Tajvani sinjalizoi se një marrëveshje tarifore me Shtetet e Bashkuara mund të arrihet së shpejti, pasi negociatorët e saj u nisën për raundin e fundit të bisedimeve me Uashingtonin, duke thënë se të dyja palët pritet të njoftojnë se ku kanë arritur "konsensus".
Tajvani, një prodhues i madh gjysmëpërçuesish, ka qenë në bisedime me Shtetet e Bashkuara për të ulur tarifën mbi eksportet e saj nga 20% në 15%.
Në një deklaratë, grupi i punës i kabinetit të Tajvanit për tregtinë Tajvan-SHBA tha se zëvendëskryeministri Cheng Li-chiun dhe i dërguari i tregtisë Yang Jen-ni ishin nisur për në Shtetet e Bashkuara për raundin e gjashtë të konsultimeve ballë për ballë.
Qëllimi është ulja e mëtejshme e tarifave reciproke, sigurimi i trajtimit më të favorizuar për tarifat mbi çipat dhe produktet e tjera, promovimi i një ekuilibri më të mirë tregtar dhe formimi i një partneriteti strategjik në zinxhirin global të furnizimit me Al.
Pas këtij raundi konsultimesh, të dyja palët pritet të njoftojnë publikisht përmbajtjen se ku kanë arritur konsensus.
Tajvani do të caktojë më pas një datë për të nënshkruar dokumente me Zyrën e Përfaqësuesit Tregtar të Shteteve të Bashkuara dhe më pas do t'i paraqesë këto për shqyrtim në parlamentin e Tajvanit, thuhet në deklaratë.
MegjithatĂ«, zĂ«dhĂ«nĂ«si i ZyrĂ«s sĂ« Negociatave Tregtare tĂ« Tajvanit, Benjamin Hsu, tha se âsa i pĂ«rket shpalljes sĂ« rezultateve, kjo kĂ«rkon ende marrĂ«veshje nga tĂ« dyja palĂ«t". /Telegrafi/
Administrata Trump e paralajmëroi Kinën të ndalojë presionin ushtarak mbi Tajvanin , duke thënë se veprimet dhe retorika e Pekinit po rrisin tensionet në mënyrë të panevojshme në rajon.
Departamenti i Shtetit i kĂ«rkoi KinĂ«s nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« Vitit tĂ« Ri qĂ« tĂ« âushtrojĂ« pĂ«rmbajtje, tĂ« ndĂ«rpresĂ« presionin e saj ushtarak kundĂ«r Tajvanit dhe nĂ« vend tĂ« kĂ«saj tĂ« angazhohet nĂ« njĂ« dialog kuptimplotĂ«â.
âAktivitetet dhe retorika ushtarake e KinĂ«s ndaj Tajvanit dhe tĂ« tjerĂ«ve nĂ« rajon rrisin tensionet nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« panevojshme. Ne i bĂ«jmĂ« thirrje Pekinit tĂ« ushtrojĂ« pĂ«rmbajtje, tĂ« ndĂ«rpresĂ« presionin e tij ushtarak kundĂ«r Tajvanit dhe nĂ« vend tĂ« kĂ«saj tĂ« angazhohet nĂ« njĂ« dialog kuptimplotĂ«â, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i Departamentit tĂ« Shtetit, Tommy Pigott.
âShtetet e Bashkuara mbĂ«shtesin paqen dhe stabilitetin nĂ« tĂ« gjithĂ« NgushticĂ«n e Tajvanit dhe kundĂ«rshtojnĂ« ndryshimet e njĂ«anshme tĂ« status quo-sĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« edhe me forcĂ« ose shtrĂ«ngimâ, shtoi ai.
Deklarata e administratës erdhi pas miratimit të një pakete armësh prej 11 miliardë dollarësh për Tajvanin, një nga më të mëdhatë në vitet e fundit.
Marrëveshja përfshin sisteme raketash, platforma detare dhe përmirësime të radarëve që synojnë të forcojnë mbrojtjen e ishullit.
Pekini u përgjigj me raundin e gjashtë të stërvitjeve ushtarake në shkallë të gjerë që nga viti 2022, duke simuluar një bllokadë të porteve kryesore të Tajvanit nën emrin e koduar " Misioni i Drejtësisë 2025 ".
Kina vendosi aeroplanë luftarakë, anije detare dhe anije të rojes bregdetare rreth ishullit dhe qëlloi 27 raketa nga bregu i saj lindor.
Zyrtarët ushtarakë tajvanezë thanë se disa prej tyre u ulën më afër ishullit kryesor se kurrë më parë.
Presidenti kinez Xi Jinping nuk e ka pĂ«rjashtuar pĂ«rdorimin e forcĂ«s pĂ«r tĂ« arritur bashkimin dhe zyrtarĂ«t e mbrojtjes amerikane besojnĂ« se ai i ka urdhĂ«ruar UshtrisĂ« Ălirimtare Popullore tĂ« jetĂ« e aftĂ« tĂ« veprojĂ« kundĂ«r Tajvanit deri nĂ« fund tĂ« vitit 2027.
Në fjalimin e tij të Vitit të Ri, Xi nënvizoi përsëri shtytjen e Pekinit për bashkim.
âNe kinezĂ«t nĂ« tĂ« dyja anĂ«t e NgushticĂ«s sĂ« Tajvanit ndajmĂ« njĂ« lidhje gjaku dhe farefisnoreâ, tha Xi.
âRibashkimi i atdheut tonĂ«, njĂ« trend i kohĂ«rave, Ă«shtĂ« i pandalshĂ«mâ, shtoi ai. /Telegrafi/
UdhĂ«heqĂ«sit botĂ«rorĂ« kanĂ« uruar qytetarĂ«t e shteteve tĂ« tyre pĂ«r afrimine vitit tĂ« ri 2026, ndĂ«rkohĂ« qĂ« tĂ« tjerĂ« e shfrytĂ«zojnĂ« fjalimin e fundvitit pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« mesazhe politike. Presidenti i KinĂ«s, Xi Jinping nĂ« fjalimin pĂ«r Vitin e Ri nĂ« Pekin, u shpreh se nĂ« 2026 do tĂ« bashkojĂ« KinĂ«n dhe Tajvanin. Duke folur [âŠ]
Kina ka intensifikuar ndjeshĂ«m presionin ushtarak ndaj Tajvanit, duke lĂ«shuar raketa dhe duke zhvilluar stĂ«rvitje tĂ« mĂ«dha ushtarake rreth ishullit, nĂ« atĂ« qĂ« konsiderohet njĂ« nga manovrat mĂ« tĂ« rrezikshme tĂ« viteve tĂ« fundit. Sipas mediave ndĂ«rkombĂ«tare, gjatĂ« ditĂ«s sĂ« dytĂ« tĂ« stĂ«rvitjeve ushtarake, forcat kineze kanĂ« lĂ«shuar raketa nĂ« ujĂ«rat nĂ« veri dhe jug [âŠ]
Kina ka qëlluar me raketa në ujërat pranë Tajvanit në ditën e dytë të ushtrimeve të luftës në shkallë të gjerë rreth ishullit që synojnë të provojnë një bllokadë.
Ushtria e vendit vendosi anije të reja sulmi amfibe së bashku me aeroplanë bombardues dhe anije luftarake në atë që Pekini e quajti një "paralajmërim të ashpër" kundër forcave separatiste dhe "ndërhyrës të jashtëm".
Kina ka këmbëngulur prej kohësh që Tajvani - i cili është qeverisur veçmas nga Kina që nga viti 1949 pas luftës civile që solli Partinë Komuniste në pushtet - është pjesë e territorit të saj sovran dhe ka shprehur zemërim ndaj shitjeve të armëve amerikane në ishullin e vetëqeverisur.
