❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

‘Ekziston njĂ« histori tjetĂ«r’/ Lufta e gjatĂ« kundĂ«r skllavĂ«risĂ« nĂ« AmerikĂ«

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Gazeta “SI”- Libri The Great Resistance i historianos Carrie Gibson trajton njĂ« nga temat mĂ« tĂ« errĂ«ta dhe mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« historisĂ«: skllavĂ«rinĂ« nĂ« AmerikĂ« dhe rezistencĂ«n kundĂ«r saj. Ai nuk flet vetĂ«m pĂ«r fundin e skllavĂ«risĂ«, por pĂ«r njĂ« luftĂ« qĂ« zgjati rreth 400 vjet, nga shekulli i 16-tĂ« deri nĂ« fund tĂ« shekullit tĂ« 19-tĂ«. Gibson pĂ«rpiqet tĂ« tregojĂ« njĂ« histori qĂ« shpesh Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« nĂ« hije. Shumica e librave dhe studimeve janĂ« pĂ«rqendruar te vendet anglishtfolĂ«se, si SHBA-ja ose Xhamajka, dhe te figurat e bardha abolicioniste, por rezistenca kundĂ«r skllavĂ«risĂ« ishte shumĂ« mĂ« e gjerĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« AmerikĂ«n Latine, Karaibet, Brazilin dhe vetĂ« AfrikĂ«n, dhe mbi tĂ« gjitha, vetĂ« njerĂ«zit e skllavĂ«ruar.

NjĂ« nga idetĂ« kryesore tĂ« librit Ă«shtĂ« se liria nuk u “dhurua” nga tĂ« bardhĂ«t, por u fitua me dhimbje, sakrifica dhe rezistencĂ« tĂ« vazhdueshme nga vetĂ« njerĂ«zit e skllavĂ«ruar. KĂ«to forma rezistence ishin tĂ« ndryshme: arratisje, revolta, komplote, sabotime dhe madje edhe vetĂ«vrasje si akt i fundit i lirisĂ«. Libri fillon me njĂ« episod tronditĂ«s: nĂ« vitin 1737, dhjetĂ«ra afrikanĂ« tĂ« skllavĂ«ruar u hodhĂ«n nga njĂ« anije nĂ« Karaibe, duke zgjedhur vdekjen nĂ« vend tĂ« jetĂ«s nĂ« robĂ«ri. Ky akt tregon sa i tmerrshĂ«m ishte sistemi i skllavĂ«risĂ« dhe sa e fortĂ« ishte dĂ«shira pĂ«r liri. Gibson thekson se nuk dĂ«shironte tĂ« pĂ«rqendrohej vetĂ«m te dhuna e ushtruar ndaj skllevĂ«rve, sepse kjo shpesh kthehet nĂ« njĂ« formĂ« “shikimi nga larg” tĂ« vuajtjes. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, ajo fokusohet te zgjedhjet dhe veprimet e tyre, duke i parĂ« si njerĂ«z aktivĂ«, jo vetĂ«m si viktima.

NjĂ« problem i madh qĂ« autorja thekson Ă«shtĂ« mungesa e emrave dhe identiteteve tĂ« njerĂ«zve tĂ« skllavĂ«ruar nĂ« dokumentet historike. Shpesh, arkivat pĂ«rmendin vetĂ«m numra: “16 skllevĂ«r tĂ« varur”, “100 skllevĂ«r tĂ« ndĂ«shkuar”. Emrat nuk regjistroheshin, sepse jeta e tyre nuk shihej si e vlefshme. Kjo heshtje, sipas Gibson, Ă«shtĂ« shumĂ« domethĂ«nĂ«se. Ajo tregon sa çnjerĂ«zor ishte sistemi dhe sa shumĂ« histori janĂ« humbur. Libri pĂ«rpiqet, sa tĂ« jetĂ« e mundur, t’i rikthejĂ« kĂ«to zĂ«ra tĂ« harruar.

Në libër përfshihen disa figura të njohura të rezistencës kundër skllavërisë, si Nanny e Xhamajkës, udhëheqëse e marunëve, Denmark Vesey dhe Nat Turner, që organizuan revolta në SHBA, dhe Frederick Douglass dhe Olaudah Equiano, ish-skllevër që u bënë zëra të fuqishëm kundër skllavërisë. Por Gibson sjell edhe histori shumë më pak të njohura, si ajo e Lourenço da Silva Mendonça, një afrikan që në shekullin e 17-të shkoi deri në Vatikan për të kërkuar fundin e skllavërisë, ose Mahommah Gardo Baquaqua, një njeri i skllavëruar në Brazil që më vonë shkroi për jetën e tij. Këto shembuj tregojnë se rezistenca ishte globale dhe se njerëzit e zinj luftuan për liri shumë përpara se skllavëria të shpallej zyrtarisht e ndaluar.

Një nga ngjarjet më të rëndësishme që trajtohet në libër është Revolucioni i Haitit, revolta e vetme e skllevërve që çoi në krijimin e një shteti të pavarur. Udhëheqësi i tij, Toussaint Louverture, është një figurë heroike, por Gibson nuk e idealizon atë. Ajo tregon se edhe ai, në disa momente, u detyrua të merrte vendime të vështira dhe kontradiktore, përfshirë përdorimin e punës së detyruar. Kjo tregon se historia nuk është bardh e zi: edhe lufta për liri shpesh ishte e ndërlikuar dhe e dhimbshme.

Libri nuk ndalet vetëm te e kaluara. Gibson argumenton se pasojat e skllavërisë vazhdojnë edhe sot, sidomos në SHBA. Ajo lidh kulturën e dhunës dhe përdorimin e armëve me nevojën historike për të shtypur revoltat e skllevërve dhe për të kontrolluar popullsinë e zezë dhe indigjene. Ajo përmend edhe institucione si Citadel-i në Karolinën e Jugut, i cili u krijua nga frika e revolteve të skllevërve, si ajo e Denmark Vesey-t.

Toussaint Louverture

NjĂ« aspekt shumĂ« interesant i librit Ă«shtĂ« roli i sheqerit dhe produkteve luksoze. Gibson e quan sheqerin “kokaina e kohĂ«s sĂ« vet”. Ndryshe nga pambuku, i cili kishte pĂ«rdorim praktik, sheqeri ishte luks – diçka pĂ«r tĂ« cilĂ«n miliona njerĂ«z u skllavĂ«ruan, u rrahĂ«n dhe u vranĂ«, edhe pse askush nuk kishte realisht nevojĂ« pĂ«r tĂ«. Sipas autores, kĂ«tu fillon bota moderne: njĂ« sistem global ku luksi i disave ndĂ«rtohet mbi vuajtjen ekstreme tĂ« tĂ« tjerĂ«ve.

The Great Resistance nuk Ă«shtĂ« njĂ« libĂ«r i lehtĂ« pĂ«r t’u lexuar, por Ă«shtĂ« i domosdoshĂ«m. Ai tregon se fundi i skllavĂ«risĂ« nuk ishte njĂ« akt bamirĂ«sie, por rezultat i njĂ« rezistence tĂ« gjatĂ«, tĂ« dhimbshme dhe tĂ« pĂ«rgjakshme. Libri na fton tĂ« kuptojmĂ« historinĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« plotĂ« dhe tĂ« reflektojmĂ« mbi pasojat qĂ« ajo ka ende sot.

Burimi: The Guardian

The post ‘Ekziston njĂ« histori tjetĂ«r’/ Lufta e gjatĂ« kundĂ«r skllavĂ«risĂ« nĂ« AmerikĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

12 libra që ia vlen të lexoni në vitin 2026

✇BoldNews
By: Brisi

Me afrimin e vitit 2026, skena letrare ndĂ«rkombĂ«tare pritet tĂ« pasurohet me romane, trillerĂ«, fantazi dhe kujtime nga autorĂ« tĂ« njohur dhe zĂ«ra tĂ« rinj. NĂ« njĂ« pĂ«rzgjedhje tĂ« bĂ«rĂ« nga BBC, gazetarja e kulturĂ«s Emma Saunders rendit titujt qĂ« parashikohen tĂ« jenĂ« mĂ« tĂ« lexuarit e vitit tĂ« ardhshĂ«m, duke ofruar njĂ« panoramĂ« tĂ« larmishme [
]

The post 12 libra që ia vlen të lexoni në vitin 2026 appeared first on BoldNews.al.

↗

Sa i vërtetë duhet të jetë një libër kujtimesh?

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Gazeta “SI”-NĂ« vitin 2025, historitĂ« personale u shndĂ«rruan nĂ« njĂ« nga format mĂ« tĂ« fuqishme tĂ« rrĂ«fimit letrar, por njĂ«kohĂ«sisht nxorĂ«n nĂ« pah edhe dilema serioze mbi tĂ« ardhmen e memuar-et si zhanĂ«r. GjatĂ« kĂ«tij viti, librat autobiografikĂ« dominuan shpesh titujt e mediave, herĂ« pĂ«r ndikimin e fortĂ« emocional qĂ« patĂ«n, e herĂ« pĂ«r polemikat qĂ« lindĂ«n rreth vĂ«rtetĂ«sisĂ« sĂ« tyre.

NjĂ« nga rastet mĂ« tĂ« bujshme ishte libri Careless People i Sarah Wynn-Williams, ku autorja rrĂ«fen pĂ«rvojĂ«n e saj si drejtuese nĂ« Meta. Edhe pse ishte nĂ«n njĂ« urdhĂ«r ndalues qĂ« i pengonte promovimin publik, libri u bĂ« bestseller, duke treguar etjen e publikut pĂ«r rrĂ«fime nga brenda botĂ«s sĂ« pushtetit. Po aq i fortĂ« ishte ndikimi i autobiografisĂ« postume tĂ« Virginia Giuffre, Nobody’s Girl, ku ajo pĂ«rshkruan abuzimin seksual tĂ« ushtruar ndaj saj nga Jeffrey Epstein dhe rrethi i tij. Libri pati njĂ« sukses tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m dhe rriti presionin publik qĂ« çoi nĂ« heqjen e titujve tĂ« Andrew Mountbatten-Windsor, i cili i ka mohuar gjithmonĂ« akuzat.

Edhe politika u pasqyrua përmes kujtimeve, me librin 107 Days të Kamala Harris, ku ajo flet për fushatën e saj presidenciale dhe kritikon hapur Joe Biden. Paralelisht, viti solli kujtime nga figura të njohura botërore si Margaret Atwood, Malala Yousafzai dhe Jacinda Ardern, si edhe rrëfime tejet personale e prekëse, ndër to libri i Yiyun Li për humbjen tragjike të dy djemve të saj dhe ai i Arundhati Roy, i mbushur me reflektime intime mbi jetën dhe familjen.

Megjithatë, jo të gjitha memuaret e vitit 2025 u pritën pozitivisht. Libri American Canto i gazetares Olivia Nuzzi, i cili përfshinte një rrëfim mbi një marrëdhënie digjitale me Robert F Kennedy, u kritikua ashpër dhe, pavarësisht vëmendjes së madhe mediatike, dështoi në shitje. Një tjetër debat u ndez rreth librit The Tell të Amy Griffin, që rrëfen abuzimin seksual në fëmijëri përmes kujtimesh të rikuperuara gjatë terapisë me MDMA, duke ngritur pyetje mbi besueshmërinë e kujtimeve të tilla.

Skandali më i madh letrar i vitit lidhej me The Salt Path të Raynor Winn, një memuar shumë i dashur nga publiku që tregonte udhëtimin e saj dhe të bashkëshortit përgjatë bregdetit jugperëndimor të Anglisë, pas humbjes së shtëpisë dhe diagnozës së një sëmundjeje neurologjike terminale. Historia e qëndrueshmërisë dhe shpresës, e cila kishte shitur miliona kopje dhe ishte përshtatur edhe në film, u vu në pikëpyetje kur një hetim gazetaresk zbuloi mospërputhje serioze në rrëfim dhe ngriti dyshime mbi shkaqet reale të humbjes së shtëpisë dhe gjendjen shëndetësore të bashkëshortit. Edhe pse autorja i mohoi akuzat dhe e quajti hetimin të padrejtë, debati nuk u shua, ndërsa libri vazhdoi të shitej dhe filmi të shfaqej.

Këto raste ringjallën një debat të vjetër: sa i vërtetë duhet të jetë një libër memuaristik. Disa autorë dhe lexues pranojnë se kujtimet janë subjektive dhe se rrëfimi kërkon një dozë interpretimi dhe forme letrare. Të tjerë këmbëngulin se thelbi i këtij zhanri është ndershmëria dhe besimi midis autorit dhe lexuesit. Pa këtë besim, memuari rrezikon të humbasë forcën e tij morale dhe ndikimin shoqëror.

Në një kohë kur librat që ndërthurin përvojën personale me idenë e shërimit përmes natyrës janë bërë gjithnjë e më të njohur, polemikat e vitit 2025 treguan se publiku jo vetëm kërkon histori frymëzuese, por edhe llogaridhënie për të vërtetën. Memuari -i mbetet një formë jashtëzakonisht e fuqishme rrëfimi, por e ardhmja e tij varet nga aftësia për të ruajtur ekuilibrin mes narrativës artistike dhe ndershmërisë faktike.

Burimi: BBC

The post Sa i vërtetë duhet të jetë një libër kujtimesh? appeared first on Gazeta Si.

↗

Si u bë tërheqja e leximit trendi i preferuar i udhëtimeve të mirëqenies këtë vit

✇Sinjali
By: Njomza Salihi

Pushimet me libra kanĂ« qenĂ« veçanĂ«risht tĂ« njohura mes grave tĂ« moshĂ«s 30-50 vjeç, qĂ« duan t’i kushtojnĂ« kohĂ« vetes pa ndĂ«rprerje.

