❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

KOMENT – Si do tĂ« ndikojĂ« situata tregtare me aleatĂ«t e VenezuelĂ«s?

UASHINGTON, 9 janar /ATSH/ – Sulmet e ushtrisĂ« amerikane nĂ« VenezuelĂ« dhe deklaratat pasuese tĂ« bĂ«ra nga presidenti Donald Trump, kanĂ« shtuar mundĂ«sinĂ« e njĂ« rritjeje masive tĂ« prodhimit tĂ« naftĂ«s venezuelase nĂ«n kontrollin e Shteteve tĂ« Bashkuara.

Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se kur, si apo edhe nĂ«se kjo mund tĂ« ndodhĂ«. Por, Venezuela ka rezervat mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« dĂ«shmuara tĂ« naftĂ«s nĂ« botĂ« dhe Trump ka sugjeruar se kompanitĂ« amerikane do t’i çojnĂ« ato nĂ« tregje.

Nafta e papĂ«rpunuar e VenezuelĂ«s kĂ«rkohet shumĂ«, pasi Ă«shtĂ« ideale pĂ«r rafineritĂ« e specializuara – sikurse ato nĂ« Bregun e Gjirit tĂ« SHBA-sĂ« – qĂ« kanĂ« njĂ«si tĂ« posaçme qĂ« u lejojnĂ« ta pĂ«rpunojnĂ« kĂ«tĂ« naftĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« nĂ« njĂ« produkt me fitim tĂ« lartĂ« si benzina dhe dizeli.

Me situatën që ende është fluide, kjo është një nga disa ndikimet e mundshme për ekonominë botërore dhe për partnerët kryesorë të Venezuelës: Rusinë, Iranin, Kinën dhe Kubën.

Rusia

Furnizimi i fortë bëri që çmimet e naftës të shënonin rënien më të madhe vjetore më 2025 që nga pandemia e COVID-19 që shkaktoi një kolaps të aktivitetit ekonomik botëror më 2020.

Për Moskën, këto rënie veçse kanë pasur ndikim dhe ngjarjet në Venezuelë pas arrestimit të udhëheqësit të rrëzuar venezuelas, Nicolas Maduro, vetëm sa mund ta shtojnë dhimbjen.

“NĂ«se ‘partnerĂ«t’ tanĂ« amerikanĂ« marrin kontrollin e fushave tĂ« naftĂ«s nĂ« VenezuelĂ«â€, shkroi oligarku Oleg Deripaska mĂ« 3 janar, “ata do tĂ« kontrollojnĂ« mbi gjysmĂ«n e rezervave tĂ« naftĂ«s nĂ« botĂ«. Ata me siguri planifikojnĂ« qĂ« çmimet tona tĂ« naftĂ«s tĂ« mos shkojnĂ« mĂ« shumĂ« sesa 50 dollarĂ« pĂ«r fuçi”.

Deripaska është një nga pak oligarkë që kanë kritikuar pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, që Rusia e nisi më 2022. Por, deklaratat e tij reflektojnë interesin e Kremlinit për të mbajtur të larta çmimet e naftës.

“MundĂ«sia qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« fitojnĂ« ndikim mbi prodhimin e naftĂ«s venezuelase
 Ă«shtĂ« qartĂ«sisht e papĂ«lqyeshme pĂ«r MoskĂ«n”, tha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«, analistja politike me seli nĂ« Berlin, Alexandra Sitenko.

Nuk është e qartë nëse SHBA-ja do të marrë kontrollin mbi naftën e Venezuelës. Presidentja e përkohshme Delcy Rodriguez, e betuar në Parlamentin e Venezuelës më 5 janar, ka bërë komente të paqarta rreth bashkëpunimit me Uashingtonin për këtë gjë, por fuqia e saj reale dhe qëllimet e saj gjithashtu nuk janë të qarta.

“Do tĂ« nevojiteshin investime tĂ« konsiderueshme qĂ« Venezuela tĂ« pĂ«rmbysĂ« rĂ«nien e prodhimit tĂ« vĂ«rejtur gjatĂ« dekadave tĂ« fundit”, tha pĂ«r REL-in njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i AgjencisĂ« NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« EnergjisĂ«.

Sitenko tha se, duke pasur parasysh këto sfida, të shkaktuara nga keqmenaxhimi për një kohë të gjatë dhe sanksionet ndërkombëtare, rritja e prodhimit do të kërkonte kohë.

“NĂ« aspektin strategjik, Kremlini me gjasĂ« do tĂ« jetĂ« mĂ« i shqetĂ«suar pĂ«r fuqinĂ« mbi tregun sesa vetĂ«m pĂ«r vĂ«llimet e prodhimit. Zgjerimi i ndikimit tĂ« SHBA-sĂ« mbi naftĂ«n venezuelase do tĂ« forconte aftĂ«sinĂ« e Uashingtonit pĂ«r tĂ« formĂ«suar rrjedhat globale tĂ« energjisĂ« dhe çmimet, potencialisht duke minuar mekanizmat koordinuese sikurse OPEC+, te tĂ« cilĂ«t Rusia gjithashtu mbĂ«shtetet pĂ«r tĂ« stabilizuar tĂ« ardhurat e saj”, shtoi Sitenko.

Për shkak se Venezuela është shtet i izoluar, kompanitë perëndimore u larguan nga vendi, me përjashtim të të gjigantit amerikan të naftës Chevron.

“Aty ku [sektori] nuk Ă«shtĂ« shkatĂ«rruar, janĂ« kompanitĂ« ruse, iraniane dhe kineze. Natyrisht, SHBA-ja dĂ«shiron t’i largojĂ« ato”, tha pĂ«r ShĂ«rbimin rus tĂ« REL-it analisti politik, Ivan Preobrazhensky.

Nga ana tjetĂ«r, mund tĂ« ketĂ« hapĂ«sirĂ« pĂ«r bashkĂ«punim. Uashingtoni ka sinjalizuar se Ă«shtĂ« i interesuar pĂ«r pĂ«rfitime ekonomike nga bashkĂ«punimi me MoskĂ«n. Strategjia e SigurisĂ« KombĂ«tare flet pĂ«r dĂ«shirĂ«n pĂ«r tĂ« “rivendosur stabilitetin strategjik me RusinĂ«.”.

Rusia është ndier gjithashtu e kërcënuar nga njoftimi i presidentit Trump të bërë në dhjetor për një bllokadë të cisternave të sanksionuara që shkojnë drejt ose vijnë nga Venezuela, duke rritur nivelin e rrezikut dhe pasigurisë për flotën ruse në hije, të cilën Moska e përdor për të shmangur sanksionet.

Irani

Bllokada është një nga shumë faktorët që e ekspozojnë Iranin ndaj të njëjtave rreziqe sikurse Rusia, siç u tha muajin e kaluar kur forcat amerikane sekuestruan një cisternë nafte që ishte pjesë e flotës në hije të Iranit, teksa ajo po lundronte pranë brigjeve të Venezuelës.

Për vite me radhë, Venezuela e ka ndihmuar Iranin që të shmangë sanksionet ndërkombëtare.

NjĂ« produkt kyç, tĂ« cilin Venezuela e ka siguruar edhe nga Rusia, Ă«shtĂ« diluanti – agjent qĂ« pĂ«rdoret pĂ«r naftĂ«s sĂ« trashĂ« dhe tĂ« rĂ«ndĂ« venezuelase. Duke pĂ«rdorur anije tĂ« flotĂ«s nĂ« hije, Irani ka eksportuar sasi tĂ« mĂ«dha diluanti nĂ« VenezuelĂ« nĂ« kĂ«mbim tĂ« naftĂ«s (qĂ« mĂ« pas e ka dĂ«rguar nĂ« KinĂ«) dhe tĂ« arit.