Ushtria e saj po kryen 10 orë stërvitje me qitje të vërteta në pesë vende përreth Tajvanit.
Njësitë e forcave detare dhe ajrore gjithashtu simuluan sulme ndaj objektivave detare dhe ajrore, si dhe operacione anti-nëndetëse në veri dhe jug të ishullit, tha ushtria kineze.
Stërvitjet, të quajtura "Misioni i Drejtësisë 2025", janë më të mëdhatë sipas zonës dhe më të afërtat deri më tani me Tajvanin.
Stërvitjet, të cilat përfshinin përdorimin e shkatërruesve, fregatave, luftëtarëve dhe bombarduesve, filluan 11 ditë pasi SHBA-të njoftuan një paketë rekord armësh prej 11.1 miliardë dollarësh për Tajvanin.
Një zyrtar i lartë i inteligjencës së Tajvanit tha se Pekini duket se po përdor lojërat e luftës për të praktikuar goditjen e objektivave tokësorë, siç është sistemi raketor HIMARS i prodhuar në SHBA - një sistem artilerie shumë i lëvizshëm me një rreze veprimi prej rreth 300 km (186 milje) që mund të godasë objektivat bregdetare në Kinën jugore.
Presidenti i Tajvanit, Lai Ching-te, theksoi në një postim në Facebook se trupat e vijës së frontit ishin të përgatitura për të mbrojtur ishullin, por se Taipei nuk kërkoi të përshkallëzonte situatën. /Telegrafi/
Manovra mĂ« e madhe ushtarake e Pekinit prej vitesh simulon njĂ« bllokadĂ« tĂ« Tajvanit duke vĂ«nĂ« nĂ« sprovĂ« vendosmĂ«rinĂ« e SHBA-sĂ« dhe sigurinĂ« rajonale. NdĂ«rkohĂ« tensionet politike po pĂ«rshkallĂ«zohen. Ushtria kineze nisi tĂ« hĂ«nĂ«n stĂ«rvitjen e saj ushtarake mĂ« tĂ« madhe pĂ«rreth Tajvanit. GjatĂ« stĂ«rvitjes me armĂ« zjarri do tĂ« simulohet edhe njĂ« bllokadĂ« e [âŠ]
Kina po zhvillon stërvitje ushtarake rreth Tajvanit duke simuluar pushtimin dhe bllokadën e zonave kryesore të ishullit, si një paralajmërim kundër "forcave separatiste".
Ushtria, marina, forcat ajrore dhe forca raketore janë dërguar për stërvitjet që përfshijnë ushtrime me armë zjarri, tha ushtria kineze, shkruan BBC, përcjell Telegrafi.
Me emrin e koduar "Misioni i Drejtësisë 2025", stërvitjet po zhvillohen disa ditë pasi SHBA-të njoftuan shitjen e një prej paketave të saj më të mëdha të armëve në Tajvan me vlerë 11 miliardë dollarë (rreth 9.4 miliardë euro).
Ky veprim shkaktoi protesta të ashpra nga Pekini, i cili nga ana tjetër sanksionoi firmat amerikane të mbrojtjes.
Përpjekjet e Tajvanit për të rritur mbrojtjen e tij këtë vit kanë zemëruar gjithashtu Pekinin, i cili pretendon ishullin e vetëqeverisur si territorin e tij.
Footage published earlier by the Eastern Theater Command of the Chinese Peopleâs Liberation Army as part of the lead up to Exercise âJustice Mission 2025â encircling the Island of Taiwan. pic.twitter.com/CWhFdX0VMI â OSINTdefender (@sentdefender) December 29, 2025
Zyra presidenciale e Tajvanit ka kritikuar stërvitjet e ardhshme kineze, duke i quajtur ato një sfidë ndaj normave ndërkombëtare.
Ministria e mbrojtjes e Tajvanit theksoi se ata zbuluan aeroplanë dhe anije kineze rreth Tajvanit të hënën në mëngjes dhe kanë vendosur forcat dhe sistemet e tyre raketore për të monitoruar situatën.
Forcat e saj janë në "gatishmëri të lartë" për të mbrojtur Tajvanin dhe për të "mbrojtur popullin tonë", tha ministria.
Në një postim në Weibo, Komanda e Teatrit Lindor të ushtrisë kineze - përgjegjëse për Ngushticën e Tajvanit - e përshkroi stërvitjen e ardhshme ushtarake si një "mburojë drejtësie".
"Të gjithë ata që komplotojnë pavarësinë do të shkatërrohen sapo të hasin mburojën!", thuhej në postim.
Ndërsa disa stërvitje fillestare kanë filluar, ushtria tha se do të zhvillojë një stërvitje të madhe nga ora 08:00 deri në 18:00 sipas orës lokale të martën.
Ndërsa Kina ka bërë thirrje prej kohësh për "ribashkimin paqësor" me Tajvanin, ajo gjithashtu ka një ligj që thotë se do të përdorë "mjete jo-paqësore" për të parandaluar "shkëputjen" e ishullit. /Telegrafi/
Një tërmet me magnitudë 7 goditi një zonë rreth 32 kilometra larg bregdetit verilindor të Tajvanit.
Ishte tërmeti i dytë i madh që goditi ishullin këtë javë, pas një tërmeti me magnitudë 6.1 ballë që goditi distriktin bregdetar juglindor të Taitung të mërkurën.
Tajvani ndodhet pranë kryqëzimit të dy pllakave tektonike dhe është i prirur ndaj tërmeteve.
Më shumë se 100 persona humbën jetën në një tërmet në Tajvanin jugor në vitin 2016, ndërsa një tërmet me magnitudë 7.3 ballë të shkallës Rihter në vitin 1999 vrau më shumë se 2,000 persona.
Tani kanë filluar të qarkullojnë pamje të tërmetit të fundit.
Një tërmet me magnitudë 7.0 goditi Tajvanin, ka njoftuar Shërbimi Meteorologjik i Tajvanit.
Tërmeti me thellësi 73 kilometra u ndje në Tajvanin verior dhe dridhi ndërtesat në kryeqytetin Taipei, njoftoi agjencia meteorologjike, duke e klasifikuar tërmetin si të kategorisë katër, që do të thotë se mund të ketë dëme të vogla.
Qeveria e Taipeit tha se nuk u raportuan dëme të mëdha menjëherë pas tërmetit.
Më shumë se 3,000 shtëpi në Yilan mbetë-n për pak kohë pa energji elektrike.
Ndryshe, Tajvani është i prirur ndaj tërmeteve.
Kjo pasi ai ndodhet pranë kryqëzimit të dy pllakave tektonike.
Më shumë se 100 persona humbën jetën në një tërmet në Tajvanin jugor në vitin 2016, ndërsa një tërmet me magnitudë 7.2 ballë vrau më shumë se 2,000 persona në vitin 1999.
Një tërmet me magnitudë 7.0 goditi Tajvanin, ka njoftuar Shërbimi Meteorologjik i Tajvanit.
Tërmeti me thellësi 73 kilometra u ndje në Tajvanin verior dhe dridhi ndërtesat në kryeqytetin Taipei, njoftoi agjencia meteorologjike, duke e klasifikuar tërmetin si të kategorisë katër, që do të thotë se mund të ketë dëme të vogla.
Qeveria e Taipeit tha se nuk u raportuan dëme të mëdha menjëherë pas tërmetit.
Më shumë se 3,000 shtëpi në Yilan mbetë-n për pak kohë pa energji elektrike.
Ndryshe, Tajvani është i prirur ndaj tërmeteve.
