Kryeministri i Palestinës, Mohammad Mustafa, ka folur sot nga Ramallah, në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, duke paraqitur planin për rindërtimin e Gazës pas shkatërrimeve të mëdha.

Sipas tij, programi pesëvjeçar për rindërtimin pritet të kushtojë mbi 67 miliardë dollarë (rreth 49 miliardë paund). Ky plan përfshin strehimin, shërbimet sociale, infrastrukturën, ekonominë dhe qeverisjen.

Mustafa u shpreh se pritet që partnerë kombëtarë dhe ndërkombëtarë të mbështesin këtë përpjekje, ndërsa shtoi se Egjipti pritet të organizojë një “konferencë për rindërtimin e Gazës” muajin e ardhshëm në Kajro.

“Qeveria e Palestinës rithekson se qeverisja efektive në Gaza është një shtyllë themelore për rimëkëmbjen dhe stabilitetin”, deklaroi Mustafa para të pranishmëve./abcnews.al

 

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, po përmbyll vizitën e tij zyrtare në Izrael.

Eskorta presidenciale ka mbërritur në Aeroportin Ndërkombëtar “Ben Gurion”, ku e pret avioni presidencial, “Air Force One”, që do ta dërgojë në destinacionin e radhës, Sharm el-Sheikh.

Presidenti amerikan Donald Trump dhe ai egjiptian Abdel Fattah al-Sisi do të presin sot, 13 tetor, në Sharm el-Sheikh një samit ku do të marrin pjesë më shumë se 20 liderë botërorë.

Qëllimi i samitit, sipas presidencës egjiptiane, është “përfundimi i luftës në Rripin e Gazës, forcimi i përpjekjeve për paqe dhe stabilitet në Lindjen e Mesme dhe hapja e një epoke të re sigurie rajonale”./abcnews.al

Izraeli ka urdhëruar evakuimin e palestinezëve nga disa pjesë të veriut të Gazës përpara një intensifikimi të pritshëm të ofensivës ushtarake, ndërkohë që presidenti amerikan Donald Trump ka shtuar thirrjet për një marrëveshje armëpushimi dhe kthimin e pengjeve.

Banorët e qytetit të Gazës dhe të Jabalisë janë udhëzuar të zhvendosen drejt jugut, në zonën bregdetare të al-Mawasit, teksa ushtria izraelite deklaron se operacionet po “zgjerohen drejt perëndimit”.

Sipas ministrisë së Shëndetësisë së drejtuar nga Hamasi, të paktën 86 persona u vranë nga sulmet izraelite në 24 orët e fundit deri të dielën në mesditë. Tre fëmijë u vranë në një goditje ajrore në al-Mawasi, një zonë e konsideruar më parë si e “sigurt”, ku ishin strehuar me familjet e tyre.

Në një reagim të fundit, Trump theksoi se është momenti për të “arritur marrëveshjen në Gaza” dhe për të kthyer pengjet. Ai deklaroi gjithashtu se kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është duke negociuar aktualisht me Hamasin.

Ndërkohë, zëdhënësi i Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), Avichay Adraee, deklaroi se trupat izraelite janë aktive në veri të Gazës me qëllim “eliminimin e terroristëve dhe infrastrukturës së tyre”.

Banorët dhe ekipet mjekësore konfirmuan për Reuters se bombardimet izraelite janë shtuar ndjeshëm në orët e para të së dielës, duke shkatërruar disa banesa. Në al-Mawasi, pesë persona – përfshirë tre fëmijë nga familja Maarouf – u vranë nga një sulm ajror që goditi një tendë ku strehoheshin të zhvendosurit.

“Na bombarduan teksa flinim në tokë,” tha nëna e tyre, Iman Abu Maarouf. “Fëmijët e mi u vranë, pjesa tjetër është në terapi intensive.” Babai i tyre deklaroi se kishin mbërritur në atë zonë të sigurt një muaj më parë, pas një urdhri nga ushtria izraelite.

IDF nuk dha përgjigje specifike për incidentin, por tha për BBC se “respekton ligjin ndërkombëtar dhe merr masa për të shmangur dëmet ndaj civilëve”.

Po të dielën, një ushtar izraelit 20-vjeçar, rreshteri Yisrael Natan Rosenfeld, u vra gjatë operacioneve në veri të Gazës.

Ndërkohë, përpjekjet diplomatike për një marrëveshje armëpushimi janë shtuar. Një zyrtar i Hamasit tha për BBC se ndërmjetësit – përfshirë Katarin – po rrisin përpjekjet për një marrëveshje të re, por bisedimet me Izraelin mbeten të bllokuara.

Netanyahu deklaroi të dielën para agjencisë izraelite të sigurisë Shin Bet se “fitorja ndaj Iranit” krijon mundësi të reja, duke e lidhur këtë me qëllimin për të shpëtuar pengjet dhe për të “mposhtur Hamasin”.

Trump, nga ana tjetër, ka shprehur optimizëm se një marrëveshje armëpushimi në Gaza mund të arrihet brenda javës së ardhshme. Ai ka kërkuar gjithashtu që proceset gjyqësore ndaj Netanyahut – i akuzuar për korrupsion që nga viti 2019 – të ndërpriten, duke i cilësuar si “gjueti politike shtrigash”. Kjo ndërhyrje është kritikuar nga liderë izraelitë të opozitës, të cilët i kujtojnë Trumpit se proceset gjyqësore në Izrael janë të pavarura.