Një hotel i zhytur në natyrë, diell ngrohës dhe një libër i mirë: është trepleshi i ëndrrave për shumë udhëtarë. Kohët e fundit, retreat-et e leximit që u garantojnë pushuesve pikërisht këtë, kanë fituar popullaritet, duke u bërë një nga trendet më të mëdha të udhëtimeve për mirëqenie këtë vit.

Më shumë se thjesht një mundësi për të përparuar në listën e gjatë të librave të lënë pas dore, këto eksperienca nënkuptojnë takimin me udhëtarë me interesa të ngjashme, marrjen e kohës së domosdoshme për kujdes ndaj vetes dhe një detox digjital.

Pushimet me libra kanĂ« qenĂ« veçanĂ«risht tĂ« njohura mes grave tĂ« moshĂ«s 30–50 vjeç, tĂ« cilat kĂ«rkojnĂ« tĂ« i kushtojnĂ« kohĂ« vetes pa ndĂ«rprerje diçka mjaft e vĂ«shtirĂ« pĂ«r ata qĂ« shpesh balancojnĂ« nĂ«nĂ«sinĂ«, shtĂ«pinĂ« dhe punĂ«n.

“Nuk ka gjĂ« mĂ« tĂ« bukur se njĂ« grup lexuesish tĂ« ngazĂ«llyer qĂ« bĂ«jnĂ« rekomandime sĂ« bashku.”

Emma Donaldson drejton Boutique Book Breaks nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, tĂ« cilĂ«n e themeloi pasi pa njĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« lirĂ« nĂ« treg pĂ«r udhĂ«time fundjave ku mysafirĂ«t “lirohen tĂ« lexojnĂ« thjesht, pa detyrime shtĂ«piake”.

Formula që ajo gjeti për të krijuar një retreat leximi të suksesshëm është të ofrosh mjaft kohë të lirë, e balancuar me aktivitete të planifikuara.

“Duhet tĂ« sigurohesh qĂ« njerĂ«zit tĂ« kenĂ« kohĂ« dhe hapĂ«sirĂ« pĂ«r tĂ« lexuar, por gjithashtu mundĂ«sinĂ« tĂ« takohen pĂ«r ushqim dhe pije, pĂ«r tĂ« biseduar mbi atĂ« qĂ« po lexojnĂ« dhe po shijojnĂ«,” thotĂ« ajo.
“Nuk ka gjĂ« mĂ« tĂ« bukur se njĂ« grup lexuesish tĂ« ngazĂ«llyer qĂ« bĂ«jnĂ« rekomandime sĂ« bashku.”

Tani ka retreat-e leximi që ofrohen në mbarë botën, dhe Donaldson thotë se popullariteti i tyre buron nga fakti se brezi i milenialëve po kthehet te leximi si një formë arratisjeje.

“ËshtĂ« njĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« bashkĂ«vepruar me individĂ« tĂ« lexuar dhe me mendim, njerĂ«z tĂ« hapur dhe tĂ« ndjeshĂ«m ndaj tĂ« tjerĂ«ve,” thotĂ« ajo. “Retreat-et pĂ«r mirĂ«qenie kanĂ« qenĂ« njĂ« treg pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«, por leximi u lejon njerĂ«zve tĂ« shijojnĂ« librat e tyre nĂ« ritmin e tyre.”

Retreat-et e leximit janë hapësira pa gjykim

Duke marrë parasysh që tani ekziston një bollëk pushimesh për mirëqenie, udhëtarët mund të pyesin se çfarë përfitimesh sjell shtimi i kohës për lexim, përveç përfundimit të një liste librash.

Donaldson e sheh leximin si njĂ« aktivitet qĂ« nxit kujdesin ndaj vetes, sepse Ă«shtĂ« “kohĂ« e detyruar pĂ«r tĂ« ngadalĂ«suar dhe pĂ«r tĂ« marrĂ« kohĂ« pĂ«r veten”.

Kjo mund të jetë arsyeja pse ato duket se tërheqin aq shumë gratë në të 30-at dhe 40-at, të cilat shpesh vendosin nevojat e të tjerëve përpara të tyre.

“Faktori i pĂ«rbashkĂ«t janĂ« gratĂ« qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« gjejnĂ« pak kohĂ« pĂ«r veten dhe pĂ«r shĂ«ndetin e tyre mendor, pĂ«r tĂ« shijuar njĂ« hobi pa ndjenja faji dhe pĂ«r tĂ« qenĂ« rreth tĂ« tjerĂ«ve qĂ« janĂ« po aq tĂ« entuziazmuar pĂ«r histori tĂ« mira,” thotĂ« Donaldson.

Megan Christopher, 34 vjeç, është themeluese e Ladies Who Lit, një klub librash online dhe biznesi i retreat-eve letrare të dedikuara grave.

“Mendoj se jemi mjaft larg kohĂ«s sĂ« COVID-it qĂ« tĂ« gjithĂ« po kĂ«rkojmĂ« lidhje njerĂ«zore, dhe si gra moderne, mund tĂ« jetĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« koordinosh shoqet pĂ«r tĂ« shkuar nĂ« pushime pĂ«r shkak tĂ« angazhimeve tĂ« shumta apo prioritetet e jetĂ«s,” i tha ajo faqes sĂ« rezervimeve tĂ« transportit Omio nĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« fundit.

“PĂ«r mĂ« tepĂ«r, mendoj se gratĂ« e shijojnĂ« mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« mos marrĂ« asnjĂ« vendim dhe thjesht tĂ« kenĂ« gjithçka tĂ« pĂ«rgatitur pĂ«r to. Nuk Ă«shtĂ« shpesh qĂ« si grua ke kĂ«tĂ« mundĂ«si, dhe tĂ« jesh nĂ« njĂ« ambient tĂ« bukur pa u shqetĂ«suar pĂ«r çfarĂ« do tĂ« hash apo pĂ«r rrobat e fĂ«mijĂ«ve pĂ«r shkollĂ«, tĂ« jep njĂ« mundĂ«si reale pĂ«r tĂ« pushuar vĂ«rtet.”

Christopher thotë se shpesh sheh një anë të ndryshme të një mysafire që del gjatë retreat-it, falë ndryshimit të ambientit.

“MĂ« kujtohet kur ishim nĂ« FrancĂ« duke diskutuar Everything’s Fine nga Cecilia Rabess, dhe kjo nxiti njĂ« debat shumĂ« tĂ« gjallĂ« rreth racĂ«s dhe politikĂ«s,” thotĂ« ajo.
“Ishte fantastike tĂ« shikoje tĂ« gjithĂ« tĂ« angazhuara dhe tĂ« pasionuara, dhe gratĂ« qĂ« merrnin pjesĂ« nĂ« diskutim ishin kaq respektuese dhe krijonin njĂ« hapĂ«sirĂ« pa paragjykime.”

Guinevere de la Mare bashkëthemeloi Silent Book Club, i quajtur kështu sepse retreat-et kanë një orë të dedikuar të leximit të heshtur çdo ditë.

NdĂ«rsa retreat-et janĂ« tĂ« hapura pĂ«r kĂ«do, de la Mare ka pasur deri tani vetĂ«m gra si mysafire. “Ka njĂ« nivel unik tĂ« hapjes qĂ« gratĂ« sjellin nĂ« njĂ« grup, me sigurinĂ« psikologjike qĂ« vjen nga dalja jashtĂ« patriarkatit,” thotĂ« ajo.

Retreat-e letrare nga Anglia rurale deri te ishujt grekë

Retreat-et e leximit gjithashtu kanë të bëjnë me kohën e kaluar në një vend të ndryshëm me kompani të mirë.

“Na pĂ«lqen tĂ« gjejmĂ« njĂ« ekuilibĂ«r midis relaksimit dhe pĂ«rvojave autentike tĂ« rrĂ«njosura nĂ« vendin qĂ« vizitojmĂ«,” thotĂ« de la Mare.

Në Kostarika, grupi shijoi burime të nxehta vullkanike dhe hipi mbi kuaj për të notuar nën një ujëvarë. Në Havai, mysafiret morën pjesë në një workshop për krijimin e lei-ve për të përjetuar një praktikë kulturore lokale dhe bënë një shëtitje me jaht për kokteje gjatë perëndimit të diellit.

Si Donaldson ashtu edhe Christopher kanë retreat-e të planifikuara për vitin 2026.

Në pranverë, Boutique Book Breaks do të shkojë në Burley Manor në New Forest, Angli, me një sallon leximi privat, park të madh me dhé dhe oranjeri për darka elegante.

Aktivitetet gjatë fundjavës përfshijnë intervista me autorë, seanca me biblioterapistë dhe dekorim librash.

Verën tjetër, Ladies Who Lit do të shkojë në Sevilje për lexim në shtrirëse pranë një pishine të rrethuar me ullinj, dhe në një jaht rreth ishujve grekë për të lexuar nën hijen e velave ose në një plazh të izoluar.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Si u bë tërheqja e leximit trendi i preferuar i udhëtimeve të mirëqenies këtë vit appeared first on Sinjali.

↗

Nata e KĂ«shndellave


✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Gazeta “SI”- Jeta e At’ Zef Pllumit ishte njĂ« udhĂ«tim i gjatĂ« dhimbjeje, i mbushur me sakrifica dhe vuajtje tĂ« panumĂ«rta. Por At Zefi mbeti besnik ndaj FjalĂ«s sĂ« Zotit, ndaj bindjeve tĂ« fesĂ« dhe ndaj vlerave kulturore e kombĂ«tare. PĂ«rreth tri dekadave, ai i ruajti kĂ«to thesare shpirtĂ«rore nĂ« errĂ«sirĂ«n e burgjeve komuniste, dhe mĂ« pas i solli nga nata nĂ« dritĂ«, nga vuajtja nĂ« liri, nga heshtja nĂ« ringjallje.

Edhe në mes të vështirësive më të mëdha, At Zefi shpalos devotshmërinë dhe dashurinë e tij për fenë, si rituale, por edhe si një ringjallje shpirtërore për katundet e Malësisë, si një dritë që ndriçonte zemrat dhe shpirtin e njerëzve, duke i mbajtur gjallë shpresën dhe besimin.

Me hyrjen nĂ« fuqi tĂ« Statutit tĂ« KishĂ«s rreth viteve 1950, At Zef Pllumi, i sapodalĂ« nga burgjet dhe i emĂ«ruar famulltar nĂ« Shosh, rrĂ«fen nĂ« librin e tij tĂ« kujtimeve “Rrno vetĂ«m pĂ«r me tregue” ditĂ«t kur regjimi komunist nisi tĂ« lejonte, festimin e Krishtlindjes nĂ« vitin 1958 :

“Mora vesht se qysh me himjen nĂ« fuqi tĂ« Statutit tĂ« KishĂ«s, organet e pushtetit kishin lejue edhe festimin e NatĂ«s sĂ« KĂ«shĂ«ndellave , sikurse lutej dikur.  Fillova pregatitjet : sajova nja dy –tri vjersha KĂ«shĂ«ndellash , simbas mendĂ«sisĂ« sĂ« maleve, Zoti mĂ« faltĂ« , por e paraqitshĂ«m sikur Krishti tĂ« kishte le ndĂ«r kĂ«to malet tona e jo nĂ« Betlehem. Po gjithashtu pikturova nja dy-tre engjuj; nuk ishĂ«m piktor profesionist, megjithĂ«kĂ«ta paesazhet e dekoracionit i kam ushtrue qĂ« nĂ« fĂ«mijni. NĂ« ni kand tĂ« KishĂ«s pregatita ShpellĂ«n e Betlehemit me gjethe, lule, bar e shkambij.

DĂ«rgova nĂ« ShkodĂ«r VatĂ«n, djalin e ri, me nji adresĂ« nĂ« dorĂ«, pĂ«r me ble 10 litĂ«r benzinĂ« dhe dy petromaksa. Njanin e vuna nĂ« punĂ« menjiherĂ« e, kur e ndeza , dola me tĂ« nĂ« dorĂ« aty jashtĂ«. ShĂ«ndriti e gjithĂ« Kodra e KishĂ«s sĂ« ShĂ«n Qurkut. NjerĂ«zit atĂ« natĂ« e kishin pa sĂ« largu prej katundeve  tjera qĂ« shtriheshin ndĂ«r shpate e brija tĂ« maleve. Mandej hyna nĂ« kasollen time tĂ« mjerĂ«. Ata dy fĂ«mijĂ«, Pepa e Marashi, ishin tepĂ«r tĂ« gĂ«zuem. N’e nesre ndĂ«r gjithĂ« lagjet e Ndregjinaj, Gjoshaj , Pilotaj edhe Palaj u pĂ«rhap fjala- si duket ma shumĂ« prej atyne dy fĂ«mijĂ«ve- se frati i ri kishte ble dy elektrikĂ«, nji pĂ«r vedi e nji pĂ«r lopĂ«n. Pa kalue mirĂ« 24 orĂ«, filluen me ardhĂ« njerĂ«z me mĂ« kĂ«shillue: “More zotni, lopĂ«t tona hanĂ« edhe nĂ« terr , por a ke gja mĂ« u vu pĂ«rpara”. TĂ« gjithve ua lashĂ« tehin mbarĂ«. VetĂ«m kurr mbĂ«rriti Nata e KĂ«shĂ«ndellave, porsa filluen me u dukĂ« nga tĂ« gjitha anĂ«t e brijave e shpateve flakĂ«t e vravashkave tĂ« cilat drejtoheshin tĂ« gjitha pĂ«r ka Kisha, pregatita edhe petromaksin e dytĂ«.  Mbasi e ndeza dola jashtĂ«. Bora e ngrime ndriste nĂ«n dritĂ«n e petromaksit.