Kjo pasi ai ndodhet pranë kryqëzimit të dy pllakave tektonike.
Më shumë se 100 persona humbën jetën në një tërmet në Tajvanin jugor në vitin 2016, ndërsa një tërmet me magnitudë 7.2 ballë vrau më shumë se 2,000 persona në vitin 1999. /Telegrafi/
Dy persona u vranë dhe gjashtë të tjerë u plagosën pasi një burrë kreu një sulm me thikë dhe hodhi një granatë tymi në një stacion metroje në Tajvan.
Granata e tymit shpërtheu brenda Stacionit Kryesor të Taipeit, qendrës hekurudhore më të ngarkuar të Tajvanit, duke vrarë një burrë 57-vjeçar.
Vdekja e dytë ishte një tjetër burrë 57-vjeçar i përshkruar si një "viktimë hero" i cili u përpoq të ndalonte sulmuesin.
Sulmuesi, i identifikuar si një burrë 27-vjeçar me mbiemrin Chang, thuhet se kërkohej për shmangie të rekrutimit ushtarak.
Ai ishte i armatosur me një mjet të mprehtë dhe granata tymi, sipas raportimeve.
Nga gjashtë personat e plagosur, njëri mbetet në gjendje kritike.
Sulmuesi vdiq gjithashtu gjatë incidentit pasi ra nga një çati ndërsa përballej me policinë.
Udhëheqësi tajvanez, William Lai Ching-te i kërkoi publikut, veçanërisht në zonat e populluara me njerëz dhe qendrat e transportit, që të qëndrojë i qetë dhe të ndjekë udhëzimet zyrtare
"Nëse shihni njerëz, sende ose situata të dyshimta, ju lutemi raportoni menjëherë në polici dhe në stafin e stacionit", tha ai. /AA/
Shtetet e Bashkuara dhe Tajvani kanë njoftuar një paketë armësh prej 11.1 miliardë dollarësh, e cila nëse përfundohet, do të jetë një nga shitjet më të mëdha ushtarake të Uashingtonit në ishull.
Marrëveshja përfshin tetë blerje të ndara, të cilat mbulojnë sistemet e raketave HIMARS, raketat antitank, raketat antiblind, dronë vetëvrasës në lëvizje, softuerë ushtarak dhe pjesë për pajisje të tjera, sipas detajeve të publikuara nga të dyja qeveritë.
Pasi u njoftua marrĂ«veshja, Pekini tha se âe kundĂ«rshton me forcĂ« dhe e dĂ«non fuqishĂ«mâ kĂ«tĂ« veprim.
âPĂ«rpjekja e SHBA-sĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur forcĂ«n pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur pavarĂ«sinĂ« e Tajvanit vetĂ«m sa do tĂ« ketĂ« efekt tĂ« kundĂ«rt dhe pĂ«rpjekja e saj pĂ«r tĂ« frenuar KinĂ«n duke pĂ«rdorur Tajvanin nuk do tĂ« ketĂ« absolutisht suksesâ, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i MinistrisĂ« sĂ« Jashtme kineze, Guo Jiakun.
Bëhet e ditur se Tajvani ka rritur blerjet ushtarake vitet e fundit, ndërsa përballet me presion në rritje nga Pekini, me aeroplanë dhe anije kineze të pranishme pothuajse çdo ditë rreth Tajvanit, si dhe me ushtrime të rregullta në shkallë të gjerë në dhe mbi ujërat përreth, shkruan CNN.
âShtetet e Bashkuara⊠vazhdojnĂ« tĂ« ndihmojnĂ« Tajvanin nĂ« ruajtjen e aftĂ«sive tĂ« mjaftueshme tĂ« vetĂ«mbrojtjes dhe nĂ« ndĂ«rtimin e shpejtĂ« tĂ« parandalimit tĂ« fortĂ« dhe shfrytĂ«zimin e avantazheve tĂ« luftĂ«s asimetrike, tĂ« cilat formojnĂ« themelin pĂ«r ruajtjen e paqes dhe stabilitetit rajonalâ, thuhet nĂ« njĂ« deklaratĂ« nga Ministria e Mbrojtjes e Tajvanit.
Uashingtoni mban lidhje të ngushta jozyrtare me Tajvanin dhe është i detyruar me ligj t'i shesë armë ishullit për vetëmbrojtje.
Shuma totale e marrëveshjes së armëve me SHBA-në e bën atë më të madhen në vite për ishullin.
âQĂ« nga viti 2010, Dega Ekzekutive ka njoftuar Kongresin pĂ«r afĂ«rsisht 49 miliardĂ« dollarĂ« Shitje Ushtarake tĂ« Huaja (FMS) nĂ« Tajvanâ, tha njĂ« zyrtar amerikan.
Njoftimi i SHBA-së për shitjet erdhi nëpërmjet Agjencisë së Bashkëpunimit dhe Sigurisë së Mbrojtjes, e cila menaxhon shitjet ushtarake të huaja të SHBA-së.
Marrëveshjet ende kërkojnë miratimin e Kongresit, por Tajvani gëzon mbështetje të përgjithshme dypartiake në Kongresin e SHBA-së.
Ministria e Mbrojtjes e Tajvanit tha se midis tetë artikujve, pesë - HIMARS, raketat dhe dronët - janë menduar të paguhen si pjesë e një buxheti historik special të mbrojtjes prej 40 miliardë dollarësh që presidenti Lai Ching-te propozoi në fund të nëntorit, i cili ende nuk ka marrë miratimin në legjislaturën e Tajvanit.
Paketa prej 11.1 miliardë dollarësh është marrëveshja e dytë e armëve me Tajvanin e njoftuar nga administrata e dytë Trump, pas një marrëveshjeje prej 330 milionë dollarësh në nëntor për pjesë dhe riparim për aeroplanë. /Telegrafi/
Padituria e plotë, e ushqyer nga qëllimet dashakeqe, paragjykimet historike dhe moskuptimi i ndërsjellë, janë shpesh shkëndija vendimtare që ndez konfliktet ndërkombëtare që vlojnë. Nëse Adolf Hitleri - shumë i padijshëm ndaj ShBA-së - do ta kishte kuptuar vërtet fuqinë industriale amerikane, a do të kishte bërë atë shpallje fatale lufte ndaj Uashingtonit në vitin 1941?
Kur Bashkimi Sovjetik pushtoi Afganistanin nĂ« vitin 1979, duket qartĂ« se nuk kishte asnjĂ« ide se nĂ« çfarĂ« po futej. Humbja poshtĂ«ruese kontribuoi ndjeshĂ«m nĂ« shpĂ«rbĂ«rjen e mĂ«vonshme tĂ« vendit. NĂ« vitin 1990, Sadam Huseini i Irakut sulmoi Kuvajtin, i bindur se kishte njĂ« âdritĂ« tĂ« gjelbĂ«râ nga ShtĂ«pia e BardhĂ«. NĂ« tĂ« gjitha kĂ«to raste, marrĂ«zia pati gjykime tĂ« gabuara katastrofale qĂ« rezultuan tĂ« jenĂ« fatale.
MarrĂ«dhĂ«niet pĂ«rçarĂ«se tĂ« KinĂ«s me demokracitĂ« perĂ«ndimore vuajnĂ« nga verbĂ«ritĂ« e ngjashme tĂ« rrezikshme. Publikimi i fundit nĂ« mediat shtetĂ«rore i artikujve âshpjeguesâ, me sa duket i synuar pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« siguri rreth sĂ« ardhmes sĂ« Tajvanit nĂ«n sundimin kinez, e pĂ«rfaqĂ«son kĂ«tĂ« mungesĂ« njohjeje tĂ« ndĂ«rsjellĂ« - deri nĂ« nivel komik.