Venezuela ka blerĂ« po ashtu armĂ« iraniane, teksa SHBA-ja ka vendosur sanksionet e fundit pĂ«r armĂ«t mĂ« 30 dhjetor. NĂ« njoftimin pĂ«r sanksionet Ă«shtĂ« pĂ«rmendur blerja e dronĂ«ve dhe “armĂ«ve konvencionale” si dhe e kimikateve pĂ«r raketat balistike.

E ardhmja e këtyre tregtive fitimprurëse duket e pasigurt, në mes të pranisë së madhe të flotës amerikane që aktualisht ka në Karaibe.

Ndërkohë, edhe mes trazirave të vazhdueshme politike në Iran, disa media iraniane kanë spekuluar se fati i borxhit prej 2 miliardë dollarësh të Venezuelës ndaj Teheranit është në dyshim.

Kina

Kina Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r partnere kyç e VenezuelĂ«s dhe ka thĂ«nĂ« se “e dĂ«non fuqishĂ«m pĂ«rdorimin flagrant tĂ« forcĂ«s nga SHBA kundĂ«r njĂ« shteti sovran”.

Shfaqja e fundit e Maduros në publik, disa orë para kapjes së tij nga forcat amerikane, ishte në një takim me Qiu Xiaoqi, të dërguarin e Kinës për çështjet e Amerikës Latine. Maduro u takua gjithashtu me udhëheqësin kinez Xi Jinping në Moskë vitin e kaluar.

Krahas kontakteve diplomatike, Kina ka qenë edhe blerëse kryesore e naftës së Venezuelës, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Daniel Sternoff, nga Qendra pĂ«r Politika Globale tĂ« EnergjisĂ« nĂ« ShkollĂ«n e Çështjeve NdĂ«rkombĂ«tare dhe Publike tĂ« Universitetit Columbia, sugjeroi se kontrolli amerikan mbi industrinĂ« e VenezuelĂ«s mund t’i vĂ« nĂ« rrezik kĂ«to furnizime.

“Eksportet e naftĂ«s venezuelase mund tĂ« ridrejtohen nga Kina drejt Bregut tĂ« Gjirit tĂ« SHBA-sĂ«â€, shkroi ai mĂ« 4 janar.

Por, ndonëse kjo tregti ka qenë e rëndësishme për Karakasin, kjo ndoshta është më pak e rëndësishme për Pekinin.

Kuba

Ndoshta asnjë vend nuk është më i cenueshëm nga efektet e veprimeve amerikane në Venezuelë sesa Kuba. Ky vend, që ka mungesë të theksuar parash, varet shumë nga Venezuela për furnizime energjetike, të cilat i ka marrë me çmime shumë të lira.

“Venezuela sot e furnizon KubĂ«n me rreth 35.000 fuçi naftĂ« nĂ« ditĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«n 50 pĂ«r qind tĂ« deficitit tĂ« naftĂ«s sĂ« ishullit”, i tha REL-it, Jorge Pinon nga Universiteti i Teksasit nĂ« Austin.

“Kuba nuk ka burime financiare pĂ«r tĂ« blerĂ« kĂ«tĂ« mungesĂ«â€ tĂ« naftĂ«s, tha ai, duke shtuar se pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« kolaps ekonomik, “Qeveria amerikane mund t’i kĂ«rkojĂ« VenezuelĂ«s tĂ« vazhdojĂ« furnizimin me naftĂ« tĂ« KubĂ«s”, shkruan REL.  /os/

The post KOMENT – Si do tĂ« ndikojĂ« situata tregtare me aleatĂ«t e VenezuelĂ«s? appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

GJERMANI – Falimentimet e kompanive arrijnĂ« nivelin rekord tĂ« 2005-Ă«s

BERLIN, 8 janar /ATSH-AA/ – Falimentimet e bizneseve nĂ« Gjermani arritĂ«n nĂ« 17.605 vitin e kaluar, niveli mĂ« i lartĂ« qĂ« nga viti 2005, duke ndikuar nĂ« rreth 170 mijĂ« vende pune.

Sipas një raporti nga Instituti Halle për Kërkime Ekonomike (IWH), kërkesat për falimentim nga kompanitë dhe partneritetet në Gjermani arritën në 1.519 raste, duke u rritën me 17 për qind në dhjetor krahasuar me të njëjtin muaj të vitit 2024.

Raporti theksoi se numri i falimentimeve nĂ« dhjetor ishte 75 pĂ«r qind mĂ« i lartĂ« se mesatarja e muajit dhjetor nĂ« vitet 2016–2019, para pandemisĂ« COVID-19.

Instituti tha se edhe gjatë krizës globale financiare të vitit 2009, kjo shifër ishte rreth 5 për qind më e ulët.

Ekonomia gjermane mbetet e brishtë për shkak të dobësisë së vazhdueshme në sektorin e prodhimit, i cili luan një rol më të madh sesa në vendet e tjera të rajonit.

Ekonomia e vendit u tkurr me 0,2 për qind në tremujorin e dytë, pas një rritjeje prej 0,3 për qind në tremujorin e parë.

Ekonomia e shmangu ngushtë hyrjen në një recesion teknik në tremujorin e tretë të vitit, me shifra rritjeje të raportuara në 0 për qind.

Kostot e larta të energjisë, porositë e dobëta globale dhe tarifat e larta amerikane po ndikojnë negativisht në ekonominë e vendit.   /os/

The post GJERMANI – Falimentimet e kompanive arrijnĂ« nivelin rekord tĂ« 2005-Ă«s appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TEKNOLOGJI – IWF akuzon Grok se ka krijuar imazhe abuzimi me fĂ«mijĂ«t

NjĂ« grup britanik pĂ«r mbrojtjen e fĂ«mijĂ«ve ka paralajmĂ«ruar se mjetet e inteligjencĂ«s artificiale nĂ« pronĂ«si tĂ« Elon Musk po pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« gjeneruar imazhe seksuale tĂ« paligjshme tĂ« fĂ«mijĂ«ve, pasi hetuesit identifikuan materiale qĂ« dyshohet se janĂ« krijuar me funksionin “Grok Imagine” qĂ« qarkullojnĂ« nĂ« forumet e internetit.

Fondacioni Internet Watch (IWF) tha të mërkurën se analistët e saj gjetën imazhe të seksualizuara të vajzave të moshës nga 11 deri në 13 vjeç që plotësojnë përkufizimin ligjor të Mbretërisë së Bashkuar të materialit të abuzimit seksual të fëmijëve dhe duket se janë gjeneruar duke përdorur mjetin e inteligjencës artificiale.

“Mjete si Grok tani rrezikojnĂ« tĂ« sjellin imazhe seksuale tĂ« inteligjencĂ«s artificiale tĂ« fĂ«mijĂ«ve nĂ« rrjedhĂ«n kryesore. Kjo Ă«shtĂ« e papranueshme”, tha Ngaire Alexander, kreu i linjĂ«s telefonike tĂ« IWF-sĂ«.

Gjetjet kanë intensifikuar presionin politik në Mbretërinë e Bashkuar.

Të mërkurën, Komiteti i Grave dhe Barazisë i Dhomës së Ulët tha se do të ndalonte përdorimin e platformës sociale X në pronësi të Musk, duke përmendur shqetësime për keqpërdorimin e Grok.

Downing Street tha se “tĂ« gjitha opsionet janĂ« nĂ« tryezĂ«â€, ndĂ«rsa Liz Kendall, sekretarja e ShkencĂ«s, tha se “X duhet tĂ« merret me kĂ«tĂ« urgjentisht”.

Kendall shtoi se qeveria mbĂ«shtet Ofcom, rregullatorin e komunikimeve nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, qĂ« “ta shqyrtojĂ« kĂ«tĂ« si çështje urgjente” dhe tĂ« ndĂ«rmarrĂ« veprime aty ku shkelen ligjet.