Një armëpushim i mëparshëm, i nisur më 19 janar, u rrëzua në mars pasi Izraeli rifilloi bombardimet, duke kërkuar lirimin e pengjeve. Në të njëjtën kohë, vendi vendosi një bllokadë të plotë të ndihmave humanitare për Gazën, të cilën e zbuti pjesërisht pas 11 javësh presioni nga aleatët perëndimorë dhe paralajmërimeve për rrezik urie masive.

Për të menaxhuar shpërndarjen e ndihmave, u krijua një mekanizëm i ri, Gaza Humanitarian Foundation (GHF), i mbështetur nga SHBA dhe Izraeli. Por agjencitë e OKB-së e kanë kritikuar këtë sistem, duke e quajtur “një fushë vrasjeje”, për shkak të incidenteve të shumta ku civilë janë vrarë teksa përpiqeshin të merrnin ndihma.

Konflikti aktual nisi pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023, në të cilin u vranë rreth 1,200 persona dhe u morën peng 251 të tjerë. Që atëherë, sipas ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, e drejtuar nga Hamasi, mbi 56,500 persona janë vrarë nga ofensiva izraelite./abcnews.al

Mbikëqyrësi kushtetues i Iranit, Këshilli i Gardës, e ka miratuar të enjten vendimin e Parlamentit për ta pezulluar bashkëpunimin e Teheranit me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Bërthamore (IAEA), pasi objektet bërthamore të vendit u bombarduan gjatë fundjavës në konfliktin 12-ditor me Izraelin.

Për këtë ligj, i cili u miratua një ditë më parë nga ligjvënësit me 221 vota pro dhe asnjë kundër, do të vendosë përfundimisht Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare (SNSC).

SNSC teknikisht drejtohet nga presidenti, por ashtu si të gjitha institucionet kyçe të shtetit, i përgjigjet udhëheqësit suprem, ajatollah Ali Khamenei.

“Plani për ta detyruar Qeverinë ta pezullojë bashkëpunimin me Agjencinë Ndërkombëtare për Energjinë Bërthamore nuk ishte në kundërshtim me ligjin islamik dhe Kushtetutën pas shqyrtimit nga anëtarët e Këshillit të Gardës”, tha zëdhënësi i këshillit, Hadi Tahan Nazif, në një postim në X.

Izraeli kreu sulme të papara ndaj objekteve kyçe bërthamore dhe ushtarake të Iranit, si dhe zonave të banuara, më 13 qershor, në një luftë që mori jetën e shumë civilëve nga të dyja palët para se të përfundonte me një armëpushim të brishtë të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara më 24 qershor.

Më 21 qershor, SHBA-ja i goditi tri objekte bërthamore në Fordo, Natanz dhe Isfahan.

Projektligji parashikon që pezullimi i bashkëpunimit të hiqet vetëm nëse garantohet që objektet dhe shkencëtarët bërthamorë iranianë janë të mbrojtur dhe që e drejta e Iranit për të pasuruar uranium brenda vendit është e garantuar.

Ndër shënjestrat e Izraelit gjatë sulmeve ndaj Iranit ishin edhe shkencëtarë të përfshirë në programin bërthamor iranian.

Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor është paqësor dhe se nuk ka për qëllim ta përdorë atë për të zhvilluar armë bërthamore.

Pezullimi i bashkëpunimit me IAEA do të thotë se Irani do t’i ndalojë inspektimet, raportimet dhe veprimtarinë mbikëqyrëse sipas Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT).

Para votimit, kryetari i Parlamentit, Mohammad Baqer Qalibaf, e kritikoi IAEA-n, duke thënë se ajo dështoi “qoftë edhe të shtirej sikur e dënonte sulmin ndaj objekteve bërthamore të Iranit” dhe e akuzoi për “shitjen e besueshmërisë së vet ndërkombëtare”.

Teherani ka akuzuar prej kohësh IAEA-n për anshmëri dhe bashkëpunim me fuqitë perëndimore dhe Izraelin kundër Iranit.

Drejtori i Përgjithshëm i IAEA-s, Rafael Grossi, ka shprehur prej vitesh shqetësimin për mungesën e bashkëpunimit nga Irani në hetimet për objekte të vjetra, por të padeklaruara, bërthamore.

“Organizata për Energjinë Atomike e Iranit do të pezullojë bashkëpunimin me agjencinë deri sa të garantohet siguria e objekteve bërthamore, dhe programi bërthamor paqësor i Iranit do të ecë përpara me një ritëm më të shpejtë”, tha Qalibaf në komentet që u pasuan nga thirrjet e ligjvënësve “vdekje Amerikës dhe Izraelit”./REL

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, ka kërkuar që Izraeli ta falë kryeministrin Benjamin Netanyahu, ose ta anulojë gjyqin ndaj tij për korrupsion, duke thënë se SHBA-ja do ta shpëtojë atë ashtu siç e shpëtoi vendin e tij.

Ndaj Netanyahut u ngrit aktakuzë për ryshfet, mashtrim dhe shkelje të besimit në vitin 2019. AI i mohon të gjitha akuzat.

Gjyqi ndaj tij filloi në vitin 2020 dhe përfshin tri çështje penale. Netanyahu është deklaruar i pafajshëm.