Kur (jo nĂ«se) Kina merr kontrollin, âpatriotĂ«tâ e verifikuar do tĂ« qeverisin Tajvanin nĂ«n njĂ« regjim tĂ« miratuar nga Pekini, i modeluar sipas Hong-Kongut, thuhej nĂ« artikuj. Si? Nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i Taipeit dhe PerĂ«ndimit, Hong-Kongu Ă«shtĂ« tregim paralajmĂ«rues pĂ«r shtypje tĂ« tmerrshme, ligje brutale sigurie, censurĂ« - dhe premtime tĂ« thyera kineze qĂ« nga dorĂ«zimi i vitit 1997 nga Britania.
Sa e habitshme Ă«shtĂ« qĂ« edhe burokrati mĂ« i indoktrinuar komunist mund tĂ« mendojĂ« se qytetarĂ«t e Tajvanit, tĂ« cilĂ«t çmojnĂ« demokracinĂ« dhe pavarĂ«sinĂ« de facto tĂ« tyre, do ta ndiqnin me vullnet kĂ«tĂ« rrugĂ«. PĂ«r tĂ« siguruar paqe dhe mirĂ«qenie, separatistĂ«t do tĂ« shtypeshin, deklaruan me gĂ«zim mediat shtetĂ«rore. ĂshtĂ« e qartĂ« - Pekini thjesht nuk e kupton.
Rrethimi i pamëshirshëm i Kinës ndaj Tajvanit, tradicionalisht i mbështetur nga ShBA-ja, ka kaluar përtej presionit të thjeshtë ushtarak (edhe pse ai po rritet). Përpjekjet për të zbatuar izolimin ekonomik dhe diplomatik të ishullit - dhe për të përmbysur qeverinë e tij të zgjedhur, properëndimore - plotësohen nga spiunazhi, sabotazhi kibernetik, mbikëqyrja masive dhe gënjeshtra, teoritë konspirative dhe dezinformimi idiotik.
Duke shpallur njĂ« rritje prej 40 miliardĂ« dollarĂ«sh nĂ« shpenzimet pĂ«r mbrojtje, javĂ«n e kaluar, presidenti i Tajvanit, Lai Ching-te, paralajmĂ«roi se kĂ«rcĂ«nimi pĂ«r aneksim po âintensifikohetâ. NĂ« njĂ« jehonĂ« tĂ« UkrainĂ«s, e cila pĂ«rballet me presione tĂ« ngjashme nga Rusia dhe po ashtu Ă«shtĂ« e pasigurt pĂ«r mbĂ«shtetjen e ShBA-sĂ«, Lai tha se skenari mĂ« shqetĂ«sues ishte ai qĂ« tajvanezĂ«t e nĂ«pĂ«rkĂ«mbur thjesht tĂ« dorĂ«zoheshin.
âZgjedhja e parĂ« e udhĂ«heqĂ«sit kinez Xi Jinping Ă«shtĂ« tĂ« fitojĂ« pa njĂ« luftĂ« shkatĂ«rruese dhe tĂ« paparashikueshmeâ, shkroi analisti Hal Brands. âMetoda e tij Ă«shtĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se, njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i qĂ«ndrueshĂ«m i detyrimit ... Kjo Ă«shtĂ« âstrategji klasike anakondeâ, e menduar pĂ«r ta shtrĂ«nguar vazhdimisht derisa Tajvani tĂ« dorĂ«zohet. Sipas kĂ«saj logjike, izolimi dhe demoralizimi pĂ«rfundimisht do tĂ« prodhojnĂ« kapitullimâ.
Xi do tĂ« pĂ«rdorte gjithsesi forcĂ«n ushtarake, nĂ«se detyrimi dĂ«shton, parashikoi Brands. Por, qĂ«llimi kryesor i KinĂ«s synon âtĂ« krijojĂ« njĂ« ndjesi, nĂ« Tajvan, se fuqia kineze Ă«shtĂ« masive; tĂ« nxisĂ« bindjen, nĂ« ShBA, se ndĂ«rhyrja Ă«shtĂ« thjesht shumĂ« e kushtueshme; dhe, kĂ«sisoj tĂ« bind popullin e Tajvanit, njĂ« ditĂ«, se opsioni i tyre mĂ« i mirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« dorĂ«zohen pa luftĂ«â.
MarrĂ«zia politike, e rrĂ«njosur nĂ« armiqĂ«si historike, po ashtu po ushqen krizĂ«n mĂ« tĂ« nxehtĂ« tĂ« dekadĂ«s nĂ« marrĂ«dhĂ«niet KinĂ«-Japoni. Ajo shpĂ«rtheu kur kryeministrja e re e JaponisĂ«, e krahut tĂ« djathtĂ«, Sanae Takaichi, iu pĂ«rgjigj njĂ« pyetjeje tĂ« rastĂ«sishme nĂ« Parlament. Mbrojtja e Tajvanit dhe rrugĂ«ve tregtare pĂ«rreth, nga pushtimi kinez, pĂ«rfshirĂ« mjetet ushtarake, ishte, tha ajo, njĂ« çështje ekzistenciale âqĂ« kĂ«rcĂ«non [mbijetesĂ«n e JaponisĂ«]â.
Takaichi, favoritja e ish-kryeministrit tĂ« rreptĂ«, Shinzo Abe, thjesht tha atĂ« qĂ« ajo dhe shumĂ« japonezĂ« kanĂ« besuar prej kohĂ«sh - por, ta thuash me zĂ« tĂ« lartĂ«, publikisht, e bĂ«ri tĂ« jetĂ« deklaratĂ« zyrtare. NjĂ« KinĂ« e tĂ«rbuar vendosi menjĂ«herĂ« sanksione dhe bojkotime; tĂ« dyja palĂ«t lĂ«vizĂ«n asetet ushtarake drejt ishujve tĂ« kontestuar. Konsulli i pĂ«rgjithshĂ«m i KinĂ«s nĂ« Osaka kĂ«rkoi nĂ« njĂ« postim nĂ« Twitter qĂ« Takaichit âtâi pritet kokĂ«â, postim i cili u fshi mĂ« pas.
Kjo ishte njĂ« sjellje idiote. Reagimi histerik i KinĂ«s - ndaj asaj qĂ« ishte nĂ« thelb njĂ« deklaratĂ« e sĂ« dukshmes - Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht i ekzagjeruar, duke treguar nervozizĂ«m pĂ«r atĂ« se ku mund tĂ« çojĂ« politika e saj ndaj Tajvanit. Veprimi provokues i Takaichit si âzonjĂ« e hekurtâ ka fituar mbĂ«shtetje publike, tregojnĂ« sondazhet, edhe pse ndodhi pothuajse rastĂ«sisht. Por, padituria nuk Ă«shtĂ« lumturi. Rreziku pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« i madh.
Kjo përplasje - dhe kambanat e alarmit të Lait - e kanë sjellë çështjen e Tajvanit në qendër, pikërisht kur Xi po përpiqet ta neutralizojë atë si problem dypalësh ShBA-Kinë. Këtë vit Xi e ka zmbrapsur me sukses ngacmimin tarifor të Donald Trumpit. Në veçanti, kufizimet ndëshkuese dhe hakmarrëse të eksportit të mineraleve të rralla goditën rëndë Uashingtonin. Ato shënuan një moment kur ndryshoi fuqia gjeopolitike globale.
