në pension Bruce Sherwood përdori një simulim 3D të një Toke të sheshtë për të treguar se si gjërat do të dukeshin me sy të lirë nëse do të jetonim atje në vend të një Toke sferike.
Ai zbuloi se njĂ« nga mospĂ«rputhjet kryesore midis njĂ« Toke tĂ« sheshtĂ« dhe njĂ« âTokĂ« tĂ« rrumbullakĂ«tâ do tĂ« ishte ndryshimi i madhĂ«sisĂ« sĂ« diellit dhe yjeve tĂ« tjerĂ«, si dhe rritja e dukshmĂ«risĂ« sĂ« yjĂ«sive qĂ« tani shfaqen vetĂ«m nĂ« hemisferat jugore ose veriore.
Këto efekte nuk vërrehen sepse Toka nuk është e sheshtë: ajo është një sferoid. Forma e saj përcaktohet nga graviteti, i cili tërheq materien drejt qendrës dhe i jep trupave qiellorë formën karakteristike të rrumbullakët.
Pretendimi: Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar presidentin serb Vuçiç se përshkallëzimi ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda, duke përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në 1999.
Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullonlajmise presidenti amerikan Donald Trump i ka dërguar një paralajmërim presidentit serb Aleksandar Vuçiç, duke theksuar se çdo përshkallëzim ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda. Sipas pretendimeve, ai kishte përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në vitin 1999 si kujtesë e reagimit ndërkombëtar ndaj konfliktit në Kosovë.
Megjithatë, postimet nuk ofrojnë ndonjë provë, burim apo referencë për këtë deklaratë. Nuk tregohet se kur dhe ku Trump ka bërë deklaratën e pretenduar.
Nga një kërkim me fjalë kyçe, Faktoje nuk arriti të gjejë ndonjë burim të besueshëm për deklaratën e pretenduar.
Megjithatë, ajo vjen pas Dialogut Strategjik mes ShBA dhe Serbisë, që u mbajt në Washington DC më 17 korrik 2026 mes Sekretarit amerikan të Shtetit Marco Rubio dhe Ministrit të Jashtëm serb Marko Djuric.
NĂ« deklaratĂ«n e pĂ«rbashkĂ«t pas kĂ«tij takimi nuk pĂ«rmendet Kosova. MegjithatĂ«, nĂ« njĂ« deklaratĂ« pĂ«r mediat, Djuric tha se kishe transmetuar âpĂ«rshĂ«ndetje nga njerĂ«zit nga Kosova dhe Metohia, tĂ« cilĂ«t kanĂ« nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ« dhe mbĂ«shtetje.â
NdĂ«rkaq, nĂ« shtator 2025, ShBA pezulloi pa afat Dialogun Strategjik tĂ« planifikuar me KosovĂ«n. Sipas njoftimit tĂ« botuar nĂ« faqen e ambasadĂ«s amerikane nĂ« PrishtinĂ«, kjo erdhi âpĂ«r shkak tĂ« shqetĂ«simeve rreth veprimeve tĂ« qeverisĂ« sĂ« pĂ«rkohshme qĂ« kanĂ« rritur tensionet dhe paqĂ«ndrueshmĂ«rinĂ«, duke kufizuar aftĂ«sinĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara pĂ«r tĂ« punuar nĂ« mĂ«nyrĂ« produktive me KosovĂ«n nĂ« prioritetet e pĂ«rbashkĂ«ta.â
Këto pretendime me gjasa e kanë origjinën në disa video që duket se tregojnë Trump duke paralajmëruar Vuçiç në mënyrën e përshkruar. Megjithatë, siç kanë shpjeguar kolegët kosovarë të Hibrid, videot në fjalë nuk janë reale, por të gjeneruara me AI.
GjatĂ« KonferencĂ«s NdĂ«rqeveritare ShqipĂ«ri-BE mĂ« 14 korrik 2026, kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi se ShqipĂ«ria duhet tĂ« shfuqizojĂ« ligjin e investimeve strategjike, njĂ«rin prej ligjeve nĂ« qendĂ«r tĂ« pakĂ«naqĂ«sisĂ« qĂ« ka shtyrĂ« shqiptarĂ«t tĂ« protestojnĂ« nĂ« kryeqytet pĂ«r mbi 50 ditĂ« radhazi, krahas ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura pĂ«r tĂ« cilin Rama nuk e pranoi fjalĂ«n âshfuqizimâ
Megjithatë, deputeti i Partisë Socialiste dhe ish-Ministri i Mbrojtjes Pirro Vengu kishte deklaruar në një program televiziv se ky ligj ishte shfuqizuar tashmë, që në Qershor.
E ndërsa kryeministri Edi Rama tha se qeveria po punonte ngushtësisht me Komisionin për çfarë do ta zëvendësojëligjin, Vengu deklaroi më 13 korrik se Ligji për Investimet Strategjike nuk është më në fuqi.
âProtestuesit thonĂ«: ligji pĂ«r investimet strategjike. Pak kush thotĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« fuqi ai ligj. Ka skaduar. Nuk prodhon mĂ« efekte,â tha Vengu pĂ«r Euronews Albania. âAi ligj nuk rinovohet siç Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« zakonisht vit pas viti. Ai nuk prodhon efekte sot. Ai nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« fuqi.âÂ
Pyetur se deri kur e ka ligji afatin e fuqisë, Vengu u përgjigj se e kishte deri në Qershor 2026.
Specifikisht, Vengu i referohet ligjit nr. 55/2015 âPĂ«r investimet strategjike nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«,â i cili synonte nxitjen dhe tĂ«rheqjen e investimeve strategjike, nĂ« sektorĂ« kyç tĂ« ekonomisĂ«, nĂ«pĂ«rmjet procedurave favorizuese, lehtĂ«suese apo pĂ«rshpejtuese tĂ« mbĂ«shtetjes e tĂ« shĂ«rbimeve ndaj investitorĂ«ve.
Statusi i investitorit strategjik i jepej projekteve nĂ« energji, transport, turizĂ«m, bujqĂ«si, apo zona me pĂ«rparesi zhvillimin, qĂ« investonte 30 milionĂ« euro, apo 50 milionĂ« euro pĂ«r projekte me procedurĂ« tĂ« veçantĂ«.Â
Statusin âInvestim/investitor strategjik, procedurĂ« e veçantĂ«â e pĂ«rfitonin edhe projektet nĂ« sektorĂ« tĂ« tjerĂ« me kusht qĂ« vlera e investimit tĂ« ishte 100 milionĂ« euro.Â
Miratuar më 28 maj 2015, ligji fillimisht parashikonte si afat përfundimi 31 dhjetorin 2018. Neni 36 përcaktonte ditën e fundit të vitit 2018 si afatin përfundimtar për paraqitjen e kërkesave për të përfituar statusin e investitorit strategijk.
Megjithatë, duke filluar nga viti 2018, afati është shtyrë disa herë, me argumentin se Ministria e Financave synon të hartojë një ligj të ri. Në fillim me propozimin e Këshillit të Ministrave, e më pas me nismën e deputetëve të PS, afati është shtyrë gjashtë herë.
Eksperti i ekonomisë Zef Preçi dhe gazetarja Ola Xama kanë shpjeguar më parë për Faktoje se shtyrjet e njëpasnjëshme nuk janë shoqëruar me transparencë, monitorime apo vërtetime se si ligji ka ndikuar vërtet në ekonomi.
Më së fundmi, afati i ligjit është shtyrë deri në fund të Dhjetorit 2026.
MĂ« 30 janar 2025, Kuvendi i ShqipĂ«risĂ« miratoi ligjin nr. 8/2025 âPĂ«r disa shtesa dhe ndryshime nĂ« ligjin nr. 55/2015, âPĂ«r investimet strategjike nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â, i ndryshuar.â Neni 9 i kĂ«tij ligji zĂ«vendĂ«son togfjalĂ«shin âdata 31 dhjetor 2024â me togfjalĂ«shin âdata 31 dhjetor 2026â nĂ« nenin 36 tĂ« ligjit nr. 55/2015.
