Përvetësimi i inteligjencës artificiale ka qenë në rritje në nivel global, por të dhënat e reja tregojnë se disa vende e tejkalojnë ndjeshëm të tjerat, ndërsa hendeku midis vendeve të përparuara dhe atyre në zhvillim po zgjerohet.
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Singapori dallohen dukshëm, me mbi 60 për qind të popullsisë që përdor ndonjë mjet të inteligjencës artificiale gjeneruese gjatë vitit të kaluar, sipas një raporti të kohëve të fundit nga Microsoft, i cili vlerëson përhapjen e inteligjencës artificiale në të gjithë botën.
Të dy vendet po ashtu po rrisin numrin e qendrave të të dhënave, pavarësisht temperaturave të larta që e bëjnë funksionimin e tyre më sfidues, raporton theeconomist.
Në kontrast, në Amerikën Jugore dhe Qendrore, 14 nga 24 vendet kanë norma adoptimi nën 20 për qind, përfshirë Meksikën, Venezuelën dhe Brazilin.
Sipas raportit, pjesa më e madhe e përdorimit të inteligjencës artificiale në rajon vjen nga agjencitë qeveritare, ndërsa kompanitë private mbeten pas për shkak të kostove të larta dhe mungesës së aftësive teknike.
Ndërsa Koreja e Jugut renditet e 18-ta për përdorimin e inteligjencës artificiale, ajo regjistroi rritjen më të madhe vitin e kaluar, kryesisht falë përdorimit në rritje në vendin e punës.
Shkalla e përhapjes në vend u rrit nga gati 26 për qind në gjysmën e parë të vitit 2025 në 30 për qind deri në fund të vitit. I inkurajuar nga ky ritëm i shpejtë, OpenAI hapi një zyrë në Seul në shtator.
Deri në fund të vitit 2025, ChatGPT u bë aplikacioni më i popullarizuar për telefonat inteligjentë në vend.
Vende të tjera në rajon, si India, Filipinet dhe Malajzia, panë rritje të lehta në përdorimin e inteligjencës artificiale, me mjete si ChatGPT dhe Gemini ndër më të përdorurat.
Megjithatë, përvetësimi i përgjithshëm i inteligjencës artificiale në vendet aziatike dhe afrikane mbetet ende pas homologëve të tyre në Perëndim.
Pavarësisht dominimit të ChatGPT, DeepSeek ka arritur të përfitojë nga tregjet ku mjetet e bazuara në SHBA mund të jenë të kufizuara.
Ai ka siguruar një pjesë të konsiderueshme të tregut në vende të ndryshme, përfshirë tregun e saj vendas në Kinë (89 për qind), si dhe Bjellorusinë (56 për qind), Rusinë (43 për qind), Kubën (49 për qind) dhe disa vende afrikane, ku përvetësimi i përgjithshëm i inteligjencës artificiale mbetet ende i ulët. /Telegrafi/
TIRANĂ, 15 janar/ATSH/- Kryeministri Edi Rama zhvilloi njĂ« vizitĂ« nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe me ftesĂ« tĂ« Presidenti Sheikh Mohammed Bin Zayed Al Nahyan, nĂ« kuadĂ«r tĂ« âJavĂ«s sĂ« QĂ«ndrueshmĂ«risĂ« 2026â.
NĂ« rrjetet sociale, Rama publikoi foto nga kjo vizitĂ« e cila nisi me pritjen nĂ« Pallatin Presidencial tĂ« Abu Dhabit ku u nderua me medaljen âZayedâ nga presidenti i Emirateve tĂ« Bashkuara.
Ky nderim i jashtëzakonshëm vjen si shprehje e marrëdhënieve të shkëlqyera mes Shqipërisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, si dhe e vlerësimit për rolin dhe angazhimin e Kryeministrit Rama në promovimin e bashkëpunimit dypalësh dhe vizionit të përbashkët për zhvillim të qëndrueshëm.
Rama e cilĂ«soi kĂ«tĂ« vizitĂ« si ânjĂ« mikpritje e paharrueshme nĂ« Emiratet e Bashkuaraâ duke theksuar se vendosĂ«n piketa tĂ« reja tĂ« bashkĂ«punimit kuptimplotĂ« qĂ« po forcohet dita-ditĂ«s.
NĂ« kuadĂ«r tĂ« pjesĂ«marrjes nĂ« JavĂ«n e QĂ«ndrueshmĂ«risĂ« 2026, Kreu i Ekzekutivit ishte pjesĂ« e panelit âKorridoret e EnergjisĂ« pĂ«r njĂ« tĂ« Ardhme tĂ« QĂ«ndrueshmeâ.
Gjatë diskutimit, Rama vuri theksin tek investimet e mëdha të dekadës së fundit në energjinë diellore dhe të erës, me synimin që deri në fund të vitit 2028 Shqipëria të arrijë sovranitet të plotë energjetik dhe të mos ketë më nevojë për importe.
Kryeministri nënvizoi gjithashtu rëndësinë e bashkëpunimit strategjik me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Italinë, duke e cilësuar këtë partneritet si një model vizionar që synon, jo vetëm sigurinë energjetike të rajonit, por edhe eksportin e energjisë së gjelbër drejt Bashkimit Europian përmes projekteve të mëdha ndërlidhëse. A
i vlerĂ«soi rolin dhe vizionin e lidershipit tĂ« Emirateve, si dhe kontributin e Dr. Sultan Al Jaber nĂ« nxitjen e projekteve ambicioze tĂ« tranzicionit energjetik. âAmbicia jonĂ« Ă«shtĂ« qĂ« sĂ« bashku me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe ItalinĂ« tĂ« kemi njĂ« bashkĂ«punim trepalĂ«sh, tĂ« krijojmĂ« njĂ« bazĂ« tĂ« ngarkesĂ«s nĂ« ShqipĂ«ri. Doktor Sulltani, Zoti e bekoftĂ«, po synon qĂ« tĂ« mbĂ«rrijmĂ« nĂ« tre giga dhe pĂ«rmes kabullit ndĂ«rlidhĂ«s me ItalinĂ«, tâi shĂ«rbejmĂ« EvropĂ«s me energji tĂ« gjelbĂ«râ  u shpreh Kryeministri Rama.
Ndër të tjera, kreu i qeverisë foli edhe për përdorimin e teknologjisë digjitale dhe inteligjencës artificiale në Shqipëri, duke theksuar se 95% e shërbimeve publike ofrohen tashmë online.
Kryeministri konfirmoi angazhimin e Shqipërisë për tranzicionin e gjelbër, inovacionin teknologjik dhe forcimin e partneriteteve strategjike ndërkombëtare, në funksion të zhvillimit të qëndrueshëm dhe integrimit europian. /a.g/
Irani ka paralajmëruar vendet fqinje se do të synojë bazat amerikane në shenjë hakmarrjeje për çdo sulm nga Uashingtoni.
Agjencia e lajmeve Reuters citon njĂ« zyrtar tĂ« lartĂ« qĂ« ka thĂ«nĂ« se âTeherani u ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur vendeve tĂ« rajonit, nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe deri te Turqia, se bazat amerikane nĂ« kĂ«to vende do tĂ« sulmohen nĂ«se SHBA sulmon Iranin⊠duke u kĂ«rkuar kĂ«tyre vendeve tĂ« parandalojnĂ« Uashingtonin qĂ« tĂ« sulmojĂ« Iraninâ.
NdĂ«rkohĂ«, presidenti amerikan, Donald Trump ka inkurajuar protestuesit iranian qĂ« tĂ« vazhdojnĂ« protestat dhe tĂ« marrin nĂ«n kontroll institucionet e vendit, duke thĂ«nĂ« se ândihma Ă«shtĂ« nĂ« rrugĂ«â dhe se ata duhet tĂ« âruajnĂ« emrat e vrasĂ«sve dhe abuzuesve, sepse do tĂ« paguajnĂ« njĂ« çmim tĂ« madhâ.