Pa një strategji, Trumpi tani ka kaluar nga një luftë tregtare në një mirënjohje të tejskajshme për një ftesë për të vizituar Pekinin në prillin e ardhshëm - e pranuar gjatë një telefonate përulëse me Xinë javën e kaluar. Më pas, Trumpi nuk ofroi asnjë garanci publike për Tajvanin dhe, në një telefonatë të veçantë, i kërkoi aleates së tij japoneze, Takaichi, të heshtë. Përulësia e tij ndaj Xisë forcoi frikën në Taipei dhe Tokio se, ashtu siç e di Ukraina, ai është kronikisht i pabesueshëm.
Nga ana e tij, Xi e pĂ«rdori telefonatĂ«n pĂ«r tĂ« nĂ«nkuptuar fuqishĂ«m se, nĂ«se Trumpi me tĂ« vĂ«rtetĂ« dĂ«shiron njĂ« marrĂ«veshje tĂ« madhe dhe tĂ« bukur tregtare pĂ«r tâu mburrur nĂ« vend, ShBA-ja duhet tĂ« pranojĂ« zyrtarisht se e drejta sovrane e KinĂ«s mbi Tajvanin Ă«shtĂ« âpjesĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«se e rendit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« pasluftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«roreâ.
Dyshimet po rriten se Trumpi, në fund të fundit, mund ta nënshtrojë mbrojtjen e Tajvanit ndaj një marrëdhënieje paqësore me Kinën. Aktualisht, ai po luhatet. Paketat e premtuara të armëve vonohen ose nuk mbërrijnë fare. Tajvani kërkoi një marrëveshje të lirë tregtare. Në vend të saj, u godit me tarifa 32 përqind të cilat më vonë u ulën. Tani, si më parë, padituria në këtë dinamikë është krejtësisht e Trumpit. Xi vazhdon të luajë me të si të dojë.
Tajvani dhe Japonia nuk janĂ« tĂ« vendet e vetme qĂ« shqetĂ«sohen se Trumpi nuk e kupton se çfarĂ« po rrezikohet. âPĂ«rqendrimi i njĂ«anshĂ«m i administratĂ«s nĂ« tregti e ka çuar atĂ« tĂ« fshehĂ« nĂ«n qilim pikat mĂ« tĂ« ndĂ«rlikuara tĂ« mospajtimeve diplomatikeâ, shkroi Jonathan Czin, njĂ« specialist pĂ«r KinĂ«n, duke iu referuar shkeljeve tĂ« pakontrolluara tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut nga ana e Pekinit, luftĂ«s kibernetike kundĂ«r PerĂ«ndimit, ballafaqimeve tĂ« armatosura me Filipinet dhe ekspansionizmit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m nĂ« Detin e KinĂ«s Jugore.
Ashtu si nĂ« Ăekosllovaki nĂ« vitin 1938, si nĂ« UkrainĂ« dhe tani, ndoshta, nĂ« Tajvan. âHistoria ka treguar se kompromisi me agresionin sjell vetĂ«m luftĂ« dhe skllavĂ«riâ, paralajmĂ«roi Lai. Por, Trumpi nuk lexon histori. Padituria e tij vret. /Telegrafi/
Tajvani do të përgatitet për luftime brenda dy viteve të ardhshme mes kërcënimeve "në rritje" nga Kina, deklaroi presidenti i vendit, shkruan Sky News.
Lai Ching-te mbajti një konferencë për shtyp të mërkurën në mëngjes mes një presioni në rritje ushtarak dhe politik nga Pekini, i cili e sheh ishullin e qeverisur në mënyrë demokratike si territorin e vet.
Duke folur pasi njoftoi planet për të rritur shpenzimet e mbrojtjes me një buxhet "special" prej 40 miliardë dollarësh, Lai tha se regjimi i Xi Jinping po "përshpejton përgatitjet ushtarake për të marrë Tajvanin me forcë".
Kjo vjen pasi Xi përdori një telefonatë me Donald Trump për të përshkruar kthimin e Tajvanit në Kinën kontinentale si "një pjesë integrale të rendit ndërkombëtar të pasluftës".
Tajvani e ka hedhur poshtë këtë pohim dhe perspektivën e bërjes pjesë e Kinës.
Kina i ka ofruar Tajvanit një model "një vend, dy sisteme", por ky qëndrim nuk mbështetet nga asnjë parti politike kryesore.
Ky model është parimi sipas të cilit Hong Kongu është qeverisur nga Pekini, por vitet e fundit kanë parë një erozion në rritje të lirive civile atje. Një marrëveshje e tillë nuk mbështetet nga asnjë parti politike kryesore në Tajvan.
Lai tha se qeveria do të punojë për të kundërshtuar çdo përpjekje për "shtypje" nga Kina, dhe për të arritur një "nivel të lartë të gatishmërisë luftarake" deri në vitin 2027.
Buxheti shtesë i mbrojtjes do të shpenzohet për pajisje duke përfshirë raketa dhe dronë, si dhe investime në inteligjencën artificiale, me një bashkëpunim më të madh me SHBA-në.
SHBA-të nuk kanë mbajtur një anë kur bëhet fjalë për sovranitetin e Tajvanit, por janë kundër çdo përdorimi force për të pushtuar territorin.
Megjithatë, administrata Trump ka qenë gjithashtu e paqartë nëse do të vendoste trupa nëse do të shpërthente ndonjë luftë në Ngushticën e Tajvanit.
Uashingtoni ka ushtruar presion mbi Tajvanin për të rritur shpenzimet e veta të mbrojtjes, ashtu siç ka bërë me aleatët e saj në Evropë.
Lai - i cili i përshkroi marrëdhëniet me SHBA-në si "të forta si shkëmbi" - paralajmëroi se çdo përpjekje për kompromis përballë agresionit "do të sjellë vetëm luftë".
Ai e përshkroi "skenarin më kërcënues" jo si veprim ushtarak, por si dorëzim. /Telegrafi/
Ministri i Jashtëm kinez Wang Yi tha se Japonia "ka kaluar vijën e kuqe" me komentet e udhëheqëses së saj që sugjerojnë një ndërhyrje të mundshme ushtarake mbi Tajvanin.
Vërejtjet e bëra më parë këtë muaj nga kryeministrja japoneze Sanae Takaichi se një bllokadë detare kineze ose veprime të tjera kundër Tajvanit mund të jenë bazë për një përgjigje ushtarake japoneze ishin "tronditëse", sipas Wang.
Takaichi ka qenë në detyrë për më pak se një muaj, por komentet e saj që detajojnë se çfarë mund të bëjë Japonia nëse Kina pushton Tajvanin kanë shkaktuar një luftë diplomatike.
âĂshtĂ« tronditĂ«se qĂ« udhĂ«heqĂ«sit aktualĂ« tĂ« JaponisĂ« kanĂ« dĂ«rguar publikisht sinjalin e gabuar pĂ«r pĂ«rpjekjen e ndĂ«rhyrjes ushtarake nĂ« çështjen e Tajvanit, kanĂ« thĂ«nĂ« gjĂ«ra qĂ« nuk duhet tâi kishin thĂ«nĂ« dhe kanĂ« kaluar njĂ« vijĂ« tĂ« kuqe qĂ« nuk duhej tĂ« ishte prekurâ, tha ai.
Zyrtari më i lartë kinez që ka adresuar tensionet deri më tani, Wang, tha se Kina duhet t'u "përgjigjet me vendosmëri" veprimeve të Japonisë dhe se të gjitha vendet kanë përgjegjësinë për të "parandaluar ringjalljen e militarizmit japonez".
Ai po i referohej komenteve të bëra më 7 nëntor, në të cilat Takaichi tha se një sulm hipotetik kinez ndaj Tajvanit të qeverisur në mënyrë demokratike mund të shkaktonte një përgjigje ushtarake nga Tokio .
Vërejtjet kanë çuar në rritjen e tensioneve midis dy vendeve gjatë javëve të fundit.