Pretendimi: Ditmir Bushati është vetëshpallur kryeministër sepse ia kërkuan të huajt
Verdikti: I pavërtetë
Barbara HallaÂ
Pretendimet qĂ« po qarkullojnĂ« nĂ« disa portale dhe nĂ« rrjetet sociale se ish-ministri i JashtĂ«m, Ditmir Bushati, Ă«shtĂ« vetĂ«shpallur kryeministĂ«r i qeverisĂ« teknike, nuk mbĂ«shteten nĂ« fakte. KĂ«to pretendime janĂ« tĂ« pabazuara dhe rezultojnĂ« pjesĂ« tĂ« njĂ« vale dezinformimi qĂ« ka shoqĂ«ruar zhvillimet politike dhe protestat e javĂ«ve tĂ« fundit nĂ« vend, siç e ka treguar mbulimi i Faktoje nĂ« javĂ«t e fundit.Â
Narrativa buron online, nĂ« artikuj qĂ« pretendojnĂ« se Bushati, i cili shĂ«rbeu si MinistĂ«r i JashtĂ«m midis viteve 2013-2019 nĂ«n qeverinĂ« e RamĂ«s, u ka thĂ«nĂ« personave me tĂ« cilĂ«t takohet se Ă«shtĂ« zgjedhur nga ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t pĂ«r tĂ« drejtuar njĂ« qeveri teknike. NĂ« tekst pĂ«rmenden gjithashtu takime tĂ« supozuara me figura tĂ« PartisĂ« Socialiste, tĂ« cilat paraqiten si dĂ«shmi e mbĂ«shtetjes politike qĂ« ai gĂ«zon. MegjithatĂ«, artikulli nuk ofron asnjĂ« provĂ« konkrete pĂ«r kĂ«to pretendime. Nuk publikohen deklarata tĂ« regjistruara, dokumente, burime tĂ« identifikuara apo konfirmime nga institucione ose aktorĂ« politikĂ« qĂ« do tâi mbĂ«shtesnin kĂ«to pohime.
Një shqyrtim i faqevezyrtare të Bushatit, apo deklaratave publike dhe komunikimeve që ka kryer ai javët e fundit, nuk tregojnë asnjë rast ku ai të jetë vetëshpallur kryeministër apo të ketë pretenduar se është përzgjedhur nga faktorët ndërkombëtarë për të drejtuar një qeveri teknike. Po ashtu, nuk ekziston asnjë konfirmim zyrtar nga institucionet shqiptare apo partnerët ndërkombëtarë që të mbështesë këtë pretendim.
Artikulli mbĂ«shtetet kryesisht nĂ« insinuata, gjuhĂ« ironike dhe pretendime tĂ« paatribuuara, pa ofruar elementet minimale tĂ« verifikimit gazetaresk. PĂ«r shembull aty flitet po ashtu pĂ«r thirrjen qĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« online qĂ« figura mediatike e Marin MemĂ«s tĂ« kandidojĂ« pĂ«r kryeministĂ«r tĂ« vendit. Pra, nuk bĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« informacion serioz apo tĂ« bazuar nĂ« fakte, po thjesht nĂ« spekulime qĂ« synojnĂ« tĂ«rheqjen e vĂ«mendjes dhe mbledhjen e sa mĂ« shumĂ« klikimeve. Nuk ka asnjĂ« burim qĂ« tĂ« vĂ«rtetojĂ« se Ditmir Bushati Ă«shtĂ« shpallur kryeministĂ«r, apo se njĂ« gjĂ« e tillĂ« do tĂ« ndodhi.Â
Pretendimi se kombĂ«tarja e futbollit angleze do tĂ« pĂ«rdorte Viagra pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar efektet e lartĂ«sisĂ« nĂ« ndeshjen kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« KupĂ«n e BotĂ«s 2026 ka marrĂ« dhenĂ« si nĂ« mediat botĂ«rore dhe ato shqiptare. Edhe pse medikamenti sildenafil (i njohur me emrin tregtar Viagra) nuk Ă«shtĂ« i ndaluar nga Agjencia BotĂ«rore Anti-Doping (WADA) dhe Ă«shtĂ« studiuar pĂ«r efektet e tij nĂ« lartĂ«si tĂ« mĂ«dha, nuk ka asnjĂ« provĂ« qĂ« Anglia planifikoi ta pĂ«rdorte atĂ« si pjesĂ« tĂ« pĂ«rgatitjeve pĂ«r ndeshjen nĂ« stadiumin âAzteca.âÂ
Me datĂ« 5 korrik, Anglia luajti kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« kryeqytetin e kĂ«saj tĂ« fundit. Pak ditĂ« para nisjes sĂ« ndeshjes, pretendimi u pĂ«rhap nĂ« disa portale duke sugjeruar se mjekĂ«t e kombĂ«tares angleze âme shumĂ« mundĂ«si do tĂ« pĂ«rdorin viagrĂ«nâ pĂ«r tĂ« ndihmuar lojtarĂ«t tĂ« pĂ«rballojnĂ« mungesĂ«n e oksigjenit nĂ« Mexico City, qĂ« ndodhet rreth 2,240 metra mbi nivelin e detit. MegjithatĂ«, kĂ«to pohime nuk mbĂ«shteten nga deklarata zyrtare apo prova konkrete.Â
Lajmi ka zanafillĂ«n nga tabloid anglez âThe Sunâ, i njohur pĂ«r lajme skandaloze. NĂ« titullin e artikullit nuk thuhet qĂ« skuadra angleze do ta pĂ«rdori ViagrĂ«n, por thjesht qĂ« ky medikament nuk Ă«shtĂ« i regjistruar nĂ« listĂ«n e medikamenteve qĂ« ndalohen nga WADA. VetĂ« autori i artikullit nĂ«nvizon se pavarĂ«sisht kĂ«saj hipoteze nuk kishte asnjĂ« plan zyrtar nga federate britanike pĂ«r tâiu drejtuar ViagrĂ«s. Megjithatw, titulli i âThe Sunâ ka mjaftuar qw lajmi tw shpwrndahet si i vwrtetw nw shumw media dhe portale sportive nĂ« botĂ«.
I pyetur pĂ«r raportimet, trajneri i AnglisĂ«, Thomas Tuchel, i hodhi poshtĂ« ato, duke deklaruar se informacioni nuk Ă«shtĂ« i vĂ«rtetĂ«. Edhe mesfushori Jordan Henderson i trajtoi me humor spekulimet gjatĂ« konferencĂ«s pĂ«r shtyp para ndeshjes.Â
Siç e shpjegon Yahoo News, është e vërtetë se sildenafil fillimisht u zhvillua për trajtimin e hipertensionit pulmonar dhe se disa studime kanë shqyrtuar nëse ai mund të përmirësojë qarkullimin e gjakut dhe furnizimin me oksigjen në kushte të lartësive të mëdha. Megjithatë, rezultatet shkencore janë të përziera dhe nuk provojnë se medikamenti përmirëson në mënyrë domethënëse performancën sportive te atletët e shëndetshëm. Për këtë arsye, ai nuk konsiderohet një substancë që rrit performancën në gara.
Edhe pse Viagra nuk figuron në listën e substancave të ndaluara të WADA-s, nuk ekziston asnjë provë publike që kombëtarja e Anglisë e përdori atë në ndeshjen kundër Meksikës.
Shënim: Data 20 korrik 2026 faqja radar.albania e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.
Pretendimi: Vendosja e specit djegës në shputat e këmbëve shëron disa sëmundje
Verdikti: I pavërtetë
Barbara Halla
Pretendimi se vendosja e specit djegës brenda çorapeve mund të ndihmojë në shërimin e sëmundjeve ose të përmirësojë ndjeshëm qarkullimin e gjakut është i pabazuar. Ky pretendim është rikthyer së fundmi në Facebook përmes një postimi që përdor pothuajse të njëjtën foto, të njëjtën gjuhë dhe të njëjtën narrativë si artikuj të publikuar vite më parë, të cilët janë verifikuar dhe hedhur poshtë nga Faktoje.