Zyra e Komisarit tĂ« Informacionit tha se kishte kontaktuar X dhe pronarin e saj xAI “pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar sqarime mbi masat qĂ« ata kanĂ« nĂ« vend pĂ«r t’u pĂ«rmbajtur ligjit tĂ« mbrojtjes sĂ« tĂ« dhĂ«nave nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar dhe pĂ«r tĂ« mbrojtur tĂ« drejtat e individĂ«ve”.

X tha se heq përmbajtjen e paligjshme, duke përfshirë materialet e abuzimit seksual të fëmijëve, pezullon llogaritë ofenduese dhe bashkëpunon me zbatimin e ligjit.   /os/

The post TEKNOLOGJI – IWF akuzon Grok se ka krijuar imazhe abuzimi me fĂ«mijĂ«t appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

MAROK – Zbulohen fosile njerĂ«zore qĂ« datojnĂ« 773 mijĂ« vjet mĂ« parĂ«

RABAT, 8 janar /ATSH-AA / – Fosile njerĂ«zore qĂ« datojnĂ« afĂ«rsisht 773 mijĂ« vjet mĂ« parĂ« janĂ« zbuluar nĂ« njĂ« shpellĂ« nĂ« periferi tĂ« KazablankĂ«s nĂ« Marok.

Ministria e Kulturës në një deklaratë në kompaninë amerikane të mediave sociale X tha se fosilet ofrojnë të dhëna të papara rreth një periudhe kritike në evolucionin e njeriut.

Ajo theksoi se mbetjet e paraardhësve njerëzorë të zbuluara në një shpellë në guroren Thomas I pranë Kazablankës përfshijnë disa kocka nofullash të rriturish dhe fëmijësh, mbetje dentare dhe fragmente post-kraniale.

Sipas ministrisë, analizat e hollësishme bënë të mundur datimin e mbetjeve rreth 773 mijë vjet më parë, duke forcuar pozicionin e Marokut dhe Afrikës së Veriut në kuptimin e rrënjëve të thella të historisë njerëzore.   /os/

The post MAROK – Zbulohen fosile njerĂ«zore qĂ« datojnĂ« 773 mijĂ« vjet mĂ« parĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ATHINË – PĂ«rshkallĂ«zohen protestat e fermerĂ«ve grekĂ«

ATHINË, 8 janar /ATSH-ANA/ – FermerĂ«t e GreqisĂ« Qendrore kanĂ« pĂ«rshkallĂ«zuar protestat pĂ«r problematikat qĂ« hasin nĂ« sektorin e bujqĂ«sisĂ«.

Pas njoftimeve të qeverisë, shoqatat e fermerëve theksuan se ende ka çështje kritike me rëndësi jetike për ekzistencën dhe qëndrueshmërinë e sektorit primar që nuk janë adresuar.

Traktorët mbetën të parkuar në autostradat në Lamia, Tebë, Trikala, Nikaia, Kardica dhe pjesë të tjera të vendit, ndërsa bllokada 48-orëshe në zyrat doganore të Promachonas, Exohi, Evzoni dhe Niki filloi ditën e sotme.

Në të njëjtën kohë, fermerët kërkuan një takim me kryeministrin, për të përmbushur ato që ata i quajnë kërkesa të tyre të justifikuara për mbijetesë.

Fermerët protestues kanë bllokuar edhe tunelin e Tempit, kryqëzimin e Bralos

Fermerët e Thesalisë nga bllokada e Nikaias të enjten i zhvendosën traktorët e tyre në tunelin e Tempit, ku planifikojnë të bllokojnë trafikun për 48 orë.

Të tjerë vazhduan të mbyllin plotësisht kryqëzimin vendimtar të Bralos në autostradën Athinë-Selanik, si dhe në rrugët anësore dhe rrjetin rrugor rural, duke e bërë udhëtimin nga Lamia në Athinë praktikisht të pamundur.

Protesta në Tempi filloi pak pas orës 11:00, kur fermerët u nisën me traktorë dhe mjete të tjera bujqësore nga bllokada e Nikaias drejt tunelit të Tempit, në përputhje me vendimet e marra në asamblenë e tyre të fundit të përgjithshme.  /os/

 

The post ATHINË – PĂ«rshkallĂ«zohen protestat e fermerĂ«ve grekĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

ITALI – Tajani: Nga Groenlanda nĂ« UkrainĂ«, na duhet mĂ« shumĂ« EvropĂ«

ROMË, 7 janar /ATSH-ANSA/ – Tani pĂ«r tani kemi vĂ«rtet nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« EvropĂ«. E kam thĂ«nĂ«, kemi nevojĂ« pĂ«r njĂ« ‘’goditje elektrike’’, deklaroi zĂ«vendĂ«skryeministri dhe ministri i JashtĂ«m Antonio Tajani.

‘’Evropa duhet tĂ« llogarisĂ« mĂ« shumĂ« si nĂ« lidhje me çështjen e GroenlandĂ«s, çështjen UkrainĂ«-Rusi, ashtu edhe situatĂ«n e re gjeopolitike nĂ« botë’’, shtoi ai.

‘’Kemi nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« EvropĂ« dhe duhet ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ« tĂ« ndodhë’’, deklaroi ai.

”Ne gjithmonĂ« kemi thĂ«nĂ« se nuk do tĂ« dĂ«rgojmĂ« trupa nĂ« UkrainĂ« por se do tĂ« vazhdojmĂ« ta ndihmojmĂ« UkrainĂ«n, siç kemi bĂ«rĂ« gjithmonĂ«, pĂ«rmes mjeteve ushtarake, financiare dhe politike. Ne nuk jemi nĂ« luftĂ« me RusinĂ« dhe nuk besojmĂ« se Ă«shtĂ« e drejtĂ« tĂ« dĂ«rgojmĂ« trupa italiane atje, veçanĂ«risht pasi trupat italiane janĂ« tĂ« vendosura nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n”, shtoi ai.   /os/

 

The post ITALI – Tajani: Nga Groenlanda nĂ« UkrainĂ«, na duhet mĂ« shumĂ« EvropĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

HAPËSIRË – Marsi ka pasur gjurmĂ« uji mĂ« gjatĂ« se sa mendohej

PEKIN, 7 janar /ATSH-AA/ – Sonda kineze ‘’Zhurong’ ka zbuluar prova se uji i lĂ«ngshĂ«m ka vazhduar nĂ« Mars shumĂ« mĂ« gjatĂ« sesa besonin mĂ« parĂ« shkencĂ«tarĂ«t, sipas njĂ« raporti.

‘’Analiza e tĂ« dhĂ«nave tregon aktivitet tĂ« konsiderueshĂ«m ujor nĂ« Mars qĂ« daton afĂ«rsisht 750 milionĂ« vjet mĂ« parĂ«, duke e zgjatur historinĂ« e lagĂ«sht tĂ« Marsit me disa qindra milionĂ« vjet’’, deklaroi Instituti i GjeologjisĂ« dhe GjeofizikĂ«s i AkademisĂ« Kineze tĂ« Shkencave.

“TrashĂ«sia uniforme dhe vazhdimĂ«sia e sedimentit pĂ«rjashtojnĂ« mundĂ«sinĂ« e shpĂ«rthimeve vullkanike ose proceseve tĂ« nxitura nga era. I vetmi shpjegim i arsyeshĂ«m Ă«shtĂ« se kjo zonĂ« ishte nĂ« njĂ« mjedis sedimentar ujor nĂ« atĂ« kohĂ«, i ngjashĂ«m me njĂ« det tĂ« cekĂ«t ose njĂ« liqen tĂ« madh”, tha Liu Yike, autori kryesor dhe korrespondent i studimit.