Nuk fyente erë. E vendosa atë dritë jashtë, deri që filluen me mbërrijtë çetat e para të njerëzve ; vetëm atëherë e shtina në Kishë, e cila shndriri si hiçmos kurrë. Nga gjashtë dritat e Kishës shpërthejshin rreze që ndritshin borën e bardhë. Nga larg dukeshin si rreze qiellore. Ndërsa udhëtarët, pelegrinët çobanë e mbretën të maleve drejtoheshin kah drita e asaj komete toksore. Kje me të vëertëtë një natë e mrekullueshme. Drita asht ma e fortë se sytë dhe deperton drejt e në mendje e zemra të njerëzve. (Vetëm qorrat mbeten përgjithmonë qorra). U ngazëllye i gjithë populli e me të edhe unë. Ajo kje e para natë që kishëm rreth vedit të mbledhun përfaqësuesit nga të gjitha lagjet e Shoshit.

Para se mĂ« fillue ceremonitĂ« fetare tĂ« natĂ«s, fĂ«mijt e mĂ«suem prej meje filluen programin festiv. KĂ«nduen disa kangĂ« e sidomos recituen aq bukur vjershat e pregatituna pĂ«r atĂ« natĂ«, sa populli, i kĂ«naqum prej fĂ«mijve tĂ« vet, mĂ« dhanĂ« lavdet mue se kishĂ«m pasĂ« aq kujdes mĂ« i mĂ«sue ashtu. E vetmja gja qĂ« u prishej ishte mendimi i largimit tem porsa tĂ« shkrihej bora e tĂ« dalin prandvera”

Fragment i shkĂ«putur nga “Rrno vetĂ«m pĂ«r me tregue” At’Zef Pllumi ( Botimet Françeskane)

The post Nata e KĂ«shndellave
 appeared first on Gazeta Si.

↗

25 librat më të mirë të 2025-ës

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Gazeta “Si”- KĂ«to janĂ« 25 librat mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« vitit 2025, nga novela me subjekt mbi klimen e deri tek debutimet virtuoze, tĂ« pĂ«rzgjedhur nga BBC. Vepra qĂ« kanĂ« lĂ«nĂ« gjurmĂ« kĂ«tĂ« vit dhe qĂ« lexuesit nuk duhet t’i humbasin.

“The Director” – Daniel Kehlmann

Roman historik pjesërisht i trilluar nga shkrimtari gjerman Kehlmann, i cili eksploron artin, fuqinë dhe kompromisin përmes jetës së regjisorit të madh austriak GW Pabst gjatë epokës së Weimer-it. Pabst largohet nga regjimi nazist drejt Los Anxhelosit, por nuk arrin sukses gjatë Epokës së Artë të Hollivudit. Më pas, Goebbels e angazhon për të realizuar filma për Ministrinë e Propagandës së Rajhut. Kritika e London Review of Books e përshkruan librin si një eksplorim të ëndrrave dhe kompromisit, ndërsa New York Times vlerëson përkthimin dhe fuqinë e tregimit.

“Big Kiss, Bye-Bye” – Claire-Louise Bennett

NjĂ« grua qĂ« ka lĂ«nĂ« qytetin dhe jeton nĂ« fshat pĂ«rballet me kujtimet e tĂ« dashurit tĂ« kaluar Javier dhe me njw letĂ«r nga njĂ« shoqe e vjetĂ«r. Libri eksploron lidhjet njerĂ«zore, dĂ«shirĂ«n pĂ«r liri dhe procesin e lamtumirĂ«s. Bennett njihet si “priftĂ«resha e izolimit”, ndĂ«rsa The London Review of Books thekson stilin e saj neo-barok, tĂ« gjallĂ« dhe tĂ« dallueshĂ«m.

“Endling” – Maria Reva

Ngjarjet zhvillohen nĂ« UkrainĂ«n e vitit 2022, ku tre gra punojnĂ« pĂ«r njĂ« agjenci kanadeze qĂ« ofron “nuse me porosi” pĂ«r burrat perĂ«ndimorĂ«. Libri ndjek jetĂ«n e tyre dhe tĂ« njĂ« guaskĂ« tĂ« rrezikuar, “Lefty”, nĂ« njĂ« udhĂ«tim dramatik mes tensioneve politike dhe planeve tĂ« pazakonta.

“What We Can Know” – Ian McEwan

Në romanin e tij të 18-të, McEwan ndërthur dy periudha: vitin 2014, ku një poet i njohur reciton një poezi të thellë mbi dështimet morale të të pasurve, dhe vitin 2119, ku një studiues shqyrton arkivat e shekullit XXI dhe zbulon histori dashurie dhe krimi. Libri është i mbushur me satirë, reflektim mbi artin dhe kujtesën.

“Seascraper” – Benjamin Wood

Një novela kompakte e vendosur në qytetin bregdetar imagjinar Longferry, ndjek jetën e Thomas Flett, një djaloshi që ëndërron të bëhet muzikant folk ndërsa punon duke mbledhur karkaleca. Arritja e veprës qëndron në përshkrimet atmosferike dhe trajtimin e dëshirës artistike.

“Will There Ever Be Another You” – Patricia Lockwood

Një grua e re përballet me jetën që po shpërbëhet për shkak të një sëmundjeje kronike. Narrativa fragmentare eksploron identitetin dhe mbijetesën, ndërsa kritikët vlerësojnë kombinimin e bukurisë së gjuhës dhe humorit.

“Helm” – Sarah Hall

Pas 20 vitesh kërkime, Hall sjell një roman historiko-klimatik që ndjek erën unike britanike dhe punën e klimatologes Dr. Selima Satur. Libri është një kombinim i poezisë dhe prozës virtuoze, duke shpalosur marrëdhëniet midis njeriut dhe natyrës.

“Good and Evil and Other Stories” – Samanta Schweblin

Përmbledhja me gjashtë tregime të shkurtra tregon personazhe në momente vendimtare. Schweblin kombinon frikën dhe dhembshurinë, duke krijuar histori psikologjikisht të pasura dhe të pastra.

“Flashlight” – Susan Choi

Një vajzë 10-vjeçare zhduket në Japoni dhe historia ndjek familjen e saj nga Koreja e Veriut në SHBA. Libri kombinon satirën, dramën dhe trillerin ndërkombëtar, duke eksploruar identitetin dhe marrëdhëniet familjare.

“Katabasis” – RF Kuang

Një roman dark që nis në Universitetin e Cambridge, ku protagonistja Alice Law dhe rivalja e saj Peter Murdoch zbulojnë gabimet e profesorëve dhe eksplorojnë ferrin si metaforë të universit. Libri është një kombinim i humorit të zi dhe ndërtimit të botës.

“Bring the House Down” – Charlotte Runcie

NjĂ« debutim qĂ« eksploron marrĂ«dhĂ«nien midis artistit dhe kritikĂ«s, zemĂ«rimin femĂ«ror dhe kulturĂ«n e “cancel-it”. Ngjarjet zhvillohen gjatĂ« Edinburgh Fringe Festival dhe tregojnĂ« kompleksitetin e kritikĂ«s kulturore.

“The Loneliness of Sonia and Sunny” – Kiran Desai

Pas 20 vitesh, Desai rikthehet me një roman gjigant mbi dashurinë, identitetin dhe historinë postkoloniale. Libri ndjek marrëdhënien mes dy grave nga New York dhe Vermont, duke përballuar sfida të ndryshme sociale dhe personale.

“Bad Bad Girl” – Gish Jen

Një roman që kombinon memoaret dhe trillimin, eksploron marrëdhëniet e një nëne dhe vajze dhe sfidat e identitetit amerikan në një kohë ndryshimesh demografike.

“Dream Count” – Chimamanda Ngozi Adichie

Një histori e ndërlikuar mbi miqësinë e tre grave nigeriane dhe sfidat e tyre jetësore. Libri ndërthur kujtimet e fëmijërisë me jetën aktuale, duke eksploruar tema të mëdha si pushteti, kolonializmi dhe racizmi.

“We Do Not Part” – Han Kang

Libri shqyrton marrëdhënien midis dy grave dhe historinë e dhunshme të Koresë, duke kombinuar ëndrrat dhe realitetin. Han Kang vazhdon linjën e saj të stilit unik dhe eksperimental.

“Stag Dance” – Torrey Peters

Një përmbledhje tregimesh që eksplorojnë tema romantike, historike dhe distopike, me një stil të hollësishëm dhe humoristik.

“Theft” – Abdulrazak Gurnah

Një roman rritjeje në Afrikën Lindore paskoloniale që eksploron miqësinë dhe tradhtinë ndërmjet tre adoleshentëve.

“Universality” – Natasha Brown

NjĂ« roman satirik mbi identitetin dhe kulturĂ«n e “cancel-it” nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, duke pĂ«rdorur humor dhe kritikĂ« sociale tĂ« hollĂ«sishme.

“The Names” – Florence Knapp

Një roman mbi fatin dhe zgjedhjet, ku një nënë zgjedh emrin e foshnjës së saj të porsalindur dhe historia zhvillohet mbi dekada, duke rikujtuar personazhet në intervale shtatëvjeçare.

“The Emperor of Gladness” – Ocean Vuong

Historia e Hai, një djalë i ri homoseksual që largohet nga shtëpia dhe lidhet me kolegët e tij, ndërsa eksploron sfidat e jetës rurale dhe miqësitë njerëzore.

“Eden’s Shore” – Oisín Fagan

Një epikë detare e shekullit XVIII mbi një skllavist që synon të krijojë një komunitet utopik në Brazil, me përshkrime të detajuara të dhunës dhe aventurës.

“Dream State” – Eric Puchner

Një saga familjare mbi dashurinë, tradhtinë dhe zgjedhjet që ndikojnë në breza të ndryshëm, vendosur në Montana imagjinare.

“The Dream Hotel” – Laila Lalami

Një roman spekulativ mbi teknologjinë dhe mbikqyrjen, ku personazhet përballen me pasojat e ëndrrave dhe privatësisë.

“Confessions” – Catherine Airey

Një debutim mbi tre breza grave dhe ndikimin e të kaluarës në jetët e tyre, me një rrëfim të hollësishëm dhe surprizues.

“Flesh” – David Szalay

Fitues i Booker Prize 2025, libri ndjek jetën e një djali hungarez dhe kalimin e tij nga adoleshenca në shoqërinë londineze, duke eksploruar jetën dhe atë që është e pashprehshme.

Burimi: BBC

The post 25 librat më të mirë të 2025-ës appeared first on Gazeta Si.

↗

Vepra e Martin Camaj-t nĂ« njĂ« vĂ«llim / Hudhri: U vendos njĂ« ‘drejtĂ«si hyjnore’

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Liridon Mulaj- ÇfarĂ« do tĂ« pĂ«rjetonte Martin Camaj po tĂ« ishte gjallĂ« sot dhe tĂ« shihte veprĂ«n e tij tĂ« plotĂ« tĂ« botuar nĂ« njĂ« vĂ«llim?

NjĂ« nga studiuesit e tij, Anton NikĂ« Berisha, e dha njĂ« pĂ«rgjigje edhe pse nĂ«n zĂ«. “Ai do tĂ« ishte çmendur!” NjĂ« frazĂ« emocionale qĂ« shpjegon mĂ« sĂ« miri pasionin, por edhe brengĂ«n e shkrimtarit tĂ« madh Martin Camaj pĂ«r fatin e veprĂ«s sĂ« tij pas vdekjes, njĂ« brengĂ« qĂ« e mundoi sa ishte gjallĂ«.

PikĂ«risht sot, nĂ« ambientet e qendrĂ«s “Sotir Kolea”, u vendos njĂ« drejtĂ«si hyjnore, siç e quajti Bujar Hudhri, botuesi i veprĂ«s sĂ« plotĂ« tĂ« Martin Camajt, tashmĂ« nĂ« tre formate tĂ« ndryshme: fillimisht nĂ« 10 vĂ«llime, mĂ« pas nĂ« 3 vĂ«llime, kryesisht pĂ«r studiuesit dhe sĂ« fundmi nĂ« njĂ« vĂ«llim tĂ« vetĂ«m. NjĂ« botim monumental qĂ« lartĂ«son dhe nderon jo vetĂ«m figurĂ«n e Martin Camajt, por edhe letĂ«rsinĂ« shqipe.

Bujar Hudhri: Kadare i hapi derĂ«n lexuesit duke thĂ«nĂ«: ‘Ja ku e keni tĂ« barabartin tim, Martin Camajn.’

Gjatë prezantimit të veprës së Camajt në një vëllim të vetëm, mes studiuesve, njerëzve të letrave dhe lexuesve, botuesi Bujar Hudhri u shpreh se botimi i një kolosi si Camaj ishte një nga privilegjet e jetës së tij.

“Ndihesha i privilegjuar sepse, kur e mora nĂ« shqyrtim kĂ«tĂ« vepĂ«r, pata ndihmĂ«n e ajkĂ«s sĂ« kulturĂ«s kombĂ«tare pĂ«r pĂ«rgatitjen e botimit. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« histori 15-vjeçare qĂ« nis qĂ« nĂ« vitin 2010, nĂ« 85-vjetorin e lindjes sĂ« Martin Camajt, kur studiuesi Bardhyl Demiraj, nĂ«pĂ«rmjet njĂ« letre, mĂ« lutej ta botoja veprĂ«n e Camajt. UnĂ« fjalĂ«n lutje e lexoj si nder, dhe ashtu iu pĂ«rgjigja. Ishte vĂ«rtet nder, sepse sapo kisha botuar veprĂ«n e KadaresĂ« nĂ« 20 vĂ«llime dhe do tĂ« botoja Camajn.

Bujar Hudhri

Kishte njĂ«farĂ« skepticizmi pĂ«r faktin se isha botues i KadaresĂ«, duke ditur edhe historikun. Por unĂ« jo vetĂ«m qĂ« e botova nĂ« 10 vĂ«llime me shpenzimet e mia, pa asnjĂ« ndihmĂ« nga shteti, por edhe parathĂ«nien e botimit tĂ« Camajt e shkroi vetĂ« Ismail Kadare. NĂ« njĂ« farĂ« mĂ«nyre, Kadare i hapi derĂ«n lexuesit duke thĂ«nĂ«: ‘Ja ku e keni tĂ« barabartin tim, Martin Camajn.’”