Edhe më herët, Faktoje ka analizuar këtë pretendim dhe ka konstatuar se ai bazohet në një interpretim të shtrembëruar të informacionit. Në versionin që po qarkullon aktualisht nuk paraqiten prova shkencore, nuk citohen studime dhe nuk specifikohen sëmundjet që pretendohet se mund të trajtohen, megjithëse titulli lë të kuptohet se bëhet fjalë për një metodë me efekte të gjera shëndetësore.
Në fakt, substanca aktive e specit djegës, kapsaicina, është studiuar për vetitë e saj biologjike dhe përdoret në disa produkte mjekësore, si kremra apo preparate për lehtësimin e disa llojeve të dhimbjes. Megjithatë, nuk ekzistojnë prova shkencore që vendosja e specit djegës të papërpunuar brenda çorapeve përmirëson qarkullimin e gjakut apo shëron sëmundje.
Studimet mbi kapsaicinën i referohen kryesisht konsumit të specit djegës ose përdorimit të përbërësit të përpunuar në produkte farmaceutike të testuara, jo aplikimit të specit të freskët në lëkurë. Përkundrazi, kontakti i drejtpërdrejtë i specit djegës me lëkurën mund të shkaktojë irritim, djegie dhe reaksione të padëshiruara, veçanërisht tek personat me lëkurë të ndjeshme.
Postimi që po qarkullon aktualisht nuk sjell asnjë informacion të ri, por riciklon një pretendim të vjetër, duke ripërdorur pothuajse të njëjtin tekst dhe të njëjtën figurë. Bazuar në verifikimin e mëparshëm të Faktoje dhe mungesën e provave shkencore që mbështesin këtë praktikë, pretendimi se vendosja e specit djegës në çorape ndihmon në shërimin e sëmundjeve është i rremë.
NĂ« rrethet konspiracioniste vijojnĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«riten narrativa kundĂ«r vaksinĂ«s sĂ« Covid-19 edhe disa vite pas pĂ«rfundimit tĂ« pandemisĂ«. SĂ« fundmi, edhe nĂ« rrjetet shqipfolĂ«se, po qarkullon njĂ« video ku dikush i identifikuar si Dr. Peter McCullough pretendon se, nĂ« njĂ«rin nga pacientĂ«t e tij, vaksina mRNA e Pfizer kundĂ«r Covid-19 vazhdon tĂ« prodhojĂ« proteinĂ«n âthumbâ nĂ« gjak 3.6 vite pas administrimit.
Si zakonisht, postimi i mësipërm nuk ofron ndonjë provë, burim apo ide për të mbështetur këtë pretendim.
Megjithatë, Faktoje gjeti se postimi me gjasa i referohet një raporti rasti të botuar në qershor 2026 në revistën Medical Research Archives ku McCullough është njëri nga autorët. Një pjesë e autorëve të mbetur janë të punësuar nga McCullough Foundation.
Sipas raportit, një burrë 55-vjeçar pati simptoma pas tre dozave të vaksinës Pfizer-BioNTech anti-Covid me mRNA dhe iu nënshtrua testimeve të gjera afatgjata. Sipas autorëve, testimi identifikoi mRNA nga vaksina në ekzozome qarkulluese, proteina peplomere në plazmë/ekzome dhe inde të lëkurës, dhe elementë të ADN plazmidike në një biopsi të lëkurës më shumë se 3.5 vjet pas dozës së fundit. Ky është rasti i vetëm mbi të cilin është ndërtuar raporti i publikuar.
Në 2022, Bordi Amerikan i Mjekësisë së Brendshme rekomandoi heqjen e licensës së kardiologut Peter McCullough, pas pretendimeve të tij të rreme mbi vaksinimin anti-Covid.
McCullough ende rekomandon trajtimin e pacientĂ«ve me COVID-19 me HidroksilklorinĂ« dhe Ivermectin, edhe pse tĂ« dyja janĂ« treguar se nuk funksionojnĂ« kundĂ«r sĂ«mundjes. Ai gjithashtu promovon dhe shet produkte tĂ« âdetoksifikimit tĂ« proteinave peplomereâ pĂ«r njerĂ«zit qĂ« janĂ« vaksinuar, pavarĂ«sisht se nuk ka prova qĂ« njerĂ«zit e vaksinuar kanĂ« nevojĂ« pĂ«r ndonjĂ« detoksifikim tĂ« tillĂ«.
Revista ku është botuar raporti, Medical Research Archives, duket se ka besueshmëri të dobët. Një numëruniversitetesh dhe institucionesh kanë njoftuar pjesëtarët e tyre se ofertat që mund të marrin nga Medical Research Archives ose European Society of Medicine maskojnë atë që disa e konsiderojnë si një biznes mjaft grabitqar me tarifa të konsiderueshme botimi.
Nuk ka prova se proteinat peplomere riprodhohen vazhdimisht brenda qelizave njerĂ«zore.Â
Studime shkencore të deritanishme, konfirmojnë se kodi mRNA që udhëzon qelizat të krijojnë këto proteina çmontohet nga qeliza pak pasi proteina krijohet. mRNA është shumë delikate, një nga arsyet pse vaksinat mRNA duhet të ruhen me kujdes në temperatura shumë të ulëta.
Disa prova sugjerojnë se proteina peplomere e prodhuar gjatë infeksionit SARS-CoV-2 mund të jetë toksike për organe si zemra. Megjithatë, ky efekt nuk mund të ekstrapolohet drejtpërdrejt tek proteinat peplomere të provokuara nga vaksinat anti-Covid, të cilat janë të ndryshme nga ato të virusit dhe prodhohen në sasi shumë më të vogla. Në fakt, provat e disponueshme tregojnë se proteina peplomere e prodhuar përmes vaksinimit është përgjithësisht e sigurt.
Një përmbledhje e botuar në revistën shkencore The Lancet në korrik 2026 shqyrtoi provat mbi vaksinat mRNA dhe zbuloi se vaksinat e mRNA janë të sigurta dhe efektive, se efektet anësore serioze janë të rralla dhe se e njëjta platformë që po përdoret kundër Covid-19 tashmë po përshtatet për të luftuar kancerin. Ajo mbështetet në prova laboratorike, prova klinike dhe të dhëna reale nga miliarda doza të administruara në dhjetëra vende.
Disa nga kĂ«to postime bĂ«nin thirrje pĂ«r âshĂ«njestrim ndaj marokenĂ«veâ.Â
Duke marrĂ« shkas nga ky rast, pyetja qĂ« mbetet pĂ«r diskutim Ă«shtĂ« se, çfarĂ« e bĂ«n keqinformimin tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« stuhi sociale?Â
PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, njĂ« ekip ndĂ«rdisiplinor gazetarĂ«sh dhe shkencĂ«tarĂ«sh ka shkuar pĂ«rtej analizimit tĂ« thjeshtĂ« tĂ« asaj se âçfarĂ«â po thuhet, pĂ«r tĂ« zbĂ«rthyer, se âsiâ mendja jonĂ« e pĂ«rpunon informacionin kur e marrim.
Një bashkëpunim i parë i kësaj natyre ka bashkuar përvojën në terren të verifikuesve të fakteve të Newtral me punën rigoroze akademike të studiuesve të Qendrës për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.
Projekti kĂ«rkimor, i titulluar âPsikologjia e Dezinformimitâ, u pĂ«rzgjodh nga Qendra Europiane e GazetarisĂ« dhe Universiteti NOVA i LisbonĂ«s pĂ«rmes programit tĂ« financimit tĂ« Journalism Science Alliance.Â
NĂ« fund, u arrit tĂ« zbulohej njĂ« âpaketĂ« retorikeâ e mekanizmave psikologjikĂ« qĂ« pĂ«rsĂ«ritet rregullisht, pavarĂ«sisht platformĂ«s. Ky bashkĂ«punim bĂ«ri tĂ« mundur edhe zhvillimin e njĂ« modeli tĂ« fuqishĂ«m tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, tĂ« testuar dhe tĂ« vlefshĂ«m qĂ« riprodhon kriteret e ekspertĂ«ve.Â
Pra, mund të gjendet një ekuilibër mes kohës që kërkon reflektimi apo analiza shkencore dhe shpejtësisë së gazetarisë, për të dhënë rezultate të sigurta dhe të qëndrueshme
Kjo analizë ekzaminoi tre platforma të mediave sociale, përmbajtja e të cilave dha rezultate të ngjashme: X (75.4%), Telegram (83.6%) dhe TikTok (71.4%).
