Pretendimi: Plani Kalergi, i krijuar nga babai i Bashkimit Europian Richard Coudenhove-Kalergi, kërkon shfarosjen e të bardhëve në Europë

Verdikti: E pavërtetë

———————————————————————

Në rrjetet konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se ekziston një plan për zëvendësimin e racave të bardha të Europës me një popullsi “Euraziatike-Negoride” që mund të kontrollohet lehtësisht nga elitat. Ky plan pretendohet se është hartuar nga “babai themelues” i Bashkimit Europian, Richard Coudenhove-Kalergi.

Si zakonisht, për të mbështetur këtë pretendim të pazakontë nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Kjo teori konspiracioni po riqarkullon pasi në fund të Korrikut, mbi 50 mijë emigrantë marokenë kaluan kufirin në enklavën spanjolle të Afrikës së Veriut, Ceuta. Të paktën 57 persona vdiqën gjatë kalimit, gjë që nxiti masa më të rrepta të sigurisë kufitare në të gjithë Evropën.

Shumë teori konspirative duket se hasin vështirësi me dallimin midis një parashikimi (p.sh. “do të bjerë shi nesër”), një dëshire (p.sh. “shpresoj të bjerë shi nesër”) dhe një plani (p.sh. “do të manipuloj retë në mënyrë që të bjerë shi nesër”). 

Teoria konspirative antisemite dhe raciste që rrethon Planin Kalergi vuan nga të njëjtat të meta. Një parashikim nga viti 1925 për përzierjen në rritje të popujve në të ardhmen bëhet, sipas teorive konspirative, një plan i përcaktuar mirë për “shfarosjen e të bardhëve.”

Në kuptimin e ngushtë të fjalës, nuk ka asnjë plan.

Richard Coudenhove-Kalergi ishte një aristokrat austriak me rrënjë japoneze, i njohur kryesisht për angazhimin e tij ndaj një projekti pan-europian. Ky ishte veçanërisht një reagim ndaj tmerreve të Luftës së Parë Botërore dhe synonte të bashkonte kontinentin në një bashkim për të shmangur luftëra të mëtejshme.

Ai ishte një nga mbështetësit e parë të një bashkimi të Evropës, dhe në këtë cilësi, ai ngjalli zemërimin e Hitlerit dhe nazistëve, ndër të tjerë. Pas Luftës së Dytë Botërore, ai vazhdoi t’i përkushtohej projektit të tij pan-evropian. Edhe pse ai sigurisht pati një ndikim ideologjik në krijimin e Bashkimit Evropian, ai nuk konsiderohet drejtpërdrejt një nga baballarët e atij bashkimi. Ai vdiq në vitin 1972. Pas vdekjes së tij, u krijua Çmimi Coudenhove-Kalergi, i cili u jepet njerëzve që i janë përkushtuar unitetit të Evropës, siç është Angela Merkel.

Kalergi nuk shkroi kurrë një “plan”. Miti lindi dekada më vonë, i shpikur nga neonazisti austriak Gerd Honsik në fillim të viteve 2000. Honsik shtrembëroi fjali nga libri i Kalergi i vitit 1925, “Idealizmi Praktik”, për të pretenduar se Kalergi donte të shkatërronte popullsinë e bardhë të Evropës dhe ta zëvendësonte atë me një shoqëri me raca të përziera të udhëhequr nga hebrenjtë.

Bëhet fjalë për disa fjali (fq. 22-23), në të cilat Kalergi parashikon se në të ardhmen, popujt do të përzihen gjithnjë e më shumë për shkak të të gjitha llojeve të faktorëve dhe do të ngjajnë me egjiptianët e lashtë. Megjithatë, kjo citohet pa kujdes. Tre fjalitë e para të citatit mund të gjenden në faqet 22 dhe 23. Fjalitë që vijojnë në ‘citat’, megjithatë, shfaqen 27 faqe më vonë, megjithëse paraqitet si një citat i vazhdueshëm. Për më tepër, nuk përkthehet fjalë për fjalë dhe fjalët janë lënë jashtë. 

Ideja e një ‘Plani Kalergi’ bazohet në citime të nxjerra jashtë kontekstit, të cilat paraqesin një pamje të shtrembëruar të botëkuptimit të austriakut. Kjo u konfirmua edhe nga Martyn Bond, i cili shkroi një biografi rreth Kalergi. Sipas Bond, Coudenhove-Kalergi shkroi në mënyrë parashikuese rreth përzierjes së racave dhe klasave shoqërore në të ardhmen e largët, bazuar në atë që ai kishte vëzhguar tashmë. Në asnjë mënyrë nuk bëhet fjalë për një axhendë apo një plan të paracaktuar.

“[Kalergi] përshkruan objektivisht atë që tashmë po ndodhte dhe që do të ndodhte gjithnjë e më shumë – përzierjen racore – ndërsa faktorë të ndryshëm të globalizimit u bënë gjithnjë e më të dukshëm,” shkroi Bond. Por ato ishin përshkrime, jo udhëzime. Pretendimi se ai “synonte të eliminonte racën e bardhë përmes përzierjes racore me emigrantë nga jashtë Europës” është një “keqlexim i madh” i punës së tij, sipas Bond.

Shkrimet e vetë Kalergi tregojnë se ai donte ta forconte Europën duke besuar se vetëm një kontinent i bashkuar do të ishte në gjendje të përballej me gjigantë si Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Sovjetik.

Ai gjithashtu mendonte se kultura evropiane po “ecte përpara me fitore” dhe përfundimisht do të “thithte” kulturat e tjera. Bond i tha PolitiFact se pavarësisht trashëgimisë së tij të përzier, Kalergi mbante një bindje të “superioritetit të të krishterëve të bardhë,” një pikëpamje që kritikët e tij të ekstremit të djathtë “mund edhe ta miratojnë.”

Megjithëse teoritë konspirative rreth “gjenocidit të bardhë” janë më të vjetra, pretendimet specifike që lidhen me Kalergi kanë origjinën e tyre në Gjermaninë naziste, sipas historianëve Roland Clark dhe Nikolaus Hagen.

Ato u qarkulluan, ndër të tjera, nga gazeta e Partisë Naziste, e cila përdori gjuhë ksenofobike, antisemite dhe raciste për ta përshkruar Kalergin si “profetin komercial të Pan-Evropës” dhe “një bastard të veshur dhe të keq” që “ëndërron një botë njerëzish euroaziatikë-negroidë, të nënshtruar ndaj sundimit të dhënë nga Zoti të hebrenjve”.

Në vitin 2019, Komisioni Evropian iu përgjigj negativisht pyetjes nëse Plani Kalergi përbënte bazën e politikës europiane të migracionit. Komisioni u përgjigj se nuk ishte në dijeni të ndonjë “plani” dhe vuri në dukje politikën e tij të migracionit, e cila është përditësuar disa herë gjatë dekadës së fundit.

Teoria konspirative “Plani Kalergi” është një variant europian i teorive të konspiracionit rreth “gjenocidit të të bardhëve” që frymëzuan një person të armatosur që vrau 51 persona në dy xhami në Zelandën e Re në vitin 2019. 

The post Nuk ekziston ndonjë plan për shfarosjen e të bardhëve nga Europa appeared first on Faktoje.al.

Nga Mimoza Picari

A po kthehen zonat më të mbrojtura të Shqipërisë në hapësirat e saj më të cenuara? Mbrojtja e natyrës po përplaset hapur me pretendimet për zhvillim ekonomik, duke e shndërruar debatin për zonat e mbrojtura në një nga testet më serioze të Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian. Ndërsa qeveria deklaron përparim në negociatat e anëtarësimit në BE, debati mbi fatin e zonave të mbrojtura është kthyer në një sprovë kyçe të besueshmërisë politike të vendit. Amendamentet e kontestuara të shkurtit 2024 për Zonat e Mbrojtura kanë ndezur dritat “e kuqe” (red flags) në Bruksel. 

Në një reagim të prerë, Parlamenti Evropian i kërkoi së fundmi autoriteteve shqiptare përmes një rezolute “vendosjen e menjëhershme të një moratoriumi mbi të gjitha lejet e reja dhe punimet ndërtimore brenda zonave të mbrojtura, derisa të shfuqizohen amendamentet e vitit 2024”.

Ndërkaq një zëdhënës i Komisionit Evropian, në përgjigje të interesit të Faktoje.al i kujton qeverisë shqiptare detyrimet për përmbylljen e negociatave për Kapitullin 27, dhe konfirmon se Komisioni po e monitoron nga afër situatën.

“Kriteret përmbyllëse për Kapitullin 27 u vendosën në shtator 2025. Aty kërkohet përafrim me legjislacionin e BE-së (EU acquis) për mbrojtjen e natyrës, shfuqizim i dispozitave të papërputhshme të miratuara përmes amendamenteve në ligjin për zonat e mbrojtura, si dhe shfuqizimin e legjislacionit të vitit 2015 për investimet strategjike”, thotë për Faktoje.al një Zëdhënës i Komisionit Evropian në përgjigjen me shkrim.

Përballja

Megjithatë, përballë shqetësimeve nga Brukseli, autoritetet në Tiranë thonë se pretendimet e kritikëve nuk bazohen në fakte ligjore. Në një përgjigje zyrtare për Faktoje.al, Agjencia për Media dhe Informim (MIA) e zbeh peshën e këtyre shqetësimeve, dhe nga ana tjetër thotë se sidoqoftë ligji në fjalë do të përputhet 100% me direktivën si pjesë e kalendarit të miratuar me Komisionin Evropian.

“Rezolutat e Parlamentit Evropian nuk janë detyruese për asnjë shtet anëtar apo jo anëtar, ndërkohë që kush kërkon shfuqizimin e amendamenteve të vitit 2024 nuk ka sjellë asnjë provë se ato bien ndesh me direktivën evropiane” , thuhet në përgjigjen e Agjencisë për Media dhe Informim.

Opozita

Por Jorida Tabaku, deputete e opozitës dhe Kryetare e Këshillit Kombëtar të Integrimit, ka një qasje tjetër dhe është mjaft kritike.

“Është e vërtetë që rezoluta e PE-së nuk është drejtpërdrejt detyruese për parlamentin shqiptar, por ajo është sugjeruese në momentin kur merren vendime nga Parlamenti Evropian për Shqipërinë. Pra, edhe pse jo drejtpërdrejt, ajo bën ciklin e saj dhe kthehet në detyruese për vendin tonë”, argumenton Zonja Tabaku.