Hudhri shpjegoi edhe idenë e këtij botimi të fundit, në një vëllim të vetëm:

“Ky botim i veprĂ«s sĂ« plotĂ« tĂ« Camajt nuk Ă«shtĂ« pĂ«r shitje masive, por i konceptuar pĂ«r biblioteka dhe muze, pra si diçka e çmuar. Vjen kuptimplotĂ« sidomos sot, kur nĂ« kĂ«tĂ« bibliotekĂ« emri i Camajt mungonte. Ne e sjellim kĂ«tĂ« vepĂ«r nĂ« kĂ«tĂ« tempull tĂ« librit, nĂ« zemĂ«r tĂ« TiranĂ«s.”

Matteo Mandala: Camaj më shtyu të braktis filozofinë për albanologjinë dhe prej asaj ditë nuk i jam ndarë

Studiuesi arbëresh Matteo Mandalà, autor i parathënies së këtij botimi, u shpreh i lumtur për përmbledhjen në një vëllim të vetëm të të gjithë krijimtarisë së mrekullueshme të Camajt. Ai ndau edhe përvojat e tij personale:

“PatĂ«m fatin ta njihnim Martinin nĂ« aktivitete, kur ishte ende prodhimtar. UnĂ« e kam njohur nĂ« fazĂ«n e fundit tĂ« jetĂ«s sĂ« tij, kur Martini ishte i sĂ«murĂ«. E takova nĂ« vitin 1985, nĂ« njĂ« konferencĂ« shkencore mbi çështjet arbĂ«reshe. Martini deshi tĂ« mĂ« takonte, edhe pse unĂ« isha ende student dhe merresha me filozofi. Ai mĂ« shtyu tĂ« merresha me albanologjinĂ«, dhe prej asaj dite nuk u shkĂ«puta mĂ« as nga albanologjia, as nga Martin Camaj.”

Matteo Mandala, Anton Nikë Berisha, Francesco Altimari, Bujar Hudhri

Mandalà shpjegoi edhe arsyet pse iu drejtua pikërisht Onufrit për botimin e Camajt, përtej kundërshtive të disa studiuesve që lidhnin çështjen me marrëdhëniet e botuesit me Kadaresë:

“RrugĂ«timi drejt botimit tĂ« Camajt nisi nga njĂ« takim nĂ« Universitetin e KalabrisĂ« me studiuesin Bardhyl Demiraj. Ai ishte i shqetĂ«suar dhe, kur e pyeta, mĂ« tha se nuk po gjente botues pĂ«r Martin Camajn nĂ« ShqipĂ«ri. Aty pĂ«r aty i thashĂ« se do ta zgjidhja unĂ« dhe telefonova Bujarin pĂ«r t’i kĂ«rkuar ta botonte te Onufri. Madje i kĂ«rkova qĂ« parathĂ«nien ta shkruante Ismaili. Pse? Sepse nĂ« njĂ« botĂ« tĂ« pĂ«rparuar intelektualĂ«t duhet tĂ« dialogojnĂ«. NĂ«se intelektualĂ«t nuk dialogojnĂ«, nuk ka tĂ« ardhme. Bujari e botoi, dhe fakti qĂ« u botua Camaj nĂ« vitin 2010 pĂ«rmbushi njĂ« dĂ«shirĂ« tĂ« madhe tĂ« vetĂ« Martinit: qĂ« lexuesi shqiptar ta kishte nĂ« dorĂ« veprĂ«n e tij tĂ« plotĂ«.”

Anton Nikë Berisha: I gjithë kuptimi i veprës së Camajt qëndron te thellësia

Studiuesi Anton Nikë Berisha, ish-student i Camajt, theksoi frikën e tij se lexuesi mund të mos e kuptonte veprën:

“UnĂ« pata fatin ta njihja nga viti 1972 dhe nĂ« vitin 1979 fillova letĂ«rkĂ«mbimin me tĂ«. NĂ« njĂ« letĂ«r mĂ« la amanet qĂ« çdo gjĂ« e tij qĂ« do botohej, andej e kĂ«tej kufirit, duhej tĂ« kalonte nga unĂ«. Ai shkroi, por nuk kishte lexues dhe studiues. Me romanin RrathĂ«t punoi 18 vjet dhe me tĂ« fitoi aftĂ«sitĂ« e njĂ« prozatori tĂ« vĂ«rtetĂ«. Frika e tij ishte se teksti i tij nuk do tĂ« kuptohej. PĂ«r fat tĂ« keq kam dĂ«gjuar edhe studiues qĂ« e thonĂ« kĂ«tĂ«. Por vepra e Camajt komunikon me lexuesin. Ajo ka dy rrafshe: sipĂ«rfaqĂ«sorin dhe tĂ« thellin, dhe i gjithĂ« kuptimi i saj qĂ«ndron te thellĂ«sia.”

Francesco Altimari: Kujdesi estetik mbi imazhin e botimeve të tij ishte mbresëlënës

Nga ana e tjetër, i pranishëm në prezantim studiuesi dhe albanologu  Francesco Altimari theksoi anën estetike të veprës së Camajt, që nga kopertinat e tij mbreslënëse

“TĂ« gjitha veprat e tij karakterizohen nga kujdesi i skajshĂ«m nĂ« zgjedhjen e figurave pamore qĂ« do tĂ« pasqyronin pĂ«rmbajtjen. Kishte njĂ« lidhje mes kapakut dhe tekstit. Nuk Ă«shtĂ« rastĂ«si qĂ« bashkĂ«punonte me artistĂ« si Gjelosh Gjoka. Duhet njĂ« ekspozitĂ« e kopertinave tĂ« librave tĂ« tij pĂ«r tĂ« treguar kĂ«tĂ« kujdes tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m.” u shpreh Altimari

Martin Camaj

Martin Camaj e pati yllin e ndritshĂ«m nĂ« ballĂ« gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«s. Fillimisht si albanolog e studiues i rrallĂ«, e mĂ« pas si poet e prozator. PĂ«rtej peripecive dhe jetĂ«s larg atdheut pĂ«r shkak tĂ« regjimit komunist, duket se fati, “por edhe drejtĂ«sia hyjnore” deshĂ«n qĂ« vepra e tij tĂ« botohej nĂ« ShqipĂ«ri mĂ« nĂ« fund nĂ« vitin 2010, nĂ« 10 vĂ«llime luksoze nga “Botime Onufri”, dhe kĂ«tĂ« vit, nĂ« 100-vjetorin e lindjes sĂ« tij, nĂ« njĂ« botim monumental qĂ« pĂ«rmbledh gjithĂ« veprĂ«n. NjĂ« botim qĂ« siç e quajti dishepulli i tij, profesor Matteo MandalĂ   duhet tĂ« ruhet nĂ« çdo bibliotekĂ« si njĂ« “BibĂ«l njerĂ«zore”

The post Vepra e Martin Camaj-t nĂ« njĂ« vĂ«llim / Hudhri: U vendos njĂ« ‘drejtĂ«si hyjnore’ appeared first on Gazeta Si.

↗

Ivanka Trump po studion rreth Shqipërisë, ndan tre libra që po i lexon

✇Abc News
By: xhir jeta

Vajza e presidentit tĂ« SHBA-sĂ«, Donald Trump, Ivanka nĂ« njĂ« postim nĂ« “Instagram” ka publikuar tre libra pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« dhe ka pĂ«rcjellur atĂ« me njĂ« mesazh “KĂ«rkim”.

“Albania: From Anarchy to Balkan Identity” nga Miranda Vickers dhe James Pettifer, “The Albanians: A Modern History” nga Miranda Vickers dhe “Gjenerali i ushtrisĂ« sĂ« vdekur” nga Ismail Kadare, janĂ« librat tĂ« cilat Ivanka Trump, po lexon.

↗

Vajza e Donald Trump ndan foton, ja librat që po lexon për të mësuar më shumë rreth Shqipërisë dhe Ballkanit

✇Albeu
By: D Marku

Vajza e Donald Trump dhe gruaja e Jared Kushner, një nga investitorët në ishullin e Sazanit ka ndarë në media sociale kërkimet që ajo po bën rreth Shqipërisë dhe shqiptarëve.

NĂ« njĂ« foto tĂ« postuar nĂ« llogarinĂ« e saj nĂ« Instagram vajza e presidentit amerikan shfaqen 3 libra: ‘Albania: From Anarchy to Balkan Identity’ nga Miranda Vickers dhe James Pettifer, ‘The Albanians: A modern history’ po nga Miranda Vickers dhe ‘Gjenerali i ushtrisĂ« sĂ« vdekur’ nga Ismail Kadare.
PoshtĂ« 3 librave Ivanka ka shkruar: ‘KĂ«rkim!’.

The post Vajza e Donald Trump ndan foton, ja librat që po lexon për të mësuar më shumë rreth Shqipërisë dhe Ballkanit appeared first on Albeu.com.

↗

Rrjedhja e ujit dëmton 400 libra egjiptianë dhe punime shkencore në Muzeun e Luvrit

✇BoldNews
By: armand

NjĂ« rrjedhje uji nĂ« fund tĂ« nĂ«ntorit dĂ«mtoi disa qindra vepra nĂ« departamentin egjiptian tĂ« Luvrit. Lajmin e njoftoi muzeu i Parisit tĂ« dielĂ«n, disa javĂ« pas vjedhjes sĂ« bizhuterive e cila ngriti shqetĂ«sime mbi infrastrukturĂ«n dhe sigurinĂ« e Luvrit. ZĂ«vendĂ«s administratori i muzeut, Francis Steinbock tha se rrjedhja e ujit u zbulua mĂ« 26 nĂ«ntor dhe [
]

The post Rrjedhja e ujit dëmton 400 libra egjiptianë dhe punime shkencore në Muzeun e Luvrit appeared first on BoldNews.al.

↗

Jeta e tĂ« moshuarit mes librave/ Prej mĂ« shumĂ« se njĂ« dekade, 75-vjeçari i shet pranĂ« spitalit “NĂ«nĂ« Tereza”

✇Abc News
By: Rovena

Prej mĂ« shumĂ« se 10 vitesh, pranĂ« Spitalit “NĂ«nĂ« Tereza”, Bashkim Gjoka Ă«shtĂ« njĂ« figurĂ« e njohur pĂ«r kalimtarĂ«t. Mes dhjetĂ«ra librave tĂ« vendosur nĂ« trotuar, 75-vjeçari nga Gramshi pret çdo ditĂ« blerĂ«sit e tij.

“Kam 10 vite qĂ« shes libra vetĂ«m rreth zonĂ«s sĂ« spitalit “NĂ«nĂ« Tereza”. NĂ« vitin 2015-2016 fillova tĂ« shes libra, mund ta pĂ«rkufizoj pĂ«r tĂ« rritur fitimin, njĂ« ekonomi mĂ« tĂ« mirĂ« nga librat. Me kĂ«tĂ« sy e shikoja tĂ« ardhmen time ekonomike”.

Para se të shiste libra, jeta e tij ka kaluar në shumë stacione të tjera të vështira. Pas mbylljes së uzinave,  ku prodhoheshin armë, Bashkimi punoi si shitës ambulant për të siguruar të holla për familjen.

“Sa dola nga puna nĂ« 92, fillova shitĂ«s ambulant, shisja shapka, ora, gjĂ«ra qĂ« mbaja mĂ« lehtĂ« se vija e merrja mallin nĂ« TiranĂ« pĂ«r nĂ« Grmash. 6 orĂ« rrugĂ« nĂ« atĂ« kohĂ«â€.

Në vitin 2004 u zhvendos në kryeqytet për të jetuar, vetë i pesti anëtar në familje. Nga shitës ambulant, kaloi në atë të librave. Sepse siç thotë, librat janë më të lehta për tu mbajtur. Megjithatë, shitjet nuk janë më si dikur.

“Kur erdha nĂ« 2004 nĂ« TiranĂ«, gjeta variantin e kĂ«saj me libra se mĂ« parĂ« shisja ora. Puna e librave qĂ« bĂ«j tani mĂ« e lehtĂ«, marr nja 30-40 libra boll kam. Nuk janĂ« tĂ« gjitha ditĂ«t e mira, sidomos pas 2023. ShumĂ« ditĂ« iki siç vij, nuk mĂ«rzitem, se thash e kompensoj me pensionin. Dita mĂ« e mirĂ« Ă«shtĂ« 1 mijĂ« e dyqind lekĂ«. NĂ« muaj mund tĂ« fitoj kĂ«to dy ditĂ«â€.

I keqardhur ai thotë se interesi i të rinjve për librat ka rënë nga viti në vit.  Tani më së shumti, ndalen pranë tij pensionistët që kërkojnë klasikët shqiptarë.

”Ata qĂ« lexojnĂ« libra e romane, moshat e treta mĂ« shumĂ«. Mbi 65 vjeç kĂ«rkojnĂ« librat e viteve  para 90-Ă«s, DritĂ«ro Agollin, Kotelin, Kadaren”.

Puna e librave është vetëm kapitulli i fundit i një jete të mbushur me sakrifica. Ai kujton vitet e rinisë, kur u detyrua të punonte që në moshën 16 vjeçare në uzinë për të ndihmuar familjen.

“NĂ« fillim thashĂ« si do t’i mĂ«soj unĂ« kĂ«to pajisje
 Por pĂ«r njĂ« javĂ« ia mora dorĂ«n. Ishte e vĂ«shtirĂ«, shumĂ« e vĂ«shtirĂ«. NjĂ« punĂ«tor qĂ« kishte gjashtĂ« muaj para meje preu dorĂ«n gjatĂ« punĂ«s.”

Edhe pse vitet më të bukura të rinisë i kaloi duke punuar në uzinë, punë mjaftë e vështirë, ai sot, kujton me nostalgji prodhimin e armës së parë në fabrikë, një proces që kërkoi përkushtim dhe kohë.

