NjĂ« faqe Facebook-u e menaxhuar nga Vietnami, u bĂ«n âfuneralinâ thuajse çdo ditĂ« njĂ« ose dy shqiptarĂ«ve tĂ« famshĂ«m, pĂ«rmes lajmeve tĂ« rreme dhe titujve karrem, qĂ« tĂ«rheqin lexuesit nĂ« njĂ« skemĂ« marketingu mashtruese pĂ«r tregtimin e suplementeve bimore.
âDhimbje/ Vdes kĂ«ngĂ«tarja e njohurâ, shkruan postimi nĂ« Facebook. Teksti shoqĂ«rohet me njĂ« kolazh fotosh tĂ« njĂ« prej kĂ«ngĂ«tareve mĂ« tĂ« njohura shqiptare.
Faqja thotĂ« se ajo ka ndĂ«rruar jetĂ« dhe tĂ« sugjeron tĂ« lexosh lajmin qĂ« ndodhet nĂ« njĂ« âlinkâ tĂ« fshehur nĂ« komente.
Linku të dërgon në një faqe interneti me tekst të krijuar nga inteligjenca artificiale, i mbushur me pikëçuditëse e pikëpyetje dhe shpesh me fjalë pa kuptim.
âAjo ka lĂ«nĂ« njĂ« trashĂ«gimi tĂ« gdhendur nĂ« industrinĂ« e muzikĂ«sâ, shkruhet aty.
Por kĂ«ngĂ«tarja nuk ka vdekur dhe qĂ«llimi i linkut karrem Ă«shtĂ« tâiu shfaqĂ« njĂ« mori reklamash qĂ« shoqĂ«rojnĂ« tekstin e gjoja lajmit dhe qĂ« ju premtojnĂ« âkura mrekullibĂ«rĂ«seâ, pĂ«r prostatĂ«n, nishanet, reumatizmĂ«n dhe problemet seksuale.
Me qĂ«llim pĂ«r tĂ« ndarĂ« kĂ«to reklama me pĂ«rmbajtje mashtruese, njĂ« faqe Facebook nĂ« gjuhĂ«n shqipe e quajtur âJetĂ« & Yjeâ, e administruar nga Vietnami dhe me tekste tĂ« prodhuara pĂ«rmes inteligjencĂ«s artificiale, ka âvrarĂ«â apo âshpallur tĂ« vdekurâ mĂ« shumĂ« se njĂ« duzinĂ« personazhesh tĂ« âshoĂ«bizâ-it apo politikĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri, KosovĂ« apo MaqedoninĂ« e Veriut.
BIRN, zbuloi se shpesh lajmet shoqërohen me video në YouTube që kanë mijëra shikime çdo ditë, të prodhuara po ashtu me inteligjencë artificiale dhe informacion të rremë.
Procesi qĂ« njihet si âAffiliate Marketing Scamsâ (mashtrimi i konsumatorit pĂ«rmes ndĂ«rmjetĂ«suesve) Ă«shtĂ« njĂ« formĂ« e krimit kibernetik, ku mashtruesit abuzojnĂ« me modelin legjitim tĂ« marketingut pĂ«r tĂ« fituar para nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pandershme.
Duke tërhequr vizitorë përmes lajmeve e videove të rreme dhe duke i shtyrë ata të klikojnë në linqe reklamash për kura mjekësore të pacertifikuara, kompani të ndryshme shesin suplemente bimore që pretendojnë se kurojnë sëmundje të ndryshme.
Kur viktimat e reklamës regjistrojnë të dhënat online, ata i nënshtrohen presionit psikologjik nga marketuesit dhe, nëse blejnë produktin, paguajnë kur ai i dorëzohet në shtëpi.
Produktet shpesh janë preparate pa asnjë efekt.
Faqja âJetĂ« & Yjeâ, Ă«shtĂ« krijuar vetĂ«m nĂ« mesin e nĂ«ntorit tĂ« vitit qĂ« shkoi, por ajo ka tashmĂ« 13 mijĂ« ndjekĂ«s dhe poston thuajse çdo orĂ« âlajme tronditĂ«seâ.
Shpesh postimet janë të përsëritura. Faqja, që luan në këtë skemë rolin e ndërmjetësuesit, ka njoftuar dy herë aksidente tragjike të ish-deputetit Lulzim Basha, duke përdorur emrat Luiz dhe Lulzim Basha dhe, në një rast mes këtyre aksidenteve, ka bërë lajm edhe arratinë e tij nga burgu.
Gjuha e pĂ«rdorur Ă«shtĂ« shqipe e shkruar keq. âTRAGJEDI QĂ MPREH GJAKUNâ?? â shkruhet me shkronja kapitale titulli pa kuptim.
Por edhe pse informacioni, si në këtë rast, është shpesh dukshëm i rremë, numri i personave që ndërveprojnë në faqe është i madh.
Për shembull, në lajmin për Bashën që u publikua më 15 janar, në 20 minuta pas postimit u bënë 18 pëlqime dhe 12 komente.
Komentuesit shpesh janĂ« tĂ« revoltuar pasi e kuptojnĂ« se janĂ« gĂ«njyer, por kjo, nga ana tjetĂ«r, e ndihmon faqen tâu shfaqet edhe mĂ« shumĂ« personave, çka Ă«shtĂ« edhe qĂ«llimi i botuesve.
Numri i atyre që klikojnë është i pamatshëm, por ndërveprimi tregon se shumë persona e klikojnë linkun.