‘’Zhurong’’, i cili u ul nĂ« Mars nĂ« maj 2021 dhe udhĂ«toi gati 2 kilometra (1.2 milje) para se tĂ« pĂ«rfundonte misionin e tij nĂ« maj 2022, zbuloi gjithashtu sedimente me shtresa tĂ« holla nĂ« pĂ«rputhje me depozitimin me bazĂ« uji.   /os/

“

The post HAPËSIRË – Marsi ka pasur gjurmĂ« uji mĂ« gjatĂ« se sa mendohej appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

FOKUS – DhĂ«mbĂ«t e qumĂ«shtit tĂ« foshnjave tĂ« lindura nga nĂ«na tĂ« stresuara dalin mĂ« herĂ«t

NJU JORK, 7 janar /ATSH/ – Stresi na bĂ«n tĂ« plakemi mĂ« shpejt. Kjo u ndodh edhe foshnjave kur nĂ«nat e tyre pĂ«rjetojnĂ« kĂ«tĂ« nivel tĂ« lartĂ« stresi gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ«, shkruan salute.eu.

Sipas një studimi dhëmbët e qumështit të foshnjave të lindura nga nëna të stresuara dalin më herët.

Foshnjat kanë 20 dhëmbë qumështi, 10 në secilën nofull.

Ky dentition është i rëndësishëm për përtypjen dhe të folurit dhe ndihmon në ruajtjen e hapësirës për 32 dhëmbët e përhershëm pasues.

Dhëmbët e qumështit fillojnë të zhvillohen në mitër rreth javës së gjashtë të shtatzënisë dhe dalin gradualisht midis gjashtë muajve dhe tre viteve pas lindjes.

Megjithatë, kjo kohë ndryshon shumë, për shkak të faktorëve të tillë si gjenetika ose shëndeti i përgjithshëm dhe gjendja ushqyese e foshnjës.

Tani, studiuesit amerikanë kanë demonstruar për herë të parë se një faktor tjetër mund ta përshpejtojë këtë proces: stresi i nënës gjatë shtatzënisë.

“Ne demonstrojmĂ« se nivelet mĂ« tĂ« larta tĂ« hormoneve tĂ« lidhura me stresin, veçanĂ«risht kortizoli, tek nĂ«na gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ« sĂ« mĂ«vonshme shoqĂ«rohen me dalje mĂ« tĂ« hershme tĂ« dhĂ«mbĂ«ve tĂ« qumĂ«shtit tek fĂ«mija”, thekson Ying Meng, profesoreshĂ« e asociuar nĂ« ShkollĂ«n e InfermierisĂ« nĂ« Universitetin e Rochester.   /os/

 

The post FOKUS – DhĂ«mbĂ«t e qumĂ«shtit tĂ« foshnjave tĂ« lindura nga nĂ«na tĂ« stresuara dalin mĂ« herĂ«t appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

SHBA – Trump: Kam dyshime mbi mbĂ«shtetjen e NATO-s nĂ«se SHBA do tĂ« ketĂ« nevojĂ« pĂ«r tĂ«

UASHINGTON, 7 janar /ATSH-AA/ – Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, vuri nĂ« dyshim nĂ«se NATO do t’i dilte nĂ« krah Washingtonit nĂ«se vendi do tĂ« kishte realisht nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ«n e aleancĂ«s, pavarĂ«sisht angazhimit tĂ« tij pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur vendet anĂ«tare.

“Rusia dhe Kina nuk kanĂ« aspak frikĂ« nga NATO pa SHBA-nĂ« dhe unĂ« dyshoj nĂ«se NATO do tĂ« ishte aty pĂ«r ne nĂ«se do tĂ« kishim vĂ«rtet nevojĂ« pĂ«r ta”, shkroi Trump nĂ« platformĂ«n e tij Truth Social.

Ai tha se Washingtoni do t’i respektojĂ« detyrimet aleate pavarĂ«sisht mungesĂ«s sĂ« reciprocitetit, duke pretenduar se Rusia dhe Kina e “respektojnĂ«â€ SHBA-nĂ« vetĂ«m nĂ«n udhĂ«heqjen e tij.

Trump mori gjithashtu meritën për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes të vendeve anëtare të NATO-s nga 2 për qind në 5 për qind të prodhimit të brendshëm bruto (PBB), duke pohuar se shumica e vendeve nuk i përmbushnin detyrimet e tyre financiare deri në ndërhyrjen e tij.

Ai tha se Amerika “marrĂ«zisht” po i mbulonte shpenzimet e tyre, para se ai t’i detyronte ata tĂ« paguanin “menjĂ«herĂ«â€.

Në një samit në muajin qershor në Hagë, aleatët e NATO-s ranë dakord që të rrisin objektivin e shpenzimeve të mbrojtjes në 5 për qind të PBB-së deri në vitin 2035.

Trump gjithashtu kritikoi NorvegjinĂ«, njĂ« vend anĂ«tar i NATO-s, pĂ«r mosdhĂ«nien e Çmimit Nobel pĂ«r Paqe, duke pĂ«rsĂ«ritur pretendimin e tij se ka pĂ«rfunduar i “vetĂ«m” tetĂ« luftĂ«ra.

“Por kjo nuk ka rĂ«ndĂ«si. Ajo qĂ« ka rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« se unĂ« kam shpĂ«tuar miliona jetĂ«â€, shtoi ai.   /os/

The post SHBA – Trump: Kam dyshime mbi mbĂ«shtetjen e NATO-s nĂ«se SHBA do tĂ« ketĂ« nevojĂ« pĂ«r tĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

PEKIN – Kina: KĂ«rkesa e SHBA-sĂ« pĂ«r partneritet ekskluziv tĂ« naftĂ«s me VenezuelĂ«n, njĂ« akt tipik ngacmimi

PEKIN, 7 janar /ATSH-AA/ – KĂ«rkesa e SHBA-sĂ« qĂ« Venezuela tĂ« formojĂ« njĂ« “partneritet ekskluziv” nĂ« sektorin e naftĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« akt “tipik ngacmimi” dhe njĂ« shkelje e sovranitetit tĂ« kombit latino-amerikan, si dhe e ligjit ndĂ«rkombĂ«tar, tha Kina tĂ« mĂ«rkurĂ«n.

“Venezuela Ă«shtĂ« njĂ« shtet sovran dhe ka sovranitet tĂ« plotĂ« dhe tĂ« pĂ«rhershĂ«m mbi burimet e saj tĂ« naftĂ«s dhe aktivitetet ekonomike”, u tha gazetarĂ«ve nĂ« Pekin zĂ«dhĂ«nĂ«sja e MinistrisĂ« sĂ« Jashtme kineze, Mao Ning.

Deklarata e Pekinit erdhi ndĂ«rsa ABC News raportoi se administrata Trump i ka thĂ«nĂ« poresidentes sĂ« pĂ«rkohshme tĂ« VenezuelĂ«s, Delcy Rodriguez, se “duhet tĂ« pĂ«rmbushĂ« kĂ«rkesat e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«â€, duke pĂ«rfshirĂ« qĂ« Karakasi “duhet tĂ« bie dakord tĂ« partnerizohet ekskluzivisht me SHBA-nĂ« nĂ« prodhimin e naftĂ«s dhe tĂ« favorizojĂ« AmerikĂ«n kur shet naftĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« bruto”.

Raporti shtoi se Washingtoni ka kĂ«rkuar qĂ« Karakasi “duhet tĂ« pĂ«rjashtojĂ« KinĂ«n, RusinĂ«, Iranin dhe KubĂ«n dhe tĂ« shkĂ«pusĂ« lidhjet ekonomike”.

“PĂ«rdorimi flagrant i forcĂ«s nga SHBA-ja kundĂ«r VenezuelĂ«s dhe kĂ«rkesa qĂ« vendi tĂ« favorizojĂ« AmerikĂ«n kur merret me burimet e veta tĂ« naftĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« akt tipik ngacmimi, qĂ« shkel rĂ«ndĂ« ligjin ndĂ«rkombĂ«tar dhe sovranitetin e VenezuelĂ«s”, tha Mao, duke shtuar se “Kina e dĂ«non kĂ«tĂ«â€.

“MĂ« lejoni tĂ« theksoj se Kina dhe vendet e tjera kanĂ« tĂ« drejta legjitime nĂ« VenezuelĂ«, tĂ« cilat duhet tĂ« mbrohen”, tha Mao.