Ai ka paralajmĂ«ruar se SHBA-ja do tĂ« merrte âveprime shumĂ« tĂ« fortaâ nĂ«se autoritetet iraniane vendosin tĂ« ekzekutojnĂ« protestues, pĂ«rfshirĂ« kĂ«rcĂ«nimin me masa tĂ« paparashikuara nĂ«se varja e tyre realizohet, raporton skynews.
Gjithashtu lideri amerikan ka anuluar të gjitha takimet me zyrtarë iranianë deri sa të ndalet vrasja e protestuesve, duke nënkuptuar ndëshkim për Teheranin nëse dhuna ndaj civilëve vazhdon.
Ndryshe, iranianët po protestojnë tash e disa javë shkaku i problemeve ekonomike dhe sociale. /Telegrafi/
TIRANĂ, 13 janar /ATSh/ Kryeministri Edi Rama mori pjesĂ« nĂ« samitin e JavĂ«s sĂ« Zhvillimit tĂ« QĂ«ndrueshĂ«m nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili organizohet nĂ«n kujdesin e veçantĂ« tĂ« presidentit Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan.
Kreu i qeverisĂ« ndau pamjet nĂ« rrjetet sociale nga pjesĂ«marrja nĂ« ceremoninĂ« e ndarjes sĂ« çmimeve âZayedâ, tĂ« cilat nderojnĂ« iniciativat humanitare tĂ« atyre qĂ« kontribuojnĂ« nĂ« vendet nĂ« zhvillim.
Ămimet u akorduan pĂ«r projekte dhe organizata qĂ« kanĂ« punuar lidhur me pĂ«rmirĂ«simin e arsimit dhe shkollimit, sigurimin e ujit tĂ« pijshĂ«m, mbĂ«shtetjen e ushqimit pĂ«r komunitetet nĂ« nevojĂ« si dhe pĂ«r nisma qĂ« adresojnĂ« ndryshimet klimatike dhe mbrojtjen e mjedisit.
NdĂ«rkaq, kryeministrit Edi Rama iu akordua medalja âZayedâ nga presidenti i Emirateve tĂ« Bashkuara, Sheikh Mohammed bin Zayed al Nayan. Rama theksoi se ky Ă«shtĂ« respekti dhe vlerĂ«simi mĂ« i madh pĂ«r njĂ« kryeministĂ«r shqiptar.
Kreu i Ekzekutivit ishte i pranishëm në këtë event me ftesë të presidentit të Emirateve të Bashkuara Arabe.
Ky forum ndërkombëtar bën bashkë kryetarë shtetesh dhe qeverish, liderë të biznesit dhe shoqërisë civile, për të diskutuar sfidat dhe perspektivat e zhvillimit të qëndrueshëm në nivel global.
TIRANĂ, 12 janar /ATSH/ Kryeministri Edi Rama ndodhet nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« JavĂ«n e QĂ«ndrueshmĂ«risĂ« âAbu Dhabi Sustainability Week 2026â (ADSW).
âSi gjithnjĂ« tĂ« mikpritur vĂ«llazĂ«risht nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe, kĂ«tĂ« herĂ« me ftesĂ« tĂ« Presidentit Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan, pĂ«r tĂ« diskutuar projektet e pĂ«rbashkĂ«ta nĂ« JavĂ«n e Zhvillimit tĂ« QĂ«ndrueshĂ«mâ, shkruan Rama.
Kreu i qeverisë është shoqëruar edhe nga disa ministra e kryetarë bashkish.
Ky forum ndërkombëtar sjell së bashku kryetarë shtetesh dhe qeverish, liderë të biznesit dhe shoqërisë civile, për të diskutuar sfidat dhe perspektivat e zhvillimit të qëndrueshëm në nivel global.
Nga: Daniel R. DePetris / Newsweek PĂ«rkthimi: Telegrafi.com
Lindja e Mesme ka mjaft probleme edhe ashtu siç është.
Lufta në Gazë mund të jetë pezulluar përkohësisht, por përpjekja e administratës Trump për të ndërtuar një koalicion ndërkombëtar për çarmatosjen e Hamasit, do të thotë se plani i paqes me 20 pika i presidentit Trump është, në rastin më të mirë, i brishtë. Programet bërthamore dhe të raketave të Iranit pësuan goditje pas luftës 12-ditore në qershor, megjithatë, përpjekjet e Teheranit për të rindërtuar kapacitetin e tij ushtarak kanë shtyrë Trumpin të kërcënojë me një tjetër sulm. Ndërkohë, Siria mbetet në një periudhë të vështirë tranzicioni, në të cilën qeveria e re e udhëhequr nga ish-komandanti i Al-Kaedës, Ahmed al-Sharaa, po përpiqet të konsolidojë autoritetin e vet.
TashmĂ« mund tâia shtojmĂ« kĂ«saj pĂ«rzierje edhe njĂ« krizĂ« nĂ« Gjirin Persik, njĂ« krizĂ« qĂ« mund tĂ« komplikojĂ« mĂ« tej agjendĂ«n mĂ« tĂ« gjerĂ« diplomatike tĂ« administratĂ«s Trump nĂ« rajon. Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, dy nga partnerĂ«t mĂ« tĂ« afĂ«rt tĂ« Uashingtonit nĂ« Lindjen e Mesme, janĂ« tashmĂ« nĂ« pĂ«rplasje tĂ« hapur mes tyre nĂ« Jemen, njĂ« vend vazhdimisht i trazuar i cili nĂ« dekadĂ«n e fundit ka qenĂ« nĂ« gjendje tĂ« luftĂ«s civile.
Arabia Saudite dhe Emiratet zakonisht përshkruhen si partnerë strategjikë, në mos aleatë.
Kjo nuk është krejtësisht e pasaktë; dy fuqitë e Gjirit bashkëpunojnë në një sërë çështjesh të sigurisë. Të dyja vendet duan që qeveria e re e Sirisë të ketë sukses dhe ishin të shpejta në ofrimin e mbështetjes politike dhe ekonomike për Sharaan - pasi forcat e tij përmbysën regjimin e Assadit. Të dyja janë historikisht dyshuese ndaj qëllimeve të Iranit. Si sauditët ashtu edhe emiratasit janë të lumtura që trupat amerikane ndodhen në tokat e tyre. Dhe, të dyja do të donin të shihnin shkatërrimin e Hezbollahut në Liban.
Megjithatë, interesat e dy vendeve nuk janë identike. Teksa ekonomitë dhe ndikimi i tyre gjeopolitik janë rritur, princi i kurorës i Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman [MBS], dhe presidenti i Emirateve, Mohammed Bin Zayed [MBZ], janë përpjekur ta shndërrojnë këtë kapital në fuqi. Për MBS-në, kjo lidhet me sigurimin e stabilitetit politik në rajon në mënyrë që mbretëria të ketë kohë të modernizojë ekonominë e saj. MBZ-ja, nga ana tjetër, duket se ka një perceptim tjetër për mënyrën si duhet ushtruar fuqia. Në Sudan, për shembull, Emiratet janë mbështetësi kryesor i huaj i Forcave të Mbështetjes së Shpejtë, një milici që ka ndihmuar në zhytjen e këtij vendi të madh afrikan në një nga luftërat më të këqija civile në botë. Sauditët, për dallim, janë në anën tjetër të këtij konflikti dhe janë përfshirë më shumë në zgjidhje diplomatike.
Megjithatë, Jemeni është vendi ku interesat saudite dhe emiratase përplasen më dhunshëm. Dikur, Riadi dhe Abu Dabi ishin organizatorët kryesorë të një koalicioni ushtarak që kishte për qëllim rrëzimin me forcë të Lëvizjes Huti të mbështetur nga Irani. Por, me kalimin e kohës dhe me ngërçin që u krijua në luftë, Emiratet vendosën të tërhiqeshin, hoqën shumicën e forcave të tyre nga vendi në vitin 2019 dhe që atëherë janë përqendruar në krijimin e përfaqësuesve të besueshëm në pjesën jugore të vendit. Sauditët gjithashtu janë tërhequr ushtarakisht, por ende e shohin stabilitetin e Jemenit si të pandashëm nga interesi i tyre.