Periudha kohore e analizuar ishte 8â24 korrik 2025.
U identifikuan dhe u analizuan tetë kategori mekanizmash psikologjikë të lidhura me dezinformimin, duke përfshirë përzgjedhjen selektive të fakteve, efektin brenda grupi/jashtë grupi, dehumanizimin dhe përdorimin e emocioneve.
Përqindja e mesazheve që përmbajnë mekanizma psikologjikë të lidhur me dezinformimin:
Postime rreth trazirave në Torre Pacheco, Korrik 2025
Grafik: Newtral.es, Burimi: Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës, Krijuar me Datawrapper
Si na manipulojnë mesazhet që shohim në media sociale?
MegjithĂ«se nuk mund tĂ« analizojmĂ« saktĂ«sinĂ« e çdo mesazhi, mund tĂ« arrijmĂ« nĂ« pĂ«rfundimin se shumica e postimeve nĂ« media sociale qĂ« pĂ«rmbajnĂ« pĂ«rmbajtje rreth trazirave qĂ« ndodhĂ«n nĂ« Torre-Pacheco, nĂ« korrik 2025, pĂ«rfshinin njĂ« ose mĂ« shumĂ« nga mekanizmat psikologjikĂ« qĂ«, sipas kĂ«rkimeve tĂ« mĂ«parshme, shoqĂ«rohen zakonisht me dezinformimin dhe pĂ«rhapjen e paragjykimeve.Â
Me fjalĂ« tĂ« tjera, çdo thirrje pĂ«r veprim shoqĂ«rohet gjithmonĂ« me dehumanizim ose me njĂ« pĂ«rshkrim negativ tĂ« kundĂ«rshtarit. Kjo ndodh nĂ« tĂ« tre platformat, me njĂ« shpeshtĂ«si qĂ« varion nga 99% deri nĂ« 100%.Â
âDikush le tĂ« shkojĂ« tani nĂ« Torre Pacheco. MĂ« duhet njĂ« dozĂ« vrasje MaurĂ«shâ Shembull i njĂ« mesazhi pĂ«rçmues nĂ« X/Twitter me thirrje pĂ«r veprim.
Ja se si shpërndahen mekanizmat në secilën rrjet social, së bashku me përkufizimet e tyre. Mund ta shihni kuptimin e secilit mekanizëm duke parë si me poshtë.
Frekuenca e secilit mekanizëm psikologjik të lidhur me dezinformimin:
Të dhëna nga X/Twitter, Telegram dhe TikTok.
Burimi: Analizë e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granades. Krijuar me Flourish: Krijo një grafik
PĂ«rdorues qĂ« pĂ«rhapin keqinformiminÂ
Përhapja e përmbajtjes duke përdorur mekanizma të lidhur me keqinformimin vjen nga një grup i vogël përdoruesish. Analiza e Newtral dhe CIMCYC në Universitetin e Granadës zbulon se 12.4% e përdoruesve të Twitter-it gjenerojnë gjysmën e mesazheve që përdorin këto mekanizma.
E njëjta gjë vlen edhe për Telegram-in, ku vetëm 14 kanale gjenerojnë gjysmën e videove që përdorin mekanizmat si më siper.
Në TikTok, kjo nuk vlen. Përhapja e mesazheve të lidhura me këto mekanizma është më e shpërndarë: 41% e llogarive gjenerojnë 50% të përmbajtjes.
Sinjalizimi social
Pas analizimit tĂ« gjithĂ« kĂ«tyre tĂ« dhĂ«nave, ekspertĂ«t qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« studim arritĂ«n nĂ« pĂ«rfundimin se synimi komunikues i dĂ«rguesve nuk Ă«shtĂ« aq shumĂ« pĂ«rhapja e njĂ« narrative (qoftĂ« e rreme apo mashtruese), sesa shprehja e njĂ« opinioni ose e njĂ« grupi vlerash tĂ« caktuaraÂ
ĂshtĂ« gjithashtu e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se studimi bazohet nĂ« interpretimet e njĂ« paneli ekspertĂ«sh, tĂ« cilet nĂ« fund tĂ« fundit mbĂ«shteten nĂ« pĂ«rshtypje qĂ« mund tĂ« jenĂ« subjektive, edhe pse ka njĂ« bazĂ« rigoroze metodologjike, estetike dhe shkencore.
Banorë me koke te mbuluar dhe maska fytyre mblidhen në rrugë pas tri ditësh trazirash në Torre Pacheco, në Lindje të Spanjës, më 14 korrik 2025. (Foto nga AFP)
ĂfarĂ« u analizua
Analiza u krye mbi 288,347 mesazhe dhe 175 video të lidhura me Torre-Pacheco, brenda periudhës kohore të përshkruar sa më sipër.
Shumica e mesazheve u nxorën nga platforma X: 167,840 mesazhe. Pjesa tjetër është nga Telegram (120,507 mesazhe), ndërsa 175 videot janë nga TikTok.
KĂ«to analiza zbuluan tetĂ« mekanizma psikologjikĂ« tĂ« lidhur me dezinformimin, tĂ« identifikuar pĂ«rmes njĂ« modeli klasifikimi tĂ« zhvilluar nga Newtral, bazuar nĂ« mostra tĂ« kataloguara nga ekspertĂ«t e Universitetit tĂ« GranadĂ«s.Â
Karakteristikat janë të sqaruara si më poshtë:
Burimet e informacionit (e lidhur me karakteristikat e burimit: pĂ«r shembull, njĂ« person qĂ« admirojmĂ« ose njĂ« figurĂ« autoriteti qe ka ndikim tĂ« madh). Kjo kategori pĂ«rfshin gjithashtu pohime mbi besueshmĂ«rinĂ« e burimeve (âshtypi Ă«shtĂ« i njĂ«anshĂ«mâ).
Efektet brenda-grupi/jashtĂ«-grupi: mesazhet qĂ« i drejtohen ndjenjĂ«s sĂ« pĂ«rkatĂ«sisĂ« dhe identitetit tĂ« grupit, shpesh krijojnĂ« njĂ« vijĂ« ndarĂ«se mes âneveâ dhe âatyreâ.
Prova sociale ose konsensusi i rremĂ«: NjerĂ«zit priren tĂ« bĂ«jnĂ« atĂ« qĂ« bĂ«n shumica nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« caktuar; konsensusi i rremĂ« nĂ«nkupton rastet kur supozojmĂ« se shumica ndan bindjet tona (âĂ«shtĂ« logjikĂ« e zakonshmeâ).