Kuadri ligjor dhe VKM-të ndër vite

Ndryshimet e vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura nuk ishin një incident i izoluar, por vazhdë e një politike qeveritare 10-vjeçare që e sheh territorin e zonave të mbrojtura si resurs për zhvillimin e turizmit. Kjo rrugë nisi me miratimin e Ligjit për Investimet Strategjike një dekadë më parë (me afat fillestar 3-vjeçar, por i shtyrë vazhdimisht deri në fund të këtij viti) me synimin e qeverisë për të forcuar turizmin elitar në bregdet, pasuar me disa VKM që prekin kufijtë e zonave të mbrojtura.

Eksperti i mjedisit Olsi Nika atakon tre vendime, atë për Parqet Kombëtare (Kategoria II) në vitin 2022 që konkludoi në rishikimin e përgjithshëm të kufijve të të gjitha Parqeve Kombëtare në Shqipëri. Ai thotë se sipërfaqeve të tëra brenda zonave të mbrojtura iu hoq regjimi i mbrojtjes.

Një tjetër vendim, siç thotë z. Nika, klasifikoi si Rezervate Natyrore të Menaxhuara edhe ato zona të mbrojtura që më parë gëzonin statusin e Rezervatit Strikt Natyror (Kategoria I), i pasuar me një nga vendimet më të debatuara atë për Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro Nartë të vitit 2024. Eksperti i mjedisit thotë se ky vendim, prek një nga ligatinat më të rëndësishme të Mesdheut dhe rrugën kryesore të shtegtimit të shpendëve (përfshirë flamingot e pelikanët). 

“Ai rishikon kufijtë e Peizazhit të Mbrojtur Vjosë-Nartë dhe Pishë Poro, dhe zonimin e saj të brendshëm”, argumenton eksperti Nika.

“Të tria këto vendime ne i kemi sfiduar në rrugë ligjore duke i adresuar në Gjykatën Administrative të Apelit. Proceset janë ende në vijim. Kur proceset filluan të bëheshin interesante, qeveria e ndjeu rrezikun dhe përdori parlamentin për të noterizuar aktin e fundit: Ligjin për Zonat e Mbrojtura. Ky ligj legjitimon zhvillimet intensive të natyrës urbane brenda zonave të mbrojtura”,  thotë për Faktoje.al Olsi Nika, Drejtor Ekzekutiv i “EcoAlbania”.

Qëndrimi zyrtar i autoriteteve

Por nga ana tjetër, në një përgjigje sqaruese të posaçme me shkrim për Faktoje.al, Agjencia e Medias për Informim, i argumentoi këto vendime “me nevojën e modernizimit të rrjetit të zonave të mbrojtura sipas standardeve të BE dhe të IUCN-së, International Union for Conservation of Nature) duke reflektuar njohuritë më të fundit shkencore dhe realitetin në terren”.

Për autoritetet shqiptare – “në praktikë, zonat e mbrojtura shqiptare ishin krijuar në periudha të ndryshme, me kritere jo gjithmonë të njëjta dhe me kufij që në shumë raste nuk pasqyronin habitatet natyrore apo njësitë ekologjike”.

Në përgjigje sqarohet se “Për këtë arsye u krye një proces rishikimi, ku: u harmonizuan kategoritë e mbrojtjes me klasifikimin ndërkombëtar të IUCN (International Union for Conservation of Nature) u korrigjuan kufijtë për të ndjekur më mirë kufijtë ekologjikë dhe jo vetëm administrativë, u eliminuan mbivendosjet dhe pasaktësitë e krijuara ndër vite si dhe u përfshinë sipërfaqe të reja me vlera të larta natyrore duke i çuar në 22% këto sipërfaqe”

Këto ndryshime sipas zyrtarëve ishin produkte të një studimi kombëtar i kryer nga Shoqata Kombëtare e Parqeve të Shqipërisë me mbështetjen financiare të Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura dhe Ministrisë së Turizmit dhe Mjedisit.

Qëndrimet mbi ndryshimet në Ligjin për zonat e mbrojtura

Drafti fillestar i një grupi deputetësh të PS mbështetur edhe në kërkesa të disa bashkive u konsultua sipas ekspertëve edhe me grupet e interesit, por me keqardhje ata thonë se parlamenti miratoi në shkurt të vitit 2024 draftin që reflektoi më së shumti ndërhyrjet e Qeverisë dhe të Ministrisë së Turizmit, të pakonsultuara me këto grupe.

Ligjvënës të shumicës qeverisëse në atë kohë mbrojtën idenë se ligji nuk do të lejonte “ndërtime pa kriter” apo masive, por vetëm struktura ekologjike të turizmit të nivelit të lartë (resorte me 5 yje), me argumentin se, turizmi elitar sjell të ardhura të mëdha për shtetin dhe nuk dëmton mjedisin sa turizmi masiv popullor.

Por argumentet e opozitës dhe organizatave mjedisore janë kryekëput të kundërta, duke e cilësuar atë një ligj ogurzi për mjedisin, ekosistemet kombëtare dhe biodiversitetin.

Jorida Tabaku veçon disa problematika të ligjit për Zonat e Mbrojtura ndërsa argumenton dhe idenë e shfuqizimit të Ligjit për Investimet Strategjike, kërkesë e Komisionit Evropian. Të dyja këto ligje, thotë ajo, ndërthuren me njëra tjetrën në dëm të mjedisit dhe tregut të lirë.

“Ndryshimet e vitit 2024 në Ligjin për Zonat e mbrojtura i hapin rrugën një përqindje të caktuar ndërtimesh (20% deri në 40%) në këto zona. Ligji centralizon kompetencat, heq disa përgjegjësi nga pushteti lokal dhe ia kalon ato Këshillit Kombëtar të Territorit (KKT).

Gjithashtu, Ligji për Investimet Strategjike duhet anuluar sepse ndan asete publike pa garë dhe pa konkurrencë të lirë (jep favore dhe heq taksa) duke cenuar tregun e lirë. Nëse deri dje investimet strategjike nuk lejoheshin në zona të mbrojtura, tashmë ato lejohen”,  shprehet Jorida Tabaku.

E ndërsa Kryeministri Edi Rama është zotuar në Bruksel se Ligji i Investimeve Strategjike do të shfuqizohet, pasi siç u shpreh ai, e ka kryer misionin, debati mbi ndryshimet e Ligjit për Zonat e mbrojtura duket se do të vazhdojë gjatë. Ekspertët e mjedisit vijojnë të jenë mjaft kritikë.

“Pas amendimeve të vitit 2024, ligji, pa çka se titullohet ‘Ligji për Zonat e Mbrojtura’, në fakt është ‘Ligji për Zonat e Mbetura’. Mbrohen efektivisht vetëm ato zona që kanë mbetur jashtë interesit momental të ndonjë zhvilluesi apo investitori strategjik”, argumenton Olsi Nika, ekspert mjedisi.

Por në argumentet shtjelluese për Faktoje.al Agjencia e Medias për Informim thotë se “Ndryshimet e vitit 2024 nuk synojnë liberalizimin e pakontrolluar të ndërtimeve, por krijimin e një kuadri më të qartë ligjor për zhvillimin e aktiviteteve që konsiderohen të pajtueshme me objektivat e ruajtjes së natyrës” duke i mëshuar faktit se “ligji nuk krijon një të drejtë automatike për të ndërtuar në zonat e mbrojtura, pasi çdo projekt duhet të kalojë filtra të detyrueshëm si procedura e Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis sipas rastit apo marrja e autorizimeve të parashikuara në legjislacion. Koncepti nuk është – ‘zhvillim në dëm të natyrës’, – por zhvillim i kontrolluar dhe i kushtëzuar, i ngjashëm me modelet që ekzistojnë në shumë shtete anëtare të Bashkimit Evropian. Këto ndryshime nuk përjashtojnë asnjë nga garancitë procedurale të kërkuara nga e drejta evropiane”, thuhet më tej në përgjigjen e Agjencisë për Media dhe Informim.

Kundërshtia  

Por për një nga zërat mbrojtës të turizmit, natyrës dhe trashëgimisë kulturore, Auron Tare, asgjë nuk ka qenë e rastësishme apo një rrjedhë brenda normalitetit:

“Të gjitha këto ligje të bëra me porosi tregojnë se qeveria gjatë këtyre viteve ka miratuar kuadër ligjor për qëllime të caktuara. Veçanërisht ‘Albania Files’ tregon se ekziston një vizion i Kryeministrit, i caktuar për t’i çuar përpara këto projekte pa konsultim publik dhe pa plotësuar detyrimet ligjore. Të gjitha këto janë anashkaluar në mënyrën më arrogante”,  thotë për Faktoje.al Auron Tare, Hulumtues / Anëtar i Këshillit Shkencor të UNESCO-s për Trashëgiminë Nënujore.

Rruga gjyqësore

Përkundrejt debatit politik dhe teknik mes Tiranës dhe Brukselit, ambientalistët kanë ndjekur një rrugë tjetër atë të Gjykatës, duke i atakuar ndryshimet e vitit 2024 në Ligjin e Zonave të Mbrojtura në Gjykatën Kushtetuese.

Gjykata Kushtetuese, në vitin 2025 përmes votimit 4 me 4, nuk arriti të marrë vendim për kërkesën e deputetëve të opozitës mbështetur dhe nga organizatat mjedisore për pezullimin e ligjit, ndërsa mori vendim 5 me 3 për rrëzimin e kërkesës për antikushtetueshmërinë e ligjit.

Organizata AOS dhe EcoAlbania e kanë dërguar vendimmarrjen e Gjykatës Kushtetuese sa i përket ligjit të Zonave të Mbrojtura në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut në Strazburg. 

Ndërkohë EcoAlbania ka dërguar një ankimim për projektet në zonën e Pishë-Poro Nartës (përfshirë dhe atë të Zvërnecit) dhe ndryshimet ligjore edhe në Konventën e Bernës.

Këto projekte janë tashmë dhe në fokusin e Brukselit. Në përgjigjen me shkrim të një Zëdhënësi të Komisionit Evropian për Faktoje.al thuhet se:

“Komisioni Evropian po e monitoron nga afër situatën, si dhe po siguron një kontakt të vazhdueshëm me autoritetet shqiptare dhe shoqërinë civile. Në rastin e projektit në zonën Pishë Poro–Nartë – ashtu siç është rasti për të gjitha projektet që janë në vijim në Shqipëri, ai do të duhet të jetë në përputhje me kriteret e vendosura në kuadër të kapitullit të mjedisit (27) të procesit të anëtarësimit. Ky kapitull është aktualisht i hapur”,  argumenton për Faktoje.al përmes një zëdhënësi Komisioni Evropian.

Por autoritetet në Tiranë vijojnë të përsërisin se legjislacioni do përshtatet në kuadër të negociatave me atë të BE, por pa dhënë detaje konkrete se si, edhe pse nga ana tjetër i mbrojnë ndryshimet e atakuara në Ligjin për Zonat e Mbrojtura.