Problemi është se qeveria e Jemenit, e njohur ndërkombëtarisht, kalon po aq kohë duke luftuar veten sa edhe hutët. Këshilli Presidencial i Udhëheqjes, që supozohej të bashkonte elementët anti-Huti në një administratë të unifikuar, në realitet është një përzierje interesash konkurruese; sauditët kanë të preferuarit e tyre dhe emiratasit të vetët. Rastësisht, i preferuari i Emirateve, Këshilli Tranzitor Jugor (STC), është forca më e fuqishme në terren dhe ka humbur durimin me procesin normal. STC-ja, që ka për synim afatgjatë krijimin e një shteti të pavarur në Jugun e Jemenit, ka kaluar javën e fundit duke marrë territore, përfshirë zona pranë kufirit jugor të Arabisë Saudite.
SauditĂ«t reaguan me shpejtĂ«si. TĂ« martĂ«n, mĂ« 30 dhjetor, Riadi ndĂ«rmori sulme ajrore kundĂ«r njĂ« autokolone qĂ« sipas tyre po furnizonte STC-nĂ« me armĂ« nga Emiratet. Ministria e Jashtme Saudite gjithashtu publikoi njĂ« deklaratĂ« ku praktikisht fajĂ«sonte Emiratet pĂ«r destabilizimin e Jemenit. MĂ« 2 janar, sulme tĂ« tjera ajrore saudite goditĂ«n pozicionet e STC-sĂ« dhe forcat jemenase, tĂ« mbĂ«shtetura nga sauditĂ«t, nisĂ«n njĂ« operacion pĂ«r rimarrjen e territorit. Emiratet janĂ« pĂ«rpjekur tĂ« ruajnĂ« ekuilibrin mes shprehjes sĂ« kundĂ«rshtimeve, mbrojtjes sĂ« interesave tĂ« tyre dhe shpalljes sĂ« tĂ«rheqjes sĂ« tĂ« gjitha forcave tĂ« tyre. NĂ«se MBS-ja do tâi shohĂ« kĂ«to shpallje si njĂ« mundĂ«si pĂ«r shpĂ«rshkallĂ«zim, kjo mbetet pĂ«r tâu parĂ«.
Si do të ndikojë kjo përçarje në Gjirin Persik, në iniciativat e Trumpit në rajon? Në planin afatshkurtër, ndoshta nuk do të ketë ndonjë ndikim. Përplasja Saudite-Emiratase është e kufizuar kryesisht në Jemen, një vend të cilin administrata Trump e sheh me interes vetëm për aq kohë sa Lëvizja Huti vazhdojnë të sulmojnë cisternat civile në Detin e Kuq. Sulmet e hutëve janë zbehur kohët e fundit. Shtëpia e Bardhë ka gjasa të mos shpenzojë shumë kapital politik për Jemenin, pavarësisht luftimeve të fundit.
Megjithatë, nëse Riadi dhe Abu Dabi nuk arrijnë një kompromis për mënyrën se si duhet qeverisur Jemeni, si duhet strukturuar milicitë anti-Huti dhe çfarë marrëveshjesh sigurie duhet të zbatohen përgjatë kufirit të përshkueshëm të Jemenit, rivaliteti mund të përhapet edhe në fusha të tjera të politikës. Rindërtimi i Gazës mund të bëhet edhe më i ndërlikuar nëse sauditët dhe emiratasit fillojnë të punojnë në kahe të kundërta. E njëjta vlen për Sirinë, ku forcimi i shtetit të ri mund të bëhet i pamundur nëse MBS-ja dhe MBZ-ja fillojnë ta shohin Levantin si një arenë rivaliteti dhe jo bashkëpunimi.
Për Trumpin, asnjë nga këto nuk do të ishte në veçanti e dobishme. /Telegrafi/
Lëvizja separatiste e jugut të Jemenit ka njoftuar një kushtetutë dhe synon të mbajë një referendum për pavarësi nga veriu.
Nuk është menjëherë e qartë nëse masa e Këshillit Kalimtar Jugor (STC), e mbështetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), mund të zbatohet apo ishte kryesisht simbolike.
Por ky është një përshkallëzim i një konfrontimi që i ka vënë përballë njëra-tjetrës Arabinë Saudite , e cila mbështet qeverinë e njohur ndërkombëtarisht të Jemenit , dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Emiratet e Bashkuara Arabe njoftuan se po tërhiqnin trupat e tyre nga Jemeni menjëherë pas deklaratës së separatistëve.
Muajin e kaluar, luftëtarë të lidhur me STC-në morën kontrollin e dy provincave jugore nga forcat e mbështetura nga Arabia Saudite dhe morën pallatin presidencial në qytetin kryesor të jugut, Aden, duke e detyruar qeverinë atje të ikte në kryeqytetin saudit, Riad.
Të premten, aeroplanët luftarakë sauditë bombarduan kampet dhe pozicionet ushtarake të mbajtura nga STC në provincën Hadramout, ndërsa luftëtarët e mbështetur nga Arabia Saudite u përpoqën të pushtonin objektet.
Ishte ndërhyrja e fundit nga Arabia Saudite, e cila në javët e fundit ka bombarduar forcat e STC-së dhe ka goditur atë që e quajti një dërgesë me armë emirate të destinuara për separatistët.
Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe aleatët e tyre në Jemen kanë qenë të gjithë pjesë e një koalicioni të udhëhequr nga Arabia Saudite që lufton kundër rebelëve Houthi të mbështetur nga Irani që kontrollojnë veriun.
Lufta civile dhjetëvjeçare ka shkatërruar vendin më të varfër të botës arabe.
Qëllimi i koalicionit është të rivendosë qeverinë e njohur ndërkombëtarisht, e cila u dëbua nga veriu nga rebelët Houthi.
Por tensionet midis fraksioneve dhe dy vendeve të Gjirit duket se po e shpërbëjnë koalicionin.
Kreu i STC-së, Aidarous al Zoubeidi, lëshoi një deklaratë video duke thënë se kushtetuta do të jetë në fuqi për dy vjet, pas së cilës do të mbahet një referendum mbi "ushtrimin e të drejtës së vetëvendosjes për popullin e Jugut".
Gjatë këtyre dy viteve, tha ai, "palët përkatëse" në Jemenin verior dhe jugor duhet të zhvillojnë një dialog mbi "një rrugë dhe mekanizma që garantojnë të drejtën e popullit të Jugut".
Kushtetuta me 30 nene përshkruan krijimin e "Shtetit të Arabisë Jugore", që mbulon të njëjtin territor si ish-Republika Demokratike Popullore e Jemenit, shteti i pavarur jugor që ekzistonte nga viti 1967 deri në vitin 1990.
Nuk ishte e qartë se çfarë ndikimi praktik do të kishte.
Por deklarata mund të pengojë përpjekjet për të shmangur një konflikt të hapur midis separatistëve dhe pjesës tjetër të koalicionit të udhëhequr nga Arabia Saudite.
Ministria e Jashtme e Emirateve të Bashkuara Arabe tha në një deklaratë se vendi po e trajtonte situatën "me përmbajtje, koordinim dhe një angazhim të qëllimshëm për uljen e tensioneve, të udhëhequr nga një politikë e jashtme që vazhdimisht i jep përparësi stabilitetit rajonal mbi veprimin impulsiv". /Telegrafi/
Arabia Saudite ka kërkuar që Emiratet të tërheqin trupat e tyre nga Jemeni dhe të ndalojnë mbështetjen ndaj separatistëve jugorë.
Forcat separatiste të lidhura me EBA morën shpejt nën kontroll zona të mëdha në jug të Jemenit në muajin dhjetor, përfshirë rajonin e pasur me naftë Hadhramaut.
Hadhramaut është jashtëzakonisht i ndjeshëm për Arabinë Saudite: kufizohet me mbretërinë dhe humbja e ndikimit aty dobëson kontrollin saudit.
Rijadi i sheh veprimet e EBA-së si kërcënim për sigurinë e saj dhe tashmë ka bombarduar pajisje ushtarake që raportohet se Abu Dabi i ka furnizuar separatistëve.