Pekini të premten i dërgoi një letër Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres, duke kritikuar "shkeljen e rëndë të së drejtës ndërkombëtare" dhe normave diplomatike nga Takaichi.
"Nëse Japonia guxon të përpiqet të ndërhyjë në mënyrë të armatosur në situatën ndërkufitare, ky do të ishte një akt agresioni", shkroi në letër ambasadori i Kinës në OKB, Fu Cong.
"Kina do ta ushtrojë me vendosmëri të drejtën e saj të vetëmbrojtjes sipas Kartës së OKB-së dhe ligjit ndërkombëtar dhe do të mbrojë me vendosmëri sovranitetin dhe integritetin e saj territorial."
Në përgjigje të letrës drejtuar OKB-së, Ministria e Jashtme e Japonisë i hodhi poshtë pretendimet e Kinës si "krejtësisht të papranueshme" dhe tha se angazhimi i Japonisë për paqen ishte i pandryshuar. /Telegrafi/
Kina të premten e çoi në Kombet e Bashkuara mosmarrëveshjen e saj me Tokion lidhur me komentet e fundit të kryeministres japoneze Sanae Taikachi mbi Tajvanin, ndërsa tensionet midis fqinjëve të Azisë Lindore u thelluan dhe lidhjet ranë në nivelin më të ulët që nga viti 2023.
âNĂ«se Japonia guxon tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« ndĂ«rhyjĂ« me armĂ«, ky do tĂ« ishte njĂ« akt agresioniâ, shkroi pĂ«rfaqĂ«suesi i pĂ«rhershĂ«m i KinĂ«s nĂ« OKB, Fu Cong, nĂ« njĂ« letĂ«r drejtuar Sekretarit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« kĂ«tij organi global, Antonio Guterres, duke iu referuar ngushticĂ«s qĂ« ndan KinĂ«n kontinentale nga Tajvani vetĂ«qeverisĂ«s, pĂ«r tĂ« cilin Pekini kĂ«mbĂ«ngul se i pĂ«rket KinĂ«s.
Pekini nuk e ka përjashtuar mundësinë e marrjes me forcë të Tajvanit.
Bëhet e ditur se grindja diplomatike filloi në fillim të nëntorit kur Taikachi, e cila mori detyrën vetëm në tetor, bëri vërejtje se si do t'i përgjigjej Japonia një sulmi hipotetik kinez ndaj Tajvanit.
Këto vërejtje e zemëruan Pekinin, i cili ka kërkuar tërheqje nga deklaratat, megjithëse kryeministrja japoneze nuk e ka bërë ende një të tillë.
Mosmarrëveshja tani është përshkallëzuar me shpejtësi në një luftë tregtare që përfshin bizneset nga të dyja palët dhe ka thelluar tensionet e sigurisë mbi një territor të kontestuar që ka qenë prej kohësh një pikë e nxehtë për të dy vendet.
Ja çfarë dihet deri më tani:
ĂfarĂ« tha kryeministrja japoneze pĂ«r Tajvanin?
Ndërsa fliste në parlament më 7 nëntor, Taikachi, një mbështetëse e Tajvanit prej kohësh, tha se një bllokadë detare kineze ose veprime të tjera kundër Tajvanit mund të shkaktonin një përgjigje ushtarake japoneze.
Taikachi dukej se shkoi disa hapa më tej se paraardhësit e saj, të cilët vetëm në të kaluarën kishin shprehur shqetësim në lidhje me kërcënimin kinez ndaj Tajvanit, por nuk kishin përmendur kurrë një përgjigje.
âNĂ«se pĂ«rfshin pĂ«rdorimin e anijeve luftarake dhe veprimeve ushtarake, kjo mund tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« situatĂ« kĂ«rcĂ«nuese pĂ«r mbijetesĂ«nâ, i tha Taikachi parlamentit, duke iu pĂ«rgjigjur pyetjeve tĂ« njĂ« politikani tĂ« opozitĂ«s nĂ« seancĂ«n e saj tĂ« parĂ« parlamentare.
Kjo deklaratë shkaktoi menjëherë protesta nga ministritë e jashtme dhe të mbrojtjes të Kinës, të cilat kërkuan tërheqje nga deklaratat.
Konsulli i pĂ«rgjithshĂ«m i KinĂ«s nĂ« Osaka, Xue Jian, njĂ« ditĂ« mĂ« pas, kritikoi komentet dhe duket se bĂ«ri kĂ«rcĂ«nime nĂ« njĂ« postim tani tĂ« fshirĂ« nĂ« X, duke thĂ«nĂ«: "Nuk kemi zgjidhje tjetĂ«r veçse ta presim atĂ« qafĂ« qĂ« na ka sulmuar pa hezitim.â
Ky postim nga Xue shkaktoi gjithashtu zemërim në Japoni dhe disa zyrtarë filluan të bënin thirrje për dëbimin e diplomatit.
Sekretari i Përgjithshëm i Kabinetit të Japonisë, Minoru Kihara, protestoi ndaj Pekinit për mesazhin e Xue, duke thënë se ishte "jashtëzakonisht i papërshtatshëm", ndërsa i kërkoi Kinës të jepte shpjegime.
Ministria e Jashtme e Japonisë kërkoi gjithashtu që postimi të fshihej.
Ndërkohë, zyrtarët kinezë i mbrojtën komentet duke i konsideruar si të ardhura nga një këndvështrim personal.
Më 14 nëntor, Ministria e Jashtme e Kinës thirri ambasadorin japonez dhe paralajmëroi për një "disfatë shkatërruese" nëse Japonia do të ndërhynte në punët e Tajvanit.
Të nesërmen, Ministria e Jashtme e Japonisë thirri gjithashtu ambasadorin kinez për t'u ankuar për postin e konsullit.
Edhe pse Taikachi i tha parlamentit tre ditë pas deklaratës së saj se do të shmangte të fliste për skenarë specifikë në të ardhmen, ajo ka refuzuar të tërheqë komentet e saj.
Si janë rritur tensionet që atëherë?
ĂĂ«shtja Ă«shtĂ« pĂ«rkeqĂ«suar nĂ« njĂ« lloj lufte tregtare.
Më 14 nëntor, Kina lëshoi një këshillë ndalimi udhëtimesh për në Japoni, një përpjekje e dukshme për të synuar sektorin e turizmit të vendit, i cili mirëpriti rreth 7.5 milionë turistë kinezë midis janarit dhe shtatorit të këtij viti.
Më 15 nëntor, tre linja ajrore kineze ofruan rimbursime ose ndërrime falas për fluturimet e planifikuara në itineraret me destinacion Japoninë.
Ministria kineze e Arsimit gjithashtu sulmoi sektorin e arsimit në Japoni, duke i paralajmëruar studentët kinezë atje ose ata që planifikojnë të studiojnë në Japoni për krimet e fundit kundër kinezëve.
Raportohet se si Kina ashtu edhe Japonia kanë regjistruar sulme kundër shtetasve të njëra-tjetrës në muajt e fundit që kanë ngjallur frikën e ksenofobisë, por nuk është e qartë nëse sulmet janë të lidhura.
Tensionet po rriten gjithashtu rreth mosmarrëveshjeve territoriale.
Të dielën e kaluar, roja bregdetare kineze njoftoi se po patrullonte zona në Detin e Kinës Lindore, në ujërat përreth një grupi ishujsh të pabanuar që të dy vendet i pretendojnë.
Japonia i quan ishujt Ishujt Senkaku, ndërsa Pekini i quan Ishujt Diaoyu.
Japonia, në përgjigje, dënoi "shkeljen" e shkurtër të ujërave territoriale japoneze nga një flotë prej katër anijesh të rojes bregdetare kineze.