Agjencia për Media dhe Informim duke ju përgjigjur interesit Faktoje.al u shpreh se Ligji për Zonat e Mbrojtura do të përputhet 100% me direktivën si pjesë e kalendarit të miratuar me Komisionin Evropian. “Në fund do shohim se kush kishte të drejtë e kush kishte më pak të drejtë” , thuhet në përgjigjen e MIA-s.

Situata në terren dhe monitorimi i zonave

Por ekspertët mjedisorë aktualisht mendojnë se fundi duket i pafund, duke renditur disa zona të mbrojtura të prekura nga ligji, në të cilat kanë nisur apo janë në pritje projektet ndërtimore si në:

Aktivistët mjedisorë argumentojnë se në këto zona shihet një përmbledhje ndërtimesh që përfshijnë komplekse rezidenciale, struktura për ankorim jahtesh e mjetesh detare, si dhe hotele me shumë kate që zëvendësojnë strukturat tradicionale apo mjedisore.

“Në ato zona që janë prekur, dëmi mjedisor është i jashtëzakonshëm sepse ato nuk mund të quhen më territore të mbrojtura, por janë kthyer në zona urbane. Te Gjiri i Manastirit shikon vetëm ndërtim, asnjë gjelbërim. E njëjta gjë në Rezervatin Natyror të Karaburunit apo me projekte në Parkun Kombëtar të Butrintit. Praktikisht s’ka më mbrojtje ligjore” , thotë për Faktoje.al Taulant Bino, Ornitolog / Drejtues i Shoqërisë Ornitologjike Shqiptare (AOS).

Organizatat mjedisore argumentojnë se ndryshimet në Ligjin për Zonat e mbrojtura nuk kanë krijuar thjesht një debat lokal, por e kanë vendosur shtetin shqiptar në pozita të forta përplasjeje me Këshillin e Evropës (Konventa e Bernës), Komisionin Evropian dhe rrjetet e konventave mjedisore globale.

“Ka pasur dy rrugë paralele: nga njëra anë rruga zyrtare me BE-në, ku u është thënë ‘po’ çdo kërkese; nga ana tjetër, rruga e ndjekur për interesa, qëllime dhe planifikime të caktuara. Këto dy rrugë nuk bashkohen. Tani që ka pasur reagime, BE-ja po e kupton se ajo që është premtuar në letër dhe ajo që po bëhet në terren janë dy gjëra plotësisht të kundërta,”  vijon Auron Tare.

Por nga ana tjetër edhe presioni i brendshëm gjithashtu është mjaft i lartë. Prej gati dy muajsh, një rezistencë e gjerë qytetare që nisi në kundërshtim të ndërtimit të një resorti luksoz në Zvërnec, “nën petkun” e Revolucionit të Flamingove është artikuluar qartë në ruajtjen e mjedisit, habitateve natyrore dhe ekosistemeve.

” Çdo lëvizje e qeverisë do të jetë në ‘sitën’ e BE-së. Nëse qeveria vazhdon kundër zonave të mbrojtura, atëherë i thotë ‘mirupafshim’ procesit të integrimit evropian. Protesta e shoqërisë civile ka dhënë mesazhe shumë të qarta, si: Shfuqizimin e Ligjit për Investimet Strategjike, shfuqizimin e amendamenteve dëmtuese të Ligjit për Zonat e Mbrojtura, transparencë mbi vendimmarrjen e sektorit të turizmit elitar dhe anulimin e projektit të Zvërnecit dhe projekteve simotra”, vijon Taulant Bino.

Debati mbetet i hapur 

Debati mbi Ligjin e Zonave të Mbrojtura tashmë ka kaluar kufijtë e një diskutimi lokal mjedisor, duke u kthyer në një nga sprovat më të vështira të Kapitullit 27 dhe test kyç për balancën mes zhvillimit ekonomik dhe detyrimeve integruese të Shqipërisë. Ndërsa institucionet shtetërore këmbëngulin se kuadri i ri do të përafrohet plotësisht me direktivat e BE-së sipas kalendarit të negociatave, sprova e vërtetë mbetet te zbatimi i tij në terren.

Në këtë udhëkryq, zotimi i qeverisë për harmonizim ligjor po përballet me presionin e Brukselit dhe atë të reagimit qytetar në vend. Në fund, suksesi apo dështimi i kësaj reforme nuk do të matet me deklarata politike apo kalendare negociatash, por me atë se çfarë do të mbetet realisht e mbrojtur në territorin dhe ekosistemet e Shqipërisë.

The post Betejë për zonat e mbrojtura apo zonat e mbetura? appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Po përdoren qeliza të bebeve të abortuara në mënyrë që ushqimi të shijojë më shumë

Verdikti: E pavërtetë

——————————————————————-

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi i pazakontë se markat më të mëdha të ushqimit dhe pijeve në botë, përfshi PepsiCo, Nestlé, Kraft dhe Campbell’s, po përdorin qeliza të bebeve të abortuara në mënyrë që ushqimi të shijojë më shumë.

Postimi i mësipërm citon faktin që kompania e bioteknologjisë Senomyx përdori linjën qelizore HEK293 në kërkime që përfshinin zhvillimin e shijeve. Linja qelizore HEK293 u krijua për herë të parë në fillim të viteve 1970 duke përdorur qeliza nga veshka e një fetusi. Megjithëse postimi pretendon se qelizat erdhën nga fetuse të abortuara, krijuesi i linjës HEK293 nuk e ka thënë kurrë këtë. Ai më parë ka thënë se nuk e dinte nëse origjina lidhej me një abort të planifikuar apo me një abort spontan. Alexander van der Eb, i cili siguroi qelizat origjinale të kultivuara të veshkave që do të bëheshin HEK293, shprehu të njëjtën pasiguri në vitin 2001.

Raportime të shumta lajmesh gjatë viteve kanë sqaruar se kompania nuk ka futur qeliza fetale në asnjë produkt ushqimor që u është dhënë konsumatorëve.

Megjithatë, raportime të shumta lajmesh gjatë viteve kanë sqaruar se kompania nuk ka futur qeliza fetale në asnjë produkt ushqimor që u është dhënë konsumatorëve.

Linjat qelizore janë qeliza të “pavdekshme” të rritura në laborator që përdoren në kërkime në vend të indeve të vërteta njerëzore ose shtazore. Linjat qelizore përdoren shpesh në kërkime sepse ato ofrojnë një furnizim të pakufizuar të materies qelizore dhe anashkalojnë shqetësimet etike që lidhen me përdorimin e qelizave shtazore dhe njerëzore. Qeliza origjinale HEK293  u izolua dhe u klonua, dhe ‘pasardhësit’ e saj janë përdorur që atëherë në kërkimet biomjekësore dhe prodhimin e vaksinave. Nuk kërkohen qeliza të reja fetale për të mbajtur linjën qelizore në prodhim.

Një zyrtar i Senomyx shpjegoi në një intervistë të vitit 2011 me Miami New Times se kompania përdori linjat qelizore në “në thelb një sistem robotik shijimi” që izolonte receptorët e shijes njerëzore në formën e proteinave për të testuar se si reagonin ndaj shijeve. Aromat që treguan potencial në eksperimentet laboratorike u propozuan për teste shijeje me njerëz të vërtetë.

Frank Graham, një profesor emeritus në departamentet e biologjisë dhe patologjisë dhe mjekësisë molekulare në Universitetin McMaster, zhvilloi linjën qelizore HEK-293 në vitet 1970. Ai i tha Associated Press se qelizat “do të përdoren në teste për veti të ndryshme të përbërjeve që do të përdoren si përmirësues të shijes”, por “vetë nuk do të përfshihen në pije ose ushqime të tjera”.

“Kjo nuk do të kishte kuptim,” tha Graham. “Me sa di unë, qelizat përdoren vetëm për testime in vitro të kimikateve dhe përbërjeve të ndryshme.”

Dr. David Gorski, një onkolog kirurgjik dhe redaktor menaxhues i faqes së internetit Science-Based Medicine, ka shkruar rreth keqkuptimeve rreth linjave qelizore fetale. Ai tha për AP se kërkimi i linjave qelizore fetale “nuk përfshin indet e vërteta të fetusit”.

“Ai përdor linja qelizore të izoluara nga fetuset, shpesh dekada më parë”, shkroi Gorski.

Pra, një kompani aromatizuese përdor një linjë qelizash të nxjerra nga qelizat e veshkave fetale për të testuar dhe identifikuar aromat artificiale për zhvillim të mëtejshëm, por këto qeliza nuk përfundojnë në ushqimin që hanë konsumatorët.

Megjithatë, shumica e kompanive kryesore të ushqimit dhe pijeve deklarojnë se nuk përdorin produkte Senomyx ose ndonjë përbërës të zhvilluar duke përdorur qeliza të nxjerra nga fetuset njerëzore.

Në 2019, kolegët faktverifikues britanike të Full Fact pyetën disa kompani globale ushqimore nëse produktet e tyre përmbanin aroma të zhvilluara duke përdorur qeliza HEK-293. Campbell’s, KraftHeinz dhe Coca-Cola thanë se nuk përdornin asnjë produkt Senomyx ose ndonjë aromatizues të zhvilluar duke përdorur qeliza HEK-293. PepsiCo tha se kishte një partneritet kërkimor me Senomyx, por asnjë nga këto kërkime nuk përdornin linja qelizore të nxjerra nga embrione ose fetuse.

Administrata amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) deklaron se indet fetale nuk lejohen në asnjë formë në ushqim. “Nuk ka kushte sipas të cilave FDA do ta konsideronte indin fetal njerëzor të sigurt ose të ligjshëm për konsum njerëzor ose shtazor”, tha një zyrtar për USA Today. “FDA nuk është në dijeni të ndonjë kompanie që ka futur ndonjëherë qeliza fetale në produkte ushqimore dhe për këtë arsye nuk ka ndërmarrë asnjë veprim zbatues kundër ndonjë kompanie për vendosjen e qelizave fetale në produkte ushqimore.”

The post Asnjë bazë për përdorimin e qelizave të fetuseve njerëzore në ushqime appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon mijëra emigrantë marokenë që u transportuan me kamionë në bashkëpunim me policinë në kufirin spanjoll në Ceuta

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon emigrantë marokenë që “u transportuan me kamionë direkt në kufirin spanjoll në Ceuta.” Pamjet tregojnë një kamion që hap portën e karrocerisë në mes të rrugës për të zbritur dhjetra të rinj ndërsa një polic përpiqet të rregullojë trafikun dhe fluksin e njerëzve që shpërndahen. Kjo prezencë e policisë ndahet në rrjet si provë e një organizimi shtetëror të Marokut për të sulmuar kufirin tokësor me enklavën spanjolle.