Emiratet duan të rivendosin një shtet të pavarur në jug - Jemeni Jugor - gjë që kërkon kontroll mbi naftën dhe portet kyçe tregtare.
Arabia Saudite, nga ana tjetër, synon të mbajë Jemenin të bashkuar.
Nëse tensionet nuk ulen, luftimet mund të shpërthejnë së shpejti jo vetëm midis fraksioneve lokale, por edhe midis fuqive rajonale që i mbështesin ato - Arabia Saudite dhe EBA.
Kjo do të ringjallë luftën në Lindjen e Mesme me forcë të re. /Telegrafi/
Kryeministria britanike [Downing Street] është tërësisht e preokupuar me stuhinë e brendshme të krijuar nga mikpritja e një nxitësi trazirash nga Lindja e Mesme [Alaa Abd el-Fattah], prandaj nuk ka asgjë për të thënë - e aq më pak për të kontribuar në qetësimin e krizës - teksa dy partnerët kryesorë të Britanisë në Gjirin Persik janë papritur në përplasje të hapur mes vete.
Vendimi i Arabisë Saudite për të bombarduar atë që ajo pretendoi se ishte një ngarkesë armësh për kryengritësit jemenas, dërguar nga Emiratet e Bashkuara Arabe, nxori në pah tensionin e rrezikshëm mes shteteve kryesore sunite të pasura me naftë në Lindjen e Mesme.
Vetëm kohët e fundit, princat e kurorës që qeverisin Arabinë Saudite dhe Emiratet - Mohammed bin Salman [MBS] në Riad dhe Mohammed bin Zayed [MBZ] në Abu Dabi - dukeshin si vëllezër gjaku në aleancën kundër Lëvizjes Huti të mbështetur nga Irani në Jemen. Por, në fakt, ndërhyrja e tyre e përbashkët dhe e dështuar kundër hutëve në Jemen - e braktisur nga Emiratet në vitin 2019 - helmoj marrëdhëniet e tyre.
Emiratet nuk u tërhoqën plotësisht nga Jemeni, por konsoliduan praninë e tyre në jugun e vendit të përçarë nga fraksionet - aty ku ndodhet nafta. Dominimi i Jugut të pasur me energji dhe vijës bregdetare që ndjek rrugën drejt Kanalit të Suezit dhe një kufi të gjatë me Arabinë Saudite, ia japin Emirateve mundësinë për kërcënim të mundshëm të drejtpërdrejtë të territorit saudit nga Jugu.
Dikur gjithçka ishte ndryshe, kur MBS-ja dukej sikur donte ta kthente Arabinë Saudite në një version gjigant të Emirateve. Sauditët ishin gati të ndiqnin modelin e tyre për të inkurajuar të huajt nga vendet jomyslimane, si Britania, që të sillnin aftësitë e tyre të biznesit dhe paratë për të investuar në Dubai, ndërkohë që linin pas politikën e tyre demokratike perëndimore. Tani, qendra multi-miliardë dollarëshe turistike e planifikuar nga MBS-ja në Neom, në Detin e Kuq, mund të jetë objektiv në një luftë të armatosur. Hutët ngacmues kanë pretenduar se Emiratet u ofruan atyre miliona dollarë që të ndalnin sulmet e tyre me dronë mbi anijet në Detin e Kuq, që shkojnë drejt Kanalit të Suezit dhe portit izraelit në Eilat, dhe në vend të tyre të godisnin punimet ndërtimore në Neom!
Emiratet janë të vogla krahasuar me Arabinë Saudite, por pasuria e tyre për frymë është shumë më e madhe. Emiratet kanë një popullsi të bindur, të mbajtur nën kontroll nga suksesi ekonomik dhe nga një polici vigjilente. Ushtria e tyre, e përbërë nga shumë mercenarë, ka performuar më mirë në ndërhyrjet rajonale sesa forcat e Mbretërisë.
Popullsia shumë më e madhe e Arabisë Saudite ka përjetuar rënie të standardeve të jetesës, pasi çmimet e energjisë nuk kanë ndjekur ritmin e rritjes demografike. Ndërsa MBZ-ja ka para për të financuar aventurat e tij gjeopolitike në një brez territori që shkon nga Jugu i Jemenit përtej Detit të Kuq e thellë në shtete të shkatërruara nga lufta, si Sudani dhe Libia, Arabia Saudite e MBS-së ka deficit buxhetor dhe po përpiqet të tërheqë investime në bregdetin e saj të Detit të Kuq. Sauditët kanë nevojë për qetësi te fqinjët si Sudani, që të mos trembin turistët dhe investitorët e mundshëm.
Kaosi nga Sudani në Libi dhe Mali ka lënë vakume të mbushura me ar dhe gurë të çmuar të eksportuar nën sytë vigjilentë të mercenarëve emiratas për të furnizuar bursat e Dubait. E njëjta rrëmujë e ndjek MBS-në dhe planet e tij për një Arabi të re Saudite.
Shkaqet klasike të konflikteve në Lindjen e Mesme, si qëndrimet ndaj Izraelit, janë aspekt i vogël i kësaj krize të re. Po, Emiratet kanë marrëdhënie diplomatike me Izraelin dhe sauditët kanë marrë nën mbrojtje çështjen e shtetësisë palestineze, por antagonizmi mes princave të kurorës bazohet në pretendimet e klaneve rivale për epërsi në Arabinë.
Por, një konflikt lokal midis dy shteteve që qëndrojnë në zemër të furnizimit botëror me energji dhe shtrihen mbi rrugë kryesore tregtare, nuk do të mbetet lokal për shumë kohë.
PĂ«r fat tĂ« keq, roli historik i BritanisĂ« nĂ« rajon tani ndodhet nĂ« duart e princit tĂ« kurorĂ«s tĂ« vet LaburistĂ«ve tĂ« Ri - ministrit tĂ« JashtĂ«m pĂ«r Lindjen e Mesme, Hamish Falconer, djali i Charlie Falconerit, kĂ«shilltarit veteran tĂ« Tony Blairit dhe ish-Lord Kancelarit - kĂ«shtu qĂ« kush beson se Sir Keir Starmer do tâi kushtojĂ« kĂ«saj krize vĂ«mendjen qĂ« e shpĂ«rdoroi pĂ«r njĂ« delinkuent egjiptian [Alaa Abd el-Fattah]? TĂ« paktĂ«n brezat e mĂ«parshĂ«m tĂ« arabistĂ«ve tĂ« pĂ«rçmuar tĂ« QeverisĂ« [Whitehall] do tĂ« kishin ditur se ku qĂ«ndronin prioritetet e vĂ«rteta tĂ« BritanisĂ«.
Amerika ka ende rëndësi, por Donald Trumpit është joshur nga të gjithë despotët e Gjirit dhe mund ta ketë të vështirë të ndërmjetësojë pa armiqësuar njërin ose të gjithë.
Irani do të gëzohet duke parë fqinjët e tij sunitë që përplasen mes vete. Nëse ShBA-ja dhe aleatët e saj evropianë marrin anë - duke supozuar se marrin të njëjtën anë (që nuk është e garantuar për Francën e Macronit) - edhe Rusia do të jetë e lumtur të mbështesë cilëndo monarki të Gjirit që përjashtohet nga Uashingtoni dhe të tjerët.
Kina Ă«shtĂ« e shqetĂ«suar pĂ«r paqen nĂ« rajon, ku ka interesa tĂ« mĂ«dha tregtare dhe i nevojitet pĂ«r rrugĂ« tĂ« sigurta tregtare drejt EvropĂ«s pĂ«r eksportet e saj dhe pĂ«r tĂ« kthyer energjinĂ« nĂ« KinĂ«. Pekini ka arsyet e veta pĂ«r tĂ« hedhur âvaj mbi ujĂ«rat e trazuaraâ nĂ« Gjirin Persik. Por, siç paralajmĂ«roi dikur ministri i JashtĂ«m veteran i Mao Zedongut, Zhou Enlai, âUjĂ«rat e largĂ«ta nuk shuajnĂ« zjarret lokaleâ.