Ajo tha se paktet e bashkĂ«punimit midis Pekinit dhe Karakasit janĂ« nĂ«nshkruar midis dy “shteteve sovrane dhe mbrohen” nga ligji vendas dhe ndĂ«rkombĂ«tar.

Kina është partneri i dytë më i madh tregtar i Venezuelës pas SHBA-së, dhe vëllimi aktual dypalësh është rreth 7 miliardë dollarë.

“E ashtuquajtura kĂ«rkesĂ« e SHBA-sĂ« Ă«shtĂ« njĂ« shkelje e ligjit ndĂ«rkombĂ«tar dhe sovranitetit tĂ« VenezuelĂ«s”, theksoi Mao.

Ajo shtoi se SHBA-tĂ« kanĂ« “abuzuar prej kohĂ«sh me sanksionet e paligjshme dhe tĂ« njĂ«anshme” kundĂ«r VenezuelĂ«s, duke shkaktuar “dĂ«m tĂ« madh nĂ« zhvillimin ekonomik dhe social”.

Veçmas, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të martën se administrata Rodriguez ka rënë dakord të transferojë midis 30 dhe 50 milionë fuçi naftë të sanksionuar në SHBA për shitje me çmimin e tregut.

Forcat amerikane nisën sulme ajrore të gjera të shtunën në mëngjes në objektiva në Venezuelën veriore, duke përfshirë sistemet e mbrojtjes ajrore dhe infrastrukturën e komunikimit, ndërsa forcat e operacioneve speciale kryen një bastisje në kryeqytetin Karakas për të kapur presidentin e vendit Nicolas Maduro dhe zonjën e parë Cilia Flores.   /os/

The post PEKIN – Kina: KĂ«rkesa e SHBA-sĂ« pĂ«r partneritet ekskluziv tĂ« naftĂ«s me VenezuelĂ«n, njĂ« akt tipik ngacmimi appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

SHBA – JD Vance: Operacioni ushtarak nĂ« VenezuelĂ« rrit kontrollin mbi burimet e energjisĂ«

UASHINGTON, 7 janar /ATSH-AA/ – ZĂ«vendĂ«spresidenti i SHBA-sĂ«, JD Vance, tha tĂ« martĂ«n se operacioni ushtarak nĂ« VenezuelĂ« synon tĂ« frenojĂ« financimin pĂ«r narko-terrorizmin dhe t’i japĂ« Washingtonit kontroll mĂ« tĂ« madh mbi burimet globale tĂ« energjisĂ«.

Duke folur për Salem News Channel, Vance tha se SHBA-ja dëshiron atë që është më e mira për popullin venezuelian dhe për popullin amerikan.

“Kushdo qĂ« tĂ« jetĂ« udhĂ«heqĂ«si i atij vendi, do tĂ« duhet tĂ« bashkĂ«punojĂ« me Shtetet e Bashkuara”, tha ai, duke theksuar se politikat e mĂ«parshme tĂ« VenezuelĂ«s u kishin lejuar konkurrentĂ«ve tĂ« huaj qasje nĂ« energji tĂ« lirĂ«, ndĂ«rsa pĂ«rdornin tĂ« ardhurat pĂ«r tĂ« financuar aktivitete qĂ« kĂ«rcĂ«nojnĂ« SHBA-nĂ«.

Presidenti amerikan, Donald Trump, tha më 3 janar se operacioni ushtarak rezultoi në kapjen e presidentit Nicolas Maduro dhe gruas së tij Cilia Flores, dhe u zotua të vendoste kontrollin amerikan mbi Venezuelën për momentin, me trupa amerikane nëse është e nevojshme.

“Ajo qĂ« bĂ«ri presidenti, dhe nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« i gjithĂ« ekipi e bĂ«ri tĂ« mundur, Ă«shtĂ« tĂ« ndĂ«rpresĂ« atĂ« rrjedhĂ« tĂ« parave tĂ« energjisĂ« pĂ«r narko-terroristĂ«t pĂ«r tĂ« prerĂ« mĂ« pas, sigurisht sasinĂ« e narko-terrorizmit qĂ« po importohet nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s”, tha Vance.

Ai shtoi se ky veprim pritet të ulë çmimet e gazit dhe energjisë për amerikanët, duke shpëtuar njëkohësisht jetë.

“Mendoj se do tĂ« shpĂ«tojĂ« jetĂ«. Do tĂ« thotĂ« çmime mĂ« tĂ« lira tĂ« gazit dhe energjisĂ« pĂ«r amerikanĂ«t. Dhe ndoshta mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, do tĂ« thotĂ« qĂ« ne kemi mĂ« shumĂ« kontroll mbi burimet e energjisĂ« qĂ« ekzistojnĂ« nĂ« botĂ«, gjĂ« qĂ« na mundĂ«son sigurisht, tĂ« arrijmĂ« rezultate mĂ« tĂ« mira ekonomike pĂ«r njerĂ«zit tanĂ« dhe t’i pĂ«rdorim kĂ«to burime energjie si levĂ« pĂ«r tĂ« arritur paqe dhe prosperitet mĂ« tĂ« madh”, shtoi ai.

ZĂ«vendĂ«spresidenti amerikan e quajti operacionin “shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m” dhe vlerĂ«soi ekzekutimin e tij si “tĂ« pĂ«rsosur”.

Në anën tjetër lidhur me përdorimin e naftës nga Venezuela, Sekretari i Brendshëm Doug Burgum i tha Fox News se fuqia energjetike e SHBA-së i ka lejuar vendit të ndërmarrë veprime kundër kombeve me rezerva të mëdha nafte pa ndërprerje të mëdha në çmimet e karburantit vendas.

Burgum tha se rafineritë e ndërtuara nga SHBA-ja në bregdetin jugor të Gjirit të Meksikës janë projektuar për të qenë në gjendje të përpunojnë naftën e rëndë bruto të nxjerrë në Venezuelë, e cila krenohet me rezervat më të mëdha të provuara në botë të hidrokarbureve.

“Pastaj, duhet ta hollosh atĂ« naftĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« bruto me njĂ« produkt mĂ« tĂ« lehtĂ« dhe sigurisht, ne kemi njĂ« tepricĂ« tĂ« atij produkti mĂ« tĂ« lehtĂ« kĂ«tu pĂ«r shkak tĂ« vajrave tĂ« argjilit”, shtoi ai.

Burgum gjithashtu e cilësoi operacionin si një mundësi për ekonominë e Venezuelës.

“Venezuela ka njĂ« mundĂ«si tani qĂ« tĂ« sjellĂ« kapital dhe tĂ« rindĂ«rtojĂ« ekonominĂ« e saj”, tha ai, duke krahasuar potencialin e kombit tĂ« AmerikĂ«s sĂ« Jugut me pasurinĂ« energjetike tĂ« ArabisĂ« Saudite.

The post SHBA – JD Vance: Operacioni ushtarak nĂ« VenezuelĂ« rrit kontrollin mbi burimet e energjisĂ« appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

GJENEVË – OKB: NĂ« botĂ« çdo ditĂ« 2 miliardĂ« njerĂ«z konsumojnĂ« ujĂ« tĂ« pasigurt

GJENEVË, 7 janar /ATSH-AA/ – Organizata e Kombeve tĂ« Bashkuara (OKB) njoftoi se çdo ditĂ« nĂ« mbarĂ« botĂ«n 2 miliardĂ« njerĂ«z konsumojnĂ« ujĂ« tĂ« pasigurt.

Zyra e OKB-së në Gjenevë bëri një njoftim përmes platformës së mediave sociale të kompanisë amerikane X.

“NĂ« çdo ditĂ«, 2 miliardĂ« njerĂ«z konsumojnĂ« ujĂ« tĂ« pasigurt, edhe pse Ă«shtĂ« njĂ« nevojĂ« themelore njerĂ«zore”, u theksua nĂ« njoftim duke shtuar se OKB-ja po punon qĂ« çdo pikĂ« uji tĂ« jetĂ« e sigurt.