“Prodhuam kallashnikovin e parĂ«, pĂ«r tre muaj, 300 copĂ«. Doli me shumĂ« sukses, gradualisht hoqĂ«m karabinĂ«t dhe filluam kallashnikovĂ«t, nĂ« njĂ« vit shkoi 10 mijĂ« cope”.

Sot, pas njĂ« jete tĂ« kaluar mes uzinave, maleve dhe rrugĂ«ve tĂ« fshatit Gramsh, pensionisti Bashkim Gjoka gjen qetĂ«si mes librave, pranĂ« rrugĂ«s sĂ« njohur “Bardhyl” nĂ« kryeqytet. Ai del çdo ditĂ« nga ora 9 deri nĂ« 12, jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« shitur, por, pĂ«r tĂ« mos u shkĂ«putur nga njerĂ«zit./abcnews.al

↗

Organizohet për herë të parë në SHBA panairi i librit shqiptar

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Federata Pan-Shqiptare e AmerikĂ«s VATRA, nĂ« bashkĂ«punim me shoqatat patriotike, shkollat shqipe dhe klubet e studentĂ«ve nĂ« New York, New Jersey, Philadelphia dhe nĂ« komunitetet e tjera shqiptare, ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur organizimin e edicionit tĂ« parĂ« tĂ« Festivalit tĂ« Librit Shqiptar – AlbanianBookFest nĂ« Shtetet e Bashkuara. Aktiviteti synon tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« festĂ« tĂ« librit, kulturĂ«s dhe identitetit kombĂ«tar pĂ«r mbarĂ« diasporĂ«n.

Gjatë dy ditëve të festivalit, libri shqip nga të gjitha trevat shqiptare do të vihet në qendër të vëmendjes. Letërsia, gjuhësia, historia, kultura dhe trashëgimia shqiptare do të prezantohen në një hapësirë të përbashkët kushtuar vlerave atdhetare dhe kulturore.

Sekretar i shoqataĂ«s panshqiptare “Vatra” nĂ« SH.B.A  Dr. Pashko Camaj u shpreh pĂ«r mediat se ishte entuziast pĂ«r kĂ«tĂ« event i cili u frymĂ«zua nga Konica dhe Noli dhe synon tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« traditĂ«.

 “Albanian BookFest lindi nga nevoja pĂ«r tĂ« krijuar nĂ« SHBA njĂ« hapĂ«sirĂ« ku libri shqiptar tĂ« jetĂ« i pranishĂ«m pĂ«r komunitetin tonĂ«. ‘Vatra’, e frymĂ«zuar nga trashĂ«gimia e Nolit dhe KonicĂ«s, e pĂ«rqafoi menjĂ«herĂ« kĂ«tĂ« ide. Jam i lumtur qĂ« kjo nismĂ« po merr jetĂ« dhe shpresoj tĂ« kthehet nĂ« njĂ« traditĂ« tĂ« pĂ«rvitshme, madje tĂ« shtrihet edhe nĂ« qytete tĂ« tjera. Shoqata e ShkrimtarĂ«ve Shqiptaro-AmerikanĂ« do tĂ« marrĂ« pjesĂ« me autorĂ« dhe libra tĂ« diasporĂ«s, duke krijuar njĂ« lidhje tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me lexuesit. Besoj se ky festival do tĂ« bĂ«het njĂ« urĂ« e fortĂ« midis kulturĂ«s shqiptare dhe botĂ«s, njĂ« festĂ« e librit, gjuhĂ«s dhe shpirtit shqiptar.”

Në këtë edicion do të marrin pjesë 26 shtëpi botuese prestigjioze nga Shqipëria, Kosova dhe trojet e tjera shqiptare, mes tyre Onufri, Toena, Fishta, Buzuku, Dukagjini e të tjera. Po ashtu do të ekspozohen vepra të autorëve më të njohur të letërsisë shqipe, përfshirë Ismail Kadarenë, Gjergj Fishtën, Petro Markon, Mira Meksin, Besnik Mustafajn, Primo Shllakun, Martin Camajn, Visar Zhitin etj., të prezantuara së fundmi edhe në Panairin e Librit të Tiranës. Ceremonia e hapjes do të mbahet në datë 28 Nëntor, dhe panairi do të qëndrojë i hapur deri më 30 Nentor.

The post Organizohet për herë të parë në SHBA panairi i librit shqiptar appeared first on Gazeta Si.

↗

Si u bĂ« ‘Moderniteti i lĂ«ngshĂ«m’ i Bauman, ‘bibla’ e sociologjisĂ« moderne

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Gazeta “SI”- Moderniteti i lĂ«ngshĂ«m Ă«shtĂ« libri qĂ« i ndryshoi jetĂ«n Zigmunt Bauman-it , duke e bĂ«rĂ« atĂ« njĂ« yll ndĂ«rkombĂ«tar, dhe qĂ« ndryshoi, njĂ«kohĂ«sisht, mĂ«nyrĂ«n tonĂ« tĂ« tĂ« parit tĂ« shoqĂ«risĂ« bashkĂ«kohore. Ai zbuloi mekanizmat qĂ«, drejt fundit tĂ« shekullit XX, kishin bĂ«rĂ« tĂ« brishta marrĂ«dhĂ«niet personale dhe kishin krijuar njĂ« gjendje pasigurie.

Që atëherë e gjatë gjithë dekadës së parë të viteve 2000, vetëdija se jetojmë në një shoqëri të lëngshme, pa vlera të qëndrueshme, u bë shenja globale e një tërë brezi.

Trashëgimtare e post-modernitetit, të cilin Bauman e kishte mbështetur me bindje deri pak vite më parë, ideja e lëngëzimit social gjeti konfirmim në përdorimin e teknologjive të reja digjitale, përgjegjëse pjesërisht për individualizmin dhe izolimin personal, pavarësisht lirisë së pakufizuar të komunikimit.

Bauman ishte interpretuesi i modernitetit tĂ« vonĂ« dhe i krizĂ«s qĂ« pasoi rrĂ«zimin e shpresave pĂ«r liri, barazi dhe progres qĂ« moderniteti “i ngurtĂ«â€ kishte premtuar. PĂ«rvoja e tij personale ishte, nĂ« kĂ«tĂ« kuptim, vendimtare: hebre polak, i detyruar si adoleshent katĂ«rmbĂ«dhjetĂ«vjeçar tĂ« linte Poznanin e tij pĂ«r t’u strehuar nĂ« Bashkimin Sovjetik pas pushtimit nazist tĂ« vitit 1939, ai kishte luftuar nĂ« fraksionin polak tĂ« UshtrisĂ« sĂ« Kuqe. Pas luftĂ«s kishte shĂ«rbyer si agjent sekret i KBW-sĂ«, njĂ« formacion nĂ« shĂ«rbim tĂ« qeverisĂ« staliniste pĂ«r ndjekjen e kundĂ«rshtarĂ«ve tĂ« regjimit komunist.

Pasi u pushua nga Universiteti i Varshavës për pjesëmarrje në protestat studentore, u detyrua të emigronte në Izrael bashkë me bashkëshorten Janina dhe tre vajzat, pas fushatës antisemite të vitit 1968. Por edhe në Tel Aviv e Haifa, ku mbante katedrën e Sociologjisë, ai u ndje në siklet: kundërshtonte politikën nacionaliste të qeverisë izraelite dhe ishte i zhgënjyer nga pamundësia për të ndërtuar një shtet binacional që do të mundësonte bashkëjetesën paqësore mes hebrenjve dhe palestinezëve.

Sërish në mërgim, ai gjeti më në fund një vendbanim në Britaninë e Madhe, ku Universiteti i Leeds-it i ofroi katedrën e Sociologjisë: vend ideal për të jetuar larg çdo nacionalizmi.

Edhe universiteti megjithatĂ« i rrinte ngushtĂ«.  VetĂ«m pas daljes nĂ« pension nĂ« vitin 1990 gjeti kohĂ«n pĂ«r t’iu pĂ«rkushtuar studimeve tĂ« tij dhe, nĂ« veçanti, vĂ«zhgimit kritik tĂ« botĂ«s ku kishte jetuar. Ai kishte kaluar shekullin XX me tĂ« gjitha kontradiktat e tij, dhunat, tragjeditĂ«, margjinalizimet dhe pĂ«rfshirjet e detyruara, dallimet e klasave, feve dhe kulturave; tani ishte nĂ« gjendje, falĂ« pĂ«rvojĂ«s, tĂ« nxirrte pĂ«rfundime.

Moderniteti i lĂ«ngshĂ«m Ă«shtĂ« rezultati i pĂ«rgjithshĂ«m i njĂ« refleksioni tĂ« thellĂ« qĂ« merr parasysh njĂ« jetĂ« tĂ« tĂ«rĂ« dhe, veçanĂ«risht, zhvillimin e trazuar tĂ« Neuzeit, “kohĂ«s sĂ« re”, qĂ« nisi nĂ« shekullin XVII me synimin pĂ«r tĂ« çliruar njerĂ«zimin nga errĂ«sira dhe nga çrregullimi shoqĂ«ror, e qĂ« pĂ«rfundoi me Shoah-n, projektin mĂ« antihuman tĂ« “kopshtarisĂ« sociale”. NjĂ« pĂ«rpjekje ekstreme dhe perverse pĂ«r ta racionalizuar dhe rregulluar shoqĂ«rinĂ« me dhunĂ«, ku dallimet duhej tĂ« zhdukeshin pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« botĂ« homogjene dhe plotĂ«sisht tĂ« kontrollueshme.

Që nga ai moment moderniteti hyri në krizë, i tronditur nga fakti se kishte vënë arsyen instrumentale në plan të parë, duke besuar se ajo mund të mbizotëronte pa marrë parasysh parimet themelore mbi të cilat bazohet njerëzimi.

Moderniteti pas totalitarizmave (ku Bauman përfshin edhe komunizmin) nuk mund të bënte tjetër veçse të shpërbëhej, të bëhej i lëngshëm.

Një modernitet i lëngëzuar nuk nënkupton domosdoshmërisht një gjykim negativ: Bauman mbetet gjithmonë i bindur për vlerat e modernitetit dhe epërsinë e tyre në kohë; ai refuzon kritikët, duke filluar me Nietzsche-n dhe të gjithë mendimtarët antimodernë që pasuan nga fundi i shekullit 19.

Ai mirëpret çdo element të traditës progresiste dhe ndikohet pozitivisht nga Marshall Berman, autori i Gjithçka e fortë shndërrohet në ajër (1982), ndërtuar mbi një frazë emblemë të Marx-it në Manifestin e Partisë Komuniste.

Origjina e Modernitetit të lëngshëm, pra, qëndron në praktikën kapitaliste të shkatërrimit dhe rindërtimit të vazhdueshëm, duke iu shmangur çdo pretendimi për përjetësi. Kështu lind një modernitet i vonë që, për të kapërcyer krizën e pashmangshme të vjetërsimit, bëhet i lëngshëm dhe përshtatet, duke kërkuar një gjallëri të re përmes ndryshimit të vazhdueshëm.

NjĂ« ndryshim tepĂ«r i shpejtĂ«, sa tĂ« bĂ«het i pakuptueshĂ«m dhe i dhimbshĂ«m pĂ«r njerĂ«zit qĂ« e pĂ«rjetojnĂ«, por qĂ« mund tĂ« rezervojĂ« ende surpriza. PĂ«r Bauman-in, nĂ« fakt, shoqĂ«ria e lĂ«ngshme nuk Ă«shtĂ« lajmĂ«rimi i fundit tĂ« historisĂ«, por njĂ« kalim vital dhe i domosdoshĂ«m, nĂ« bindjen se “modernitetit nuk i jemi afruar as edhe pak”.

Zygmunt Bauman (Poznan, 19 nĂ«ntor 1925 – Leeds, 9 janar 2017) ishte njĂ« nga intelektualĂ«t mĂ« tĂ« njohur e mĂ« me ndikim tĂ« gjysmĂ«s sĂ« dytĂ« tĂ« shekullit XX. Hebre, ai u arratis nĂ« BRSS pas pushtimit nazist tĂ« PolonisĂ«. Pasi u kthye nĂ« VarshavĂ«, u zhvendos nĂ« BritaninĂ« e Madhe, ku dha mĂ«sim Sociologji nĂ« Universitetin e Leeds-it (1971-1990). I formuar nĂ« traditĂ«n marksiste, pasi u mor me çështje tĂ« stratifikimit social dhe lĂ«vizjes punĂ«tore, studioi raportin mes modernitetit dhe totalitarizmit, duke zhvilluar konceptin e shoqĂ«risĂ« “tĂ« lĂ«ngshme”. Moderniteti i lĂ«ngshĂ«m u botua nĂ« vitin 2000.

The post Si u bĂ« ‘Moderniteti i lĂ«ngshĂ«m’ i Bauman, ‘bibla’ e sociologjisĂ« moderne appeared first on Gazeta Si.

↗

Ish-nr.2 i LIBRA akuza Blushit: Mori 265 mijĂ« € nga fondet e partisĂ«! Pastroi 8 mln € paga nga Top Channel

✇BoldNews
By: Ela

Neritan Seferkolli, një nga ish zyrtarët e lartë të Partisë LIBRA të Ben Blushit, ku edhe garoi për kryetar, përmes një komunikimi publik në rrjetet sociale ka akuzuar shkrimtarin për përvetësim të fondeve publike. Ai shkruan se Ben Blushi është hiti i Panairit të Librit këtë vit me librin ku provokon myslimanët dhe e akuzon [
]

The post Ish-nr.2 i LIBRA akuza Blushit: Mori 265 mijĂ« € nga fondet e partisĂ«! Pastroi 8 mln € paga nga Top Channel appeared first on BoldNews.al.