Viti 2025 ka qenë një vit krizash dramatike të politikës së jashtme, veçanërisht në Lindjen e Mesme. Fatkeqësisht, viti 2026 duket se do të nisë me ngatërrimin më të keq deri tani. Një konflikt saudo-emirat që përhapet në rajon dhe thellohet në Afrikë do të godasë rëndë ekonominë botërore - pa marrë parasysh se kush do të triumfojë. /Telegrafi/
Emiratet e Bashkuara Arabe kanë thënë se do të tërheqin forcat e tyre të mbetura nga Jemeni, pasi Arabia Saudite mbështeti një kërkesë nga këshilli presidencial i Jemenit që ata të largoheshin brenda 24 orëve.
Njoftimi i Emirateve pasoi një sulm ajror nga një koalicion ushtarak i udhëhequr nga Arabia Saudite, ndaj asaj që u quajt një dërgesë armësh për forcat separatiste të mbështetura nga Emiratet e Bashkuara Arabe në portin jugor të Mukallës.
Emiratet e Bashkuara Arabe mohuan se dërgesa përmbante armë dhe shprehën "keqardhje të thellë" për akuzat saudite, transmeton Telegrafi.
Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë qenë aleatë në luftën kundër lëvizjes Huthi të mbështetur nga Irani në Jemen gjatë dekadës së fundit, por lufta e brendshme midis fraksioneve rivale që ata mbështesin ka thelluar një përçarje midis tyre.
Arabia Saudite gjithashtu akuzoi Emiratet e Bashkuara Arabe për "shtypje" ndaj separatistëve për të sulmuar forcat qeveritare të mbështetura nga Arabia Saudite në dy provinca lindore dhe paralajmëroi se do të merrte masa për t'u përballur me veprime të tilla "shumë të rrezikshme".
Të martën pasdite, ministria e Mbrojtjes e Emirateve të Bashkuara Arabe publikoi një deklaratë duke njoftuar "përfundimin e personelit të mbetur kundër terrorizmit në Jemen me vullnetin e saj", gjashtë vjet pasi forcat e armatosura të Emirateve të Bashkuara Arabe kishin "përfunduar" praninë e tyre.
Ministria shpjegoi se vendimi për tërheqjen e tyre u mor "në dritën e zhvillimeve të fundit dhe implikimeve të tyre të mundshme për sigurinë dhe efektivitetin e misioneve kundër terrorizmit", pa përmendur sulmin e koalicionit apo paralajmërimin saudit.
Deklarata me fjalë të forta e lëshuar nga ministria e jashtme e Arabisë Saudite të martën në mëngjes tha se po punonte për të "përmbajtur hapat përshkallëzues" të ndërmarrë së fundmi nga Këshilli Kalimtar Jugor (STC), i cili kërkon pavarësi për Jemenin jugor.
Ajo akuzoi Emiratet e Bashkuara Arabe për "shtypje" ndaj STC-së për të kryer ofensiva në provincat lindore të Hadramawt dhe al-Mahra, të cilat, sipas saj, përbënin "një kërcënim për sigurinë kombëtare të mbretërisë dhe sigurinë dhe stabilitetin e Republikës së Jemenit dhe rajonit".
Gjithashtu paralajmëroi se Arabia Saudite do të merrte masa për t'u përballur me veprime të tilla "shumë të rrezikshme".
Ministria e Jashtme e Emirateve të Bashkuara Arabe denoncoi akuzat se "ka ushtruar presion mbi, ose ka lëshuar direktiva ndaj, çdo pale jemenase për të ndërmarrë operacione ushtarake që do të minonin sigurinë e Mbretërisë së Arabisë Saudite ose do të synonin kufijtë e saj".
Ajo gjithashtu këmbënguli se Emiratet e Bashkuara Arabe ishin "përqendruar në përmbajtjen e situatës, mbështetjen e përpjekjeve për çtensionim dhe promovimin e mirëkuptimeve për të kontribuar në ruajtjen e sigurisë dhe stabilitetit" që nga fillimi i ofensivave të STC-së.
Kreu i këshillit presidencial prej tetë anëtarësh të Jemenit - që përfshin përfaqësues të STC-së - njoftoi më parë se po anulonte një pakt të përbashkët mbrojtjeje me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe po urdhëronte forcat e saj të largoheshin brenda 24 orëve "në interes të ruajtjes së sigurisë së të gjithë qytetarëve, duke pohuar angazhimin ndaj unitetit, sovranitetit, stabilitetit dhe integritetit territorial të Jemenit".
Rashad al-Alimi gjithashtu shpalli një gjendje të jashtëzakonshme për një periudhë prej 90 ditësh, të cilën ai e tha se ishte e nevojshme për t'u përballur me Huthit dhe atë që ai e përshkroi si "konflikti i brendshëm i udhëhequr nga elementë ushtarakë rebelë që morën urdhra nga Emiratet e Bashkuara Arabe".
Udhëheqësit e STC-së thanë se ultimatumi për tërheqjen e Emirateve të Bashkuara Arabe ishte i njëanshëm dhe nuk kishte bazë ligjore, dhe këmbëngulën se Emiratet e Bashkuara Arabe do të mbeten një "partner kryesor" në betejën kundër Huthëve. /Telegrafi/
Ndërsa viti 2025 po mbaron, sezoni i dhënies së dhuratave duket se është zgjeruar në skenën botërore, me presidentin amerikan Donald Trump që mori një shumëllojshmëri të jashtëzakonshme dhuratash këtë vit - disa simbolike, të tjera me vlerë miliona apo edhe miliarda dollarë.
Nga një aeroplan luksoz Boeing te shufrat e arit dhe madje edhe një kurorë e lashtë mbretërore, disa vende të huaja dukeshin të etura për të vendosur diçka nën pemën e Krishtlindjeve të presidentit .
Ădo dhuratĂ«, e paraqitur nĂ« mes tĂ« diplomacisĂ« formale, pasohej nga vendime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tregtare, mbrojtĂ«se ose teknologjike qĂ« u sillnin dobi vendeve donatore.
Presidentët amerikanë lejohen të marrin dhurata të huaja kur ato deklarohen siç duhet dhe transferohen në pronësi të qeverisë sipas rregullave federale të etikës.
Megjithatë, këtë vit, vlera e dhuratave të lidhura me Trumpin i tejkaloi ato të marra nga çdo president amerikan në dekadat e fundit.
Disa nga dhuratat u prezantuan së bashku ose pak para marrëveshjeve zyrtare tregtare, mbrojtëse, investimi ose teknologjike që përfshinin vendet donatore, duke përfshirë ndryshimet tarifore, kontratat e prokurimit dhe bashkëpunimin e zgjeruar të sigurisë.
Shkalla e dhuratave dhe koha e veprimeve pasuese politike kanë rikthyer vëmendjen në mënyrën se si shkëmbimet e dhuratave të huaja mund të ndërthuren me diplomacinë, tregtinë dhe sigurinë kombëtare gjatë mandatit të një presidenti në detyrë.
Dhuratat ishin ndër më të vlefshmet ose domethënëset që iu dhanë Trumpit në vitin 2025 dhe u pasuan nga veprime të SHBA-së në fushën e tregtisë, mbrojtjes, investimeve ose sigurisë me vendet donatore.
Katari: Boeing 747 luksoz dhe marrëveshje për aviacionin
Në vitin 2025, Katari siguroi një avion Boeing 747 me vlerë rreth 400 milionë dollarë për përdorim të mundshëm si Air Force One i ardhshëm.
Pentagoni e pranoi aeroplanin dhe më pas SHBA-ja dhe Katari finalizuan disa marrëveshje për aviacionin dhe mbrojtjen.
Këto përfshinin një marrëveshje historike për aviacionin komercial në të cilën Qatar Airways ra dakord të blinte deri në 210 aeroplanë Boeing me trup të gjerë, me vlerë afërsisht 96 miliardë dollarë, sipas kontratave të njoftuara gjatë vizitës së Trumpit.