“Gjyqi i Bibi Netanyahut duhet të ANULOHET, MENJËHERË, ose të falet Heroi i Madh, i cili ka bërë kaq shumë për shtetin [e Izraelit]”, shkroi Trump në platformën Truth Social të mërkurën, duke shtuar se mori vesh që Netanyahu pritet të paraqitet në gjykatë të hënën.

Lideri i opozitës izraelite, Yair Lapid, tha se Trump nuk duhet të ndërhyjë në këtë çështje.

“Me gjithë respektin dhe mirënjohjen për presidentin e Shteteve të Bashkuara, ai nuk duhet të ndërhyjë në një proces ligjor të një shteti të pavarur”, tha Lapid.

“Shpresoj dhe besoj se ky është një shpërblim që ai [Trump] po i jep atij [Netanyahut], sepse synon të ushtrojë trysni ndaj tij për Gazën dhe për ta detyruar ta pranojë një marrëveshje për pengjet që do ta përfundojë luftën”, i tha Lapid faqes izraelite të lajmeve Ynet.

Trump e lavdëroi Netanyahun si një “luftëtar”, por shtoi në postimin e tij: “Ishin Shtetet e Bashkuara të Amerikës ato që e shpëtuan Izraelin, dhe tani do të jenë Shtetet e Bashkuara të Amerikës ato që do ta shpëtojnë Bibi Netanyahun”.

Duket se ai po i referohej përfshirjes dhe mbështetjes së SHBA-së për sulmet izraelite ndaj programit bërthamor të Iranit.

Nuk është e qartë nëse Trump nënkuptoi se SHBA-ja mund të bëjë diçka konkrete për ta ndihmuar Netanyahun në betejën e tij ligjore.

Presidenti republikan e përshkroi çështjen kundër udhëheqësit izraelit si “gjueti shtrigash” – një term që Trump e ka përdorur shpesh për t’i përshkruar përpjekjet për ta ndjekur atë penalisht në SHBA, dhe të cilin edhe Netanyahu e ka përdorur për ta përshkruar gjyqin ndaj tij.

Fjalët e ngrohta të Trumpit vijnë pas një qortimi të rrallë që ai ia bëri të martën Izraelit për sulmet ajrore ndaj Iranit pas armëpushimit./REL

Presidenti i SHBA-ve, Donald Trump dha një konferencë për shtyp në Hagë, atje ku zhvillohet samiti i NATO-s. Gjatë fjalës së tij Donald Trump konfirmoi edhe një herë që centrali bërthamor, i pasurimit të uraniumit të Irani u shkatërrua nga bombardimet e SHBA.

Ai hodhi poshtë tezat dhe lajmet, që sipas tij janë të rreme, se Irani ka uranium dhe se centralet bërthamore nuk ishin shkatërruar. Teksa kritikoi mediat e huaja për lajme “fake”, Trump shtoi me ironi se “sulmi i keq” i SHBA-ve solli përfundimin e luftës mes Izraelit dhe Iranit.

“Lufta mes Izraelit dhe Iranit ka mbaruar. Gjatë kësaj aleance jemi të varur edhe në bazë të marrëveshje për mineralet e çmuara të Ukrainës. Ka ardhur një letër, sipas kësaj letre sulmet e SHBA ndaj Fordow, e ka shkatërruar plotësisht, kjo do të thotë që Irani nuk ka asnjë shans për pasurimin e uraniumit. Ky sulm përfundoi një luftë tjetër dhe kjo ishte plotësisht shkatërruese. Çfarë më shqetësoi më shumë, janë lajmet e rreme nga New York Time, kurse të gjithë njerëzit e kënaqshëm kanë besueshmëri. Kur më thanë për kalibrin e sulmit thashë po ishte një “sulm i keq”, por që i dha fund luftës”, tha Trump./abcnews.al

Presidenti amerikan Donald Trump është shprehur “shumë krenar” për arritjen e një armëpushimi mes Izraelit dhe Iranit, duke e cilësuar këtë si një zhvillim “shumë të mirë” për rajonin. Komentet e tij u bënë gjatë një konference për shtyp në samitin e NATO-s të mbajtur në Hagë.

Në fjalën e tij, Trump vlerësoi vetëpërmbajtjen e të dy palëve dhe ndaloi gjithashtu te ndërhyrjet ajrore të SHBA-së kundër infrastrukturës bërthamore të Iranit. Ai u përball me pyetje të shumta lidhur me raportet e inteligjencës amerikane, të cilat sugjeronin se objektivat iraniane nuk ishin goditur plotësisht. Trump reagoi me vendosmëri, duke thënë:

“Besoj se kemi pasur një shkatërrim thuajse total. Ata nuk patën kohë të shpëtonin asgjë, sepse ne vepruam shumë shpejt. Është tepër e vështirë dhe e rrezikshme të zhvendosësh atë lloj materiali.”

I pyetur nëse SHBA është e shqetësuar për deklaratat e Iranit lidhur me vijimin e pasurimit të uraniumit, Presidenti amerikan ishte i prerë:

“Gjëja e fundit që duan të bëjnë tani është të pasurojnë diçka. Ata kanë nevojë të rimëkëmben. Ne nuk do t’i lejojmë ta bëjnë këtë.”