↗

David Szalay fiton Çmimin ‘Booker 2025’

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Gazeta “SI”- NĂ« njĂ« mbrĂ«mje plot emocione nĂ« LondĂ«r, shkrimtari britaniko-hungarez David Szalay u shpall fitues i Çmimit prestigjioz Booker 2025 pĂ«r romanin e tij mĂ« tĂ« ri,“Flesh”, njĂ« histori e fuqishme qĂ« ndjek jetĂ«n e njĂ« emigranti hungarez tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« kĂ«rkimin e pasurisĂ«, identitetit dhe kuptimit tĂ« vetvetes.

Në këtë vepër, Szalay përdor një stil të ftohtë dhe të ngjeshur duke eksploruar anët më të errëta të mashkullit modern. Protagonisti i tij kalon nga shërbimi ushtarak në Hungari te puna për njerëzit super të pasur në Londër, ndërsa jeta e tij përfshin afera, zhgënjime dhe momente të dhimbshme vetmie.

Kryetari i jurisĂ«, shkrimtari irlandez Roddy Doyle, e pĂ«rshkroi romanin si “tĂ« veçantĂ« dhe tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m”.

“Nuk kishim lexuar kurrĂ« diçka tĂ« ngjashme,” – tha Doyle. – “NĂ« shumĂ« mĂ«nyra Ă«shtĂ« njĂ« libĂ«r i errĂ«t, por Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«naqĂ«si ta lexosh.”

Szalay fitoi ndaj pesĂ« finalistĂ«ve tĂ« tjerĂ« tĂ« njohur, pĂ«rfshirĂ« Kiran Desai, fituesen e Booker-it tĂ« vitit 2006, dhe Andrew Miller. NĂ« garĂ« ishin gjithashtu romanet “Flashlight” e Susan Choi, “Audition” e Katie Kitamura dhe “The Rest of Our Lives” e Ben Markovits.

David Szalay

Juria e këtij viti përfshinte emra të njohur si aktorja Sarah Jessica Parker, shkrimtaret Ayobami Adebayo dhe Kiley Reid, si dhe kritiku Chris Power. Ata shqyrtuan 135 vepra përpara se të zgjidhnin romanin e Szalay-t si më të mirin e vitit.

NĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« mĂ«parshme pĂ«r organizatĂ«n e Çmimit Booker, Szalay shpjegoi se kishte dashur tĂ« shkruante njĂ« histori qĂ« lidhte HungarinĂ« me AnglinĂ«, pĂ«r tĂ« reflektuar mbi ndasitĂ« kulturore dhe ekonomike tĂ« EvropĂ«s bashkĂ«kohore.

“TĂ« shkruash pĂ«r njĂ« emigrant hungarez nĂ« kohĂ«n kur Hungaria iu bashkua Bashkimit Evropian mĂ« dukej si mĂ«nyra mĂ« e qartĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«,” – tha ai.

Ceremonia pĂ«rfundoi me dorĂ«zimin e çmimit nga Samantha Harvey, fituesja e vitit tĂ« kaluar pĂ«r romanin “Orbital”.

I lindur nĂ« Montreal dhe i rritur nĂ« LondĂ«r, David Szalay jeton sot nĂ« VjenĂ« dhe Ă«shtĂ« autor i gjashtĂ« romaneve . . Meromanin “Flesh” ai forcon statusin e tij si njĂ« nga zĂ«rat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« letĂ«rsisĂ« bashkĂ«kohore evropiane.

The post David Szalay fiton Çmimin ‘Booker 2025’ appeared first on Gazeta Si.

↗

Panairi i librit / 10 titujt e rinj që sugjerojmë për lexim

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Gazeta “SI”- Panairi i librit Ă«shtĂ« nĂ« prag. NĂ« datĂ« 12 nĂ«ntor nĂ« Pallatin e Kongreseve, mbi njĂ«qind shtĂ«pi botuese prezantojnĂ« para lexuesit botimet e reja nĂ« harkun e njĂ« viti.

I konceptuar si një festë e librit dhe e lexuesve, panairi bën që botuesit të përqendrojnë energjitë e tyre në këtë periudhë të vitit, por edhe lexuesit të mirëfilltë i imponon medoemos një shpenzim të dedikuar për blerjen e disa librave.

Me tĂ« drejtĂ«, lart e poshtĂ« thuhet se panairi, mĂ« shumĂ« sesa letĂ«rsi dhe tituj tĂ« mirĂ«, sjell njĂ« lloj kakofonie, e cila shpesh bĂ«het e lodhshme dhe ç’orientuese, pĂ«r arsye se titujt e rinj janĂ« me mijĂ«ra, por mungon edhe orientimi drejt letĂ«rsisĂ« sĂ« mirĂ«, asaj qĂ« me tĂ« vĂ«rtetĂ« meriton kĂ«rshĂ«rinĂ« e lexuesit tĂ« mirĂ«filltĂ«.

NĂ« kĂ«tĂ« artikull, Gazetasi.al do tĂ« pĂ«rpiqet t’iu japĂ« njĂ« ndihmĂ« tĂ« gjithĂ« atyre lexuesve qĂ« e presin me kureshtje kĂ«tĂ« event, por nuk janĂ« tĂ« sigurt se çfarĂ« librash tĂ« blejnĂ«.

MĂ« poshtĂ« do t’ju sjellim 10 titujt e rinj tĂ« kĂ«tij panairi, tĂ« cilĂ«t meritojnĂ« vĂ«rtet tĂ« lexohen dhe tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e bibliotekave tuaja.

1. Georgi Gospodinov – Kopshtari dhe vdekja (Botime Toena)


I cilĂ«suar si gjeniu i letĂ«rsisĂ« sĂ« sotme evropiane, Gospodinov vjen nĂ« shqip me kĂ«tĂ« roman tĂ« ri, dedikuar babait tĂ« tij. “Im atĂ« ishte kopshtar. Tani Ă«shtĂ« kopsht” – nis rrĂ«fimin Gospodinov, duke na parapĂ«rgatitur qĂ« nĂ« fillim se romani do tĂ« ketĂ« nĂ« qendĂ«r njĂ« marrĂ«dhĂ«nie sa tĂ« dashur aq edhe komplekse mes babait dhe birit. I pĂ«rkthyer nĂ« shumĂ« gjuhĂ« tĂ« botĂ«s, ardhja nĂ« shqip e kĂ«tij romani nga Milena Selimi, nga gjuha e parĂ« , ajo bullgare Ă«shtĂ« njĂ« garanci se do ta shijojmĂ« kĂ«tĂ« roman nĂ« tĂ« gjithĂ« pĂ«rmasĂ«n e tij. Mos harroni, Selimi me “KohĂ«strehim”, rrĂ«mbeu dy nga çmimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« pĂ«rkthimit nĂ« ShqipĂ«ri: atĂ« tĂ« Panairit tĂ« Librit 2024 dhe çmimin “At’ Gjergj Fishta” nĂ« LezhĂ«. NĂ« mos qoftĂ« kjo njĂ« garanci, atĂ«herĂ« çfarĂ« tjetĂ«r mund tĂ« jetĂ«?

2. Jonathan Haidt – Brezi i ankthit (Botime Pegi)


NjĂ« libĂ«r i domosdoshĂ«m jo vetĂ«m pĂ«r prindĂ«rit, por edhe pĂ«r vetĂ« brezin Z tĂ« cilit ky libĂ«r i dedikohet. NjĂ« manual shterues se si teknologjia e ka vrarĂ« marrĂ«dhĂ«nien njerĂ«zore tĂ« kĂ«tij brezi duke i shndĂ«rruar ata nĂ« individĂ« tĂ« inkapsuluar brenda njĂ« bote sa tĂ« pafundme e po aq tĂ« rrezikshme. NĂ« pĂ«rkthimin e Arlind Fazliut, ky libĂ«r tashmĂ« e ka nisur rrugĂ«timin e tij te lexuesi. PĂ«r tĂ« gjithĂ« tĂ« pavendosurit dhe kryesisht prindĂ«rit, ky libĂ«r do tĂ« jetĂ« njĂ« vlerĂ« e shtuar nĂ« çdo bibliotekĂ«, pasi do t’ju bĂ«jĂ« tĂ« kuptoni se çfarĂ« fshihet pas fĂ«mijĂ«ve tuaj.

3. Javier Cercas – Anatomia e njĂ« çasti (Botime Dudaj)

Javier Cercas Ă«shtĂ« mbase shkrimtari spanjoll mĂ« i njohur i dekadĂ«s sĂ« fundit. Romanet e tij, herĂ« autobiografikĂ« e herĂ« historikĂ«, lidhen ngushtĂ« me SpanjĂ«n dhe historinĂ« e saj. I pĂ«rkthyer prej kohĂ«sh nĂ« shqip dhe prezent edhe nĂ« ShqipĂ«ri disa herĂ« nĂ« takime me lexues, Cercas Ă«shtĂ« njĂ«kohĂ«sisht shkrimtar i madh, por edhe tejet modest, çka e bĂ«n atĂ« ndĂ«r mĂ« tĂ« kĂ«rkuarit e viteve tĂ« fundit nĂ«pĂ«r panaire dhe auditore kudo nĂ« EvropĂ«. “Anatomia e njĂ« çasti” sjell tĂ« gjallĂ« dĂ«shminĂ« pĂ«r grushtin e shtetit tĂ« vitit 1981 nĂ« SpanjĂ«, duke lĂ«nĂ« kĂ«tĂ« radhĂ« anash trillimin dhe duke na sjellĂ« njĂ« roman nĂ« kufijtĂ« e librit historik.

4. Balil Gjini – Egrushja (Botime Albas)


Autentik dhe i pazakontĂ« nĂ« letĂ«rsinĂ« shqipe, Balil Gjini mbetet njĂ« ishull i cili rishfaqet herĂ« pas here nĂ« horizontet letrare pĂ«r tĂ« na thĂ«nĂ« se Ă«shtĂ« aty, i palĂ«vizshĂ«m dhe plot frymĂ«zim. Gjuha e pastĂ«r, e rrjedhshme, gati-gati klasike, e bĂ«n Balil Gjinin njĂ« prej shkrimtarĂ«ve mĂ« tĂ« veçantĂ« tĂ« letĂ«rsisĂ« shqipe, i cili rrĂ«fen por edhe pĂ«rcjell rrĂ«fime dhe ndodhi tĂ« zakonshme tĂ« sjella nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pazakontĂ«. NĂ«se doni tĂ« njihni mĂ« tepĂ«r Balil Gjinin dhe rrĂ«fimtarinĂ« e tij, lexoni “Egrushja”, njĂ« roman atipik dhe kaq i domosdoshĂ«m nĂ« njĂ« letĂ«rsi thuajse tĂ« uniformizuar.

5. ShpĂ«tim Selmani – Askush nuk e meriton zemĂ«rimin tim (Botime Onufri)

Ironik, kritik dhe thuajse tragjik, Selmani është një nga shkrimtarët më autentikë të letërsisë shqipe sot. Rrëfimet e tij bazohen në jetën e tij, duke qenë thellësisht autobiografike. Ngjarjet e zakonshme të jetës së tij prej shkrimtari vijnë përmes romanit , të rrëfyera në mënyrë të jashtëzakonshme, duke e shndërruar rëndomësinë e akteve të përditshme në një revoltë, gati si një lojë kukafshehtasi mes individit dhe sistemit.

Aktor nĂ« profesion, çmimi evropian i letĂ«rsisĂ« nĂ« vitin 2021 i dha atij dimensionin tjetĂ«r: atĂ« tĂ« shkrimtarit. NĂ«se doni tĂ« lexoni sesi dikush e pĂ«rbuz sistemin dhe njĂ«kohĂ«sisht vuan pasojat e luftĂ«s sĂ« KosovĂ«s si njĂ« i rritur tashmĂ«, lexojeni Selmanin – Ă«shtĂ« tĂ«rĂ«sisht ishull. Proza e tij nuk ka rregulla, por ka thelbin e revoltĂ«s, atĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n tĂ« gjithĂ« kemi nevojĂ«.

6. Visar Zhiti – DritĂ« qĂ« ecĂ«n zbathur (Botime Onufri)


Nuk ka sesi të mungojë poezia në këtë panair dhe kush më mirë se Visar Zhiti mund të jetë qëllimi për dashamirësit e poezisë. I rikthyer pas njëzet vitesh me një botim të ri në poezi, Zhiti sjell për lexuesit poezinë e mirë shqipe, atë me të cilën ne krenohemi. Verdikti i dhënë që në titull na përgatit se poezitë e këtij vëllimi sjellin dritë dhe shpresë të rrëmbyer nga vitet e errëta të diktaturës, të cilën autori e vuajti në asht. Lexoni poezitë e Zhitit, por me kujdes, sepse janë si ilaçi: çdo natë nga pak, që magjia dhe shërimi të jenë të ngadalta.

7. Ardian Vehbiu – NĂ« atĂ« vend (Botime Albas)

Ai e njeh mirë gjuhën dhe po ashtu rrëfimtarinë; në këtë mënyrë Vehbiu ngjan me një xhongler të fjalëve që i vendos si të dojë dhe ku të dojë. Eksperimental me prozën e tij, këtë radhë vjen me një roman mbi udhëtimet imagjinare, por që qartazi janë të bazuara në një realitet të njohur për të gjithë ne. I athët gati në aciditet, Vehbiu provokon në të gjitha mënyrat (është zeja e tij dhe mirë bën), herë me prozë e herë me artikuj të ndryshëm të cilët janë një kontribut i jashtëzakonshëm në debatin publik, i cili duket se prej kohësh është fikur.

Vehbiu pĂ«rpiqet ta mbajĂ« gjallĂ« pra, jo vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet “Peizazheve”, por edhe me prozĂ«n e tij fiksionale, e cila me siguri vlen tĂ« lexohet dhe tĂ« komentohet. NĂ«se jeni njeri i mirĂ« dhe me shumĂ« dilema nĂ« vetvete, lexoni Vehbiun qĂ« tĂ« “mĂ«katoni” pak mĂ« shpesh. Si? Duke dyshuar nĂ« gjithçka. E sugjerojmĂ« fort kĂ«tĂ« libĂ«r.