Rreth 50 mijë emigrantë marokenë kaluan kufirin këtë javë në enklavën spanjolle të Afrikës së Veriut, Ceuta, në një fluks masiv që i mbingarkoi autoritetet lokale. Të paktën 57 persona vdiqën gjatë kalimit.

Megjithatë, një hetim nga kolegët faktverifikues të Open.online gjeti se video e mësipërme është filmuar në autostradën N2 që lidh Tanxherin dhe Tetuanin, 51 km larg Ceutës.

Në një nga videot me rezolucion të lartë, ishte e mundur të lexohej një nga targat e kamionit në video, ajo e bardha: “91672 [shkronjë arabe] 40.” Në sistemin maroken, kodi në të djathtë (40) identifikon prefekturën e regjistrimit, e cila në këtë rast korrespondon me Tanger-Asilah.

Në të majtë të automjetit, shihet një oficer i veshur me gri, që përfaqëson Xhandarmërinë Mbretërore, forcën përgjegjëse për autostradat marokene dhe rrugët jashtë qytetit. Disa rrugë të tilla çojnë në Ceuta nga prefektura Tangier-Asilah.

Me anë të Mapillary, platformës së imazheve të rrugëve të ngarkuara nga përdoruesit, ishte e mundur të përshkohej virtualisht një numër i madh rrugësh në Marokun verior nga prefektura e Tangier-Asilah në Ceuta.

Në rrugën që të çon në Tetouan, gjendet një foto që ka të njejtat elementë pamorë si video: llojin e rrugës, sinjalistikën rrugore dhe profilin e kodrave në sfond.

Koordinatat e fotos në Mapillary (35°33’30.9″V 5°27’29.3″W) ndodhen në N2, rrugën ekspres me katër korsi që lidh Tanxherin me Tetuanin. Nga kjo pikë, Ceuta është afërsisht 51 kilometra larg, një orë e një çerek me makinë ose 11 orë në këmbë.

Faqja në Facebook Tetouan Press më 30 korrik 2026 në orën 21:13 kishte botuar videon me përshkrimin: “Hyrja në qytetin e Tetouanit.”

Pra, incidenti i treguar në video nuk ndodhi pranë kufirit. Xhandarmëria Mbretërore e ka ndaluar automjetin në autostradën N2, rreth 50 kilometra larg Ceutës. Nëse njerëzit që u detyruan të zbrisnin nga kamioni do të donin të arrinin në kufirin e Ceutës në këmbë, do t’u duhej të ecnin për rreth 11 orë.

The post E keqinterpretuar video e përpjekjeve të xhandarmërisë marokene për të ndaluar emigrantët drejt Ceutës appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon emigrantë marokenë duke rrahur vendasit në qytetin spanjoll të Ceutës 

Verdikti: Mungon konteksti

—————————————————————

Rreth 50 mijë emigrantë marokenë kaluan kufirin këtë javë në enklavën spanjolle të Afrikës së Veriut, Ceuta, në një fluks masiv që i mbingarkoi autoritetet lokale. Të paktën 57 persona vdiqën gjatë kalimit, gjë që nxiti masa më të rrepta të sigurisë kufitare në të gjithë Evropën.

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon emigrantë marokenë duke rrahur vendasit në Ceuta.

Megjithëse video e mësipërme tregon një turmë që sulmon dy njerëz të cilët më pas arratisen me vrap, nuk është menjëherë e qartë nëse personat në video janë emigrantë, banorë, spanjollë apo marokenë.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se video e mësipërme është botuar fillimisht në rrjet më 30 korrik nga portali online i djathtë VoxPopuli, i cili e shoqëroi me përshkrimin: “Nacionalistët spanjollë kanë filluar të SULMOJNË migrantët në Ceuta. Mijëra migrantë mbërritën këtë mëngjes nga Maroku, shumë prej të cilëve thjesht notuan deri në plazhin Tarajal. Spanja ka premtuar të vendosë TRUPAT në kufi për të ruajtur sigurinë.”

Disa minuta më pas, llogaria Visegrad24, që është akuzuar për dezinformim më parë, e postoi videon me përshkrimin: “Përleshjet e para kanë shpërthyer në rrugët e Ceutës midis qytetarëve spanjollë dhe pushtuesve marokenë.”

Gazeta italiane Il Messagero e raportoi videon ngjashëm me VoxPopuli, duke përdorur titullin: “Banorët e Ceutës janë të tërbuar me emigrantët, duke i shkelmuar dhe duke i qëlluar me gurë. Situata është jashtë kontrollit.”

Nuk ka patur ende ndonjë reagim zyrtar lidhur me incidentin e treguar në video.

Sipas gazetës spanjolle El Pais, disa emigrantë kanë raportuar keqtrajtim nga banorët e lagjeve të caktuara, të cilët kanë qëlluar me gurë drejt tyre dhe i kanë kërcënuar me armë.

Nuk ka prova se video e mësipërme tregon emigrantët marokenë duke rrahur vendasit në Ceuta. Në fakt, raportimet sugjerojnë se po ndodh e kundërta, banorët vendas po sulmojnë emigrantët marokenë, të cilët largohen duke rendur.

The post Vendasit dhe jo marokenët po sulmojnë në këtë video në Ceuta appeared first on Faktoje.al.

Esmeralda Topi 

Miratimi i marrëveshjes së huasë 302 milionë dollarë për modernizimin e Forcave të Armatosua me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, veç debatit procedurial që përfundoi në Gjykatën Kushtetuese nga Partia Demokratike, ndezi edhe diskutimet mbi detyrimet e Shqipërisë ndaj NATO-s. 

Javën e kaluar, kryetari i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, përsëriti disa herë se qeveria e drejtuar nga Edi Rama nuk ka përmbushur për vite me radhë angazhimet e Shqipërisë ndaj NATO-s. 

Verifikimi i Faktoje tregon se pretendimi është i saktë sa i përket mosarritjes së angazhimit kryesor financiar të NATO-s, atë të shpenzimit të të paktën 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen.

Shqipëria nuk arriti objektivin 2% të NATO-s

Faktoje analizoi buxhetin e mbrojtjes që prej 2009, vitit të anëtarësimit të Shqipërisë në NATO, për të sjellë një pasqyrë të plotë të shpenzimeve që nga qeverisja e demokratëve e deri këtë vit. 

Siç mund të shihet edhe nga grafiku, që prej anëtarësimit në NATO 17 vite më parë, Shqipëria ka pasur vështirësi për të arritur pragun e shpenzimeve të mbrojtjes të kërkuar nga Aleanca.

Gjatë qeverisjes demokrate (viteve 2009–2013) viti me shpenzimet e mbrojtjes më të larta ka qënë viti i anëtarësmit, me 21 miliardë lekë. Më pas shpenzimet janë ulur në 20 miliardë lekë dhe në 2013 kur demokratët humbën pushtetin në 19 miliardë lekë. Pas vitit 2013, buxheti i mbrojtjes sërish nuk ishte prioritet. Referuar llogaritjeve, tre vitet e para të qeverisjes socialiste me LSI-në buxheti për ministrinë e mbrojtjes ka qënë më i ulët se koha e demokratëve. 

Rritja graduale nis në 2017 por mbështetja e buxhetit ndaj mbrojtjes nis të bëhet domethënëse pas viti 2021. 

Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, rritja e presionit ndërkombëtar u shtua kur NATO u kërkoi vendeve anëtare të rrisnin investimet në mbrojtje. Sipas vlerësimit të NATO-s, objektivi minimal ishte që shpenzimet për mbrojtjen të ishin të paktën 2% e prodhimit kombëtar. 

Të dhënat ndërvite tregojnë se as gjatë qeverisjes së Sali Berishës dhe as gjatë pjesës më të madhe të qeverisjes së Edi Ramës, Shqipëria nuk e arriti pragun prej 2% të PBB-së për mbrojtjen.

Madje, në qershor të këtij viti, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi se Shqipëria ishte mes vendeve që nuk kishin përmbushur pragun e kërkuar gjatë vitit të kaluar. 

Rritja e buxhetit pas presionit të Aleancës

Deklarata e Rutte vinte pak ditë përpara samitit të NATO-s në Ankara dhe pasonte raportimin e Reuters që më herët kishte vënë në pikëpyetje organizimin e samitit të 2027 të NATO-s në Shqipëri për shkak të nivelit të shpenzimeve ushtarake.

Në një përgjigje për Faktoje, një zëdhënës i Aleancës konfirmoi deklaratën e Sekretarit të Përgjithshëm Mark Rutte, sipas së cilës Shqipëria, Çekia dhe Sllovenia nuk e kishin arritur objektivin 2% gjatë vitit 2025, edhe pse diferenca konsiderohej relativisht e vogël në raport me buxhetin total të Aleancës. 

Kështu, më 30 qershor 2026, qeveria shqiptare miratoi një akt normativ për ndryshimin e Buxhetit të Shtetit. Buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes për vitin 2026 u rrit nga:

• 58.9 miliardë lekë, sipas planit fillestar
• në 69.2 miliardë lekë pas ndryshimit buxhetor.

Shtesa ishte mbi 10.2 miliardë lekë, ose rreth 17.5% më shumë se parashikimi fillestar. Qeveria pranoi se shkak për ndryshimin ishte Aleanca. Kryeministri Edi Rama e lidhi këtë rritje me angazhimet e Shqipërisë ndaj NATO-s dhe nevojën për forcimin e kapaciteteve mbrojtëse. Në përfundim të samitit në Ankara, Mark Rutte konfirmoi se samiti i ardhshëm i NATO-s do të zhvillohet në Shqipëri, ndërsa data mbetet ende për t’u përcaktuar.

Me këtë shtesë të buxhetit objektivi prej 2% të PBB-së u tejkalua. 

Përfundim

Deklarata e kryetarit të grupit të PD-së, Gazment Bardhi, se qeveria e drejtuar nga Edi Rama nuk ka përmbushur për vite me radhë angazhimet e Shqipërisë ndaj NATO-s është e vërtetë, duke iu referuar objektivit kryesor financiar të Aleancës për shpenzimet e mbrojtjes. 

Të dhënat tregojnë se Shqipëria nuk ka arritur pragun prej 2% të PBB-së për mbrojtjen gjatë pjesës më të madhe të periudhës së qeverisjes Rama dhe vetëm në vitet e fundit ka shtuar ndjeshëm financimin për këtë sektor.