Këto deklarata vijnë në një moment tensioni të lartë në Lindjen e Mesme, pas një vale përshkallëzimesh ushtarake dhe sulmesh të drejtpërdrejta të SHBA-së ndaj objekteve strategjike të Iranit./abcnews.al

Presidenti Donald Trump ka deklaruar se të dyja palët si Izraeli ashtu edhe Irani, kanë shkelur marrëveshjen e armëpushimit në Lindjen e Mesme.

Duke folur për gazetarët para nisjes për në samitin e NATO-s në Hagë, Trump u shpreh se nuk është i kënaqur me asnjërën palë, por theksoi: “Jam veçanërisht i pakënaqur me Izraelin.”

Ai shtoi gjithashtu se kapacitetet bërthamore të Iranit “janë eliminuar plotësisht” dhe u shpreh i bindur se Teherani nuk do të mund ta rindërtojë më programin e tij bërthamor./abcnews.al

Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Abu Dhabi ka vënë në dispozicion të qytetarëve shqiptarë që banojnë në Emiratet e Bashkuara Arabe numrat e telefonit dhe adresën e e-mailit ku mund të kontaktojnë në rast emergjence.

Ambasada Republikës së Shqipërisë në Abu Dhabi bën të ditur se po ndjek evolimin e situatës në koordinim të vazhdueshëm me Njësinë e Krizave në Abu Dhabi.

“Në rast emergjence, bashkatdhetarët që banojnë në Emiratet e Bashkuara Arabe mund të kontaktojnë Ambasadën e RSH në:

Celulari i emergjencës +971509807881

E-maili i ambasadës: Embassy.uae@mfa.gov.al

Telefoni: +971-2-6582505”, bën të ditur ambasada në një postim në rrjetet sociale.

The post Tensionet në Lindjen e Mesme, ambasada në Abu Dhabi numra emergjence në dispozicion të qytetarëve shqiptarë appeared first on Albeu.com.

Në sfondin e tensioneve të shtuara mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, janë intensifikuar spekulimet se Teherani mund të hakmerret për sulmet e fundit amerikane ndaj objekteve të tij bërthamore, duke ndërmarrë një veprim me pasoja të mëdha globale: mbylljen e Ngushticës së Hormuzit – një nga rrugët më të rëndësishme të transportit të naftës në botë.

Të dielën, mediat iraniane raportuan se Parlamenti i vendit ka dhënë miratimin paraprak për mbylljen e kësaj nyje strategjike detare, megjithëse një vendim përfundimtar nga autoritetet më të larta nuk është marrë ende.

Ngushtica e Hormuzit, e vendosur në hyrje të Gjirit Persik, është një arterie jetike për tregtinë globale të energjisë: rreth 20% e furnizimit botëror me naftë dhe gaz kalon çdo ditë përmes saj. Bllokimi i saj do të shkaktonte një goditje të rëndë ndaj ekonomisë ndërkombëtare, duke nxitur rritje të menjëhershme të çmimeve të naftës dhe duke trazuar zinxhirët e furnizimit në mbarë botën.

Ky veprim, nëse realizohet, do të kishte ndikim veçanërisht të madh mbi ekonomitë e vendeve si Kina, India dhe Japonia, të cilat varen fort nga importet e naftës bruto që kalon përmes kësaj ngushtice strategjike. Ndikimi do të ndjehej gjithashtu në rritjen e kostos së mallrave dhe shërbimeve në nivel global, duke ushtruar presion të ri mbi inflacionin dhe tregjet ndërkombëtare.

Çfarë është Ngushtica e Hormuzit – dhe ku ndodhet?

Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët më të rëndësishme të transportit në botë dhe pika më e rëndësishme e tranzitit të naftës.

I kufizuar në veri nga Irani dhe në jug nga Omani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), korridori – i cili është vetëm rreth 50 km i gjerë në hyrje dhe dalje, dhe rreth 33 km i gjerë në pikën e tij më të ngushtë – lidh Gjirin Persik me Detin Arabik.

Ngushtica është mjaftueshëm e thellë për cisternat më të mëdha të naftës bruto në botë dhe përdoret nga prodhuesit kryesorë të naftës dhe gazit në Lindjen e Mesme dhe klientët e tyre.

Në gjysmën e parë të vitit 2023, rreth 20 milionë fuçi naftë kkanë kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit në ditë, sipas vlerësimeve nga Administrata Amerikane e Informacionit për Energjinë (EIA).

Kjo është e barabartë me gati 600 miliardë dollarë në vit.

Kjo naftë nuk vjen vetëm nga Irani, por edhe nga shtete të tjera të Gjirit si Iraku, Kuvajti, Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Cili do të ishte ndikimi i mbylljes së ngushticës?

Ish-kreu i agjencisë së inteligjencës së Mbretërisë së Bashkuar MI6, Sir Alex Younger, i ka thënë BBC-së se skenari i tij më i keq në konfliktin e vazhdueshëm Iran-Izrael përfshinte një bllokadë në Ngushticën e Hormuzit.

“Mbyllja e ngushticës do të ishte padyshim një problem i jashtëzakonshëm ekonomik duke pasur parasysh efektin që do të kishte në çmimin e naftës”, ka thënë ai.

Do të ishte “terren i paeksploruar”, sipas Bader Al-Saif, një profesor asistent në Universitetin e Kuvajtit i specializuar në gjeopolitikën e Gadishullit Arabik.