The post GJENEVË – OKB: NĂ« botĂ« çdo ditĂ« 2 miliardĂ« njerĂ«z konsumojnĂ« ujĂ« tĂ« pasigurt appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

KINEMA – Mickey Rourke mohon fushatĂ«n e donacioneve nĂ« emrin e tij: “PoshtĂ«ruese, nuk do tĂ« kĂ«rkoja kurrĂ« para”

NJU JORK, 6 janar /ATSH-/ – Dikush krijoi njĂ« ”GoFundMe” pĂ«r tĂ« mĂ« dhuruar para, si pĂ«r bamirĂ«si. Ai person nuk jam unĂ«. Dua tĂ« jem i qartĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« gjĂ«, deklaroi aktori i njohur amerikan Mickey Rourke pas krimimit tĂ« kĂ«saj iniciative pa miratimin e aktorit, shkruan corriere.it.

NdĂ«rsa fushata e mbledhjes sĂ« fondeve e nisur nga ekipi i tij kaloi 100 000 dollarĂ«t, Mickey Rourke pĂ«rdori mediat sociale pĂ«r tĂ« sqaruar dhe pĂ«r t’u distancuar.

“ËshtĂ« e sikletshme, por jam i sigurt se do ta kaloj si çdo gjĂ« tjetĂ«r”, theksoi ai nĂ« njĂ« video tĂ« postuar nĂ« profilin e tij nĂ« Instagram.

PĂ«r tĂ« shmangur dĂ«bimin, Ă«shtĂ« hapur njĂ« fushatĂ« GoFundMe me titull “Help Mickey Rourke Stay in His Home” (“Ndihmoni Mickey Rourke tĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij”).

Fushata është hapur nga Liya-Joelle Jones, pjesë e ekipit të tij të menaxhimit, me miratimin e plotë të aktorit.

QĂ«llimi i fushatĂ«s Ă«shtĂ« mbledhja e 100 000 dollarĂ«ve, shumĂ« qĂ« do tĂ« shĂ«rbejĂ« pĂ«r tĂ« mbuluar borxhin e qirasĂ« dhe pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« aktorit njĂ« stabilitet tĂ« pĂ«rkohshĂ«m financiar. Brenda njĂ« kohe tĂ« shkurtĂ«r, janĂ« mbledhur dhjetĂ«ra mijĂ«ra dollarĂ« nga fansa dhe mbĂ«shtetĂ«s.

Rourke kishte marrë shtëpinë me qira në muajin mars 2025, me një pagesë fillestare prej rreth 5 200 dollarësh në muaj, e cila më vonë u rrit në afro 7 000 dollarë.   /os/

 

The post KINEMA – Mickey Rourke mohon fushatĂ«n e donacioneve nĂ« emrin e tij: “PoshtĂ«ruese, nuk do tĂ« kĂ«rkoja kurrĂ« para” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

FOKUS – BE: Evropa e gatshme tĂ« zotohet pĂ«r garanci ligjĂ«risht dhe politikisht detyruese pĂ«r UkrainĂ«n

BRUKSEL, 7 janar /ATSH-AA/ – UdhĂ«heqĂ«sit evropianĂ« qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« takimin e “Koalicionit tĂ« tĂ« VullnetshmĂ«ve” nĂ« Paris kanĂ« premtuar garanci “ligjĂ«risht dhe politikisht detyruese” pĂ«r UkrainĂ«n, tha presidenti i KĂ«shillit tĂ« BE-sĂ«, Antonio Costa.

NĂ« njĂ« postim nĂ« platformĂ«n amerikane X, Costa e pĂ«rshkroi takimin si “produktiv dhe tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m” pĂ«r avancimin e mbĂ«shtetjes sĂ« koordinuar pĂ«r UkrainĂ«n.

“Ne jemi gati tĂ« angazhohemi pĂ«r njĂ« sistem garancish politikisht dhe ligjĂ«risht detyruese qĂ« do tĂ« aktivizohet sapo tĂ« hyjĂ« nĂ« fuqi njĂ« armĂ«pushim. BE-ja do tĂ« kontribuojĂ« nĂ« pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« siguruar garancitĂ« e sigurisĂ« qĂ« Ukraina ka nevojĂ« pĂ«r çdo marrĂ«veshje pĂ«r njĂ« paqe afatgjatĂ«â€, tha ai.

Costa shtoi se BE-ja do të vazhdojë të mbështesë rrugëtimin e Ukrainës drejt anëtarësimit në BE, do të mbulojë nevojat e saj financiare për dy vitet e ardhshme përmes kredisë prej 90 miliardë eurosh të rënë dakord dhjetorin e kaluar dhe do ta ndihmojë përmes misioneve civile dhe ushtarake në terren.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përshkroi takimin si një shfaqje të fortë uniteti me vendet anëtare të BE-së, aleatët e NATO-s dhe partnerët.

“Deklarata jonĂ« e pĂ«rbashkĂ«t dĂ«rgon njĂ« mesazh tĂ« qartĂ«. Ne qĂ«ndrojmĂ« kolektivisht pranĂ« UkrainĂ«s dhe njĂ« e ardhme e sigurt, e mbrojtur dhe e begatĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rpara”, shkroi ajo nĂ« X.

MĂ« herĂ«t sot, presidenti francez Emmanuel Macron priti nĂ« Pallatin Elysee njĂ« samit tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« tĂ« “Koalicionit tĂ« tĂ« VullnetshmĂ«ve” pĂ«r UkrainĂ«n, duke bashkuar vendet qĂ« e mbĂ«shtesin UkrainĂ«n dhe janĂ« tĂ« gatshme tĂ« ofrojnĂ« garanci sigurie nĂ«se arrihet njĂ« armĂ«pushim me RusinĂ«.   /os/

The post FOKUS – BE: Evropa e gatshme tĂ« zotohet pĂ«r garanci ligjĂ«risht dhe politikisht detyruese pĂ«r UkrainĂ«n appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

SHBA – Trump: Do tĂ« pĂ«rshpejtojmĂ« prodhimin e armĂ«ve

UASHINGTON, 6 janar /ATSH-ANSA/ – Askush nuk ka cilĂ«sinĂ« e armĂ«ve tona; problemi Ă«shtĂ« se ne nuk i prodhojmĂ« ato mjaftueshĂ«m shpejt, deklaroi presidenti amerikan Donald Trump para kongresmenĂ«ve republikanĂ« nĂ« QendrĂ«n Kennedy.

‘’Do tĂ« fillojmĂ« t’i prodhojmĂ« ato shumĂ« mĂ« shpejt, deklaroi Trump.

“Po u themi kontraktorĂ«ve tanĂ« tĂ« mbrojtjes se do tĂ« duhet tĂ« fillojnĂ« tĂ« prodhojnĂ« mĂ« shpejt”, tha Donald Trump, duke folur para kongresmenĂ«ve republikanĂ« nĂ« QendrĂ«n Kennedy.

“Askush nuk mund tĂ« na mposhtĂ«, askush”, shtoi ai, duke lavdĂ«ruar fuqinĂ« ushtarake tĂ« AmerikĂ«s.   /os/

The post SHBA – Trump: Do tĂ« pĂ«rshpejtojmĂ« prodhimin e armĂ«ve appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

UASHINGTON – ShtĂ«pia e BardhĂ«: AsnjĂ« vend nuk do tĂ« luftonte me SHBA-nĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e GrenlandĂ«s

Një ndihmës i lartë i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, tha se asnjë vend nuk do të sfidonte ushtarakisht SHBA-në për të ardhmen e Grenlandës, një territor vetëqeverisës brenda Mbretërisë së Danimarkës.

Stephen Miller, zëvendës shefi i stafit të Shtëpisë së Bardhë, i bëri këto komente gjatë një interviste me CNN, ku hodhi poshtë idenë se interesi i SHBA-së në Grenlandë do të çonte në konflikt të armatosur.