Paraqitje e pjesshme ose e shtrembĂ«ruar e informacionit:Â
NjĂ« pjesĂ« jo e plotĂ« e informacionit paraqitet sikur tĂ« ishte e tĂ«ra, ose shtrembĂ«rohet pĂ«r tâiu pĂ«rshtatur njĂ« narrative. Kjo pĂ«rfshin âzgjedhjen e rastĂ«sishme tĂ« fakteveâ (cherry-picking), paragjykime nĂ« pĂ«rzgjedhje, pĂ«rdorimin e dĂ«shmive anekdotike, mohimin e normave bazĂ«, kurthe grafike, paragjykimin e konfirmimit dhe dilema tĂ« rreme
PĂ«rfundime shkakĂ«sore tĂ« pajustifikuara: KĂ«to raste pĂ«rfshijnĂ« teori konspirative, marrĂ«dhĂ«nie shkak-pasojĂ« tĂ« thjeshtuar, dhe ngatĂ«rrimin mes korrelacionit dhe marrĂ«dhĂ«nies shkak- pasojĂ«. Korniza konspirative i atribuohet njĂ« ngjarje, njĂ« plani tĂ« fshehtĂ« tĂ« realizuar nga njĂ« fuqi e padukshme. Marredhenia shkak- pasojĂ« e thjeshtuar i redukton narrativat nĂ« njĂ« shkak tĂ« vetĂ«m, shpesh duke gjetur njĂ« âfajtorâ pĂ«r tâu akuzuar.Â
Dehumanizimi: ĂshtĂ« njĂ« proces mendor qĂ« çon nĂ« perceptimin e njerĂ«zve dhe grupeve tĂ« tjera si inferiorĂ« dhe mĂ« pak njerĂ«zorĂ«. NdonjĂ«herĂ« pĂ«rfshin mohimin e aspekteve thelbĂ«sore tĂ« njerĂ«zimit (racionalitet, qytetari, vetĂ«kontroll). HerĂ« tĂ« tjera, merr formĂ«n e metaforave qĂ« pĂ«rdorin kafshĂ«t si figurĂ« krahasimi, duke e portretizuar grupin e targetuar me terma tĂ« tillĂ« si âbishaâ, âbuburrecaâ dhe âderraâ. NĂ« kĂ«rkimin tonĂ«, duke pasur parasysh prevalencĂ«n e ulĂ«t tĂ« shembujve tĂ« qartĂ« tĂ« dehumanizimit nĂ« mesazhet e analizuara, modeli pati prirje tĂ« pĂ«rfshinte nĂ« kĂ«tĂ« kategori tĂ« gjitha mesazhet qĂ« pĂ«rmbanin gjuhĂ« pĂ«rçmuese dhe fyerje, qofshin ato rreptĂ«sisht dehumanizuese apo jo, dhe pavarĂ«sisht nĂ«se ishin drejtuar ndaj grupeve tĂ« emigrantĂ«ve apo pĂ«rdoruesve tĂ« tjerĂ« tĂ« mediave sociale.
PĂ«rdorimi i emocioneve: GjuhĂ« e ngarkuar emocionalisht qĂ« synon tĂ« nxisĂ« marrĂ«sin (apo personin e targetuar) dhe ta vendosĂ« ate nĂ« njĂ« gjendje mĂ« pak tĂ« prirur pĂ«r reflektim, por mĂ« tĂ« gatshĂ«m pĂ«r veprim impulsiv. Fokusi Ă«shtĂ« tek emocionet negative dhe nxitĂ«se, zemĂ«rimi/urrejtja, frika dhe, nĂ« njĂ« masĂ« mĂ« tĂ« vogĂ«l, neveria.Â
Thirrje pĂ«r veprim: JanĂ« apele pĂ«r tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« veprim. Fillimisht, fokusi ishte te thirrjet pĂ«r sjellje ose qĂ«llime agresive apo tĂ« dhunshme ndaj emigrantĂ«ve, por shumica e mesazheve tĂ« klasifikuara nĂ« kĂ«tĂ« kategori pĂ«rfshijnĂ« gjithashtu veprime, qĂ« nuk janĂ« domosdoshmĂ«risht agresive (pĂ«r shembull, âduhet tâi dĂ«bojmĂ«â, âata duhet tĂ« largohenâ).
Postime në X/Twitter të lidhura me Torre-Pacheco, të renditura automatikisht sipas numrit të mekanizmave të lidhur.
TĂ« dhĂ«na pĂ«r postime me tĂ« paktĂ«n njĂ« retweet dhe njĂ« âlikeâ. MadhĂ«sia e rrethit pĂ«rfaqĂ«son shumĂ«n e tĂ« gjitha metrikave tĂ« angazhimit.
Ky artikull paraqet gjetjet e një studimi të kryer nga Newtral dhe kërkues nga Qendra për Kërkime mbi Mendjen, Trurin dhe Sjelljen (CIMCYC) në Universitetin e Granadës.
Studimi identifikon tregues të mekanizmave psikologjikë në postimet e mediave sociale të lidhura me dezinformimin gjatë trazirave në Torre-Pacheco, Murcia, në korrik 2025. Në këtë kontekst, periudha kohore e analizuar është 9-24 korrik.
Shifrat e paraqitura janë rezultat i modelit të klasifikimit të zhvilluar nga Newtral në këtë studim, i cili u trajnua duke përdorur mostra të ndryshme të shënuara manualisht nga ekspertët e CIMCYC.
Pak detaje teknike për kërkuesit e dezinformimit dhe verifikuesit e fakteve. Modeli i klasifikimit i përdorur bazohet në arkitekturën spanjolle RoBERTa me 125 milionë parametra. Ky model u trajnua duke përdorur 900 mesazhe reale që u shënuan manualisht nga ekspertët e CIMCYC në Universitetin e Granadës.
Detyra e identifikimit të mekanizmave u formulua si një problem klasifikimi binar me shumë etiketa për tetë mekanizmat psikologjikë të lidhur me dezinformimin. Kur modeli merr një mesazh, e analizon atë dhe bazuar në përmbajtjen e tij, gjeneron një probabilitet për secilin mekanizëm.
Me kĂ«tĂ« probabilitet, duhet tĂ« pĂ«rcaktohet njĂ« prag pĂ«r tĂ« vendosur nĂ«se njĂ« mesazh pĂ«rmban njĂ« mekanizĂ«m apo jo. KĂ«to pragje u caktuan pas kryerjes sĂ« njĂ« vlefshmĂ«rie tĂ« kryqĂ«zuar pesĂ«-palĂ«she (k = 5) me njĂ« ndarje tĂ« dhĂ«nash 80% trajnim dhe 20% vlefshmĂ«ri. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, kemi kalibruar pragjet e probabilitetit duke maksimizuar rezultatin F1 â njĂ« metrikĂ« qĂ« vlerĂ«son performancĂ«n e njĂ« modeli klasifikimi â mbi tĂ« dhĂ«nat e etiketuara nga ekspertĂ«t. Kjo siguron qĂ« sjellja e modelit tĂ« pĂ«rputhet sa mĂ« shumĂ« tĂ« jetĂ« e mundur me kriteret e ekspertĂ«ve.
Një shënim: Newtral kreu analizën e të dhënave, ndërsa modeli i klasifikimit u zhvillua në mënyrë të pavarur nga interpretimi i rezultateve (Universiteti i Granadës).
Përfundimet e paraqitura bazohen në rezultatet e versionit të gjashtë të modelit të klasifikimit. Me çdo version, rezultatet janë përmirësuar dhe gabimet e mospërputhjet janë zgjidhur.
Ky studim pati disa kufizime.ShumĂ« mesazhe janĂ« fragmente bisedash tĂ« shkurtra nĂ« tĂ« cilat konteksti vizual (imazhe ose video) humbet, ose janĂ« shumĂ« tĂ« shkurtra, me pak informacion dhe hapĂ«sirĂ« tĂ« kufizuar pĂ«r tĂ« shprehur njĂ« ide. Mesazhet e shprehura nĂ« mĂ«nyrĂ« ironike ose sarkastike shpesh u interpretuan nga modeli statistikor sikur tĂ« ishin pĂ«r tâu marrĂ« fjalĂ« pĂ«r fjalĂ«.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, mungesa e disa treguesve gjatĂ« fazĂ«s sĂ« mostrimit i bĂ«n disa tregues mĂ« pak tĂ« besueshĂ«m. NĂ« disa raste, kjo ndikon nĂ« konkluzionet, pasi klasifikimi ka qenĂ« mĂ« i pĂ«rgjithshĂ«m sesa dĂ«shirohej (p.sh., mesazhet nĂ« kategorinĂ« âdehumanizimâ pĂ«rfshijnĂ« kryesisht fyerje ose komente pĂ«rçmuese â jo domosdoshmĂ«risht dehumanizuese â dhe nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« drejtuara ndaj emigrantĂ«ve, por ndodhin edhe mes pĂ«rdoruesve tĂ« platformĂ«s). SĂ« fundi, mekanizmi i lidhur me shtrembĂ«rimin ose paraqitjen e njĂ«anshme tĂ« informacionit bazohet nĂ« nivelin e ulĂ«t tĂ« pajtueshmĂ«risĂ« ndĂ«rmjet ekspertĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m, pĂ«r rrjedhojĂ«, ai pĂ«rbĂ«n njĂ« tregues tĂ« paqartĂ« qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu mĂ«suar nga modeli.