“Do të kishte pasoja të drejtpërdrejta në tregjet botërore, sepse do të shihnit një rritje të çmimit të naftës, dhe do të shihni tregjet e aksioneve që reagojnë shumë nervozisht ndaj asaj që po ndodh”, ka thënë Al-Saif për BBC Neëshour.

Kjo do të dëmtonte vendet e Gjirit, ekonomitë e të cilave mbështeten shumë në eksportet e energjisë.

Arabia Saudite, për shembull, përdor ngushticën për të eksportuar rreth 6 milionë fuçi naftë bruto në ditë, më shumë se çdo vend fqinj, sipas një studimi nga firma analitike Vortexa.

Irani, në krahasim, eksporton rreth 1.7 milionë fuçi në ditë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Edhe Azia do të goditej rëndë. Në vitin 2022, rreth 82% e naftës bruto dhe kondensateve (hidrokarbure të lëngshme me dendësi të ulët që zakonisht ndodhin me gazin natyror) që dalin nga Ngushtica e Hormuzit ishin të destinuara për vendet aziatike, sipas vlerësimeve të EIA-s.

Vetëm Kina vlerësohet të blejë rreth 90% të naftës që Irani eksporton në tregun global.

Çdo ndërprerje në këtë drejtim mund të rrisë kostot e karburantit dhe të prodhimit në një kohë kur

Kina duhet të mbështetet në prodhim dhe eksporte. Ky nuk është vetëm një problem i brendshëm: rritja e kostove të prodhimit përfundimisht mund t’u kalojë konsumatorëve, duke nxitur inflacionin në të gjithë botën.

Ndikimi mund të jetë gjithashtu i madh për ekonomitë e tjera kryesore aziatike, të cilat janë ndër importueset më të mëdha, pas Kinës. Pothuajse gjysma e naftës bruto të Indisë dhe 60% e importeve të saj të gazit natyror kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.

Koreja e Jugut thuhet se merr 60% të naftës së saj bruto përmes ngushticës, dhe Japonia gati tre të katërtat.

Si mund ta mbyllë Irani ngushticën?

Rregullat e Kombeve të Bashkuara u lejojnë vendeve të ushtrojnë kontroll deri në 12 milje detare nga vija e tyre bregdetare.

Kjo do të thotë se në pikën e saj më të ngushtë, Ngushtica e Hormuzit dhe korridoret e saj të transportit detar shtrihen tërësisht brenda ujërave territoriale të Iranit dhe Omanit.

Nëse Irani do të përpiqej të bllokonte rreth 3,000 anije që lundrojnë nëpër ngushticë çdo muaj, një nga mënyrat më efektive për ta bërë këtë, sipas ekspertëve, do të ishte vendosja e minave duke përdorur anije sulmi të shpejta dhe nëndetëse.

Marina e rregullt e Iranit dhe marina e Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) mund të nisin sulme ndaj anijeve luftarake dhe anijeve tregtare të huaja.

Megjithatë, anijet e mëdha ushtarake nga ana tjetër mund të bëhen objektiva të lehta për sulmet ajrore të SHBA-së.

Anijet e shpejta të Iranit shpesh janë të armatosura me raketa kundër anijeve, dhe vendi gjithashtu operon një gamë anijesh sipërfaqësore, anijesh gjysmë-nëndetëse dhe nëndetëse.

Ekspertët thonë se Irani mund ta bllokojë ngushticën përkohësisht, por shumë janë po aq të bindur se SHBA-ja dhe aleatët e saj mund të rivendosin shpejt rrjedhën e trafikut detar përmes mjeteve ushtarake.

SHBA-ja e ka bërë këtë edhe më parë.

Në fund të viteve 1980, gjatë luftës tetëvjeçare Iran-Irak, sulmet ndaj objekteve të naftës u përshkallëzuan në një “luftë me cisterna” duke i bërë të dy vendet të sulmonin anije neutrale për të ushtruar presion ekonomik.

Cisternat kuvajtiane që transportonin naftë irakiane ishin veçanërisht të prekshme dhe përfundimisht, anijet luftarake amerikane filluan t’i shoqëronin ato përmes Gjirit në atë që u bë operacioni më i madh i konvojeve detare që nga Lufta e Dytë Botërore.

A do ta bllokojë Irani ngushticën?

Ndërsa Irani ka kërcënuar vazhdimisht të mbyllë Ngushticën e Hormuzit në konfliktet e kaluara, ai kurrë nuk e ka zbatuar atë.

Thirrja më e afërt ishte gjatë luftës së tankerëve në fund të viteve 1980, por edhe atëherë, transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit nuk u ndërpre kurrë seriozisht.

Nëse Irani e përmbush kërcënimin e tij, këtë herë mund të jetë ndryshe.

Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, ka pohuar se mbyllja e Ngushticës së Hormuzit nga Irani do të përbënte “vetëvrasje ekonomike” dhe i bëri thirrje Kinës, një aleate e Teheranit, të ndërhyjë.

“Unë e inkurajoj qeverinë kineze në Pekin t’i telefonojë ata për këtë, sepse ata varen shumë nga Ngushtica e Hormuzit për naftën e tyre”, ka thënë Rubio në një intervistë me Fox Neës të dielën.

