21 janari, një turp kombëtar
Nga Skënder Minxhozi/
Â
PesĂ«mbedhjetĂ« vjet mĂ« parĂ« ndodhte njĂ« ndĂ«r ato ngjarje qĂ« ndajnĂ« dy botĂ«. BotĂ«n normale tĂ« jetĂ«s sĂ« pĂ«rditshme, sfidave e Ă«ndrrave gjithfarĂ«sh, botĂ«n ku ajo qĂ« ndodh harrohet shpejt sepse nuk vlen tĂ« mbahet gjatĂ« ndĂ«rmend, nga bota tjetĂ«r, ajo qĂ« i ngjan njĂ« tuneli makthi, ku garancitĂ« dhe ligji bien dhe ku shteti vret banorĂ«t e tij, votuesit e tij, shtetasit e tij. Jetofshi kohĂ«ra interesante thotĂ« njĂ« mallkim i vjetĂ«r aziatik. PikĂ«risht njĂ« ângjarje interesanteâ, ajo e 21 janarit 2011 na ka bĂ«rĂ« tĂ« jetojmĂ« qĂ« nga ai moment nĂ« njĂ« qerthull ku gĂ«njeshtra dhe hipokrizia, lojrat politike dhe lotĂ«t fals, vazhdojnĂ« tĂ« hedhin hije mbi njĂ« vrasje kolektive nĂ« zemĂ«r tĂ« ShqipĂ«risĂ«, nĂ« muret e godinĂ«s qĂ« drejton vendin.
Pre 15 vitesh jetojmĂ« njĂ« turp kombĂ«tar. Turpin mĂ« tĂ« parĂ« e kanĂ« konsumuar ata pĂ«r tĂ« cilĂ«t u protestua dhe u derdh gjak atĂ« ditĂ« fatale â socialistĂ«t. Fituan pushtetin nĂ« vitin 2013 duke premtuar transparencĂ« dhe drejtĂ«si pĂ«r gjakun e 21 janarit dhe kanĂ« njĂ« dekadĂ« e gjysĂ«m qĂ« derdhin tufa karafilash nĂ«pĂ«r trotuare sa herĂ« vjen kjo datĂ«, a thua se janĂ« njĂ« shoqatĂ« pĂ«r mbrojtjen e biomasĂ«s sĂ« AntarktidĂ«s e jo njĂ« maxhorancĂ« me pushtet, vullnet politik dhe fuqi ekzekutive.
PĂ«rtej episodit moralisht tĂ« shĂ«mtuar qĂ« rekrutuan nĂ« parti e qeverisje persona tĂ« lidhur me aparatin ushtarak e policor qĂ« vrau atĂ« ditĂ«, socialistĂ«t shqiptarĂ« kanĂ« luajtur me familjet e tĂ« vrarĂ«ve, elektoratin e tyre dhe mbarĂ« opinionin publik njĂ« teatĂ«r tĂ« shĂ«mtuar empatie burokratike njĂ« herĂ« nĂ« vit. Lule e fjalime tĂ« ndjera dhe mĂ« pas nĂ« datĂ«n 22 janar e tutje vetĂ«m heshtje dhe justifikimi klasik âkrijuam drejtĂ«sinĂ« e re se me tĂ« vjetrĂ«n nuk e hetonim dot 21 janarinâ.
Dhe këtu vijmë tek turpi i dytë i lidhur me të parin. Ky është turpi i atyre që paguhen për të gjetur një krim. Kudo qoftë, madje edhe në një shtëpi plazhi 300 kilometra larg Tiranës. E pra drejtësia e re që aq shumë u evokua nga e majta në pushtet si platforma e duhur për të analizuar e zbardhur krimin shtetëror të 21 janarit, ka rezultuar të jetë një vesh i shurdhër më i keq se ai i politikës.
Nuk ka sjellje më hipokrite dhe cinikisht shpërfillëse sesa qëndrimi SPAK ndaj 21 janarit në gjashtë vitet e fundit. Kur familjarët e të vrarëve tentuan të depozitojnë prova të reja që hedhin dritë mbi atë datë fatale, prokuroria e posaçme bëri gjënë më të paimagjinueshme: e dërgoi çeshtjen tek drejtësia që e kishte mbajtur të ngrirë me vite atë dosje. SPAK, i krijuar pikërisht për të zgjidhur lëmshe të ngatërruara penale si ai i 21 janarit shpërfilli me këtë rast edhe vendimin e Gjykatës Evropiane i cili hedh dyshime të forta mbi mënyrën sesi është trajtuar e gjykuar kjo vrasje shtetërore.
U desh ndërhyrja me vendim të shkruar e Gjykatës së Lartë që SPAK të pranonte nisjen e hetimeve ndërkohë që dosjen ja la në dorë (sa cinike edhe kjo!) të njëjtin person i cili para Gjykatës së Lartë mbrojti zyrtarisht tezën që SPAK nuk duhet ta hetojë 21 janarin!
Dështimi për të zbardhur 21 janarin e bën me turp drejtësinë e re, e cila ka gjashtë vite që funksionon në kapacitet të plotë. Fakti që kjo drejtësi sillet sot me të njëjtat standarte si ajo e vjetra ndaj kësaj ngjarjeje tragjike vetëm sa e bën pis këmishën e bardhë të drejtësisë speciale, por nuk e lëviz 21 janarin nga podiumi qëndror i vëmendjes publike që ka në 15 vite.
Vrasja e 21 janarit, kur shteti qëlloi nga dritaret e zyrave të tij mbi protestuesit e paarmatosur dhe krejtësisht të parrezikshëm për integritetin e institucioneve, shënon një ngjarje që mbetet qëndrore në zhvillimet shqiptare. Fakti që kjo vrasje vijon të jetë një ndër temat më të nxehta të debatit politik e publik edhe pas një dekade e gjysëm, është garancia se nuk do të ketë politikan, prokuror apo gjykatës që do të munden ta relativizojnë e mpakin drejtësinë fundore për 21 janarin. Kjo datë është aty për të qëndruar gjatë si këmbana e alarmit jo vetëm për shtetin që vret, por tashmë edhe për drejtësinë që nuk bëzan.
Turpi i tretĂ«, ai mĂ« i madhi, do tĂ« duhej tĂ« ishte pĂ«r atĂ« palĂ« qĂ« atĂ« ditĂ« vrau. Vrau dhe fshiu kamerat por sâmundi tĂ« fshijĂ« edhe gjakun e derdhur nĂ« bulevard. Ende sot pas 15 vitesh, PD nuk ka gjetur forcat tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« verifikim tĂ« koshiencĂ«s sĂ« saj, tĂ« pozicionit tĂ« saj zyrtar nĂ« lidhje me 21 janarin, qĂ« tĂ« kryejĂ« njĂ« akt simbolik faljeje ndaj atyre qĂ« qeveria e saj vrau dhe qĂ« tĂ« gjejĂ« fuqi tĂ« brendshme pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« mea culpan mĂ« njerĂ«zore nĂ« botĂ«: atĂ« ndaj marrjes sĂ« jetĂ«s. Ăka Ă«shtĂ« nĂ« fakt hapi i parĂ« nga i cili do tĂ« duhej tĂ« niste shĂ«rimi i traumĂ«s sĂ« 21 janarit. DitĂ«s kur shteti vrau dhe u turr tĂ« fshehĂ« krimin.
Â