Por ekzistojnë dallime në mënyrën e përllogaritjes së shpenzimeve. Llogaritjet bazuar vetëm në buxhetin e Ministrisë së Mbrojtjes dhe PBB-në shqiptare tregojnë se 2025 e ka arritur objektivin 2%. Ndërkohë, NATO përdor një metodologji më të gjerë, e cila përfshin edhe kategori të tjera të shpenzimeve të mbrojtjes, si pensionet ushtarake dhe kontributet në operacione ndërkombëtare. Pikërisht sipas kësaj metodologjie, Shqipëria mbeti nën objektivin 2% edhe vitin e shkuar.

The post 17 vite nën objektivin e NATO-s për mbrojtjen appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vërshimi i mbi 50 mijë njerëzve nga Maroku në territorin spanjoll Ceuta u shkaktua sepse mbreti i Marokut amnistoi mijëra kriminelë dhe i tregoi kur do të hapej kufiri në Ceuta

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————————-

Rreth 50 mijë emigrantë marokenë kaluan kufirin këtë javë në enklavën spanjolle të Afrikës së Veriut, Ceuta, në një fluks masiv që i mbingarkoi autoritetet lokale. Të paktën 57 persona vdiqën gjatë kalimit, gjë që nxiti masa më të rrepta të sigurisë kufitare në të gjithë Evropën.

Ky kalim masiv ka frymëzuar një vërshim të ngjashëm keqinformimi në rrjete sociale, përfshi pretendimin se kriza u shkaktua qëllimisht nga mbreti i Marokut, i cili amnistoi mijëra kriminelë dhe u tregoi se kur do të hapej kufiri në Ceuta.

Si zakonisht, për këtë pretendim nuk sillet ndonjë provë, burim apo referencë.

Eshtë e vërtetë se Maroku njoftoi më 29 korrik se mbreti Mohammed VI kishte dhënë 1,788 amnisti për të dënuarit. Sipas Ministrisë së Drejtësisë marokene, këto falje nënkuptojnë lirimin e nëntë të burgosurve dhe 57 persona që tashmë vuajnë dënime me burg nuk do të kthehen në burg. Faljet e mbetura përfshijnë ulje ose lehtësim të dënimeve, të cilat nuk nënkuptojnë lirim të menjëhershëm nga burgu.

Këto falje u dhanë në prag të Ditës së Fronit, që festohet më 30 korrik të çdo viti. Sipas Maghreb Arab Press, agjencia shtetërore e lajmeve të Marokut, “në Marok, është zakon të jepet një falje mbretërore për të përkujtuar festat kombëtare dhe fetare.” 

Në vitet 2025, 2024, 2023 dhe 2022, në të njëjtën datë, midis 29 dhe 30 korrikut, u dhanë gjithsej 2415, 2460, 2052 dhe 1769 falje, të cilat liruan nga burgu ose penguan hyrjen e 81, 234, 236 dhe 194 personave të dënuar me burg.

Nuk ka prova që ata që kaluan në Ceuta ishin të burgosur të liruar së fundmi.

Më tej, duke marrë parasysh se amnistia e 29 korrikut shpëtoi nga burgu vetëm 66 persona, pretendimi se lirimi i tyre do të shkaktonte vërshimin e mbi 50 mijë marokenëve në Ceuta tingëllon qesharak. 

Deri në mbrëmjen e 31 korrikut, shumica e emigrantëve ishin kthyer në Marokun fqinj. Shumë prej tyre u kthyen vullnetarisht pasi nuk kishin gjetur ushqim ose strehim në Ceuta. Megjithatë, shkaqet e këtij vërshimi mbeten të diskutueshme.

Zyrtarët spanjollë, përfshirë kryeministrin Pedro Sánchez, thanë se rrjetet e trafikimit të qenieve njerëzore i inkurajuan kalimet, duke keqinterpretuar një vendim të kohëve të fundit të Gjykatës së Lartë mbi kthimin e emigrantëve.

Sipas këtij shpjegimi, trafikantët dhe emigrantët gabimisht supozuan se vendimi nënkuptonte që kushdo që përpiqej të hynte nga deti nuk mund të deportohej. Megjithatë, vendimi ligjor ishte jashtëzakonisht i kufizuar.

Më 29 qershor, Gjykata Supreme e Spanjës lëshoi ​​një vendim ku thuhej se autoritetet nuk mund të deportojnë menjëherë migrantët që mbërrijnë nga deti pa një proces të rregullt ligjor, sepse ata nuk kanë kaluar infrastrukturën fizike kufitare të referuar në ligjin spanjoll.

Vendimi mbulon migrantët e kapur ndërsa notojnë në enklavat e Ceutës dhe Melillës, gjithashtu në bregdetin e Afrikës së Veriut, të cilët shpesh i janë nënshtruar largimit të menjëhershëm në Marok pa ndonjë procedurë formale.

“Kjo thjesht do të thotë që nuk mund t’i shtysh ata mbrapsht në det sepse nuk ka kalim të një kufiri formal”, tha për CNN Gemma Pinyol-Jiménez, drejtuese e politikave të migracionit dhe diversitetit në Instrategies dhe një studiuese e asociuar në Universitetin GRITIM–Pompeu Fabra. “Ideja është të lehtësohet puna e policisë, por kjo nuk do të thotë që këta njerëz mund të qëndrojnë në Ceuta.”

Më herët këtë vit, qeveria e Sánchez njoftoi një program rregullimi që fillimisht pritej t’u jepte 500 mijë migrantëve pa dokumente që tashmë jetojnë në Spanjë një rrugë drejt statusit ligjor. Aplikimet e tejkaluan shumë atë vlerësim fillestar, me më shumë se 1 milion migrantë pa dokumente që aplikuan për dokumenta.

The post Amnistia në Marok nuk ndikoi në vërshimin e emigrantëve në Spanjë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Ekziston një plan për shfarosjen e popullsisë së Botës sipas tekstit të shkruar në një pllakë guri në ShBA

Verdikti: E pavërtetë

Barbara Halla

Një intervistë televizive e avokatit dhe aktivistit Zaçe Islami, në muajin shkurt 2026, vijon të shërbejë si burim për portale të ndryshme për të promovuar lajmin e një plani global për shfarosjen e popullsisë. Deklarata të ngjashme kanë qarkulluar prej vitesh në komunitete që promovojnë teori konspirative për një të ashtuquajtur “Rend të Ri Botëror” (New World Order), sipas të cilit, një elitë globale po përpiqet të sundojë Botën dhe të shfarosë popullsinë njerëzore. 

Një pjesë qendrore e pretendimit të avokatit Islami lidhet me të ashtuquajturat Georgia Guidestones, një monument graniti i ndërtuar në vitin 1980 në shtetin amerikan të Xhorxhias dhe i shkatërruar pas një shpërthimi në vitin 2022. 

Monumenti përmbante dhjetë mesazhe për brezat e ardhshëm, ndër të cilat edhe një frazë që sugjeronte mbajtjen e popullsisë së botës nën 500 milionë banorë. Ky mbishkrim ka nxitur prej dekadash spekulime dhe teori konspirative, por nuk përbën provë të ekzistencës së një plani real për shpopullimin e planetit. Pavarësisht se kopjojnë një strukturë të lashtë, të ngjashme monumentin e Stonehenge në Britani, ky kompleks prej katër pllakash graniti vertikale dhe një shtyllë qendrore, u ndërtua vetëm në vitin 1980. Identiteti i personit ose grupit që porositi monumentin mbetet i panjohur dhe nuk është gjetur asnjë lidhje me qeveri, organizata ndërkombëtare apo individë që kanë zbatuar politika të tilla.

Po ashtu, pretendimi se miliarderët kanë ndërtuar “qytete nëntokësore” për t’u strehuar gjatë një holokausti global nuk mbështetet me prova. Është e vërtetë se disa persona shumë të pasur kanë investuar në bunkerë privatë, kryesisht për t’u përgatitur për fatkeqësi natyrore, konflikte ose emergjenca të tjera, por nuk ka prova që këto objekte lidhen me një plan për shfarosjen e popullsisë. Pretendime të tilla janë bërë pjesë e narrativave konspirative që lidhin bunkerët, pandeminë COVID-19, vaksinat dhe Georgia Guidestones në një histori të vetme, pa fakte që t’i mbështesin.

Përgjatë intervistës, avokati dha deklarata të tjera të cilat përbëjnë teori konspirative, si përshembull sesi pandemia e COVID-19 dhe vaksinimi ishin pjesë e një plani për reduktimin e popullsisë, pretendime qe janë hedhur poshtë nga komuniteti shkencor. Studimet dhe monitorimi i vazhdueshëm nga autoritetet shëndetësore kanë treguar se vaksinat kundër COVID-19 kanë reduktuar ndjeshëm rrezikun e sëmundjes së rëndë dhe vdekjes, ndërsa nuk ekziston asnjë provë që ato janë projektuar ose përdorur për shpopullim. Për rrjedhojë, pretendimet që lidhin bunkerët nëntokësorë, Georgia Guidestones dhe një plan global për “holokaust” përfaqësojnë një teori konspirative, jo një fakt të mbështetur nga prova.

The post Asnjë bazë për komplotin e elitave për zhdukjen e popullsisë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Pajisjet me mikrovalë që përdorim për ngrohjen e ushqimit kanë simbolin bërthamor të gdhendur duke provuar se janë të rrezikshme

Verdikti: E pavërtetë

Barbara Halla

Një postim që po qarkullon së fundmi në Facebook pretendon se pjatat e xhamit të furrave me mikrovalë kanë të gdhendur simbolin ndërkombëtar të rrezatimit bërthamor dhe se kjo është një provë se pajisja është e rrezikshme për shëndetin. Pretendimi është i pasaktë dhe bazohet në një interpretim të gabuar të dizajnit të pjatës së mikrovalës.

Shenja e dukshme në pjesën e poshtme të shumë pjatave të mikrovalës nuk është simboli ndërkombëtar i rrezatimit. Siç e tregon imazhi i mëposhtëm, tre brazdat e formuara në qelq kanë një funksion praktik: ato lidhen me unazën mbështetëse dhe mekanizmin rrotullues që mundëson lëvizjen e pjatës gjatë funksionimit të pajisjes. 

Mikrovala përdor një mekanizëm rrotullues për të ngrohur ushqimin në tërësi. Ngjashmëria me simbolin e rrezatimit përbën një rastësi dhe nuk është dëshmi se prodhuesit po sinjalizojnë ndonjë rrezik të fshehur.