MarrĂ« nga Newtral.es. PĂ«rshtati nĂ« shqip: Elkan VeloÂ
NĂ« rrjetet sociale shqipfolĂ«se po qarkullon pretendimi se presidenti i ShqipĂ«risĂ«, Bajram Begaj, ka dekoruar artisten Ăiljeta Xhilaga me titullin Mjeshtre e Madhe e PunĂ«s.
Pretendimi shoqĂ«rohet edhe me njĂ« imazh tĂ« etiketuar si i gjeneruar me programe tĂ« inteligjencĂ«s artificiale (AI).Â
Megjithatë, si imazhi, edhe pretendimi është i rremë.
Nga një kërkim në faqen zyrtare të Presidencës, nuk figuron se këngëtarja ka marrë ndonjë dekoratë nga ky institucion.
Lajmi i dekorimit të saj u përgënjeshtrua edhe nga vetë këngëtarja në rrjetet e saj sociale, në një replikë të ashpër ndaj kantautorit Gjergj Leka. Ky i fundit kishte reaguar publikisht më herët duke e marrë për të vërtetë lajmin e dekorimit.
Titulli âMjeshtre e Madhe e PunĂ«sâ teknikisht nuk ekziston nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«. Titulli âMjeshtĂ«r i madhâ Ă«shtĂ« njĂ« dekoratĂ« qĂ« u jepet punonjĂ«sve tĂ« fushave tĂ« ndryshme tĂ« shkencĂ«s, artit, sportit, drejtimit, prodhimit dhe biznesit pĂ«r punĂ« tĂ« shquara.
Më herët këtë muaj, Faktoje përgënjeshtroi një pretendim të ngjashëm mbi dekorimin e reperit amerikan Kanye West me titullin Nderi i Kombit.
Nga auditimi i Kontrollit tĂ« LartĂ« tĂ« Shtetit nĂ« mbi 7 drejtori vendore tĂ« AgjencisĂ« ShtetĂ«rore tĂ« KadastrĂ«s del njĂ« panoramĂ« qĂ« shkon pĂ«rtej shkeljeve individuale.Â
Auditimi në terren është zhvilluar nga 21 prill 2025 deri më 30 maj 2025, mbi bazën e Programit të Auditimit, datë 15.04.2025. Raporti përfundimtar është miratuar dhe publikuar në janar 2026
Raporti nuk evidenton vetëm raste të administrimit të dobët të pronës publike, por një problem shumë më të thellë: mungesën pothuajse të plotë të zbatimit të rekomandimeve, mosmarrjen e masave disiplinore dhe një sistem kontrolli që, sipas vetë auditimit, nuk arrin të korrigjojë shkeljet e konstatuara.
Raporti përfundimtar i KLSH-së, i publikuar në janar 2026 pas auditimit të kryer në shtatë drejtori vendore të ASHK-së, (Tirana Jug, Tirana Veri, Tirana Rurale I, Tirana Rurale II, Kamëz-Vorë, Durrës dhe Shkodër), tregon se mekanizmi i llogaridhënies në institucionin që administron pronën shtetërore dhe private pothuajse nuk funksionon.
Shifra mĂ« domethĂ«nĂ«se e raportit Ă«shtĂ« ajo qĂ« lidhet me masat disiplinore.Â
Moszbatimi i rekomandimeve: 99% e masave të injoruara
Nga 142 masa tĂ« rekomanduara nga KLSH dhe tĂ« pranuara nga vetĂ« ASHK-ja, Ă«shtĂ« zbatuar vetĂ«m njĂ«.Â
Plot 141 masa, ose 99.3 pĂ«r qind e tyre, kanĂ« mbetur pa u ekzekutuar.Â
Po aq problematik Ă«shtĂ« edhe zbatimi i rekomandimeve nĂ« tĂ«rĂ«si.Â
Nga 300 rekomandime të rikërkuara nga audituesit, 193 rezultojnë ende të pazbatuara.
Auditimi thekson se asnjĂ« nga shtatĂ« drejtoritĂ« nuk ka respektuar detyrimin ligjor pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur KLSH-sĂ« brenda afatit 20-ditor dhe asnjĂ« nuk ka raportuar mbi ecurinĂ« e zbatimit tĂ« rekomandimeve brenda afatit gjashtĂ«mujor, siç kĂ«rkon ligji.Â
Kështu, përtej moszbatimit të rekomandimeve, nuk është respektuar as mekanizmi ligjor që duhet të garantonte ndjekjen e tyre.
NjĂ« nga rastet mĂ« domethĂ«nĂ«se, Ă«shtĂ« ai i DrejtorisĂ« Vendore Tirana Jug. KLSH kishte kĂ«rkuar masa disiplinore pĂ«r 18 punonjĂ«s, pĂ«rfshirĂ« edhe zgjidhjen e kontratĂ«s sĂ« punĂ«s pĂ«r disa prej tyre.Â
Verifikimi i audituesve konstaton se Drejtoria e PĂ«rgjithshme e ASHK-sĂ«, nuk kishte marrĂ« asnjĂ« masĂ« pĂ«r zbatimin e kĂ«tyre rekomandimeve.Â
Kjo e zhvendos përgjegjësinë nga niveli lokal edhe tek administrata qendrore, e cila, sipas auditimit, nuk ka vepruar për të ndëshkuar shkeljet e evidentuara.
ASHK kundĂ«rshton gjetjetÂ
Përballë gjetjeve të KLSH-së, drejtoresha e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Lorena Goxhobelli, paraqiti në Kuvend 15.07.2026 (rreth 6 muaj pas publikimit të raportit zyrtar) një panoramë më pozitive të zbatimit të rekomandimeve në shtatë drejtoritë vendore të audituara. Sipas saj, nga 123 rekomandime të verifikuara, 90 janë zbatuar, ose rreth 73.2%, ndërsa 33 rekomandime nuk janë zbatuar për shkak të pamundësisë objektive të ekzekutimit, pasi, sipas ASHK-së, nuk kanë ekzistuar kushtet për marrjen e masave.
Duke i ndarë sipas drejtorive, Goxhobelli deklaroi se në Durrës janë zbatuar 7 nga 8 masa të rikërkuara, ose 87.5%; në Shkodër nga dy rekomandime, një është zbatuar dhe një është në proces; në Tirana Jug nga 19 rekomandime, 9 janë zbatuar plotësisht, ndërsa 10 nuk janë plotësuar.
Për Tiranën Veri, ajo deklaroi se nga 23 rekomandime, 16 janë në proces zbatimi dhe 7 nuk janë zbatuar.
Në Tiranën Rurale I, nga 15 rekomandime, 13 janë zbatuar pjesërisht dhe 2 nuk janë zbatuar.
PĂ«r TiranĂ«n Rurale II, Goxhobelli tha se rreth 73% e rekomandimeve janĂ« zbatuar, ndĂ«rsa 10 kanĂ« mbetur pa u zbatuar. NĂ« KamĂ«zâVorĂ«, sipas saj, rreth 79% e rekomandimeve janĂ« zbatuar plotĂ«sisht ose pjesĂ«risht, ndĂ«rsa 4 nuk janĂ« zbatuar.
Megjithatë, këto shifra nuk përputhen drejtpërdrejt me mënyrën se si KLSH ka paraqitur rezultatet e auditimit.
MospĂ«rputhjetÂ
Raporti i KLSH-së nuk bazohet në 123 rekomandime, por në 300 rekomandime të rikërkuara, nga të cilat 193 rezultojnë të pazbatuara.