“Ne kemi mundësi për t’u marrë me këtë, por edhe vendet e tjera duhet ta shqyrtojnë këtë. Do të dëmtonte ekonomitë e vendeve të tjera shumë më keq se tonat”, ka shtuar ai.

Edhe pse Kina ende nuk ka reaguar, Pekini ka shumë pak gjasa të mirëpresë ndonjë rritje të çmimeve të naftës ose ndërprerje të rrugëve të transportit detar.

Analistja e energjisë Vandana Hari ka thënë se Irani ka “pak për të fituar dhe shumë për të humbur” nga mbyllja e Ngushticës.

“Irani rrezikon t’i shndërrojë fqinjët e tij prodhues të naftës dhe gazit në Gjirin Persik në armiq dhe të shkaktojë zemërimin e tregut të tij kryesor, Kinës, duke ndërprerë trafikun në Ngushticë”, ka thënë Hari për BBC News.

A mund të kompensojnë rrugët alternative një bllokadë?

Kërcënimi i vazhdueshëm i mbylljes së Ngushticës së Hormuzit, me kalimin e viteve, i ka nxitur vendet eksportuese të naftës në rajonin e Gjirit Persik të zhvillojnë rrugë alternative eksporti.

Sipas një raporti të EIA-s, Arabia Saudite ka aktivizuar tubacionin e saj Lindje-Perëndim, një linjë 1,200 km e gjatë, e aftë të transportojë deri në 5 milionë fuçi naftë bruto në ditë.

Në vitin 2019, Arabia Saudite e ripërdori përkohësisht një tubacion gazi natyror për të transportuar naftë bruto.

Emiratet e Bashkuara Arabe kanë lidhur fushat e tyre të naftës në brendësi të vendit me portin e Fujairah në Gjirin e Omanit nëpërmjet një tubacioni me një kapacitet ditor prej 1.5 milion fuçish.

Në korrik 2021, Irani përuroi tubacionin Goreh-Jask, i cili synon të transportojë naftë bruto në Gjirin e Omanit. Ky tubacion aktualisht mund të transportojë rreth 350,000 fuçi në ditë, megjithëse raportet sugjerojnë se Irani nuk e bën ende.

EIA vlerëson se këto rrugë alternative mund të trajtojnë së bashku rreth 3.5 milionë fuçi naftë në ditë – afërsisht 15% të naftës bruto që transportohet aktualisht përmes ngushticës.

Rreth 8,000 banorë në Izrael kanë mbetur pa energji elektrike pas sulmeve me raketa nga Irani në orët e para të mëngjesit të sotëm, ka bërë të ditur ministri i Energjisë, Eli Cohen.

Sipas ministrit, autoritetet kishin marrë masa parandaluese në rast të dëmtimit të rrjeteve të furnizimit dhe janë duke punuar për rikthimin e energjisë brenda tri orëve.

Ndërkohë, Korporata Elektrike e Izraelit (IEC) njoftoi se një objekt strategjik i infrastrukturës në jug të vendit ka pësuar dëme si pasojë e sulmeve, duke shkaktuar ndërprerje të energjisë në disa komunitete përreth.

“Ekipet tona janë në terren dhe po punojnë për të riparuar dëmet dhe për të rikthyer furnizimin me energji sa më shpejt të jetë e mundur,” thuhet në deklaratën e IEC-së.

Kompania thekson gjithashtu se operacionet po zhvillohen në bashkëpunim me forcat e sigurisë, dhe përfshijnë jo vetëm riparime teknike, por edhe neutralizimin e çdo rreziku të mundshëm për sigurinë publike./abcnews.al

Amir Said Iravani, përfaqësuesi i Iranit në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, ka akuzuar të hënën Shtetet e Bashkuara se kanë “deklaruar luftë” ndaj Iranit nën një “pretekst të fabrikuar dhe absurd”.

Në një fjalim të gjatë para anëtarëve të Këshillit, Iravani tha se Irani rezervon të drejtën “të mbrojë veten” ndaj kësaj “agresioni të hapur amerikan”. Ai shtoi se mënyra, kohëzgjatja dhe shkalla e “përgjigjes së përshtatshme” do të vendosen nga forcat e armatosura iraniane.

Po ashtu, ai akuzoi kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për tërheqjen e Shteteve të Bashkuara në “një tjetër luftë të shtrenjtë dhe pa bazë”. Sipas tij, veprimet e SHBA-së dhe Izraelit përbëjnë “shkelje flagrante të së drejtës ndërkombëtare”.

Iravani vijoi duke theksuar se Izraeli ka përhapur “narrativën mashtruese dhe të rremë” se Irani ishte afër ndërtimit të një arme bërthamore.

Ai shtoi se “heshtja, standardet e dyfishta dhe përzierja e organizatave ndërkombëtare dhe disa vendeve perëndimore, përfshirë Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar, janë po aq të dëshpëruara”.

Përfaqësuesi iranian përfundoi adresimin e tij duke bërë thirrje që Këshilli i Sigurimit t’i bëjë “përgjegjës të plotë” Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për veprimet e tyre ndaj Iranit./abcnews.al

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer dhe Presidenti i SHBA-së Donald Trump kanë zhvilluar një bisedë telefonike mbrëmjen e kësaj të diele, njoftoi Downing Street.

“Udhëheqësit diskutuan situatën në Lindjen e Mesme dhe përsëritën rrezikun e madh që paraqet programi bërthamor i Iranit për sigurinë ndërkombëtare”, thuhet në deklaratë.