Në të njëjtën kohë, është e vërtetë se furrat me mikrovalë përdorin rrezatim, por jo rrezatim radioaktiv. Ato funksionojnë duke përdorur rrezatim elektromagnetik, të njohur si rrezatim me mikrovalë, i cili bën që molekulat e ujit në ushqim të lëkunden dhe të prodhojnë nxehtësi. Fjala “rrezatim” shpesh tingëllon alarmante, por në fizikë ajo i referohet thjesht energjisë që përhapet në formën e valëve ose grimcave. Ndryshe nga rrezatimi jonizues i materialeve radioaktive, rrezatimi me mikrovalë nuk ka energji të mjaftueshme për të dëmtuar ADN-në ose për ta bërë ushqimin radioaktiv.

Sipas incitativës së Bashkimit Evropian për sigurinën ushqimore, furrat me mikrovalë janë të sigurta kur përdoren sipas udhëzimeve të prodhuesit dhe nuk paraqesin rrezik nga rrezatimi, për sa kohë pajisja është në gjendje të mirë. Kjo pikëpamje mbështetet edhe nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) e cila thekson se standardet e sigurisë kufizojnë rrjedhjen e mikrovalëve në nivele shumë më të ulëta se ato që mund të jenë të dëmshme për njeriun.

The post Gdhendja në pjatën e mikrovalës nuk lidhet me simbolin bërthamor appeared first on Faktoje.al.

Esmeralda Topi

Gjatë një interviste për median britanike Channel 4 News, kryeministri Edi Rama mbrojti ndërhyrjet e kryera në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, duke deklaruar se përdorimi i buldozerëve kishte si qëllim lehtësimin e lëvizjes së komunitetit.

“Buldozerët janë përdorur për të hapur kalimin për njerëzit, për komunitetin, për të krijuar rrugë përmes pronës private, në mënyrë që njerëzit të mos pengoheshin të lëviznin,” tha Rama.

Por gazetarja britanike e vuri menjëherë në pikëpyetje këtë pretendim.

“Por njerëzit kalonin edhe më parë në rrugën me rërë. Ata u bllokuan vetëm pasi u vendos gardhi,” iu përgjigj ajo kryeministrit.

Verifikimi i Faktoje, bazuar në dëshmitë e banorëve, reagimin e organizatave mjedisore dhe dokumente zyrtare të administratës shtetërore, tregon se pretendimi i kryeministrit është i pavërtetë.

Banorët: Rruga ekzistonte

Për banorët e Zvërnecit, ndërhyrjet me buldozerë nuk kishin qëllim krijimin e një kalimi të ri për komunitetin, pasi rruga drejt bregdetit ka ekzistuar prej vitesh dhe është përdorur rregullisht, veçanërisht gjatë sezonit veror.

Kryetari i fshatit Zvërnec, Kostaq Konomi, në një reagim për Faktoje e cilëson deklaratën e kryeministrit si një përpjekje për të justifikuar ndërhyrjet në zonë.

“E dëgjova dhe për mua është gënjeshtra më e madhe që ka thënë. Gënjeshtër për të dalë nga situata. Rruga ka qenë, këta na vunë gardhin pa leje, të cilin ne e hoqëm me protesta. Dhe e panë shumë mirë të gjithë se si u hoq ai gardh”, thotë Konomi.

Sipas tij, shqetësimi i banorëve nuk lidhej me mungesën e një rruge apo pamundësinë për të lëvizur, por me kufizimin e aksesit pas vendosjes së gardhit. Në të njëjtën linjë shprehet edhe Nikolla Pulla, banor i Zvërnecit.

“Ajo rrugë ka qenë e kalueshme me makinë, pak e vështirë deri në grykën e dalanit të madh. Banorët kalonin, më tepër gjatë verës për të shkuar në plazh. Pra ka qenë e kalueshme edhe më parë, edhe pse me vështirësi. Gardhi e pengoi lëvizjen, madje ishte një nga arsyet kryesore pse banorët u indinjuan”, shprehet 31 vjeçari.

PPNEA

Edhe Shoqata për Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA) kundërshton narrativën se ndërhyrjet kishin vetëm karakter funksional për aksesin. Sipas organizatës, gjatë punimeve janë dokumentuar ndërhyrje të shumta në zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë.

“Makineri të rënda hynë në habitatet natyrore. U vendos një gardh, u hapën rrugë dhe sheshe ndërtimi, u hodhën materiale inerte dhe çakull, u ndërhy në sistemin e dunave dhe u ndërtua një urë, duke ndryshuar karakteristikat natyrore të zonës.”

PPNEA thekson se këto nuk janë interpretime, por fakte të dokumentuara në terren.

“Gardhi mund të jetë hequr pas reagimit publik, por dëmi ndaj natyrës nuk është zhdukur bashkë me të. Janë kryer ndërhyrje pa lejet e nevojshme në kundërshtim me legjislacionin dhe duhet të ketë përgjegjësi ligjore”

Gardhi dhe punimet

Pretendimet e banorëve dhe organizatave mjedisore mbështeten edhe nga një dokument zyrtar. Një raport monitorimi i datës 18 maj, i hartuar nga Administrata e Zonave të Mbrojtura në Vlorë dhe i siguruar nga Faktoje, konstaton se në zonën ku po zhvilloheshin punimet ishin evidentuar:

“Punime infrastrukturore paraprake, të lidhura me hapje dhe sistemim rrugësh, rrethim territori dhe ndërhyrje mbështetëse për akses.”

Raporti shoqërohet edhe me fotografi nga terreni, ku dokumentohen rrugët e hapura, gardhi i vendosur dhe ndërhyrjet e kryera në zonë.

Përfundim

Pretendimi i kryeministrit se buldozerët u përdorën për të krijuar kalim për banorët nuk mbështetet nga faktet e verifikuara. Dëshmitë e banorëve tregojnë se rruga ekzistonte dhe përdorej përpara nisjes së punimeve, ndërsa kufizimi i lëvizjes erdhi pas vendosjes së gardhit. Edhe gazetarja e Channel 4 News e ngriti këtë fakt gjatë intervistës.

Po ashtu, PPNEA dokumenton se ndërhyrjet nuk u kufizuan në hapjen e një kalimi, por përfshinë ndryshime të gjera në zonën e mbrojtur, ndërsa raporti zyrtar i Administratës së Zonave të Mbrojtura konfirmon se në terren ishin kryer punime për hapje rrugësh dhe rrethim territori me gardh. Në mungesë të provave që banorët ishin të penguar të lëviznin përpara ndërhyrjeve dhe përballë dëshmive të shumta se rruga ekzistonte e ishte e përdorshme, pretendimi se buldozerët u përdorën për t’u hapur rrugën komunitetit rezulton i pavërtetë. 

The post Buldozerët në Zvërnec, për t’u hapur rrugën banorëve?! appeared first on Faktoje.al.

Fetah Salliu 

Të premten bashkëkryetari i komisionit parlamentar për reformën administrativo- territoriale, deputeti i PS-së, Arbjan Mazniku, në një konferencë për shtyp,  ka argumentuar arsyet pse reforma territoriale duhet të shoqërohet me reduktimin e numrit të bashkive.

Një ditë më parë,  deputetët e grupit parlamentar të mazhorancës, anëtarë të Komisionit të posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale i kanë përcjellë kryetarëve të bashkive dhe këshillave bashkiakë propozimin e ri për Reformën Administrativo Territoriale, vetëm me firmën e tyre, pasi nuk u arrit konsensus me PD-në.  

Në mbështetje të propozimit, u paraqit edhe një projektligj “Për ndarjen Administrative Territoriale të Njësive të Qeverisjes Vendore të Republikës së Shqipërisë”.

Referuar propozimit zyrtar, ndarja e re territoriale sjell një reduktim të numrit të bashkive nga 61 në 46. 

Ndarja e re territoriale sipas propozimit të PS-së është: 12 qarqe, 46 Bashki, 71 qytete përbërëse dhe 387 Njësi Administrative. Por 20 bashki do të kenë më shumë se një qytet në përbërje. 

Bashkitë kanë afat 60 ditë që ta shqyrtojnë propozimin dhe ta konsultojnë me qytetarët. 

PS

Arbjan Mazniku deklaroi se, reforma territoriale synon të krijojë bashki më të forta financiarisht dhe funksionalisht, me kapacitet për të përfituar fonde europiane dhe për të përmirësuar shërbimet për qytetarët. 

Sipas tij, bashkimi i bashkive shihet si mënyrë për të konsoliduar planifikimin buxhetor, urban dhe ligjor, “duke rritur mundësitë për zonat me performancë të ulët” 

Përkundjret debatit që ka sjellë reduktimi në numër i bashkive nga 61 në 46, Mazniku u shpreh se asnjë shërbim nuk largohet nga territori, qytetari mund ta marrë shërbimet po aty. 

“Disa bashki kanë detyrime të prapambetura, për shembull Bashkia Kavajë. Ka bashki që punojnë më mire dhe ka bashki që punojnë pak më mire. Asnjë shërbim nuk largohet nga territori, qytetari mund ta marri aty. Elementët që konsolidohen janë: planifikimi buxhetor, urban, ligjor, ekonomik dhe kontraktual. 

Duke bashkuar dy zona me performancë të ulët nuk përfitojmë një performance më të mire. Bashkimi i Policanit me Beratin do të sjelli më shumë mundësi për Policanin. 

Ndarja Bashki – Qytet – Njësi Administrative ka qenë pjesë e dëgjesave publike në mbledhjet e Komisionit të Reformës Territoriale. Qytetarët e Policanit janë të Policanit. Një bashki nuk i ka të gjitha mundësitë t’i plotësojë kushtet, por kur bashkohen bashkë kanë kapacitetet e nevojshme. 

Me këtë reformë nuk pretendojmë se do ta rregullojmë të gjithë Shqipërinë, por synojmë të përmirësojmë infrastrukturën, shkollat etj. Fokusi kryesorë janë: Funksionet, kompetencat dhe financat”, tha Mazniku

PD kundër 

Ndryshe nga argumentet e Maznikut, bashkëkryetari demokrat në komisionin për reformën territoriale, deputeti Luçiano Boçi, tha se propozimi i socialistëve nuk është rezultat i një analize funksionale, por një vendim politik. “Është këngë e vjetër me muzikë të re. Është po e njëjta hartë që rrezikon të sjellë të njëjtat pasoja që sot i përjetojmë: diskriminim, mos-shërbim, mos-përfaqësim dhe mungesë autonomie”, tha Boçi.

Sipas tij, reforma duhet të nisë nga qytetari dhe jo nga numri i bashkive. “Një reformë territoriale ka për qëllim të rrisë funksionalitetin e pushtetit vendor, t’i shërbejë më mirë qytetarit dhe të garantojë zhvillim të njëtrajtshëm të territorit”, tha ai.

Boçi kundërshtoi bashkimet e propozuara nga PS, duke marrë si shembuj Librazhdin me Prrenjasin, Memaliajn me Tepelenën dhe Elbasanin me Cërrikun e Belshin. 