Paketa më e gjerë e marrëveshjeve dypalëshe që mbulojnë aviacionin, mbrojtjen, teknologjinë dhe sektorët e lidhur me të, u raportua se tejkalonte 243 miliardë dollarë në vlerë totale.
Emiratet e Bashkuara Arabe: Miratimet e Investimeve dhe Teknologjisë në Kriptovaluta
Një investitor nga Abu Dhabi, i lidhur me shtetin, investoi afërsisht 2 miliardë dollarë në një monedhë të qëndrueshme, një monedhë digjitale të projektuar për të ruajtur një vlerë të qëndrueshme, e lidhur me një sipërmarrje biznesi të lidhur me Trumpin.
Në të njëjtën kohë, administrata Trump miratoi eksportet e çipave të përparuar të Al dhe zgjeroi bashkëpunimin teknologjik me Emiratet e Bashkuara Arabe, duke mbuluar infrastrukturën e Al dhe partneritetet teknologjike përkatëse.
Zvicër: Shufër ari, orë Rolex dhe ulje tarifash
Një delegacion udhëheqësish biznesi zviceranë i dhuroi Trumpit një shufër ari me vlerë afërsisht 130,000 dollarë, dhe një orë Rolex.
Disa ditë më vonë, SHBA-të ulën tarifat për mallrat zvicerane nga 39% në 15% sipas një kuadri të ri tregtar, i cili përfshinte edhe angazhime për investimet e ardhshme zvicerane në SHBA.
Ndërsa vetë shufra e arit ishte modeste në vlerë, ajo përkoi me një rregullim të madh tregtar në dobi të Zvicrës.
Koreja e Jugut: Kurora Ceremoniale dhe Angazhime për Investime
Gjatë një vizite në Korenë e Jugut në fund të tetorit, Trump mori një kopje të kurorës së artë të epokës Silla dhe Urdhrin e Madh të Mugunghwa, nderi më i lartë civil i vendit.
Gjatë së njëjtës vizitë, Koreja e Jugut angazhoi afërsisht 350 miliardë dollarë për investime me bazë në SHBA në sektorët e prodhimit dhe teknologjisë.
Të dy vendet gjithashtu ecën përpara me masat tregtare që prekin mallrat e automobilave dhe industriale.
Pakistani: Mineralet e rralla tĂ« tokĂ«s dhe Ămimi Nobel pĂ«r Paqen
Në shtator, zyrtarët pakistanezë i dërguan Trumpit mostra të mineraleve të rralla të tokës, duke nxjerrë në pah industritë minerare dhe teknologjike të vendit.
Ata gjithashtu e rekomanduan zyrtarisht atĂ« pĂ«r Ămimin Nobel pĂ«r Paqen 2026 pĂ«r ndihmĂ«n nĂ« lehtĂ«simin e tensioneve me IndinĂ«.
Në këmbim, SHBA-të uli tarifat për mallrat pakistaneze në 19% - nën normën prej 25% të Indisë - dhe një firmë amerikane premtoi 500 milionë dollarë për nxjerrjen dhe përpunimin e metaleve të rralla në Pakistan. /Telegrafi/
Separatistët kryesorë jugorë të Jemenit kanë akuzuar Arabinë Saudite për nisjen e sulmeve ajrore kundër pozicioneve të tyre në provincën Hadramout, duke shënuar një përshkallëzim të mprehtë të tensioneve të fundit midis grupit dhe fqinjit të tij verior.
Këshilli Kalimtar Jugor (STC) tha se aeroplanët luftarakë sauditë goditën forcat e Elitës Hadhrami dy herë në zonën Wadi Nahb.
Megjithatë, Arabia Saudite nuk ka konfirmuar kryerjen e ndonjë sulmi, shkruan Al Jazeera.
Nuk pati raportime për viktima, por pamjet e shpërndara në internet treguan re tymi që ngriheshin pranë Wadi Nahb në një zonë shkretëtire, duke konfirmuar se kishin ndodhur shpërthime.
Sulmet vijnë një ditë pasi Riadi i kërkoi STC-së të tërhiqej nga Hadramout dhe al-Mahra, dy provinca lindore që grupi pushtoi më parë këtë muaj.
Të premten, grupi hodhi poshtë thirrjen e Arabisë Saudite, duke thënë se do të vazhdonte të siguronte zonat.
Sulmet pasuan gjithashtu përleshjet e së enjtes midis forcave separatiste dhe një udhëheqësi fisnor pranë Arabisë Saudite që vranë dy luftëtarë të STC-së, sipas grupit.
NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« lĂ«shuar disa orĂ« pas sulmeve ajrore, STC akuzoi ArabinĂ« Saudite pĂ«r kryerjen e âbombardimeve tĂ« papritura ajroreâ, duke mbrojtur lĂ«vizjen e saj nĂ« jug.
âLĂ«vizja e Forcave tĂ« Armatosura tĂ« Jugut erdhi nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« thirrjeve tĂ« popullit tonĂ« jugor pĂ«r t'u pĂ«rballur me kĂ«rcĂ«nimet e sigurisĂ« tĂ« pĂ«rfaqĂ«suara nga grupet terroriste dhe pĂ«r tĂ« ndĂ«rprerĂ« linjat e furnizimit dhe kontrabandĂ«sâ, tha STC, duke shtuar se mbetet e hapur pĂ«r koordinim qĂ« garanton sigurinĂ« dhe unitetin e jugut.
Separatistët e kanë shtyrë qeverinë e mbështetur nga Arabia Saudite dhe të njohur ndërkombëtarisht nga pjesë të mëdha të Jemenit jugor këtë muaj, duke ringjallur flamurin e Jemenit të Jugut, i cili ekzistonte si shtet i pavarur nga viti 1967 deri në vitin 1990.
Përparimi i shpejtë i ka dhënë STC-së kontrollin mbi gati gjysmën e territorit të Jemenit në rajonet e gjera lindore, duke përfshirë rajonet prodhuese të naftës në Hadramout që kufizohen me Arabinë Saudite dhe Omanin.
Raportohet se ofensiva e STC rrezikon të shkaktojë tensione midis aleatëve të ngushtë, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe.
Emiratet e Bashkuara Arabe më parë i kanë ofruar mbështetje ushtarake dhe financiare STC-së.
Të premten, Ministria e Punëve të Jashtme e Emirateve të Bashkuara Arabe lëshoi një deklaratë duke përshëndetur përpjekjet saudite për të mbështetur sigurinë dhe stabilitetin në Jemen.
Të dy vendet janë përpjekur të paraqesin publikisht një front të bashkuar, por interesat e tyre të ndryshme në terren mund ta tendosin koalicionin e tyre kundër Houthive, të cilët sundojnë kryeqytetin e vendit, Sanaa.
Një delegacion i përbashkët ushtarak saudit-emiratian vizitoi Adenin në fillim të këtij muaji, duke i kërkuar STC-së të kthente territorin e konfiskuar, por grupi refuzoi.
Omani, i cili kufizohet me provincën al-Mahra të pushtuar së fundmi dhe ka shërbyer si ndërmjetës kryesor në Jemen, bëri thirrje për të shmangur përshkallëzimin dhe për t'u angazhuar në një dialog gjithëpërfshirës politik.
Luftimet e ripërtërira kanë ngritur alarm në Kombet e Bashkuara, me Sekretarin e Përgjithshëm Antonio Guterres që paralajmëroi javën e kaluar se përparimet e STC rrezikojnë përshkallëzim më të gjerë dhe fragmentim të mëtejshëm.
"Një rifillim i plotë i armiqësive mund të ketë pasoja serioze për paqen dhe sigurinë rajonale", tha ai. /Telegrafi/
Forca tĂ« shumta - deri nĂ« rreth 20 mijĂ« ushtarĂ« tĂ« mbĂ«shtetur nga Arabia Saudite - janĂ« vendosur afĂ«r kufirit me Jemenin ndĂ«rsa âSouthern Transitional Councilâ (STC), njĂ« grup separatist i mbĂ«shtetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), Ă«shtĂ« futur nĂ« territoret qĂ« ka fituar pĂ«rgjatĂ« muajve tĂ« fundit.
