Luftanijet amerikane po shkojnë drejt Iranit, teksa zyrtarët iranianë po mbrojnë shtypjen brutale të protestave antiqeveritare, shtypje të cilën Kombet e Bashkuara po e cilësojnë si goditjen më vdekjeprurëse të Republikës Islamike ndaj popullit të saj që nga marrja e pushtetit gjatë revolucionit të vitit 1979.
Mes njĂ« bllokade disajavore tĂ« internetit, informacionet pĂ«r pĂ«rmasat e shtypjes sĂ« protestave â tĂ« cilat nisĂ«n me tregtarĂ«t nĂ« Teheran qĂ« protestuan kundĂ«r rritjes sĂ« inflacionit dhe zhvlerĂ«simit tĂ« valutĂ«s kombĂ«tare â vazhdojnĂ« tĂ« zbulohen ngadalĂ«, teksa grupet pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut po mbledhin tĂ« dhĂ«na nga spitalet dhe dĂ«shmitarĂ«t okularĂ«.
Agjencia e lajmeve e aktivistëve për të drejtat e njeriut (HRANA), me seli në SHBA, thotë se deri më 22 janar, pas 26 ditësh protesta, ka verifikuar 5.002 vdekje, përfshirë 201 pjesëtarë të forcave të sigurisë, ndërsa mbi 9.787 vdekje të tjera janë ende duke u hetuar.
Mai Sato, raportuesja e posaçme e OKB-së për të drejtat e njeriut në Iran, tha më 22 janar se numri i civilëve të vrarë gjatë shtypjes së protestave mund të tejkalojë edhe shifrën 20.000, ndërsa po dalin në dritë raporte nga mjekët.
GjatĂ« njĂ« mbledhjeje mĂ« 23 janar mbi ngjarjet nĂ« Iran, KĂ«shilli i OKB-sĂ« pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut shprehu shqetĂ«sim tĂ« thellĂ« pĂ«r âpĂ«rmasĂ«n e paprecedent tĂ« shtypjes sĂ« dhunshme tĂ« protestave paqĂ«sore nga forcat e sigurisĂ« nĂ« Iran, raportet pĂ«r vrasje pa gjyq tĂ« protestuesve, pĂ«rfshirĂ« gra dhe fĂ«mijĂ«, si dhe pĂ«rdorimin e tepruar dhe vdekjeprurĂ«s tĂ« forcĂ«s, qĂ« ka rezultuar me vdekjen e mijĂ«ra protestuesve paqĂ«sorĂ« dhe plagosjen e shumĂ« tĂ« tjerĂ«veâ.
Presidenti amerikan, Donald Trump, tha mĂ« 22 janar se Shtetet e Bashkuara kishin njĂ« âflotĂ«â qĂ« po nisej drejt Iranit, por shpresonte tĂ« mos i duhej ta pĂ«rdorte atĂ«, teksa pĂ«rsĂ«riti paralajmĂ«rimet ndaj Teheranit qĂ« tĂ« mos vriste protestues dhe tĂ« mos rifillonte programin e tij bĂ«rthamor.
âKemi shumĂ« anije qĂ« po shkojnĂ« nĂ« atĂ« drejtim, pĂ«r çdo rast. Do tĂ« preferoja tĂ« mos ndodhte asgjĂ«, por po i vĂ«zhgojmĂ« shumĂ« nga afĂ«r⊠kemi njĂ« flotë⊠qĂ« po shkon nĂ« atĂ« drejtim dhe ndoshta nuk do tĂ« na duhet ta pĂ«rdorimâ, u tha Trump gazetarĂ«ve nĂ« bordin e avionit presidencial teksa po kthehej nĂ« Uashington nga Forumi Ekonomik BotĂ«ror nĂ« Davos tĂ« ZvicrĂ«s.
Aeroplanmbajtësja USS Abraham Lincoln dhe disa luftanije të tjera të pajisura me raketa pritet të mbërrijnë në Lindjen e Mesme në ditët në vijim.
Departamenti amerikan i Thesarit mĂ« 23 janar njoftoi pĂ«r sanksione ndaj nĂ«ntĂ« anijeve qĂ« janĂ« pjesĂ« e asaj qĂ« e quajti âflotĂ« nĂ« hijeâ e Iranit, e cila transporton naftĂ« dhe produkte nafte iraniane tĂ« sanksionuar nĂ«pĂ«r botĂ«.
âSanksionet e sotme synojnĂ« njĂ« komponent kritik tĂ« mĂ«nyrĂ«s se si Irani gjeneron fondet qĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« shtypur popullin e vet. Siç Ă«shtĂ« theksuar mĂ« parĂ«, Thesari do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« gjurmojĂ« dhjetĂ«ra milionĂ« dollarĂ«t qĂ« regjimi ka vjedhur dhe po pĂ«rpiqet tâi transferojĂ« nĂ« banka jashtĂ« Iranitâ, tha sekretari i Thesarit, Scott Bessent.
Mohammad Javad Haj Ali Akbari, një klerik me ndikim që udhëheq lutjes e së premtes në Teheran, tha më 23 janar se Irani do të hakmerrej për çdo sulm amerikan ndaj shtetit, përfshirë edhe duke shënjestruar investimet amerikane në rajon.
Kjo deklaratĂ« erdhi pasi Ali Abdollahi Aliabadi, kreu i Shtabit Qendror Khatam-al Anbiya tĂ« Iranit, i cili koordinon ushtrinĂ« dhe Trupat e GardĂ«s Revolucionare Islamike, tha se çdo goditje ushtarake do tâi bĂ«nte tĂ« gjitha bazat amerikane nĂ« rajon âobjektiva legjitimeâ.
Iranianët janë shkëputur nga bota e jashtme që nga 8 janari, kur autoritetet vendosën një bllokadë pothuajse të plotë të internetit në nivel kombëtar, teksa shtypja e protestave u ashpërsua.
ĂshtĂ« e paqartĂ« se kur do tĂ« rikthehen shĂ«rbimet, por edhe kur kjo tĂ« ndodhĂ«, ekspertĂ«t druajnĂ« se autoritetet do tâi detyrojnĂ« iranianĂ«t tĂ« pĂ«rdorin njĂ« âintarnetâ tĂ« dizajnuar brenda vendit, qĂ« funksionon i pavarur nga interneti global.