Bashkimi Evropian (BE) e ka shpalosur tĂ« mĂ«rkurĂ«n planin e tij mĂ« tĂ« ashpĂ«r deri tani pĂ«r tâi bĂ«rĂ« trysni Izraelit qĂ« ta pĂ«rfundojĂ« luftĂ«n nĂ« Rripin e GazĂ«s, ku palestinezĂ«t po detyrohen tĂ« ikin nga tanket, dronĂ«t dhe trupat izraelite qĂ« po futen gjithnjĂ« e mĂ« thellĂ« nĂ« enklavĂ«n bregdetare tĂ« shkatĂ«rruar nga lufta gati dyvjeçare.
Kaja Kallas, shefja e politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« BE-sĂ«, u bĂ«ri thirrje 27 vendeve anĂ«tare tâi rrisin tarifat ndaj disa mallrave izraelite dhe tĂ« vendosin sanksione ndaj 10 drejtuesve tĂ« Hamasit, kolonĂ«ve izraelitĂ« dhe dy anĂ«tarĂ«ve tĂ« kabinetit tĂ« kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu: ministrit pĂ«r Siguri KombĂ«tare Itamar Ben-Gvir dhe ministrit tĂ« Financave Bezalel Smotrich.
Hamasi është i shpallur organizatë terroriste nga BE-ja dhe Shtetet e Bashkuara.
âNe po i propozojmĂ« kĂ«to masa jo pĂ«r ta ndĂ«shkuar Izraelin apo popullin izraelit, por pĂ«r tĂ« ushtruar trysni mbi QeverinĂ« izraelite qĂ« tĂ« ndryshojĂ« kurs dhe tâi japĂ« fund vuajtjeve tĂ« njerĂ«zve nĂ« GazĂ«â, tha Kallas.
âLufta duhet tĂ« pĂ«rfundojĂ«, vuajtjet duhet tĂ« ndalen dhe tĂ« gjitha pengjet duhet tĂ« lirohenâ, shtoi ajo.
Sanksionet do tĂ« nĂ«nkuptonin ngrirje tĂ« aseteve tĂ« individĂ«ve nĂ« EvropĂ« dhe do tâua ndalonin atyre udhĂ«timin brenda BE-sĂ«.
BE-ja është partneri më i madh tregtar i Izraelit, prandaj tarifat mund të kenë pasoja të mëdha në ekonominë izraelite, e cila tashmë është tronditur nga kostoja e një lufte të gjatë.
Rreth 32 milionë euro fonde dypalëshe të kontrolluara nga Komisioni Evropian do të pezulloheshin menjëherë. Komisioni gjithashtu e mbështet edhe Autoritetin Palestinez.
Izraeli mohon se në Gazë ka bie buke dhe thotë se lejon hyrjen e ndihmave të mjaftueshme humanitare.
Ministri i JashtĂ«m izraelit, Gideon Saar, i dĂ«rgoi njĂ« letĂ«r presidentes sĂ« Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, duke u zotuar se Izraeli nuk do tâi nĂ«nshtrohet fushatĂ«s evropiane.
âTrysnia pĂ«rmes sanksioneve nuk do tĂ« funksionojĂ«. Shteti i Izraelit Ă«shtĂ« komb krenar dhe sovran, dhe ne nuk do tĂ« pĂ«rkulemi pĂ«rballĂ« kĂ«rcĂ«nimeve, ndĂ«rkohĂ« qĂ« siguria e Izraelit Ă«shtĂ« nĂ« rrezikâ, shkroi ai nĂ« letĂ«r.
Anëtarët e BE-së të ndarë rreth Izraelit
Bashkimi Evropian, me 27 vende anëtare, ka qenë i ndarë gjatë 23 muajve të fundit të luftës në Rripin e Gazës.
Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« nĂ«se shumica e tyre do tĂ« pajtohen pĂ«r tâi miratuar sanksionet dhe masat tregtare.
Gjakderdhja në Gazë ka nxitur protesta në qytete të shumta evropiane, nga Amsterdami në Barcelonë, dhe ka shtuar kritikat ndaj burokracisë së Brukselit për paaftësinë e perceptuar për të ushtruar trysni të mirëfilltë mbi Izraelin që të ndalojë operacionet ushtarake dhe të lejojë më shumë ndihma humanitare.
Numri i të vrarëve në Gazë ka kaluar shifrën mbi 67.000 palestinezë që nga fillimi i luftës më 7 tetor 2023, sipas zyrtarëve shëndetësorë të enklavës.
Lufta nisi pas sulmit të udhëhequr nga Hamasi në jug të Izraelit, ku militantët vranë rreth 1.200 njerëz dhe rrëmbyen 251 të tjerë, sipas zyrtarëve izraelitë.
âPezullimi i pjesshĂ«m i propozuar Ă«shtĂ« pĂ«rgjigje e menduar mirĂ« ndaj njĂ« situate gjithnjĂ« e mĂ« urgjenteâ, tha Maros Sefcovic, pĂ«rfaqĂ«suesi tregtar i Komisionit Evropian.
ĂfarĂ« pĂ«rmban propozimi
Nëse mjaftueshëm vende të BE-së pajtohen, atëherë do të vendosen tarifa në vlerë rreth 230 milionë euro ndaj 37 për qind të mallrave izraelite, të vlefshme 15.9 miliardë euro, që i importon BE-ja, tha Sefcovic. Aktualisht, BE-ja nuk vendos tarifa mbi këtë kategori mallrash izraelite falë një Marrëveshjeje Asociimi.
Një shqyrtim i bërë nga korpusi diplomatik i BE-së në qershor gjeti se Izraeli kishte shkelur komponentin e të drejtave të njeriut të kësaj marrëveshjeje, të quajtur Neni 2.
Kritikët evropianë të Izraelit kanë kërkuar që e gjithë marrëveshja tregtare të pezullohet për shkak të luftës në Gazë.
Por, tani për tani, komisioni propozon të heqë preferencën për zero-tarifë për një sasi të zgjedhur mallrash izraelite dhe të zbatojë tarifat e Organizatës Botërore të Tregtisë, të cilat variojnë nga 8 për qind në 40 për qind për produkte të ndryshme.
âNe nuk po propozojmĂ« tĂ« pezullojmĂ« tregtinĂ« me Izraelin, por po propozojmĂ« tĂ« pezullojmĂ« preferencat tregtareâ, tha njĂ« zyrtar i lartĂ« evropian i ngarkuar me komunikimin pĂ«r Komisionin Evropian, i cili nuk ishte i autorizuar tĂ« fliste publikisht sipas politikĂ«s sĂ« komisionit.
Propozimi pasoi njoftimin e javës së kaluar nga von der Leyen se ajo do të kërkonte sanksione dhe një pezullim të pjesshëm tregtar ndaj Izraelit për shkak të fushatës së tij ushtarake në Gazë, duke u hequr dorë nga qëndrimi i saj tradicionalisht proizraelit./REL