Sipas tij, këto vendime nuk kanë bazë ekonomike apo identitare, por lidhen me interesa politike. 

Kjo tezë u kundërshtua në anën tjetër nga Arbjan Mazniku.

“Nuk e ndikon fare ndryshimin e rezultatit të PS-së në nivel kombëtar. Këtu kemi të bëjmë me një synim për të përmirësuar eficencën e bashkive. Sot Elbasani, Cerriku dhe Belshi i administron PS. Kemi marrë 56-57% në zgjedhjet e fundit, nuk ka asnjë ndikim elektoral. Diskutimi elektoral është irrelevant, nuk ka asnjë ndikim. PS nuk është nisur në këtë reformë nga interesi i ofiqarëve të një bashkie apo tjetri. Por nga shërbime, si shkon më shumë ujë, si shtrohen më shumë rrugë. Interesi jonë, nuk ka qenë politika, por si e bëjmë që qytetarëve shqiptarë t’i ofrohen shërbime më të mira”, tha Mazniku.

The post Reforma e re territoriale, Mazniku: Synojmë bashki të forta. Boçi: Sjell diskriminim appeared first on Faktoje.al.

Nga Fetah Salliu

“A ka reciprocitet mes 54 serbëve dhe 61.000 shqiptarëve!”, tha deputetja e PD-së, Jorida Tabaku, të enjten e 30 korrikut,  referuar një deklarate të ministrit të Jashtëm të Serbisë, Marko Gjuriq, sipas të cilit, me homologun shqiptar, Ferit Hoxha, është arritur një marrëveshje në parim për hapjen e zyrave konsullore në Shkodër dhe Bujanoc.

Tabaku i referohet regjistrimit zyrtar të vitit 2022 në Serbi që, sipas saj, numëron 61,687 shqiptarë, të përqendruar kryesisht në Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc, dhe censusit të 2023 të Shqipërisë për qarkun Shkodër ku numërohen të regjistruar zyrtarisht 54 serbë. 

“…Nuk mund të vendoset shenjë barazimi ndërmjet gatishmërisë së Serbisë për t’iu përgjigjur pozitivisht kërkesës shqiptare për një konsullatë në Bujanoc dhe hapjes së një konsullate serbe në Shkodër. Gatishmëria nuk është konsullatë e hapur dhe funksionale”, komentoi Tabaku.

Sipas saj, “reciprociteti nuk shpallet me deklarata, por provohet me të drejta të barabarta dhe masa konkrete”

Por, paralelisht në kohë, ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, në një postim në platformën X sqaroi ndër radhë se, “reciprociteti nuk nënkupton domosdoshmërisht barazi në përmbajtje, në objektiva apo në interesat e secilës palë”.

Reciprociteti

Reciprociteti, sipas tij, është qasja mbi të cilën ndërtohet mirëkuptimi ndërmjet shteteve, “jo një masë mekanike me të cilën maten veprimet apo rezultatet”

Një përgjigje sqaruese kjo indirekte edhe për një tjetër qëndrim të mëvonshëm nga deputetja e PD-së, Albana Vokshi, e cila kërkoi dorëheqjen e ministrit Hoxha.

Sipas Vokshit, hapja e një konsullate justifikohet vetëm kur ekziston një komunitet i konsiderueshëm që ka nevojë për shërbime konsullore ose kur marrëdhëniet dypalëshe kërkojnë një prani shtesë diplomatike.

“Asnjë nga këto kushte nuk ekziston në Shkodër”, tha Vokshi.

Kundërshti edhe nga zëra të PS

 “Serbia në Shkodër ka marrë më shumë se një konsullatë”, u shpreh në anën tjetër ish-deputeti i PS-së, Pandeli Majko,  përmes një postimi në faqen e tij në Facebook.

Ish-Ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati,  e cilësoi gabim strategjik dhe taktik. “Në planin strategjik do të ishte e gabuar. Një konsullatë e Serbisë në Shkodër nuk reflekton realitetin historik, peshën e pakicës serbe në zonë, dhe vendos padrejtësisht shenja barazimi me shqiptarët që jetojnë në Luginën e Preshevës.

Po aq e gabuar do të ishte edhe në planin taktik, teksa gjuha e zyrtarëve të lartë të Serbisë është në kulmin e ekstremitetit në raport me spastrimin etnik në Kosovë. Dhe një karshillëk ndaj Malit të Zi, kur dihet se Serbia nuk ka hequr dorë nga praktikat asimiluese ndaj pakicës malazeze që jeton në Shqipëri”, komentoi Bushati.

A ka të humbur?

Por, a ka të fituar apo të humbur në këtë marrëveshje paraprake ende jo konkrete, siç po e trajtojnë zëra të politikës në vend, por edhe në Kosovë? 

Lajmi fillimisht u mor vesh nga mediat në Kosovë që kishin përkthyer një deklaratë të ministrit për Punët e Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq, e përcjellë pastaj edhe në mediat shqiptare. 

Më tej, lajmi mori përmasa të tjera në Kosovë duke u komentuar nga zëra të politikës atje si, “thikë pas shpine për Kosovën dhe jo akt diplomatik” e duke shkuar deri tek ideja “për një projekt politik serbomadh”

Reagimi

Në një rrëfim ekskluziv, ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, ka sqaruar për “Faktoje” (i ftuar në një podcast për FIMI-n) arsyet për rëndësinë e hapjes së konsullatës shqiptare në Luginën e Preshevës si dhe mbi mundësinë e hapjes së një konsullate të Serbisë në Shkodër dhe pse ka reciprocitet në këtë kërkesë.

Ku jemi me bisedimet?

Fillimisht, ministri Hoxha sqaron për “Faktoje” se aktualisht ka vetëm një dakordësi në parim mes Shqipërisë dhe Serbisë. 

“…As ka marrëveshje, as ka letra të nënshkruara, as ka letra të bëra. Ka një proces të tërë, që kalon përmes notave verbale etj etj., qoftë për të përcaktuar territorin, për të përcaktuar perimetrin e veprimtarisë, për të përcaktuar numrin e personave, për të gjetur ndërtesën, një numër i tërë vërprimesh që duhen bërë”.

Në gjithë këtë proces, Ministri Hoxha e sheh rëndësinë tek te drejtat e shqiptarëve në Luginën e Preshevës.

“Gjithë shqiptarëve në Shqipëri, në Maqedoninë e Veriut, në Kosovë dhe në Malin e Zi, në një mënyrë ose në një tjetër, ose janë në pushtet dhe jetojnë vetë, kanë jetën politike, ekonomike, institucionale, gjithëçka, të gjithë aspektet janë të përshirë. Të vetmit që nuk janë të përshirë, të vetmit që janë një pakicë në masë të madhe e neglizhuar me probleme dhe me të drejta nganjëherë të cënuara janë shqiptarët në Luginën e Preshevës.

Për t’i ndihmuar dhe sesi të mbrojnë të drejtat e tyre duke qenë qytetarë të atij vendi, i takon shtetit pritës të thotë se ku do ta hapësh sepse i di më mirë unë interesat e tua sesa ti”, tha ai

Arsyet e Serbisë

“Unë nuk e di për çfarë e do konsullatën Serbia. Kur të na e thotë do ta analizojmë. Mbase e do për udhëtarët. Janë 130.000 serbë që vijnë e pushojnë në plazhet tona, një numër prej tyre shkojnë në Velipojë. Mbase e do për tu kujdesur për ata. Është në tagrin e saj, është në të drejtën e saj, të çdo vendi që të përcaktojë se përse i do konsullatat”, u përgjigj ministri Hoxha.

Marrëdhëniet mes dy vendeve 

Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme nuk sheh problematikë, sa kohë që marrëdheniet mes dy vendeve (Shqipëri-Serbi) janë korrekte.

 “Përsa kohë që ne kemi marrëdhëniet diplomatike, përsa që kohë që nuk kemi asnjë element të vërtetuar apo të supozuar apo të dyshuar për veprimtari të cilat shkojnë në kundërshtim me interesat e vendit tonë, ne nuk kemi pse të kundërshtojmë hapa të tillë diplomatik të njohur. 

Në momentin kur kemi elementë të tillë qoftë për individët apo dhe përfaqësitë ju e dini që merren masa ose bëhen non grata ose edhe mbyllen”, tha ai, duke marrë si shembull ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me Iranin katër vite më parë pas sulmit kibernetik ndaj vendit tonë.

Thënë këtë, ministri Hoxha e vuri theksin tek fakti se, Shqipëria e sheh diplomacinë dhe politikën e jashtme si investimin më të mirë për bashkëpunimin rajonal, me synimin për ta afruar rajonin drejt integrimit evropian

The post Konsullata serbe në Shkodër ndez debat, Ferit Hoxha për “Faktoje”: Prioriteti ynë, Lugina e Preshevës    appeared first on Faktoje.al.

Fetah Sallliu 

Të enjten, deputetët e grupit parlamentar të mazhorancës, anëtarë të Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale i kanë përcjellë kryetarëve të bashkive dhe këshillave bashkiakë propozimin e ri për Reformën Administrativo Territoriale, vetëm me firmën e tyre, pasi nuk u arrit konsensus me PD-në.  

Në mbështetje të propozimit, u paraqit edhe një projektligj “Për ndarjen Administrative Territoriale të Njësive të Qeverisjes Vendore të Republikës së Shqipërisë”.

Referuar deklaratës zyrtare, ndarja e re territoriale sjell një reduktim të numrit të bashkive nga 61 në 46. 

Ndryshimet u propozuan pas dëgjesave në 11 qarqe dhe konsultimeve me mbi 3 500 qytetarë, përfaqësues vendorë, përfaqësues të biznesit, universiteteve dhe shoqërisë civile.

Cilat janë ndryshimet?

Modeli që propozohet ruan bashkinë dhe njësinë e vetëqeverisjes vendore, me një kryetar, një këshill, një administratë dhe një buxhet të vetëm. Por sjell një risi. Krijon një nivel të ri organizimi vendor: “QYTETIN”. Kjo vjen si përgjigje ndaj kërkesave të ngritura gjatë dëgjesave, gjetjeve të raportit analitik të ekspertëve dhe nevojës për një model më të mirë përfaqësimi.

Modeli aktual “Bashki – Njësi Administrative” zëvendësohet me skemën “Bashki – Qytet – Njësi Administrative”.

28 Bashki do të konsolidohen dhe do të formohen 13 Bashki të reja. 

Ndarja e re territoriale sipas propozimit të PS-së është: 12 qarqe, 46 Bashki, 71 qytete përbërëse dhe 387 Njësi Administrative. Por 20 bashki do të kenë më shumë se një qytet në përbërje. 