8. Olsi Lelaj – Mish dhe kocka (Botime Berk)


Olsi Lelaj Ă«shtĂ« padyshim njĂ« nga antropologĂ«t mĂ« tĂ« zotĂ«t nĂ« hapĂ«sirĂ«n shqiptare. Referimet e tij janĂ« shumĂ« interesante, aq sa ai ligjĂ«ron mbi njeriun dhe habitatin e tij nĂ« situata dhe vendndodhje tĂ« ndryshme, me njĂ« gjuhĂ« dhe saktĂ«si mbresĂ«lĂ«nĂ«se, saqĂ« shpesh harrojmĂ« se ai flet pĂ«r ne, shqiptarĂ«t. Libri i ri “Mish dhe kocka” Ă«shtĂ« njĂ« studim mbi gjurmĂ«t e kohĂ«s politike nĂ« trupin e njeriut dhe sesi reflektohet kjo kohĂ« duke ngjizur imazhe dhe akte tĂ« pĂ«rjetshme nĂ« lĂ«kurĂ« dhe mish. E kishit menduar mĂ« parĂ« kĂ«tĂ« qasje? E di qĂ« jo, ndaj lexoni Lelajn pĂ«r tĂ« kuptuar sesi politika shpesh Ă«shtĂ« jo vetĂ«m asfiksuese, por edhe frymĂ«zuese.

9.Ylljet Aliçka – GjĂ«ra qĂ« ngjasin (Botime Mediaprint)

Nëse doni të lexoni romane me tema serioze të trajtuara me sarkazëm dhe plot humor, lexoni Ylljet Aliçkën. Mjeshtër i sarkazmës dhe ironisë, ai sjell në këtë roman temën sensitive të ngujimit dhe gjakmarrjes, por në një tjetër kontekst: atë të spekullimit dhe trillimit të një ngjarjeje që nuk ekziston.

Fundin po ua lĂ« ta zbuloni vetĂ«, por jini tĂ« sigurt se do qeshni herĂ« pas here me vete dhe nĂ« fund sigurisht do reflektoni pĂ«r fenomene tĂ« cilat kanĂ« ekzistuar dhe ekzistojnĂ«, edhe nĂ«se jo, dikush do t’i shpikĂ« patjetĂ«r. EmĂ«r tashmĂ« i konsoliduar i letrave shqipe, i pĂ«rkthyer nĂ« mbi pesĂ«mbĂ«dhjetĂ« gjuhĂ«, Aliçka nuk zhgĂ«njen asnjĂ«herĂ«. Fundja, a nuk Ă«shtĂ« mjeshtĂ«ri ta bĂ«sh lexuesin tĂ« qeshĂ«? Kujdes, me ngjarje shumĂ« serioze. Zbulojeni vetĂ«.

10. Flogerta Krypi – NĂ« aeroport nuk shiten bibla (Botime Argeta)

Flogerta është një nga zërat më të pastër dhe të sinqertë të brezit të ri të shkrimtareve gra në Shqipëri. Me mbi 10 libra tashmë në një moshë relativisht të re, ajo është një nga shkrimtaret më të dashura të brezit të ri e po aq autentike.

E çrregullt nĂ« biseda, e drejtpĂ«rdrejtĂ« dhe stoike, ajo shpesh letĂ«rsinĂ« e saj e “bĂ«rtet” nĂ« auditore dhe kudo ka takime me lexues dhe dashamirĂ«s. Pas pĂ«rvojĂ«s sĂ« fundit me njĂ« libĂ«r pĂ«r fĂ«mijĂ«, dedikuar tĂ« birit, Flogerta rikthehet te letĂ«rsia pĂ«r tĂ« rritur me njĂ« roman qĂ« trajton tema universale nga njĂ« kĂ«nd krejt personal. Lexojeni FlogertĂ«n pĂ«r tĂ« kuptuar shpirtin rebel dhe po aq tĂ« ndjeshĂ«m tĂ« njĂ« shkrimtareje e cila jetĂ«n e saj e ndan mes ShqipĂ«risĂ«, GjermanisĂ« dhe LondrĂ«s. ËshtĂ« garanci e letĂ«rsisĂ« sĂ« mirĂ«.

KĂ«to janĂ« dhjetĂ« sugjerimet tona pĂ«r blerjet e kĂ«tij panairi. Kriteret kanĂ« qenĂ« tĂ« qarta: pavarĂ«sisht zhanrit, moshĂ«s, pĂ«rkatĂ«sisĂ« fetare apo bindjeve politike, nĂ« thelb Ă«shtĂ« letĂ«rsia e mirĂ«, e pĂ«rkthyer por mĂ« sĂ« shumti shqiptare, e cila meriton vĂ«rtet vĂ«mendjen e lexuesit. Me kast nuk janĂ« vĂ«nĂ« emrat e konsoliduar tĂ« letĂ«rsisĂ« shqipe si Besnik Mustafaj, Agron Tufa, Mira Meksi apo Ben Blushi, tĂ« cilĂ«t tashmĂ« e kanĂ« lexuesin e tyre besnike qĂ« i ndjek dhe i lexon gjithmonĂ«. Ndaj, me bindjen se pas panairit do tĂ« na falĂ«nderoni pĂ«r kĂ«to sugjerime, ju urojmĂ« blerje tĂ« mbara, por mĂ« kryesorja: lexime tĂ« mbara, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« libri i blerĂ« sivjet tĂ« lexohet para se t’i mbĂ«rrijĂ« panairi i ardhshĂ«m. Librat do t’ju marrin inat nĂ«se ndodh.

The post Panairi i librit / 10 titujt e rinj që sugjerojmë për lexim appeared first on Gazeta Si.

↗

Si i rezistoi Nju Jorku fashizmit në vitet 1930
 dhe si po i kundërvihet Trumpit sot

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Eduardo Lago –Nju Jorku nuk ka qenĂ« kurrĂ« vetĂ«m Nju Jork, argumenton historiani Mike Wallace nĂ« librin e tij “Gotham at War”, i cili doli nĂ« librari vetĂ«m disa javĂ« para zgjedhjeve pĂ«r kryetar bashkie tĂ« qytetit.

Vëllimi është një masterklas mbi mësimet e historisë. Duke mbuluar periudhën nga viti 1933 deri në vitin 1945, rrëfimi i tij themelor është rezistenca e palëkundur që Nju Jorku ngriti kundër përparimit të fashizmit, ndërsa hija e tij përhapej në të gjithë Evropën me ngritjen e figurave si Hitleri dhe Musolini, dhe rrezikun global që pasoi, duke kulmuar përfundimisht në një luftë botërore në të cilën Shtetet e Bashkuara luajtën një rol vendimtar. Duke pasur parasysh madhësinë e komuniteteve të emigrantëve nga Evropa Qendrore dhe Jugore, mizoritë e kryera nga nazistët dhe fashistët , si dhe ato që ndodhën gjatë Luftës Civile Spanjolle  u ndjenë nga qyteti si plagë më vete.

Gotham at War rrëfen me saktësi rrëqethëse se si jehonat e ngjarjeve përtej Atlantikut rezonuan intensivisht përgjatë Hudsonit, ndërsa Nju Jorku u përfshi aktivisht në një lëvizje kolektive rezistence që përfshinte të gjitha format e protestës: nga bojkoti i produkteve gjermane te demonstratat kundër Hitlerit dhe Musolinit, dhe mbështetja për Republikën Spanjolle, duke përfshirë lehtësimin e largimit të Brigadës Abraham Lincoln për të luftuar në mbrojtje të saj.

Qyteti i përjetoi këto konflikte në mënyrë të thellë, dhe puna e Wallace zbulon qartë paralelet midis asaj epoke dhe të tashmes. Nju Jorku shërben edhe një herë si simptomë dhe pasqyrim i asaj që po ndodh në mbarë vendin. Trump kërcënoi me hakmarrje nëse Mamdani fitonte zgjedhjet. Nju Jorku është, edhe një herë, një qytet në luftë.

Vëllimi prej një mijë faqesh, i sapobotuar, shënon përfundimin e një trilogjie që kurorëzon një jetë të tërë kërkimi kushtuar historisë së Gothamit , një emër që Washington Irving e gjeti në kronikat mesjetare angleze dhe e aplikoi për Nju Jorkun. Në fund të viteve 1930, termi kishte filluar të tregonte edhe qytetin që shërbente si vendndodhje për aventurat e Batmanit.

Wallace përfshin detaje interesante, si ai i vitit 1941, kur kopertina e një numri të Timely Comics paraqiste paraqitjen e parë të Kapiten Amerikës, heroit të ardhshëm të Marvel-it, që shfaqej duke goditur Hitlerin në fytyrë. Komiku shiti një milion kopje në kohë rekord.

ËshtĂ« thuajse njĂ« mrekulli qĂ« Gotham at War pa dritĂ«n e botimit  jo vetĂ«m sepse Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« besohet se njĂ« vepĂ«r me pĂ«rmasa tĂ« tilla mund tĂ« pĂ«rfundohej nga njĂ« person i vetĂ«m, por edhe sepse shĂ«ndeti i pĂ«rkeqĂ«suar i autorit kishte ngritur frikĂ«n se ai mund tĂ« mos ishte nĂ« gjendje ta pĂ«rfundonte kĂ«tĂ« detyrĂ« monumentale. PĂ«r fat tĂ« mirĂ«, ai ia doli. MĂ« 8 tetor, ditĂ«n e publikimit zyrtar tĂ« librit, mbi 500 njerĂ«z mbushĂ«n auditorin pranĂ« QendrĂ«s Gotham, tĂ« cilĂ«n Wallace e themeloi vetĂ« dhe qĂ« ndodhet nĂ« QendrĂ«n e Studimeve tĂ« Avancuara tĂ« CUNY-t nĂ« Fifth Avenue.

I lindur, ashtu si Donald Trump, nĂ« lagjen Queens tĂ« Nju Jorkut, Wallace mori diplomat e tij bachelor, master dhe doktoraturĂ« nĂ« Universitetin e Kolumbias, njĂ« institucion liberal me njĂ« histori tĂ« gjatĂ« aktivizmi, nĂ« tĂ« cilin ai mori pjesĂ« gjatĂ« lĂ«vizjeve pĂ«r tĂ« drejtat civile tĂ« viteve 1960. Gotham, titulli i vĂ«llimit tĂ« parĂ« nĂ« trilogjinĂ« e Wallace kushtuar qytetit tĂ« tij tĂ« lindjes, u shkrua nĂ« bashkĂ«punim me tĂ« ndjerin Edwin G. Burrows dhe u vlerĂ«sua me Çmimin Pulitzer nĂ« vitin 1998. Ky vĂ«llim gjurmon historinĂ« e qytetit qĂ« nga origjinat e tij – duke filluar me mbĂ«rritjen e holandezĂ«ve nĂ« shekullin e 17-tĂ« – deri nĂ« DitĂ«n e Vitit tĂ« Ri, 1898, kur katĂ«r lagjet e pavarura qĂ« rrethonin Manhattanin (Brooklyn, Queens, Staten Island dhe Bronx) u bashkuan pĂ«r tĂ« formuar njĂ« metropol tĂ« vetĂ«m.

Mike Wallace

VĂ«llimi i dytĂ«, Gotham i Madh (2017), mbulon vetĂ«m dy dekada  nga Dita e Vitit tĂ« Ri 1899 deri nĂ« fund tĂ« vitit 1919 – por e bĂ«n kĂ«tĂ« me njĂ« nivel tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m rigoroziteti e pĂ«rpikĂ«rie, qĂ« kombinon vĂ«mendjen skrupuloze ndaj detajeve me njĂ« vizion tĂ« gjerĂ« e tĂ« qartĂ« mbi ngjarjet historike kryesore. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, pjesa e fundit e trilogjisĂ«, Gotham nĂ« LuftĂ«, thur njĂ« tapet tĂ« dendur historik qĂ« pĂ«rfshin tĂ« gjitha klasat shoqĂ«rore dhe grupet njerĂ«zore qĂ« bashkohen nĂ« atĂ« qĂ« Wallace e quan “kryeqyteti i kapitalizmit”.

PĂ«rmes 168 “mozaikĂ«ve kulturorĂ«â€, libri paraqet figura tĂ« ndryshme si Joe Louis, Frank Sinatra, Franz Boas, Max Ernst, Claude LĂ©vi-Strauss, AndrĂ© Breton, Kardinali Spellman, Franklin Delano Roosevelt dhe Lucky Luciano. Wallace eksploron lĂ«vizjet sociale, kulturore dhe fetare; racizmin, xhazin, librat komikĂ«, botĂ«n e botimeve, industrinĂ« e regjistrimit, luftĂ«rat e punĂ«torĂ«ve, ngritjen e ekspresionizmit abstrakt dhe zhvillimet shkencore si bomba atomike dhe shpikja e radarit.

Duke i ndërthurur të gjitha këto, libri tregon një histori rezistence, duke theksuar se atëherë si tani , Nju Jorku ka qenë gjithmonë një inkubator i lëvizjeve alternative dhe një mbrojtës i kauzave rebele.

Burimi: El Pais

The post Si i rezistoi Nju Jorku fashizmit në vitet 1930
 dhe si po i kundërvihet Trumpit sot appeared first on Gazeta Si.

↗

Prishtina mirĂ«pret edicionin e pestĂ« tĂ« ‘FICTION FEST’/Dy mbrĂ«mje dedikuar letĂ«rsisĂ« shqipe

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Gazeta “SI”- Prishtina do tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« vendtakimin e krijuesve kĂ«tĂ« javĂ«, teksa mĂ« 4 dhe 5 nĂ«ntor 2025 zhvillohet edicioni i pestĂ« i Festivalit tĂ« ProzĂ«s Artistike “FICTION FEST”.