Kur u pyet drejtpërdrejt nëse veprimi ushtarak kundër Grenlandës ishte jashtë diskutimit, Miller e riformuloi çështjen, duke argumentuar se pyetja nuk kishte të bënte me përballjen me vetë Grenlandën.

“Nuk do tĂ« ishte veprim ushtarak kundĂ«r GrenlandĂ«s. Grenlanda ka njĂ« popullsi prej 30.000 banorĂ«sh. Pyetja e vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« se me çfarĂ« tĂ« drejte Danimarka pohon kontrollin mbi GroenlandĂ«n? Cila Ă«shtĂ« baza e pretendimit tĂ« tyre territorial? Cila Ă«shtĂ« baza e tyre pĂ«r ta pasur GrenlandĂ«n si koloni tĂ« DanimarkĂ«s?” tha ai.

Groenlanda është një territor autonom brenda Mbretërisë së Danimarkës, një aleat i SHBA-së në NATO. Miller e vuri në dyshim atë marrëveshje duke theksuar vlerën strategjike të Groenlandës për interesat e sigurisë së SHBA-së dhe NATO-s në Arktik.

“SHBA-tĂ« janĂ« fuqia e NATO-s. QĂ« SHBA-tĂ« tĂ« sigurojnĂ« rajonin e Arktikut, tĂ« mbrojnĂ« dhe tĂ« mbrojnĂ« NATO-n dhe interesat e NATO-s, padyshim qĂ« Grenlanda duhet tĂ« jetĂ« pjesĂ« e SHBA-sĂ«, dhe kĂ«shtu kjo Ă«shtĂ« njĂ« bisedĂ« qĂ« do ta zhvillojmĂ« si vend”, tha ai.

I pyetur përsëri nëse mund të përjashtonte përdorimin e forcës ushtarake amerikane për të pushtuar Grenlandën, Miller nuk pranoi ta formulonte çështjen në terma ushtarakë, duke pohuar se konflikti i armatosur ishte jorealist.

“SHBA-tĂ« duhet ta kenĂ« GrenlandĂ«n si pjesĂ« tĂ« SHBA-sĂ«. Nuk ka nevojĂ« as tĂ« mendohet ose tĂ« flitet pĂ«r kĂ«tĂ« nĂ« kontekstin qĂ« po kĂ«rkoni, pĂ«r njĂ« operacion ushtarak. Askush nuk do tĂ« luftojĂ« ushtarakisht SHBA-nĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e GrenlandĂ«s”, tha ai.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka shprehur vazhdimisht dëshirën e tij për të marrë kontrollin e Grenlandës dhe nuk e ka përjashtuar ta bëjë këtë me forcë ushtarake.   /os/

The post UASHINGTON – ShtĂ«pia e BardhĂ«: AsnjĂ« vend nuk do tĂ« luftonte me SHBA-nĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e GrenlandĂ«s appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

JAPONI – 140 euro pĂ«r njĂ« kokĂ«r qershie: kur fruti bĂ«het status social!

TOKIO, 6 janar /ATSH-ANSA/  – Pas rekordit tĂ« tonit nĂ« ankandin e Vitit tĂ« Ri, njĂ« tjetĂ«r rekord u thye nga çmimi i qershive “Sato Nishiki” nga prefektura Yamagata, nĂ« verilindje tĂ« JaponisĂ«.

Çmimi i njĂ« arke me qershi u shit pĂ«r 1.8 milion jen nĂ« tregun Toyosu, ekuivalente me afĂ«rsisht 9 850 euro, ose 140 euro secilĂ«n kokĂ«rr qershie.

Debutimi i hershĂ«m nĂ« treg – meqenĂ«se qershitĂ« japoneze piqen tradicionalisht nĂ« fillim tĂ« verĂ«s – Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i mundur nga ajo qĂ« mediat lokale e pĂ«rshkruajnĂ« si kultivim “i detyruar”, njĂ« teknikĂ« qĂ« alternon njĂ« periudhĂ« ftohjeje tĂ« pemĂ«ve, duke “simuluar” dimrin nĂ« serrĂ«.

Qershitë synojnë një treg të veçantë ndaj cilësisë së lartë dhe simbolikës së luksit që karakterizon këto produkte në Japoni, ku ankande të tilla nuk përfaqësojnë çmimin mesatar të konsumatorit, por shërbejnë si një matës i prestigjit të përsosmërisë dhe një mjet marketingu për prodhuesit.   /os/

 

The post JAPONI – 140 euro pĂ«r njĂ« kokĂ«r qershie: kur fruti bĂ«het status social! appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BM – Starmer: Trump Ă«shtĂ« njĂ« aleat, jo njĂ« kĂ«rcĂ«nim

LONDËR, 6 janar /ATSH-ANSA/ – Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, Ă«shtĂ« njĂ« aleat i besueshĂ«m dhe jo njĂ« kĂ«rcĂ«nim pĂ«r EvropĂ«n, deklaroi zĂ«dhĂ«nĂ«si i kryeministrit britanik Keir Starmer duke minimizuar shkallĂ«n e reagimit tĂ« udhĂ«heqĂ«sve evropianĂ« nĂ« margjinat e samitit “Willing” nĂ« Paris nĂ« mbrojtje tĂ« sovranitetit tĂ« GrenlandĂ«s.

I pyetur pĂ«r kĂ«tĂ« çështje nga gazetarĂ«t nĂ« konferencĂ«n informative nĂ« Downing Street atĂ« ditĂ«, zĂ«dhĂ«nĂ«si shtoi se ‘’Starmer mban marrĂ«dhĂ«nie tĂ« mira me Trump’’.

‘’MarrĂ«dhĂ«niet me SHBA-sĂ« dhe BritanisĂ« sĂ« Madhe mbeten speciale. SHBA-tĂ« dhe MbretĂ«ria e Bashkuar kanĂ« qenĂ« dy aleatĂ«t mĂ« tĂ« ngushtĂ« nĂ« botĂ« pĂ«r dekada tĂ« tĂ«ra’’, shtoi ai.  /os/

 

The post BM – Starmer: Trump Ă«shtĂ« njĂ« aleat, jo njĂ« kĂ«rcĂ«nim appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

NJU JORK – Taksa e hyrjes lehtĂ«son qytetin nga 27 milionĂ« makina

NJU JORK, 6 janar /ATSH-ANSA/ – TashmĂ« qyteti i Nju Jorkut pritet tĂ« ketĂ« ajĂ«r mĂ« tĂ« pastĂ«r dhe 27 milionĂ« makina mĂ« pak nĂ« rrugĂ«t e qytetit.

Ky rezultat vjen si pasojë e vendosjes së tarifave mbi automjetet që hyjnë në Manhattan nga Midtown, d.m.th., ana lindore e Rrugës së 60-të.

Kostoja për makinat është 9 dollarë në ditë gjatë orës së pikut, ndërsa natën bie në 2.25 dollarë. Për autobusët dhe kamionët, varion nga 14.40 dollarë në 21.60 dollarë gjatë orës së pikut, varësisht nga madhësia e tyre.

Sipas raporteve të mediave amerikane që citojnë MTA-në (agjencinë e transportit të qytetit), afërsisht 11% më pak makina hynë në Qendrën e Biznesit (CBD), ekuivalente me afërsisht 73,000 automjete në ditë.

Ndotja në zonë u ul me 22% dhe pati 17% më pak ankesa për zhurmën. Taksa i ka sjellë dobi edhe sistemit të metrosë, me rritjen e udhëtarëve me 7%.