STC, i cili ka fituar kontrollin e pjesëve të mëdha të rajonit të pasur me burime Hadramaut dhe provincave përreth, përdor këto fitore për të kërkuar që Jemeni të rikthehet në dy shtete - Veriun dhe Jugun - ashtu siç ishte para vitit 1990, raporton theguardian.
Arabia Saudite i ka bërë thirrje STC-së të tërhiqet dhe ka paralajmëruar për sulm ajror, nëse ky grup nuk i përmbahet kërkesave për zbutje të tensioneve. Kjo lëvizje shihet si një sfidë ndaj ndikimit të Arabisë Saudite në konfliktin jemenas dhe rrit rrezikun e përplasjes mes forcave të mbështetura nga Arabia dhe atyre të mbështetura nga EBA.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, ka paralajmëruar se një rikthim i përshkallëzimit të konfliktit mund të destabilizojë më tej rajonin, duke përfshirë Detin e Kuq dhe Bririn e Afrikës.
Ai kërkoi që palët të respektojnë unitetin dhe integritetin territorial të Jemenit, duke shmangur veprime unilaterale që do të thellonin ndarjet dhe konfliktet.
STC ka refuzuar të bindej nga kërkesat për të tërhequr forcat e tij nga zonat e kapura, duke forcuar kontrollin edhe në rajone të tjera si Abyan dhe duke rritur tensionet me qeverinë e Jemenit dhe koalicionet ndërkombëtare. /Telegrafi/
TIRANĂ, 13 dhjetor /ATSH/ Ministrja pĂ«r EuropĂ«n dhe PunĂ«t e Jashtme, Elisa Spiropali, po merr pjesĂ« nĂ« Takimin e Nivelit tĂ« LartĂ« NdĂ«rkombĂ«tar, Forumin Sir Bani Yas nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe.
Gjatë qëndrimit të saj në EBA, Spiropali u prit në një takim nga Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan, zëvendëskryeministër dhe ministër i Punëve të Jashtme të EBA-s, i cili organizon edhe forumin e nivelit të lartë.
Spiropali e cilĂ«soi zyrtarin e lartĂ« tĂ« Emirateve, njĂ« mik tĂ« nderuar tĂ« ShqipĂ«risĂ«, duke theksuar se, âdy vendet tona nuk i bashkon mĂ« thjesht dhe vetĂ«m marrĂ«dhĂ«nia miqĂ«sore dhe vlerat e pĂ«rbashkĂ«ta, por njĂ« agjendĂ« e pasur bashkĂ«punimiâ.
Në takim u fol ndër të tjera edhe për hapjen e ambasadës së Emirateve të Bashkuara Arabe në Tiranë, për çuarjen përpara të projekteve strategjike në infrastrukturë, energji, inovacion, turizëm e fusha të tjera interesi të ndërsjelltë.
Spiropali u takua edhe me ministren për Bashkëpunimin Ndërkombëtar të Emirateve të Bashkuara Arabe, Reem Bint Ebrahim Al Hashimy.
Në fokus të takimit ishte vijueshmëria e projekteve madhore si projekti transformues i Portit të Durrësit, Linja e Interkonjeksionit Energjetik mes Shqipërisë, Italisë dhe EBA, projektin Smart City për rritjen e sigurisë në hapësirat publike dhe të tjera bashkëpunime, shenjë e partneritetit të shkëlqyer mes dy vendeve tona.
TIRANĂ, 13 dhjetor /ATSH/ Ministrja pĂ«r EvropĂ«n dhe PunĂ«t e Jashtme, Elsia Spiropali, ndodhet nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe, ku me ftesĂ« tĂ« zĂ«vendĂ«skryeministrit dhe ministrit tĂ« JashtĂ«m, LartĂ«sisĂ« sĂ« tij, Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan, po merr pjesĂ« nĂ« Forumin Sir Bani Yas.
PĂ«rmes njĂ« postimi nĂ« rrjetet sociale, Spiropali, theksoi se forumi âbĂ«n bashkĂ« liderĂ« dhe personalitete ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r bashkĂ«punimin shumĂ«planĂ«sh mes vendeve tona, pĂ«r adresimin e çështjeve tĂ« paqes, zhvillimit dhe sigurisĂ« nĂ« njĂ« botĂ« sfidashâ.
Forumi Sir Bani Yas është një forum ndërkombëtar i nivelit të lartë për diplomaci, politikë të jashtme dhe siguri globale, i organizuar nga Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili mbledh ministra, diplomatë, ish-udhëheqës dhe ekspertë për të diskutuar sfidat kryesore gjeopolitike.
Emiratet e Bashkuara Arabe planifikojnĂ« tĂ« investojnĂ« 1 miliard dollarĂ« pĂ«r tĂ« zgjeruar infrastrukturĂ«n dhe shĂ«rbimet e inteligjencĂ«s artificiale nĂ« tĂ« gjithĂ« AfrikĂ«n, duke forcuar ndikimin e tyre nĂ« njĂ« kontinent qĂ« ka mbetur prapa pjesĂ«s tjetĂ«r tĂ« botĂ«s ânĂ« miratimin e teknologjisĂ«â.
Investimi do të ndihmojë në zhvillimin e infrastrukturës dixhitale, përmirësimin e shërbimeve qeveritare dhe rritjen e produktivitetit, tha Saeed bin Mubarak Al Hajeri, ministër shteti i Emirateve të Bashkuara Arabe në Ministrinë e Punëve të Jashtme, në samitin e Grupit të 20 në Johanesburg të shtunën.
Investimi "do të ofrojë qasje në fuqinë kompjuterike të inteligjencës artificiale, ekspertizën teknike dhe partneritetet globale", ka thënë më tej ai.
Ai "synon të mbështesë vendet në zhvillim për të kapërcyer sfidat kryesore të zhvillimit duke integruar teknologjitë e inteligjencës artificiale në këta sektorë".
Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat po shpenzojnë miliarda dollarë për inteligjencën artificiale në vend dhe në SHBA, tani janë investitori i katërt më i madh në Afrikë, sipas Al Hajeri.
Investimet e tyre përfshijnë energjinë e rinovueshme dhe logjistikën deri te mineralet kritike.
Plani i inteligjencës artificiale do të mbështesë kombet afrikane në realizimin e projekteve në arsim, bujqësi, kujdes shëndetësor, identitet dixhital dhe përshtatje ndaj klimës, sipas ministrit.
âQĂ«llimi ynĂ« tani Ă«shtĂ« tĂ« sigurohemi qĂ« kĂ«to aftĂ«si tâu sjellin dobi partnerĂ«ve nĂ« tĂ« gjithĂ« Jugun global dhe qĂ« asnjĂ« vend tĂ« mos mbetet prapa nĂ« epokĂ«n e inteligjencĂ«s artificialeâ, tha ai. /Telegrafi/
NjĂ« ngjarje makabre ka tronditur Emiratet e Bashkuara Arabe, ku njĂ« çift rus u rrĂ«mbye dhe u vra brutalisht pasi u josh me premtimin pĂ«r njĂ« takim me âinvestitorĂ«â. Viktimat janĂ« Roman Novak, 38 vjeç, dhe bashkĂ«shortja e tij Anna, tĂ« cilĂ«t prej vitesh jetonin nĂ« Dubai dhe shfaqnin nĂ« rrjete sociale njĂ« jetĂ« luksoze [âŠ]
Shteti i Gjirit, Katari, u qëllua nga raketat balistike që Izraeli i lëshoi rreth dy javë më parë.
Sipas raportimeve, rreth 10 aeroplanë luftarakë izraelitë fluturuan mbi Detin e Kuq më 9 shtator - duke u siguruar që ata të mos ishin në hapësirën ajrore të ndonjë vendi tjetër - përpara se të qëllonin raketa në atë që njihet si një sulm "mbi horizont".