“Ata diskutuan veprimet e ndërmarra nga SHBA-të mbrëmë për të zvogëluar kërcënimin dhe ranë dakord se Iranit nuk duhet t’i lejohet kurrë të zhvillojë një armë bërthamore.”

Udhëheqësit përsëritën “nevojën që Irani të kthehet në tryezën e negociatave sa më shpejt të jetë e mundur” për të përparuar drejt një “zgjidhjeje të qëndrueshme”, shtohet në deklaratë, me palën që ranë dakord të “qëndrojnë në kontakt të ngushtë” në ditët në vijim.

/abcnews.al

 

 

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi para gazetarëve se Izraeli nuk do të tërhiqet nga operacionet ushtarake kundër Iranit, pavarësisht presioneve ndërkombëtare dhe përshkallëzimit të situatës në Lindjen e Mesme. Komentet e tij vijnë në një moment kur Këshilli i Sigurimit i OKB-së po mban një mbledhje urgjente në New York, thirrur nga Irani pas sulmeve të fundit ajrore amerikane në territorin iranian.

Në orët e para të mëngjesit të kësaj të diele, avionë luftarakë amerikanë ndërmorën një seri goditjesh të koordinuara ndaj tri objekteve kryesore të programit bërthamor iranian, përfshirë kompleksin nëntokësor të Fordow. Ky veprim shënoi përfshirjen e drejtpërdrejtë të Shteteve të Bashkuara në konfliktin Izrael-Iran, duke rritur ndjeshëm tensionet në rajon.

Nga Izraeli, Netanyahu tha për gazetarët se “nuk do të lejojmë që të tërhiqemi në një luftë rraskapitëse, por as nuk do ta ndërpresim parakohe këtë fushatë jetike për sigurinë tonë kombëtare”.

Ai theksoi se Izraeli është shumë pranë përmbushjes së objektivave të tij strategjikë, duke përfshirë shkatërrimin e programit bërthamor iranian dhe të kapaciteteve të raketave balistike të Teheranit.

Duke iu referuar objektit të Fordow, të cilin SHBA e goditi me bomba speciale për depërtim në thellësi, Netanyahu tha se “kompleksi është dëmtuar rëndë”, megjithëse theksoi se “shkalla e plotë e dëmit do të vlerësohet në ditët në vijim”.

Deklaratat e kryeministrit izraelit pasojnë reagime të ashpra nga Teherani, i cili ka akuzuar SHBA-në dhe Izraelin për “agresion të paprovokuar” dhe ka paralajmëruar se do të ushtrojë të drejtën për vetëmbrojtje.

Tensionet në rajon mbeten në nivel të lartë, ndërsa komuniteti ndërkombëtar vijon thirrjet për përmbajtje dhe rikthim në tryezën e negociatave./abcnews.al

Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së merr fjalën i pari në takimin në New York, duke i quajtur sulmet e SHBA-së ndaj objekteve bërthamore të Iranit “një kthesë të rrezikshme në një rajon që tashmë është në trazirë”.

Anotnio Guterres thotë se dënon çdo përshkallëzim ushtarak në Lindjen e Mesme.

“Njerëzit e rajonit nuk mund të durojnë një cikël tjetër shkatërrimi, megjithatë tani rrezikojmë të biem në një gropë hakmarrjeje pas hakmarrjeje”, tha ai.

Ai shton: “Kombet e Bashkuara janë të gatshme të mbështesin çdo përpjekje drejt zgjidhjes paqësore. Por paqja nuk mund të imponohet. Ajo duhet të zgjidhet.”/abcnews.al

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara po zhvillon një mbledhje urgjente në selinë e OKB-së në New York.

Takimi është thirrur me kërkesë të Iranit, pasi Shtetet e Bashkuara u përfshinë zyrtarisht në konfliktin mes Izraelit dhe Iranit, duke goditur të shtunën në mbrëmje tri objekte bërthamore në territorin iranian.

Takimi mund të ndiqet drejtpërdrejt, ndërsa zhvillimet po pasqyrohen me përditësime të vazhdueshme edhe në blogun informativ./abcnews.al

Këshilltari politik i udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, thotë se “loja nuk ka mbaruar” pas sulmeve amerikane në centralet bërthamore të Iranit.

Ali Shamkhani tha se “materialet e pasuruara, ekspertiza lokale dhe vullneti politik” ekzistuese mbeten të gjitha pavarësisht dëmit fizik të shkaktuar.

Ai shton se “iniciativa operative” tani është në “duart e partisë që luan me zgjuarsi”./abcnews.al

Departamenti Amerikan i Sigurisë Kombëtare (DHS) lëshoi të dielën një njoftim zyrtar, duke paralajmëruar për një “mjedis të përshkallëzuar të kërcënimeve” brenda territorit të SHBA-së, pas goditjeve ushtarake ndaj Iranit.

Në njoftim thuhet se ekziston mundësia e sulmeve kibernetike me intensitet të ulët si dhe rreziku i veprimeve të dhunshme të individëve të vetmuar, të nxitur nga situata aktuale.