Ndryshe, gjatë javës së fundit autoritetet kineze kanë pezulluar shfaqjen e të paktën dy filmave japonezë dhe kanë ndaluar ushqimet e detit japoneze. /Telegrafi/
GMI Cloud do të ndërtojë një qendër të re të fuqishme të dhënash për inteligjencën artificiale në Tajvan, një investim prej 500 milionë dollarësh të mbështetur nga Nvidia.
Objekti pritet të hapet në mars 2026 dhe do të funksionojë me çipet e avancuara Blackwell GB300, duke përfshirë rreth 7,000 GPU në 96 rafte me densitet të lartë.
Qendra do tĂ« ketĂ« kapacitet tĂ« procesojĂ« afĂ«rsisht 2 milionĂ« âtokensâ nĂ« sekondĂ« dhe do tĂ« kĂ«rkojĂ« rreth 16 megavat energji.
CEO i GMI Cloud, Alex Yeh, tha se Tajvani ka nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« qendra tĂ« tilla si âasete strategjikeâ, ndĂ«rsa kĂ«rkesa pĂ«r AI mbetet shumĂ« e lartĂ«.
Projekti pritet të gjenerojë rreth 1 miliard dollarë vlerë totale kontratash kur të bëhet plotësisht operacional.
Ndër klientët fillestarë janë vetë Nvidia, Trend Micro, Wistron, VAST Data dhe TECO.
GMI Cloud po planifikon gjithashtu njĂ« qendĂ«r tĂ« re 50 megavatĂ«sh nĂ« SHBA dhe synon tĂ« dalĂ« publikisht brenda 2â3 viteve. /Telegrafi/
Me Kinën që duket se po planifikon një pushtim të mundshëm të Tajvanit dhe ishullin e vetëqeverisur që po përgatitet për t'iu kundërpërgjigjur, Newsweek thotë se ka folur me analistët rreth gjendjes së përgatitjeve në të dy anët e Ngushticës së Tajvanit.
Sipas mediumit nĂ« fjalĂ«, zyrtarĂ«t e mbrojtjes dhe inteligjencĂ«s amerikane kanĂ« paralajmĂ«ruar presidentin kinez Xi Jinpin se ka urdhĂ«ruar UshtrinĂ« Ălirimtare Popullore tĂ« jetĂ« tĂ« paktĂ«n e aftĂ« tĂ« lĂ«vizĂ« kundĂ«r Tajvanit deri nĂ« vitin 2027, pĂ«rcjell Telegrafi.
Dhe admirali Samuel Paparo, kreu i Komandës Indo-Paqësore të SHBA-së, ka thënë se stërvitjet ushtarake gjithnjë e më të sofistikuara të Pekinit, duke përfshirë bllokada të simuluara, janë "prova gjenerale".
Por hendeku midis dy ushtrive është i madh dhe po zgjerohet, vë në pah Newsweek.
Kina shpenzon afërsisht 10 herë më shumë për mbrojtje sesa Tajvani dhe tani operon marinën më të madhe në botë, të mbështetur nga një arsenal raketash në zgjerim dhe rreth 600 koka bërthamore.
Xi është zotuar të ndërtojë një "ushtri të klasit botëror" deri në mesin e shekullit, një qëllim që shihet gjerësisht si një ushtri e aftë të rivalizojë SHBA-në.
Në anën tjetër, Uashingtoni prej kohësh i ka kërkuar Taipeit të investojë më pak në armë të rënda - si tanke dhe anije të mëdha luftarake - dhe më shumë në sisteme asimetrike si dronë, raketahedhës të lëvizshëm dhe raketa bregdetare që mund të ngadalësojnë një forcë pushtimi shumë më të madhe.
NjĂ« âpushtim amfib i frikshĂ«mâ
"Zhvillimi i UshtrisĂ« Ălirimtare Popullore Kineze tregon se ata po pĂ«rgatiten pĂ«r diçka - kjo Ă«shtĂ« e sigurt", ka thĂ«nĂ« pĂ«r Newsweek, Jyh-Shyang Sheu, bashkĂ«punĂ«tor kĂ«rkimor nĂ« Institutin e Mbrojtjes dhe KĂ«rkimeve tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare tĂ« Tajvanit, pĂ«rcjell Telegrafi.
Por për një pushtim, Kina do të duhej të kalonte Ngushticën e Tajvanit 80 milje (rreth 130 kilometra) të gjerë.
Andaj Sheu beson se kjo mund të pengojë seriozisht çdo përpjekje të Kinës për të zbarkuar trupa në Tajvan, duke përmendur pengesën që Kanali Anglez shumë më i ngushtë rezultoi të ishte në Luftën e Dytë Botërore.
âKur flasim pĂ«r Kanalin Anglez, Ă«shtĂ« nga Franca nĂ« Dover - Ă«shtĂ« vetĂ«m rreth 30 kilometra (19 milje), por edhe kjo krijoi njĂ« vĂ«shtirĂ«si tĂ« madhe pĂ«r GjermaninĂ« naziste pĂ«r tĂ« nisur njĂ« pushtim (tĂ« AnglisĂ«)â, tha Sheu. âPra, pĂ«r KinĂ«n, distanca prej 200 kilometrash midis Tajvanit dhe kontinentit Ă«shtĂ« ende njĂ« pengesĂ« serioze. Edhe me teknologjitĂ« e pĂ«rparuara nĂ« ditĂ«t e sotme, ajo tirani e distancĂ«s mbetet njĂ« sfidĂ« e madheâ.
Analistët thonë se vetëm rreth 14 nga plazhet e Tajvanit mund të mbështesin një zbarkim amfib - dhe të gjitha janë të fortifikuara rëndë.
Duke iu referuar përsëri Luftës së Dytë Botërore, Sheu vuri në dukje se në vend të një sulmi në stilin e Normandisë, Pekini ka të ngjarë të kombinojë operacione amfibe, ajrore dhe helikopterësh për të pushtuar aeroporte, portet dhe urat që mund të shërbejnë si pika hyrjeje për forcat pasuese.
Stërvitjet ajrore
Kina ka trajnuar njësitë e saj të aviacionit ushtarak për këtë lloj misioni dhe, sipas një raporti të vitit 2023 nga grupi britanik i mendimit RUSI, mund të jetë duke kërkuar ndihmën e Rusisë.
Raporti, bazuar në kontrata të rrjedhura, tha se Moska pranoi të stërviste një batalion kinez të forcave ajrore dhe të furnizonte armë antitank dhe automjete të lehta.
"Kjo për shkak se rusët kanë pajisje shumë më të zhvilluara për këtë lloj misioni", thekson Sheu. "Nëse kjo është e vërtetë, sigurisht që Kina mund të përfitojë nga kjo".
Për Kinën, çelësi do të ishte shpejtësia, tha Sheu, me fokus në sistemet e armëve si raketat që mohojnë qasjen në zonën e konfliktit për një ndërhyrje të mundshme të udhëhequr nga SHBA-të.
Lufta kibernetike
"Ndoshta disa ditë ose edhe brenda disa orësh", mendon Sheu, duke përshkruar llojin e fushatës së shpejtë që Kina do të duhej të përfundonte përpara se SHBA-të ose aleatët e saj të mund të reagonin.
PĂ«r kĂ«tĂ« qĂ«llim, Ushtria Ălirimtare e KinĂ«s (ĂP) ka zhvilluar mjete tĂ« luftĂ«s kibernetike dhe armĂ« hapĂ«sinore tĂ« dizajnuara pĂ«r tĂ« âverbuarâ sistemet e paralajmĂ«rimit tĂ« hershĂ«m tĂ« Tajvanit dhe pĂ«r tĂ« ndĂ«rprerĂ« komunikimet dhe pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar infrastrukturĂ«n kritike nĂ« fillim tĂ« konfliktit.