Në këtë mënyrë, raketat balistike udhëtojnë në atmosferën e sipërme të Tokës përpara se të rrëzohen përsëri.
Objektivi përfundimtar i raketave izraelite ishin anëtarët e grupit militant Hamas, të cilët u takuan për të diskutuar një armëpushim të mundshëm në Gaza, në një lagje luksoze në kryeqytetin e Katarit, Doha.
Gjashtë persona u vranë, megjithëse me sa duket jo objektivat e Izraelit.
Për shkak se raketat fluturuan papritur, nga përtej horizontit, Katari mund të bënte pak për të mbrojtur veten.
Siç është, një nga masat më të rëndësishme mbrojtëse të Katarit kundër Izraelit nuk ka të bëjë fare me sistemet e sofistikuara të mbrojtjes nga raketat.
Aleati më i madh i Izraelit, SHBA, ka bazën më të madhe rajonale në vend dhe së fundmi i dhanë Katarit statusin e një "aleati të madh jo-NATO".
Por kjo nuk duket se ka qenë e mjaftueshme për ta ndaluar Izraelin të kryejë sulmin e tij të parë të njohur ndaj një shteti arab të Gjirit.
Dhe është gjithashtu një veprim për të cilin SHBA potencialisht do të duhej ta dinte, shkruan DW.
E gjithë kjo është arsyeja pse, gjatë javës së kaluar a më shumë, ka pasur gjithnjë e më shumë diskutime për formimin e një "NATO-je Islamike", një aleancë mbrojtëse e shteteve islamike dhe arabe që mund të funksionojë në mënyrë të ngjashme me Organizatën e Traktatit të Atlantikut të Veriut, ose NATO-n.
Në një samit emergjence të organizuar nga Lidhja Arabe dhe Organizata e Bashkëpunimit Islamik javën e kaluar, zyrtarët egjiptianë sugjeruan një task forcë të përbashkët në stilin e NATO-s për kombet arabe.
Në një fjalim në samit, kryeministri irakian Mohammed Shia al-Sudani bëri thirrje gjithashtu për një qasje kolektive ndaj sigurisë rajonale.
Dhe gjashtë anëtarët e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit, ose GCC - Bahreini, Kuvajti, Omani, Katari, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe - thanë se do të aktivizonin një dispozitë në një marrëveshje të përbashkët mbrojtjeje, të nënshkruar për herë të parë në vitin 2000, që thoshte se një sulm ndaj një shteti anëtar ishte një sulm ndaj të gjithëve.
Frazimi është i ngjashëm me atë të përdorur në Nenin 5 të paktit të NATO-s.
Pas samitit fillestar emergjent, ministrat e mbrojtjes të shteteve të Gjirit mbajtën një takim tjetër në Doha dhe ranë dakord të përmirësojnë ndarjen e inteligjencës dhe raportet e situatës ajrore, dhe të përshpejtojnë një sistem të ri rajonal për paralajmërimet e raketave balistike.
U njoftuan gjithashtu plane për stërvitje të përbashkëta ushtarake.
Po atë javë, Arabia Saudite njoftoi se po hynte në një "marrëveshje strategjike të mbrojtjes së ndërsjellë" me Pakistanin.
Të dy vendet deklaruan se "çdo agresion kundër njërit prej vendeve do të konsiderohet si agresion kundër të dyve".
A është ky fillimi i 'NATO-s Islamike'?
Mund të tingëllojë sikur një lloj "NATO-je Islamike" po formohet për t'iu kundërvënë Izraelit, por realiteti është pak më ndryshe, sipas analistëve.
"Një aleancë në stilin e NATO-s është jorealiste sepse do t'i linte shtetet e Gjirit me luftëra që nuk i konsiderojnë jetësore për interesat e tyre. Asnjë sundimtar në Gjirin nuk dëshiron të tërhiqet në një konfrontim me Izraelin në emër të Egjiptit, për shembull", tha Andreas Krieg, lektor i lartë në Shkollën e Studimeve të Sigurisë në King's College London.
Megjithatë, gjërat po ndryshojnë pas sulmit në Doha, thonë vëzhguesit.
"Siguria në Gjirin është bazuar prej kohësh në një logjikë kontribuese, ku në thelb paguan dikë tjetër për t'u kujdesur për mbrojtjen tënde", vazhdoi Krieg.
"Ky mentalitet po fillon të ndryshojë pas sulmit në Doha", pranon ai, "por vetëm ngadalë".
Ajo që bota mund të shohë në vend të një "NATO-je Islamike" është i ashtuquajturi "format 6+2", shpjegon Cinzia Bianco, një eksperte për shtetet e Gjirit në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, ose ECFR.
Fraza "6+2" i referohet gjashtë shteteve të GCC-së dhe Turqisë e Egjiptit.
Bianco beson se një format i tillë ka të ngjarë të diskutohet në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara këtë javë.
"Megjithatë, nuk bëhet fjalë për një lloj marrëveshjeje sipas Nenit 5", tha ajo - angazhimi i shteteve të Gjirit për mbrojtjen e njëri-tjetrit nuk është aq i fortë sa ai i anëtarëve të NATO-s.
"Ka më shumë të ngjarë të jetë për kolektivizimin e pozicioneve të sigurisë dhe mbrojtjes dhe, ndoshta më e rëndësishmja, i dërgon një mesazh parandalimi Izraelit", vazhdoi ajo.
Ndihmë ushtarake nga vende të tjera
"6+2" ka më shumë kuptim sesa një "NATO islamike", vazhdon Krieg.
Turqia është në fakt "partneri më i besueshëm jo-perëndimor për Gjirin, me trupa të stacionuara tashmë në Katar që nga viti 2017 dhe aftësi reale për të lëvizur shpejt në kriza", argumenton Krieg.
"Egjipti është më i ndërlikuar megjithatë. Ka masë ushtarake, por besueshmëria e tij vihet në dyshim në disa kryeqytete të Gjirit."
Dhe edhe nëse një format "6+2" është në plan, ai do të ndodhë ngadalë dhe në heshtje, vërejnë si Krieg ashtu edhe Bianco.
"Shumica e ndryshimeve serioze do të ndodhin prapa skenave", parashikon Krieg.
"Do të shohim komunikata publike, samite dhe ushtrime të përbashkëta. Por puna e rëndësishme si ndarja e të dhënave të radarit, integrimi i sistemeve të paralajmërimit të hershëm ose dhënia e të drejtave të vendosjes së bazave do të mbetet diskrete."
ĂshtĂ« gjithashtu e mundur qĂ« shtetet e Gjirit, tĂ« cilat kanĂ« qenĂ« kryesisht tĂ« varura nga SHBA, tĂ« mund tĂ« pĂ«rpiqen tĂ« zgjerojnĂ« lidhjet e mbrojtjes me vende tĂ« tjera.
"Sigurisht që ka aktorë të tjerë, si Rusia dhe Kina, të cilët janë të gatshëm të zëvendësojnë SHBA-në", tha Sinem Cengiz, studiuese në Qendrën e Studimeve të Gjirit në Universitetin e Katarit.
"Por nuk ka gjasa që ndonjë aktor i jashtëm të zëvendësojë SHBA-në brenda natës."
âNuk ka asnjĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« shtetet e Gjirit ta duan kĂ«tĂ« gjithsesiâ, shton Bianco.
Ato mbeten të varura nga teknologjia ushtarake amerikane. Për shembull, pas sulmit në Doha, Katari kërkoi siguri nga SHBA-ja se ata ishin ende partnerë të tyre.
"Një shënim i rëndësishëm këtu është gjithashtu se SHBA-ja në fakt nuk ka qenë kurrë kundër këtij lloj rajonalizimi të mbrojtjes", thekson Bianco.
"Ata në fakt gjithmonë kanë inkurajuar një arkitekturë të vetme të mbrojtjes nga raketat balistike për vendet e Gjirit."
Në fakt, më shumë integrim ushtarak në Gjirin mund të nënkuptojë më shumë SHBA, sepse sistemet amerikane janë shtylla kurrizore e mbrojtjes rajonale. /Telegrafi/
Login