“Rezultatet janĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme pĂ«rtej tĂ« gjitha pritjeve. Prezidenti Donald Trump, nga ana tjetĂ«r, Ă«shtĂ« kundĂ«r programit; presidenti Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur vazhdimisht ta anulojĂ« atĂ«, por deri mĂ« tani pa sukses’’, deklaroi guvernatorja e New York-ut, Cathy Hochul.   /os/

The post NJU JORK – Taksa e hyrjes lehtĂ«son qytetin nga 27 milionĂ« makina appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

BM – EkspertĂ«t: Epoka dixhitale intensifikon lidhjet parasociale

LONDER, 6 janar /ATSH-AA/ – PĂ«rderisa platformat dixhitale i zbehin kufijtĂ« midis figurave publike dhe audiencĂ«s sĂ« tyre, marrĂ«dhĂ«niet parasociale – lidhjet emocionale tĂ« njĂ«anshme tĂ« formuara me njerĂ«z qĂ« pĂ«rdoruesit nuk i kanĂ« takuar kurrĂ«, po bĂ«hen mĂ« intensive, tĂ« pĂ«rhapura dhe ekonomikisht tĂ« fuqishme, thonĂ« ekspertĂ«t.

Dikur i kufizuar kryesisht në kërkimin akademik, termi marrëdhënie parasociale është zhvendosur në diskursin kryesor, pasi mediat sociale, transmetimet e drejtpërdrejta dhe përmbajtja e drejtuar nga algoritmet nxisin një ndjenjë të vazhdueshme intimiteti midis fansave dhe personazheve të famshëm, ndikuesve dhe madje edhe chatbot-eve të inteligjencës artificiale.

Parasocial u zgjodh si fjala e vitit 2025 e Fjalorit të Kembrixhit, megjithëse vetë koncepti daton dekada më parë. Ideja u prezantua për herë të parë në vitin 1956 nga studiuesit Donald Horton dhe Richard Wohl, të cilët vunë re se audienca televizive zhvillonte ndjenja familjariteti dhe afërsie emocionale me personalitetet në ekran.

Megjithatë, sot qasja e vazhdueshme në internet, postimet personale dhe përgjigjet e drejtpërdrejta krijojnë një iluzion afërsie, duke i bërë lidhjet parasociale të ndihen më reale se kurrë më parë.

Shembujt variojnë nga komunitetet e përkushtuara të fansave të K-pop-it deri te ndjekësit e influencuesve dhe reagimet emocionale ndaj ngjarjeve të jetës së të famshmëve, siç janë vajtimet e fansave për fejesën e yllit amerikan të pop-it Taylor Swift me lojtarin e NFL-së Travis Kelce.

– Intimiteti i prodhuar nxit investimin emocional

Profesoresha në Universitetin e Floridës Qendrore, Mel Stanfill tha se mediat sociale kanë amplifikuar në mënyrë dramatike marrëdhëniet parasociale duke e shndërruar intimitetin në një produkt strategjik.

K-pop-i, nĂ« veçanti tregton ndjenjĂ« tĂ« prodhuar afĂ«rsie, tha Stanfill duke shpjeguar se tĂ« famshmit e pĂ«rziejnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« markĂ«n e tyre profesionale me pamje tĂ« kuruara me kujdes tĂ« jetĂ«s sĂ« tyre private. “Ky ekspozim i vazhdueshĂ«m thellon investimin emocional tĂ« fansave”, tha ajo ndonjĂ«herĂ« duke motivuar besnikĂ«ri tĂ« jashtĂ«zakonshme, dhe nĂ« raste ekstreme, sjellje shqetĂ«suese.

Stanfill vuri në dukje incidentet e ndjekësve që përfshijnë idhujt e K-pop-it dhe rastet historike siç është atentati i vitit 1981 ndaj ish-presidentit amerikan Ronald Reagan, i nxitur nga një obsesion me aktoren Jodie Foster, si shembuj se si lidhja parasociale mund të bëhet e rrezikshme.

Ajo shtoi se këto marrëdhënie formësojnë gjithnjë e më shumë sjelljen ekonomike, duke e shndërruar konsumin në një shënues të besnikërisë dhe statusit brenda komuniteteve të fansave.

Stanfill paralajmëroi se dinamikat e kulturës së anulimit brenda fandom-eve shpesh keqkarakterizohen, ndonjëherë duke errësuar llogaridhënien ose duke synuar në mënyrë disproporcionale grupet e margjinalizuara, ndërsa rritja e përmbajtjes së gjeneruar nga inteligjenca artificiale rrezikon ta turbullojë më tej realitetin dhe të intensifikojë dezinformimin.

– Iluzioni i reciprocitetit forcon besnikĂ«rinĂ« e fansave

Marrëdhëniet parasociale formësojnë jetën e përditshme të njerëzve, mirëqenien mendore dhe zakonet e konsumit dhe mund të formohen jo vetëm me personazhe të famshëm dhe ndikues të vërtetë, por edhe me personazhe fiktivë dhe madje edhe avatarë të inteligjencës artificiale.

Studiuesja e psikologjisĂ« sĂ« medias nĂ« Universitetin “Empire State” nĂ« New York, Gayle Stever tha pĂ«r Anadolu-n se mediat sociale kanĂ« mjegulluar kufirin midis ndĂ«rveprimit thjesht parasocial dhe atij vĂ«rtet shoqĂ«ror.

“Ajo qĂ« ndodhi me ardhjen e mediave sociale Ă«shtĂ« se filluam tĂ« futeshim nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« gri ku nuk ishte pikĂ«risht njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shoqĂ«rore sepse nuk kishe qasje dhe ata ishin me status mĂ« tĂ« lartĂ«. Por, njerĂ«zit filluan tĂ« merrnin pĂ«rgjigje nĂ« mediat sociale nga personazhet e famshme”, tha Stever.

Sipas saj, ky reciprocitet i perceptuar forcon besnikërinë, duke përfituar artistët dhe krijuesit, karrierat e të cilëve varen gjithnjë e më shumë nga bazat e fansave shumë të angazhuara.

“Baza e fansave Ă«shtĂ« buka e tyre”, tha Stever.

Gjithnjë e më shumë, bazat e fansave janë jetësore për suksesin e personazheve të famshëm, theksoi ajo e cila bëri të ditur se artistë të tillë si grupet K-pop BTS dhe Blackpink si dhe yje të mëdhenj amerikanë, përfitojnë nga mobilizimi i fansave për të rritur transmetimet, top listat dhe fushatat promovuese nga përkushtimi.

– PĂ«rfitimet dhe rreziqet pĂ«r mirĂ«qenien mendore

Ekspertët theksojnë se marrëdhëniet parasociale nuk janë në thelb të dëmshme. Në disa raste, ato ofrojnë mbështetje emocionale dhe mekanizma përballimi. Stever përmendi shembullin e një pacienti me kancer i cili gjeti ngushëllim duke dëgjuar muzikën e këngëtarit Josh Groban, duke e përshkruar atë si një lidhje që ofronte siguri pa ndërveprim të drejtpërdrejtë.

MarrĂ«dhĂ«nie tĂ« tilla mund tĂ« nxisin komunitetin, tĂ« motivojnĂ« udhĂ«timin dhe angazhimin shoqĂ«ror dhe t’i ndihmojnĂ« njerĂ«zit tĂ« menaxhojnĂ« vetminĂ« ose stresin. MegjithatĂ«, Stever paralajmĂ«roi se lidhjet parasociale mund tĂ« bĂ«hen tĂ« pashĂ«ndetshme siç shihet nĂ« raste ekstreme ku njerĂ«zit “martohen” me personazhe tĂ« gjeneruara nga IA.

Adoleshentët përjetojnë emocione më intensivisht ndërsa formojnë identitetin e tyre, duke çuar shpesh në lidhje më të forta me të famshmit sesa tek të rriturit, theksoi Stever duke shtuar se në disa raste, kjo cenueshmëri mund të përkthehet në ekstreme të dëmshme, përfshirë çrregullimet e të ngrënit, tendosjen financiare nga shpenzimet e tepërta dhe izolimin social.   /os/

The post BM – EkspertĂ«t: Epoka dixhitale intensifikon lidhjet parasociale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

❌