Qëllimi do të ishte të "përpiqesh të bësh që shoqëria dhe sistemi qeveritar tajvanez të mbyllen me sulme kibernetike".
Forcat amfibe
Një pjesë tjetër e ndërtimit të Kinës është një klasë e re e mjeteve zbarkuese të quajtura Shuiqiao, ose "ura uji".
Ădo anije mbart njĂ« ânjĂ«si tĂ« zhvendosshmeâ qĂ« lejon tanket dhe automjetet tĂ« lĂ«vizin direkt nĂ« rrugĂ«t bregdetare pĂ«rtej plazheve.
"Ka pasur shumë më tepër aktivitet në lidhje me to gjatë vitit të kaluar", kujton Bryce Barros, një analist sigurie dhe bashkëpunëtor në grupin e ekspertëve GLOBSEC.
"Gjithçka nëse ato mund të përdoren apo jo në mënyrë efektive varet nga kontrolli i plotë i ujërave dhe qiellit përreth Tajvanit nga Kina", ka thënë ai për Newsweek, përcjell Telegrafi. "Ato janë shumë të ngadalta; janë shumë të mëdha; dhe janë objektiva të mëdha. Kjo do të thotë se do t'u duhej mbrojtje e fortë ajrore, sisteme kundër-dronëve dhe mbrojtje kundër mjeteve sipërfaqësore dhe nënujore pa pilot".
Pastaj është anija sulmuese Tipi 076, një derivat më i madh i Tipit 075 më të vjetër që funksionon si një mini-mbajtëse aeroplanësh.
Kina gjithashtu ka zgjeruar flotën e saj të anijeve civile "roll-on/roll-off (Ro-Ro)" që pothuajse me siguri do të komandoheshin gjatë një konflikti ndër-ngushticë dhe do të ngarkoheshin me trupa dhe forca të blinduara për transport përtej ngushticës.
Megjithatë, për të vënë në lëvizje forcën kolosale pushtuese të Kinës, "do të duhet vërtet dominimi i detit dhe ajrit - veçanërisht i detit", tha ai.
PĂ«rgatitjet e Tajvanit
Stërvitjet e fundit në Tajvan janë përqendruar në mbrojtjen bregdetare dhe operacionet e kundër-zbarkimit, ndërsa reformat kanë përfshirë mobilizimin e përmirësuar të rezervave dhe zgjatjen e shërbimit të detyrueshëm ushtarak të ishullit në një vit nga katër muaj.
Presidenti Lai Ching-te ka thënë se synon të rrisë shpenzimet e mbrojtjes në mbi 3 për qind të PBB-së vitin e ardhshëm.
Muajin e kaluar, ai njoftoi se një rrjet i ri shumështresor i sistemeve të mbrojtjes ajrore i njohur si "T-Dome" është në zhvillim për të mbrojtur nga breshëritë e raketave që mund të çojnë në një pushtim kinez të ishullit.
Barros vuri në dukje se Tajvani po zhvillon sisteme pa pilot - nënujore, sipërfaqësore dhe ajrore - si pjesë e një strategjie asimetrike që synon të mbajë forcat kineze larg.
"Të sigurohesh që ata po bëjnë gjithçka që munden për të zhvilluar UUV, USV dhe UAV, veçanërisht UAV me rreze të gjatë veprimi, do të jetë me të vërtetë kritike për të ruajtur qëndrimin e përgjithshëm mbrojtës të Tajvanit", vlerëson ai.
"Tajvani duhet të përqendrohet në sigurimin që taktikat e njësive të bëhen në nivelin më të ulët të mundshëm", tha ai, duke shtuar se reforma të tilla ishin çelësi i sukseseve të Ukrainës në fushën e betejës kundër forcave ruse. /Telegrafi/
Presidenti amerikan Donald Trump tha se Xi Jinping i kupton pasojat nëse Kina pushton Tajvanin, ndërsa refuzoi të thoshte konkretisht se Shtetet e Bashkuara do ta mbronin ishullin, sipas një fragmenti të një interviste të CBS News të transmetuar të dielën.
Trump tha se Tajvani "asnjëherë nuk u përmend si temë" kur u takua me presidentin kinez në Korenë e Jugut të enjten për takimin e tyre të parë ballë për ballë në gjashtë vjet.
I pyetur në emisionin "60 Minutes" të CBS nëse do të urdhëronte forcat amerikane të vepronin nëse Kina do të lëvizte ushtarakisht kundër Tajvanit, Trump tha: "Do ta zbuloni nëse ndodh, dhe ai e kupton përgjigjen për këtë".
Por Trump refuzoi të shpjegonte se çfarë donte të thoshte në intervistën e zhvilluar të premten në resortin e tij Mar-a-Lago në Florida, duke shtuar: "Nuk mund t'i jap sekretet e mia. Pala tjetër e di".
Presidenti amerikan pretendoi se Xi dhe ata pranë tij kishin "thënë hapur" se "'ne nuk do të bënim kurrë asgjë ndërsa Presidenti Trump është president', sepse ata i dinë pasojat".
Kina pretendon se Tajvani vetëqeverisës është territori i saj.
Sipas politikës së saj të hershme, Shtetet e Bashkuara njohin vetëm Pekinin, por i ofrojnë ishullit armë për vetëmbrojtje.
ĂĂ«shtja vazhdon tĂ« shkaktojĂ« tensione, tĂ« cilat Trump dhe Xi duket se i kanĂ« shmangur nĂ« samitin e tyre, duke u pĂ«rqendruar nĂ« vend tĂ« kĂ«saj nĂ« lehtĂ«simin e luftĂ«s tregtare midis Uashingtonit dhe Pekinit. /Telegrafi/
Shkencëtarët në Universitetin Kombëtar të Tajvanit kanë bërë një hap të madh drejt rigjenerimit të flokëve, duke zhvilluar një serum natyral që mund të rikthejë rritjen e flokëve brenda vetëm 20 ditësh gjatë testimeve laboratorike.
Trajtimi, i bazuar nĂ« acide yndyrore natyrale, aktivizon qelizat dhjamore nĂ«n lĂ«kurĂ«n e kokĂ«s, tĂ« cilat lĂ«shojnĂ« pĂ«rbĂ«rje qĂ« zgjojnĂ« qelizat burimore tĂ« folikulave tĂ« flokĂ«ve. Me fjalĂ« tĂ« tjera, serumit i jep âurdhĂ«râ folikulave tĂ« pushuara pĂ«r tĂ« rifilluar rritjen e menjĂ«hershme tĂ« flokĂ«ve nga vetĂ« burimi.
Sipas studiuesve, ky është një ndryshim i madh nga trajtimet tradicionale për rënien e flokëve, që zakonisht bazohen në medikamente ose procedura invazive. Ky zbulim tregon fuqinë e shkencës rigjenerative dhe mund të hapë rrugën për metoda të sigurta dhe natyrale për rikthimin e flokëve.
Megjithatë, testimet në njerëz ende nuk kanë filluar. Ekspertët theksojnë se do të duhet të konfirmohen rezultatet përmes provave klinike të standardizuara, përpara se produkti të jetë i disponueshëm për publikun.
Ky zhvillim është pritur me shumë optimizëm në komunitetin shkencor, pasi ofron një perspektivë të re në trajtimin e rënies së flokëve dhe mbështet idenë se rigjenerimi i indeve mund të bëhet pa ndërhyrje të dhunshme, duke përdorur mekanizma natyralë të trupit.
Login