Diferenca lidhet me mënyrën e kategorizimit: ASHK ka konsideruar si të adresuara edhe disa raste, ku rekomandimi nuk është realizuar plotësisht, por ku institucioni argumenton se ka ndërmarrë hapa ose se zbatimi ka qenë objektivisht i pamundur. Një debat i veçantë lidhet me rekomandimet për masa disiplinore.
Goxhobelli deklaroi se nga rekomandimet për marrjen e masave ndaj punonjësve, në 38 raste zbatimi ishte objektivisht i pamundur, pasi punonjësit nuk ishin më pjesë e administratës së ASHK-së.
Ajo tha gjithashtu se në 22 raste janë zhvilluar procedurat disiplinore, por pas shqyrtimit të prapësimeve nuk janë konstatuar kushtet ligjore për vendosjen e masës, ndërsa në 2 raste janë vendosur masa disiplinore, të cilat sipas saj duhet të konsiderohen si rekomandime të përmbushura.
Nga ana tjetër, KLSH i ka vlerësuar rekomandimet mbi bazën e rezultatit final të kërkuar.
Nëse masa disiplinore e rekomanduar nuk është vendosur, rekomandimi konsiderohet i pazbatuar.
Për këtë arsye, raporti i KLSH-së konstaton se nga 142 masa disiplinore të rekomanduara dhe të pranuara nga ASHK-ja, është zbatuar vetëm një, ndërsa pjesa tjetër rezultojnë të pazbatuara.
Pra, diferenca mes dy interpretimeve nuk lidhet vetëm me shifrat, por edhe me kriterin e përdorur për matjen e zbatimit: ASHK vlerëson edhe procesin dhe arsyet e moszbatimit, ndërsa KLSH vlerëson nëse rekomandimi është realizuar në formën konkrete të kërkuar nga auditimi.
968 milionĂ« lekĂ« tĂ« ardhura tĂ« munguaraÂ
Problemi nuk kufizohet vetĂ«m te pĂ«rgjegjĂ«sia administrative. Raporti i KLSH evidenton edhe pasoja tĂ« drejtpĂ«rdrejta financiare pĂ«r shtetin.Â
VetĂ«m rastet e pĂ«rmbledhura nĂ« raport, arrijnĂ« nĂ« rreth 968 milionĂ« lekĂ« detyrime tĂ« paarkĂ«tuara, tĂ« ardhura tĂ« munguara dhe dĂ«me nĂ« administrimin e pronĂ«s publike.Â
Duke përfshirë edhe gjetjet e tjera financiare të evidentuara nga auditimi, vlera kalon 1 miliard lekë.
NĂ« KamĂ«z-VorĂ«, pĂ«r shembull, nga faturat e lĂ«shuara pĂ«r parcelat ndĂ«rtimore tĂ« legalizimeve rezultojnĂ« mbi 342 milionĂ« lekĂ« ende tĂ« palikuiduara.Â
NĂ« TiranĂ« Veri evidentohet njĂ« tjetĂ«r shumĂ« prej rreth 385 milionĂ« lekĂ«sh pĂ«r parcela tĂ« faturuara, por tĂ« papaguara.Â
Në raste të tjera raporti flet për taksa urbanistike të papaguara, qira të munguara të truallit shtetëror dhe dëme të shkaktuara nga administrimi joefektiv i pronës publike.
NjĂ« kapitull i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i auditimit lidhet me procesin e legalizimeve. KLSH dokumenton raste kur objekte janĂ« legalizuar nĂ« kundĂ«rshtim me kriteret ligjore, pĂ«rfshirĂ« ndĂ«rtime nĂ« zona tĂ« planifikuara pĂ«r arsim, pranĂ« hekurudhĂ«s, nĂ«n linja tĂ« tensionit tĂ« lartĂ«, buzĂ« kanaleve apo mbi diga.Â
Në disa raste janë legalizuar edhe objekte të ndërtuara me materiale të përkohshme, të cilat nuk plotësonin kushtet ligjore për legalizim.
Megjithatë, edhe rekomandimet për rishikimin apo shfuqizimin e këtyre vendimeve rezultojnë kryesisht të pazbatuara.
NjĂ« nga rastet mĂ« tĂ« detajuara nĂ« raport Ă«shtĂ« ai i njĂ« shoqĂ«rie private tĂ« anonimizuar si âK.D.â ShPK.Â
Sipas KLSH-sĂ«, kompania ka pĂ«rfituar sipĂ«rfaqe shumĂ« mĂ« tĂ« madhe trualli nga sa lejonte ligji dhe ka hyrĂ« nĂ« proces legalizimi ndonĂ«se objekti nuk duhej tĂ« pĂ«rfshihej nĂ« kĂ«tĂ« procedurĂ«.Â
Audituesit llogarisin se vetĂ«m nga shmangia e pagesĂ«s sĂ« qirasĂ« pĂ«r truallin shtetĂ«ror, buxhetit i kanĂ« munguar mbi 51 milionĂ« lekĂ«.Â
Edhe në këtë rast, rekomandimi për korrigjimin e situatës rezulton i pazbatuar.
Legalizime problematike dhe tjetĂ«rsim pronashÂ
Raporti ngre shqetësim edhe për një fenomen tjetër: tjetërsimin e pronave gjatë kohës që rekomandimet mbeten pa u zbatuar.
NĂ« njĂ« nga rastet e trajtuara, vetĂ« drejtoria pranon se pasuria Ă«shtĂ« bashkuar me prona tĂ« tjera dhe Ă«shtĂ« transferuar tek palĂ« tĂ« treta pa u vendosur kufizimet e kĂ«rkuara.Â
Edhe pse institucionet vonojnë marrjen e masave, pronat vazhdojnë të qarkullojnë në treg, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë rikthimin në gjendjen e ligjshme.
Auditimi evidenton gjithashtu raste ku mungon dokumentacioni mbi privatizimin e pronave shtetĂ«rore, si edhe çështje qĂ« tashmĂ« janĂ« objekt hetimi nga organet e drejtĂ«sisĂ«, pĂ«rfshirĂ« SPAK-un dhe prokuroritĂ« e zakonshme.Â
KLSH nuk ngre akuza penale, por dokumenton se disa prej rasteve të konstatuara po hetohen në kuadër të procedimeve penale.
Pse jemi në këtë gjendje?
Raporti i KLSH-sĂ« nuk flet vetĂ«m pĂ«r shkelje nĂ« administrimin e pronĂ«s. Ai thekson njĂ« problem shumĂ« mĂ« tĂ« madh institucional: mungesĂ«n e mekanizmave efektivĂ« qĂ« tâi rregullojnĂ« ato.Â
Kur rekomandimet pranohen, por nuk zbatohen; kur masat disiplinore nuk merren; kur raportimet ligjore nuk kryhen dhe kur pronat vazhdojnë të tjetërsohen ndërkohë që procedurat mbeten pezull, sistemi i kontrollit humbet funksionin e tij parandalues.
PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, pyetja qĂ« mbetet pas kĂ«tij auditimi, nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m se sa shkelje janĂ« konstatuar, por nĂ«se ekziston realisht vullneti institucional pĂ«r tâi korrigjuar ato.Â
VetĂ« KLSH ka kĂ«rkuar qĂ« tĂ« gjitha drejtoritĂ« tĂ« zbatojnĂ« rekomandimet brenda gjashtĂ«mujorit tĂ« parĂ« tĂ« vitit 2026, por afati ka pĂ«rfunduar.Â
Analiza
Për të interpretuar gjetjet e raportit, Faktoje.al, pyeti ekspertin e ekonomisë Ilir Ciko mbi pasojat ekonomike dhe institucionale të moszbatimit të rekomandimeve të KLSH-së.
Sipas Cikos, raporti i KLSH nuk evidenton vetëm shkelje në administrimin e pronave, por një problem më të thellë institucional.
âRaporti shkon mĂ« tej dhe dokumenton njĂ« sistem ku korrigjimi nuk funksiononâ, thotĂ« ai, duke theksuar se megjithĂ«se 98% e rekomandimeve janĂ« pranuar nga ASHK, vetĂ«m rreth 21% janĂ« zbatuar.