Pak ditë përpara sulmeve, burime nga agjencitë e inteligjencës dhe të zbatimit të ligjit thanë për CNN se po rishikohen dosjet e personave të dyshuar për lidhje me Hezbollahun brenda SHBA-së, për të vlerësuar çdo kërcënim të mundshëm që mund të lindë nga përshkallëzimi i tensioneve me Iranin. Sipas këtyre burimeve, aktualisht nuk ka asnjë kërcënim të besueshëm apo konkret.

“Ka gjithmonë një nivel kërcënimi kur bëhet fjalë për Iranin,” tha një zyrtar federal për CNN. “Dallimi qëndron tek konkretësia dhe besueshmëria e informacionit.”

Sipas buletinit të shpërndarë përmes Sistemit Kombëtar të Këshillimit për Terrorizëm (NTAS), aktivistë pro-iranianë në fushën e teknologjisë (“hacktivistë”) mund të synojnë rrjete kompjuterike amerikane, ndërsa aktorë të tjerë të lidhur me qeverinë iraniane mund të përfshihen gjithashtu në sulme të ngjashme.

Vitit e kaluar, SHBA akuzoi hakerë të lidhur me Iranin për ndërhyrje në fushatën zgjedhore të ish-presidentit Trump, çka rrit shqetësimet se Irani mund të përdorë sulme kibernetike si mjet hakmarrjeje.

Përsa i përket sulmeve fizike brenda vendit, DHS paralajmëron se në rast se udhëheqësit iranianë lëshojnë një dekret fetar që bën thirrje për dhunë hakmarrëse kundër objektivave amerikane, “rreziku që ekstremistë të dhunshëm të vetmuar të mobilizohen dhe të veprojnë brenda territorit amerikan do të rritej ndjeshëm.”

Gjithashtu, në buletin theksohet se konflikti mund të motivojë individë ekstremistë apo autorë të krimeve të urrejtjes që të sulmojnë objektiva të perceptuara si hebreje, pro-izraelite, ose të lidhura me qeverinë dhe ushtrinë amerikane./abcnews.al

Liderët e grupit E3, Mbretëria e Bashkuar, Gjermania dhe Franca i kanë bërë thirrje Iranit të mos ndërmarrë veprime që mund të destabilizojnë më tej Lindjen e Mesme, si reagim ndaj sulmeve të SHBA-së.

Sipas një deklarate të përbashkët, kryeministri britanik Sir Keir Starmer, kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron kanë diskutuar zhvillimet e fundit në rajon gjatë ditës së sotme.

“U bëjmë thirrje autoriteteve iraniane të përfshihen në negociata që synojnë një marrëveshje gjithëpërfshirëse për shqetësimet që lidhen me programin bërthamor të Iranit,” thuhet në deklaratë.

“Ne jemi të gatshëm të kontribuojmë në këtë qëllim në bashkërendim me të gjitha palët. I kërkojmë Iranit të shmangë çdo hap të mëtejshëm që mund të destabilizojë rajonin,” përfundon reagimi i përbashkët./abcnews.al

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmail Baghaei, deklaroi të dielën për CNN se Irani po përballet me një “tradhti të diplomacisë” nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump.

“Ata nuk mund të flasin për diplomaci, e kanë tradhtuar atë,” tha Baghaei, duke theksuar megjithatë se “diplomacia nuk përfundon kurrë”.

Ai paralajmëroi se ndonëse nuk dihet se çfarë do të ndodhë më tej, “është e sigurt që përgjegjësia për pasojat e këtij konflikti bie mbi Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin”.

Baghaei nuk pranoi të japë detaje mbi mënyrën se si Irani mund të përgjigjet ndaj sulmeve ajrore të SHBA-së ndaj objekteve bërthamore iraniane, të ndërmarra të dielën herët në mëngjes. Po ashtu, ai nuk specifikoi se çfarë dëmesh janë shkaktuar, por theksoi se “Irani ka të drejtën të ushtrojë vetëmbrojtjen”.

“Dhe këtë do ta bëjmë pa asnjë dyshim,” shtoi ai.

Zëdhënësi iranian i cilësoi deklaratat e fundit të presidentit Trump dhe kërcënimet për sulme të tjera si “shantazh në shkallë globale”.

Ai paralajmëroi se veprimet ushtarake të Izraelit dhe SHBA-së e kanë futur rajonin në një “situatë të pashembullt rreziku”.

Baghaei tha gjithashtu se Irani ka treguar “përmbajtje absolute” ndaj provokimeve izraelite, duke synuar vetëm objektiva ushtarake dhe të sigurisë. Ndërkohë, Izraeli ka akuzuar Iranin për sulme ndaj objektivave civile.

Ai reagoi ashpër ndaj deklaratave të zyrtarëve izraelitë, përfshirë ministrin e Mbrojtjes, Israel Katz, i cili kishte deklaruar se “udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, nuk mund të vazhdojë të ekzistojë”.

“Një kërcënim i tillë ndaj një udhëheqësi sovran është një deklaratë e neveritshme dhe e papranueshme,” tha Baghaei. “Të kërcënosh liderin e një shteti me akt terrori vetëm sa tregon natyrën e vërtetë të regjimit izraelit.”

Baghaei, i cili ka shërbyer në misionin diplomatik iranian në OKB në Nju Jork gjatë viteve 2006–2010, theksoi se Irani “ka bërë gjithçka që ka qenë e mundur për diplomaci dhe paqe”.

“Historia nuk do ta falë atë që po bën administrata amerikane,” përfundoi ai./abcnews.al