KĂ«ta, pĂ«rpos materialit tĂ« rremĂ« e grotesk, pĂ«rballen pastaj me linqe reklamash qĂ« i dĂ«rgojnĂ« nĂ« faqet e kompanisĂ« qĂ« tregton kryesisht âkurat mrekullibĂ«rĂ«seâ, tĂ« cilat pĂ«rgjithĂ«sisht janĂ« pak a shumĂ« ujĂ« me ngjyrĂ« apo vajra e kremra tĂ« thjeshtĂ« tĂ« shitur shtrenjtĂ«.
Për ta bërë skemën të besueshme, faqet që hapen janë kopjime të faqeve serioze dhe kanë format apo logo mediash të njohura.
NĂ« njĂ« rast tĂ« ndarĂ« nga âJetĂ« & Yjeâ uebfaqja ka vjedhur logon e âSky Newsâ, njĂ« media e njohur britanike. URL-tĂ« e pĂ«rdorura tregojnĂ« pĂ«r hostim tĂ« lirĂ« dhe shpesh pĂ«r pĂ«rdorimin e formateve blog me hostim falas.
Në faqen e rreme, lexuesit përballen me informacion shtesë tronditës. Ky zakonisht përmban emra të rremë ose të vërtetë doktorësh dhe sugjeron blerjen e ilaçeve me emra të çuditshëm.
Viktima e mundshme vihet para presionit përmes kohës që po mbaron për të fituar ofertën e të ngjashme. Produktet zakonisht janë me çmime të përballueshme, mes 3 mijë dhe 4 mijë lekë të reja.
Nëse viktima lë numrin e telefonit, ai kontaktohet për adresën, produkti dorëzohet me postë dhe i mashtruari e mëson të vërtetën vetëm pasi ka paguar. Kjo e mbyll skemën.
Përhapja e skemës në YouTube
BIRN gjeti se faqja në fjalë nuk është e vetme. Përmes postimeve të ngjashme në Facebook, gjenden edhe 3 faqe të tjera që riprodhojnë të njëjtin material, apo materiale të ngjashme dhe që të dërgojnë në faqe reklamash.
Faqet kanĂ« emra qĂ« tingĂ«llojnĂ« seriozĂ«, âGjithçka Shqipâ, âMĂ«rgimi shqiptarâ apo âMedia Shqiptareâ, dhe kanĂ« dhjetĂ«ra mijĂ«ra ndjekĂ«s.
Ky grup faqesh ka disa vite që vepron dhe përbëhet kryesisht nga faqe të menaxhuara në Maqedoninë e Veriut e Shqipëri.
PĂ«r tâi bĂ«rĂ« tĂ« besueshme, apo pĂ«r tâi detyruar ndjekĂ«sit tĂ« klikojnĂ« edhe mĂ« tej, faqet ofrojnĂ« po ashtu linqe nĂ« video tĂ« prodhuara, po me inteligjencĂ« artificiale dhe tĂ« publikuara nĂ« YouTube.
Me një kërkim të thjeshtë, BIRN gjeti 8 profile në YouTube që së bashku kanë rreth 350 mijë ndjekës, ndërsa kanë video që kanë marrë mbi 175 milion shikime. Përmbajtja varion nga informacioni mbi kurat e çajërat, te materiale pornografike audio apo lajme të rreme shokuese.
Video e rreme për Bashën, e publikuar më 2 janar, ka marrë 75 mijë shikime dhe ka 167 komente nga ndjekës të revoltuar.
Ndryshe nga faqet në Facebook, kanalet në YouTube që publikojnë të njëjtat materiale me zëra robotikë dhe foto, janë të vendosura në Britaninë e Madhe ose në SHBA, prej nga shikimet mund të monetizohen.
Faqet duken të lidhura për shkak të ndarjes së përmbajtjes së njëjtë, por nuk është e qartë nëse menaxhohen nga të njëjtët persona.
Ironikisht, shumica e ndjekësve të painformuar besojnë se faqet në fjalë apo kanalet në YouTube janë faqe mediatike.
Por edhe pse bien në kategorinë e lajmeve të rreme, njerëzit pas këtyre skemave nuk janë gazetarë dhe as propagandues.
Arsyeja pas titujve makabër për vdekje apo arrestime VIP-ash nuk është politika apo informimi, por komisioni financiar.
Për çdo produkt që shitet me çmimin standard prej 3900 lekësh, si në rastin në fjalë, shitësi ndan një fitim të majmë me ndërmjetësin.
I gjithĂ« ky proces monitorohet automatikisht pĂ«rmes linqeve gjurmuese dhe âcookiesâ, kode digjitale qĂ« i tregojnĂ« shitĂ«sit se klienti erdhi specifikisht nga kanali i mashtruesit.
PĂ«r ta realizuar kĂ«tĂ«, pĂ«rdoren taktika teknike si maskimi i faqes reale nga robotĂ«t e sigurisĂ« sĂ« Google/Facebook, dĂ«shmi tĂ« rreme nga mjekĂ« fiktivĂ« dhe strategjia âhap dhe digjâ, pra krijimi dhe fshirja nĂ« njĂ« kohĂ« tĂ« shkurtĂ«r e faqeve./BIRN
Â
The post Vdes Lulzim Basha dhe Xhensila Myrtezaj/ BIRN: Faqja online qĂ« po u bĂ«n âfuneralinâ personazheve publike pĂ«r tĂ« shitur⊠appeared first on Albeu.com.
Login