Sipas ekspertit, pasoja e parĂ« ekonomike lidhet me cenimin e tĂ« drejtĂ«s sĂ« pronĂ«s, pasi âshkeljet e konstatuara nuk janĂ« thjesht gabime teknike. Ato janĂ« transferime pasurie, nga pasuria publike tek privatĂ«tâ, ndĂ«rsa vonesat nĂ« korrigjimin e tyre e bĂ«jnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« rikuperimin e pronĂ«s publike.
Si pasojĂ« tĂ« dytĂ«, Ciko veçon dĂ«mtimin e regjistrit kadastral dhe tĂ« sigurisĂ« juridike.Â
Sipas tij, ânjĂ« regjistĂ«r me sipĂ«rfaqe tĂ« fryra, zĂ«ra kadastralĂ« tĂ« pasaktĂ« dhe mospĂ«rputhje me vendimet gjyqĂ«soreâ, dĂ«mton besimin e qytetarĂ«ve te shteti, bizneseve dhe investitorĂ«ve, duke rritur kostot e kredidhĂ«nies dhe tĂ« investimeve.
NdĂ«rsa pasoja e tretĂ« Ă«shtĂ« institucionale. Eksperti Ciko thekson se fakti qĂ« tĂ« shtatĂ« drejtoritĂ« kanĂ« shkelur tĂ« njĂ«jtat detyrime ligjore âtregon se shkaku nuk qĂ«ndron te drejtuesit e veçantĂ«, por nĂ« mĂ«nyrĂ«n e reagimit institucionalâ.Â
Sipas tij, kjo krijon te qytetarĂ«t perceptimin se ârregullat zbatohen ndaj tyre, por jo njĂ«soj ndaj administratĂ«s sĂ« shtetitâ.
Ndikimi ekonomikÂ
Duke u ndalur te ndikimi ekonomik, Ilir Ciko vlerĂ«son se problematikat nuk mbeten vetĂ«m nĂ« planin administrativ.Â
PĂ«r ekspertin e ekonomisĂ«, problematikat e evidentuara nga KLSH kanĂ« ndikim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« financat publike dhe, nĂ« fund, koston e pĂ«rballojnĂ« taksapaguesit.Â
Ai shpjegon se dĂ«mi vjen nĂ« tre drejtime: sĂ« pari, pĂ«rmes tĂ« ardhurave tĂ« paarkĂ«tuara nga kalimi i pronĂ«sisĂ«, taksat dhe qiratĂ« e truallit shtetĂ«ror; sĂ« dyti, pĂ«rmes âlegalizimit nĂ«n çmimin realâ, ku diferenca e vlerĂ«s sĂ« tregut, sipas tij, ânuk zhduket, por transferohetâ, duke krijuar njĂ« âsubvencion tĂ« heshturâ nĂ« favor tĂ« pĂ«rfituesve; dhe sĂ« treti, pĂ«rmes kostove qĂ« sjell korrigjimi i vendimeve tĂ« gabuara.Â
âShteti paguan dy herĂ«: sĂ« pari pĂ«r vendimin e gabuar dhe sĂ« dyti pĂ«r anulimin e tij,â shprehet eksperti, duke iu referuar kostove administrative, proceseve gjyqĂ«sore dhe rasteve kur nevojiten edhe kompensime.
Ndryshimi, âjo pa reforma ligjoreâ
Duke u ndalur te mekanizmat e llogaridhĂ«nies, Ciko vlerĂ«son se problemi nuk qĂ«ndron vetĂ«m te moszbatimi i rekomandimeve, por te mungesa e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« individuale.Â
Sipas tij, treguesi mĂ« domethĂ«nĂ«s i raportit, Ă«shtĂ« se ânga 142 masa disiplinore tĂ« rekomanduara dhe tĂ« pranuara, Ă«shtĂ« zbatuar njĂ« e vetmeâ, çka tregon se â99% e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ« individuale tĂ« identifikuar nga KLSH Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ«â.Â
Ai shton se âKLSH rekomandon, por institucioni i audituar vendos nĂ«se do tĂ« disiplinojĂ« vetenâ, duke krijuar njĂ« sistem ku auditimet prodhojnĂ« raporte, por jo ndryshim real.Â
Për të garantuar zbatimin e rekomandimeve, eksperti Ciko propozon ndryshime ligjore dhe institucionale, si vendosjen e sanksioneve për mosraportimin dhe moszbatimin e rekomandimeve, kalimin e kompetencës për masat disiplinore te një autoritet i pavarur dhe krijimin e një regjistri publik që pasqyron statusin e zbatimit të çdo rekomandimi.
Ai thekson se këto mangësi përbëjnë edhe një dobësi në kuadër të procesit të integrimit në Bashkimin Evropian.
âKur audituesi konstaton se njĂ« leje legalizimi Ă«shtĂ« lĂ«shuar nĂ« kundĂ«rshtim me ligjin, urdhri i kufizimit nuk duhet tĂ« varet nga vullneti i drejtorisĂ« qĂ« e lĂ«shon lejen. NjĂ« mekanizĂ«m kufizimi me efekt automatik, i rishikueshĂ«m nĂ« gjykatĂ«, do tĂ« ndalte qarkullimin e pasurive tĂ« kontestuara dhe do tĂ« shmangte vonesatâ, pĂ«rfundon eksperti Ilir Ciko.
Rrjeti SEE Check ka hapur njĂ« thirrje pĂ«r aplikime pĂ«r njĂ« vlerĂ«sues tĂ« jashtĂ«m qĂ« do tĂ« kryejĂ« vlerĂ«simin pĂ«rfundimtar tĂ« projektit tĂ« financuar nga BE âSEE Check Network â luftimi i dezinformimit dhe keqinformimit pĂ«rmes njĂ« rrjeti verifikuesish tĂ« fakteveâ.
Rrjeti SEE Check bashkon gjashtë organizata të verifikimit të fakteve nga pesë vende të Evropës Juglindore, të cilat punojnë për të forcuar qëndrueshmërinë e rajonit ndaj dezinformimit përmes verifikimit të fakteve, edukimit mediatik dhe mbështetjes për median e pavarur.
Vlerësuesi i përzgjedhur do të kryejë një vlerësim të pavarur të arritjeve, efektivitetit, ndikimit dhe qëndrueshmërisë së projektit gjatë gjithë periudhës së zbatimit. Vlerësimi do të mbulojë të gjitha rezultatet e projektit dhe organizatat partnere, me vëmendje të veçantë ndaj performancës së Rrjetit SEE Check, efektivitetit të skemës së nën-granteve, cilësisë dhe shtrirjes së produkteve të verifikimit të fakteve, si dhe kontributit të projektit në forcimin e qëndrueshmërisë kundër dezinformimit. Vlerësimi do të kryhet në përputhje me kriteret e vlerësimit të OECD DAC.
Thirrja është e hapur për profesionistë të kualifikuar me të paktën tre vite përvojë në vlerësim, përvojë të provuar në vlerësimin e projekteve të financuara nga BE dhe ekspertizë në media, dezinformim, shoqëri civile dhe Ballkanin Perëndimor. Kërkohen aftësi të forta analitike, njohuri mbi metodologjinë Logframe dhe kriteret OECD DAC, si dhe aftësi të shkëlqyera të të shkruarit në anglisht.
Aplikimet duhet të përfshijë një CV, një propozim teknik, një ofertë financiare (në EUR), të paktën dy referenca profesionale dhe një raport vlerësimi si shembull pune.
Afati i aplikimit është 30 korrik 2026. Për çdo pyetje të mundshme, ju lutemi na kontaktoni në adresën e emailit:  info@zastone.ba
Për informacion të detajuar mbi detyrën, kualifikimet e kërkuara, produktet e pritshme, metodologjinë e vlerësimit dhe procedurën e aplikimit, ju lutemi shihni Termat e Referencës në këtë link.
Login