I organizuar nga QKE “Sheshi”, ky festival tashmĂ« i konsoliduar vjen si njĂ« prej aktiviteteve mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« vjeshtĂ«s kulturore, duke sjellĂ« pranĂ« njĂ«ri‑tjetrit autorĂ« tĂ« zĂ«shĂ«m tĂ« letĂ«rsisĂ« bashkĂ«kohore shqipe.

Besnik Mustafaj 

PĂ«r dy net radhazi, festivali do tĂ« mbledhĂ« shkrimtarĂ«, lexues dhe dashamirĂ«s tĂ« prozĂ«s nĂ« njĂ« atmosferĂ« tĂ« ngrohtĂ« diskutimesh dhe leximesh letrare. Ky edicion do tĂ« mbahet nĂ« ambientet e restorantit “Amaro”, nĂ« rrugĂ«n “Eqrem Çabej” nĂ« PrishtinĂ«, duke krijuar njĂ« hapĂ«sirĂ« intime dhe tĂ« afĂ«rt mes autorĂ«ve dhe publikut.

Rita Petro

Mbrëmja e parë, që nis më 4 nëntor në orën 18:00, do të sjellë pranë publikut pesë emra të njohur të letrave shqipe: Rita Petro, Mark Pashku, Bardhyl Zaimi, Suad Arilla dhe Shpresa Qeriqi. Secili prej tyre do të ndajë fragmente nga krijimtaria e vet dhe do të hapë biseda mbi procesin krijues, temat që i frymëzojnë dhe vendin që zë proza artistike në kulturën e sotme shqiptare.

Po aq e pasur pritet të jetë edhe mbrëmja e dytë, më 5 nëntor, po ashtu në orën 18:00, ku të ftuar janë shkrimtarët Besnik Mustafaj, Sali Bashota, Bardh Frangu, Shpëtim Selmani dhe Dhurata Hoti. Të njohur për stilin e tyre të veçantë dhe kontributin në prozën moderne shqipe, autorët do të sjellin një gamë të gjerë zërash dhe perspektivash, duke e kthyer festivalin në një mozaik të krijimtarisë së sotme letrare.

Shpëtim Selmani

OrganizatorĂ«t theksojnĂ« se qĂ«llimi i “FICTION FEST” mbetet krijimi i njĂ« platforme qĂ« nxit dialogun, leximin dhe vizibilitetin e autorĂ«ve shqiptarĂ«, veçanĂ«risht nĂ« zhanrin e prozĂ«s artistike, i cili çdo vit sjell risi tĂ« çmuara.

The post Prishtina mirĂ«pret edicionin e pestĂ« tĂ« ‘FICTION FEST’/Dy mbrĂ«mje dedikuar letĂ«rsisĂ« shqipe appeared first on Gazeta Si.

↗

Poeti i dritës, Visar Zhiti

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj

Nga Liridon Mulaj- Të shkruash për dritën, ta shndërrosh atë në element shprese pas një jete të gjatë thuajse në errësirë dhe larg kësaj drite, është një sipërmarrje që vetëm poeti Visar Zhiti mund ta bëjë. Ashtu si poezia e tij, e cila buron nga errësira si konotacion gjeografik dhe historik, për të sjellë te lexuesi atë çka mbetet jashtë saj dhe që vërtet vlen të sublimohet, dritën.

Edhe titulli i veprĂ«s sĂ« tij mĂ« tĂ« fundit me poezi e merr frymĂ«zimin nga drita: “DritĂ« qĂ« ecĂ«n zbathur”, vĂ«llim i cili me tĂ« drejtĂ« u vlerĂ«sua nga Agim Vinca si metafora e madhe e dritĂ«s qĂ« buron nga Bibla.

Visari gjendet nĂ« ShqipĂ«ri kĂ«to ditĂ«. Ka ardhur enkas pĂ«r botimin e tij mĂ« tĂ« ri. Nga Tirana nĂ« ShkodĂ«r e mĂ« pas nĂ« qytete tĂ« tjera tĂ« ShqipĂ«risĂ«, ai udhĂ«ton pĂ«r ta prezantuar librin e tij tĂ« fundit, duke shfrytĂ«zuar kĂ«shtu ditĂ«t e pakta qĂ« kalon nĂ« atdhe. JanĂ« tĂ« shumtĂ« lexuesit dhe kolegĂ«t qĂ« kĂ«rkojnĂ« ta takojnĂ«, tĂ« bisedojnĂ« me tĂ«, t’i marrin njĂ« autograf – ca nga dashuria pĂ«r poezinĂ«, e ca edhe nga malli pĂ«r poetin. Ata janĂ« mbledhur nĂ« librarinĂ« Onufri, pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« prezantimin e librit tĂ« tij mĂ« tĂ« ri.

Vetë Zhiti, në fjalën e tij, thekson se jetojmë në një kohë prozaike, jo dhe aq dashamirëse ndaj poezisë, edhe pse lexues të kësaj të fundit do të ketë gjithmonë:

“JetojmĂ« nĂ« kohĂ« shumĂ« prozaike, tepĂ«r dĂ«shpĂ«ruese dhe zhgĂ«njyese, kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r poezinĂ«. E kam fjalĂ«n pĂ«r librin tim mĂ« tĂ« fundit me poezi, qĂ« del pas 20 vjetĂ«sh. Ndoshta nuk e kam ndjerĂ« shumĂ« kĂ«tĂ« boshllĂ«k tĂ« botimit tĂ« poezive. Kam botuar nĂ« gazeta dhe vende tĂ« tjera, por kĂ«tu kam edhe ngazĂ«llimin e kĂ«tij libri, sepse u thirra – dhe mĂ« pĂ«lqeu kjo thirrje.”

Ai ia dedikon daljen në dritë të këtij botimi një shkrimtari tjetër, Andreas Dushit  i cili, edhe pse i përket një brezi dhe kohe tjetër, sipas Zhitit, ka qenë nxitësi kryesor për të botuar poezitë e shkruara dhe të ruajtura prej vitesh.

“Desha tĂ« thosha se e kam ndjerĂ« thirrjen. MĂ« ka ardhur shumĂ« mirĂ« qĂ« njĂ« i ri nĂ« moshĂ«, Andreas Dushi, mĂ« nxiti ta sillja librin. Edhe kjo thirrje nĂ« vetvete ishte njĂ« poezi. Shikova poezitĂ«, kisha disa tĂ« largĂ«ta, thuajse tĂ« 30 viteve mĂ« parĂ«. FalĂ« punĂ«s pĂ«rkushtuese dhe tĂ« bukur tĂ« Enxhi Hudhrit, doli njĂ« libĂ«r qĂ« pĂ«r poezinĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet njĂ« fat. Ndjehem me fat qĂ« miqtĂ« e mi janĂ« nĂ« gĂ«zimin tim tĂ« kĂ«tij botimi,” – pĂ«rmbyll fjalĂ«n e tij Visar Zhiti.

Ndërkaq, vetë Andreas Dushi e cilëson Zhitin si poetin e ndjeshmërisë së lartë njerëzore, por edhe urbane:

Visar Zhiti – Andreas Dushi

“E kam lexuar librin nĂ« pjesĂ«, nĂ« vĂ«llime, dhe mĂ« pas tĂ« botuar. PoezitĂ« e kĂ«tij libri dĂ«shmojnĂ« atĂ« qĂ« tashmĂ« ne e dimĂ«: qĂ« Visar Ă«shtĂ« poet i ndjeshmĂ«risĂ« mĂ« tĂ« madhe njerĂ«zore, por po ashtu edhe i ndjeshmĂ«risĂ« mĂ« tĂ« thellĂ« urbane.

Tematikat e kĂ«tyre poezive nisin qĂ« prej viteve tĂ« largĂ«ta tĂ« fĂ«mijĂ«risĂ«, prej kujtimit dhe marrjes nga kujtesa kolektive tĂ« njĂ« tipari, dhe vazhdojnĂ« deri nĂ« ditĂ«t e sotme, duke dĂ«shmuar fuqinĂ« e poezisĂ« sĂ« Visarit,” – thotĂ« Dushi.

I pranishëm në prezantim, edhe pse rastësisht në Tiranë, është edhe poeti dhe studiuesi Agim Vinca, një ndër studiuesit e parë të veprës së Visar Zhitit:

“UnĂ« kam shkruar shumĂ« herĂ«t pĂ«r poezinĂ« e Visarit, qĂ« nĂ« vitin 1993, me dy librat e tij tĂ« parĂ« nĂ« poezi pas viteve ’90. Libri i tij ‘Hedh njĂ« kafkĂ« te kĂ«mbĂ«t tuaja’ pĂ«r mua Ă«shtĂ« njĂ« nga librat mĂ« tĂ« fuqishĂ«m tĂ« poezisĂ« shqipe.”

Vinca e cilëson Visar Zhitin si poetin e dritës

“NĂ« titullin e librit Ă«shtĂ« njĂ« metaforĂ« e madhe ,  metafora e dritĂ«s, qĂ« e ka zanafillĂ«n nga Bibla. Visar Zhiti, pĂ«rgjithĂ«sisht, Ă«shtĂ« poeti i dritĂ«s. I Ă«shtĂ« dashur ta pĂ«rhapĂ« atĂ«. E kam ndjekur veprĂ«n e Visarit dhe mendoj se kjo vepĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« e tĂ«rĂ« koherente dhe tematike, duke e bĂ«rĂ« atĂ« njĂ« nga zĂ«rat mĂ« autentikĂ« nĂ« letrat shqipe. Visari Ă«shtĂ« poet i tĂ« gjithĂ« kombit shqiptar. Ai mbetet i pranishĂ«m nĂ« tĂ« gjitha trevat shqiptare, atje ku lexohet poezia dhe ku e duan poezinĂ«.”

Agim Vinca – Visar Zhiti

Por Visar Zhiti, edhe pse një penë e madhe e letërsisë shqipe, mbetet një njeri i përulur dhe modest. Sa herë takohesh me të, ai, krejt me ndrojtje, të lë një autograf në faqen e parë bosh të librit më të ri dhe buzëqesh , një buzëqeshje që dëshmon mirënjohje dhe përulësi ndaj lexuesit të tij.

Shkrimtari dhe poeti i mirë e do lexuesin e tij, dhe e përgatit për të vërtetat e mëdha, qoftë duke njomur penën në gjak, qoftë duke shkulur nga errësira atë pakëz dritë që vjen rrallë, por sa herë që vjen, është e plotë dhe tronditëse. Të tilla janë edhe poezitë e Visarit.

The post Poeti i dritës, Visar Zhiti appeared first on Gazeta Si.

↗

Si kthehen faqet e librit në skena filmi?

✇Sinjali
By: Elvira Bekteshi

Pas dritave të ekranit të madh, zhvillohet një proces i gjatë dhe i ndërlikuar që lidh botën e letërsisë me atë të kinemasë.

Adaptimi i librave nĂ« filma konsiderohet njĂ« art mĂ« vete – njĂ« ndĂ«rthurje delikate mes respektimit tĂ« veprĂ«s origjinale dhe pĂ«rshtatjes sĂ« saj pĂ«r ekranin e madh.

Sipas ekspertĂ«ve tĂ« industrisĂ«, ky proces fillon shumĂ« pĂ«rpara se tĂ« shkruhet skenari. ShtĂ«pitĂ« filmike kĂ«rkojnĂ« vazhdimisht libra tĂ« njohur ose tĂ« vlerĂ«suar nga kritika qĂ« kanĂ« potencial pĂ«r t’u shndĂ«rruar nĂ« filma tĂ« suksesshĂ«m. Pasi tĂ« sigurohen tĂ« drejtat pĂ«r adaptim, punĂ«sohet njĂ« skenarist pĂ«r tĂ« pĂ«rkthyer fjalĂ«t e autorit nĂ« dialogĂ«, skena dhe ritĂ«m filmik.

ShkrimtarĂ«t pĂ«rballen me sfida tĂ« shumta – nga zgjedhja e pjesĂ«ve tĂ« historisĂ« qĂ« duhen ruajtur, deri te pĂ«rshtatja e strukturĂ«s pĂ«r njĂ« format dyorĂ«sh. NdĂ«rkohĂ«, regjisorĂ«t pĂ«rpiqen tĂ« kapin frymĂ«n e mjediseve tĂ« librit, duke zgjedhur vende xhirimi qĂ« pasqyrojnĂ« sa mĂ« mirĂ« realitetin e pĂ«rshkruar nĂ« faqe.

GjatĂ« xhirimeve, autorĂ«t shpesh marrin rolin e konsulentĂ«ve, duke ofruar kĂ«shilla pĂ«r ruajtjen e besnikĂ«risĂ« ndaj materialit origjinal. Edhe muzika luan njĂ« rol kyç – kompozitorĂ«t krijojnĂ« tema qĂ« pasqyrojnĂ« emocionet dhe karakteret e librit, duke i dhĂ«nĂ« filmave ndjesinĂ« e njĂ« “leximi” tĂ« ri vizual.

NĂ« fund, adaptimet e suksesshme pĂ«rfitojnĂ« tĂ« dyja palĂ«t: filmat fitojnĂ« popullaritet falĂ« bazĂ«s sĂ« lexuesve, ndĂ«rsa librat shĂ«nojnĂ« rritje tĂ« ndjeshme nĂ« shitje pas publikimit tĂ« filmit. ËshtĂ« njĂ« cikĂ«l frymĂ«zimi tĂ« ndĂ«rsjellĂ«, ku fjala e shkruar dhe imazhi vizual bashkohen pĂ«r tĂ« treguar tĂ« njĂ«jtĂ«n histori nĂ« dy forma tĂ« ndryshme arti.

Sinjali – aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!

/GazetaSinjali/

The post Si kthehen faqet e librit në skena filmi? appeared first on Sinjali.

❌