Bashkitë kanë afat 60 ditë që ta shqyrtojnë propozimin dhe ta konsultojnë me qytetarët. 

15 Bashki më pak 

Në dokument propozohet që të ketë 15 bashki më pak. Por më herët, kryetari i PD-së, Sali Berisha, është shprehur se Partia Socialiste ka parashikuar shkrirjen e 25 bashkive në vend, që rezulton e pavërtetë si deklaratë, sa i përket numrit të reduktuar.

“Edi Rama tërhiqet de facto nga reforma territoriale dhe mbyll procesin duke vazhduar projektin e tij të shpopullimit të plotë të mëtejshëm të Shqipërisë. Ka parashikuar reduktimin me 25 bashki nga Konispoli në Krumë në të gjithë territorin e vendit”, është shprehur Berisha.

Ndërkohë, sipas PS-së, “këto ndryshime vijnë si pasojë e dinamikave demografike, ekonomike dhe territoriale, ndërsa zhvillimi ndërmjet bashkive mbetet i pabarabartë”. 

Ndërkohë, bashkëkryetari i Komisionit të Reformës Territoriale, Luçiano Boçi ka reaguar ndaj hartës së re territoriale duke u shprehur se, “kjo hartë-draft është një thikë pas shpine ndaj qytetarëve dhe territorit të vendit”.

“Drafti është një produkt unilateral, i paraqitur nga PS pasi Komisioni ka mbyllur mandatin e tij, pa diskutim, debat apo miratim dhe pa një raport të përbashkët apo veçmas”, theksoi deputeti demokrat, Luçiano Boçi në reagimin e tij.

Cilat bashki?  

Bashkia Fushë-Azzëz dhe Pukë do të bashkohet me Bashkinë e Pukës. Bashkia Kols do t’i bashakohet Bashkisë Mat.

Bashkia Rrogozhinë do t’i bashkohet Bashkisë Kavajë, Bashkitë Dimal dhe Polican do t’i bashkohen Bashkisë Berat, Bashkia Patos do t’i bashkohet Bashkisë Fier. 

Bashkia Divjakë bashkisë Lushnje. Selenica bashkisë Vlorë, Maliqi Bashkisë Korcë, Këlcyra bashkisë Përmet, Memaliaj bashkisë Tepelenë, Libohova bashkisë Gjirokastër, Cërriku dhe Belshi bashkisë Elbasan dhe Prrenjasi bashkisë Librazhd. 

Në hartën më poshtë mund të dallojmë kufinjtë e qarqeve dhe të bashkive. 

Burimi: Projektligji “Për ndarjen Administrative Territoriale të Njësive të Qeverisjes Vendore të Republikës së Shqipërisë”.

Ekspertët 

Sipas ekspertit për pushtetin vendor Agron Haxhimalit, “qasja e maxhorancës synon konsolidimin e mëtejshëm të territorit përmes një numri më të vogël bashkish, me argumentin se njësitë më të mëdha kanë kapacitete më të forta administrative dhe financiare. Kjo mund të rrisë efikasitetin organizativ, por njëkohësisht rrezikon të largojë vendimmarrjen dhe shërbimet nga qytetarët, veçanërisht në zonat rurale”.

“Qasja e opozitës parashikonte ruajtjen e 61 bashkive ekzistuese dhe riorganizimin e 312 njësive administrative mbi baza funksionale dhe demografike (rreth 5–7 mijë banorë) me synimin për ta afruar administratën dhe përfaqësimin më pranë komuniteteve”, thotë Agron Haxhimali për Faktoje.

Si ekspert Afrim Krasniqi thotë se: “procesi i parë i konsultimeve publike tregoi se nuk ka dakordësi brenda partive politike, as midis dy partive kryesore, as në nivelin e mazhorancës. Po kështu as midis partive të mëdha dhe partive të tjera, shoqatave e bashkive apo grupeve të tjera të interesit. Për më tepër dhomat e tregtisë, organizatat e biznesit, kategori të ndryshme sociale dhe komunitetet lokale kanë reaguar kundër kufizimit dhe shkrirjes së kompetencave të bashkive të tyre” 

“Kriteret e vendosura nuk janë të qarta dhe nuk janë lehtësisht të interpretueshme. Koncepti i ndarjes territoriale nuk duhet të mbështetet vetëm te performanca aktuale e bashkive sepse kjo mund të lidhet edhe me cilësinë e drejtimit të tyre. Por duhet të mbështetet te dinamika e zhvillimit të Shqipërisë, te projektimi ekonomik i vendit dhe te vizioni se si do të jetë Shqipëria pas dy dekadash. Këto lloj studimesh dhe strategjish mungojnë. Për sa kohë që këta dy elementë mungojnë vendimmarrja do të udhëhiqet më shumë nga interesa elektorale ose informale”, shprehet Krasniqi për “Faktoje”

The post Ndarja e re territoriale, PS propozon 15 bashki më pak (emrat) appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Qendrat MedBed shërojnë plotësisht kancerin brenda 2 orësh pa asnjë efekt anësor

Veridkti: E paprovuar

———————————————————————————————-

Shtretërit mjekësorë çudibërës, të quajtur ‘medbeds’, vijojnë të ngërthejnë imagjinatën dhe shpresën e rrjeteve konspiracioniste, përfshi ato shqipfolëse.

Një postim që po qarkullon në këto rrjete prezanton një krahasim mes dy përvojave “krejtësisht të ndryshme” pas diagnostikimit me kancer të fazës së tretë. E para, në një spital, kushton mijëra dollarë, zgjat mbi një vit, ka gjasa të ulëta mbijetese dhe efekte anësore. E dyta, në një “qendër medbed” përshkruhet si një procedurë mrekullibërse që nuk kushton asgjë, përfundon për 2 orë, ka shkallë mbijetese 100% dhe asnjë efekt anësor.

Nëse e gjitha ju duket shumë e bukur për të qenë e vërtetë, kjo sepse nuk është e vërtetë. 

Paçka pretendimit se “kjo nuk është fantazi”, që përmbyll postimin, “shtretërit mjekësorë”, në anglisht “medbeds”, janë një koncept që e ka origjinën tek ndjekësit e teorisë konspirative QAnon, sipas së cilëve medbeds janë zhvilluar nga ushtria (në disa versione duke përdorur teknologji aliene) dhe janë duke u përdorur tashmë nga familjet më të pasura dhe të fuqishme në botë. Medbeds reklamohen si të kenë aftësi mrekullibërëse për të shëruar një sërë sëmundjesh dhe madje dhe për të kthyer pas procesin e plakjes. Sipas disa ndjekësve, kur Donald Trump do të bëhej president do të zbulonte ekzistencën e këtyre pajisjeve dhe do t’i bënte falas për gjithë amerikanët.

Sigurisht, për të mbështetur këto pretendime të jashtëzakonshme nuk ofrohet asnjë provë.

Nuk ka asnjë literaturë nga komuniteti mjekësor global që thotë se një pajisje e tillë ekziston. As shkenca për të krijuar një pajisje të tillë, e cila tingëllon sikur ka dalë nga ndonjë film fantastiko-shkencor, nuk ekziston. 

Teoria konspirative e medbeds “shërben për dy qëllime profetike”, tha për The Daily Beast Sara Aniano, nga Universiteti Monmouth, që studion retorikën e së djathtës ekstreme dhe ka dokumentuar përhapjen e mitit të medbeds.

Nga njëra anë ajo premton një të ardhme të afërt në të cilën kompanitë e mëdha farmaceutike janë të panevojshme. “Pastaj sigurisht që është tërheqja më e dukshme e të paturit një makineri magjike, versionet e së cilës mund të të diagnostikojnë menjëherë ose të të shërojnë menjëherë”, tha Aniano. “Disa mund të rrisin përsëri pjesë të humbura të trupit. Pra, padyshim, ka shumë shpresë që i shërben një narrative shumë tërheqëse për ata që e besojnë këtë.”

Ç’është më e trishtë, kjo teori konspirative është shfrytëzuar nga persona të ndryshëm për të mashtruar besimtarët që shpresojnë në aftësitë çudibërëse të këtyre pajisjeve për të shëruar probleme të rënda shëndetësore. 

Tesla BioHealing, është një nga kompanitë e shumta që shet atë që ata e përshkruajnë si “medbed”, ndonjëherë për dhjetëra mijëra dollarë. Kjo kompani ofron medbed për shtëpinë në vlerën e 19,999 dollarëve, megjithëse një orë në një nga dhomat e tyre të motelit me medbed do t’ju kushtojë vetëm 160 dollarë.

Edhe pse kompani të tilla listojnë një sërë sëmundjesh që pretendojnë se mund të ndihmohen nga teknologjitë e tyre dhe ofrojnë dëshmi nga klientët e kënaqur, ato sigurohen gjithashtu të thonë se produktet e tyre nuk kanë për qëllim të zëvendësojnë trajtimet nga një mjek i kualifikuar, një mënyrë për t’u ruajtur nga paditë e mundshme që përdoruesit mund të sjellin kundër tyre kur shtrati çudibërës të rezultojë jo aq i plotfuqishëm sa shitet.

Sipas Associated Press, kanale të dedikuara në Telegram i përkushtohen diskutimeve rreth medbeds dhe se kur dhe ku do të vijnë ato. “Po kërkoj dëshpërimisht ndonjë ndihmë nga të gjithë për t’iu përgjigjur lutjeve të mia për një kurë për kancerin e djalit tim,” shkroi një grua në një kanal Telegrami në New Jersey.

Faktoje ka përgënjshtruar dhe më parë pretendime lidhur me medbeds.

The post Asnjë provë për shtretërit çudibërës MedBed që shërojnë kancerin appeared first on Faktoje.al.

Jona Cenameri

Më 9 korrik 2026, ministrja e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, Evis Sala, deklaroi se pagesa mujore për fëmijët me aftësi të kufizuara do të dyfishohej nga 1 korriku dhe se do të njiheshin kontributet shoqërore dhe shëndetësore për ndihmësit personalë. Vendimet përkatëse u miratuan nga Këshilli i Ministrave më 22 korrik. Përfituesit nuk e morën pagesën e dyfishuar gjatë korrikut, por do ta marrin në gusht së bashku me shtesën e muajit të kaluar. 

Më 9 korrik 2026, gjatë një takimi me prindër të fëmijëve me aftësi të kufizuara në Qendrën e Shërbimeve Komunitare të Integruara në Prush, ministrja Evis Sala njoftoi se dyfishohen pagesat për fëmijët me aftësi të kufizuara dhe njihen kontributet për 14 mijë ndihmës personalë

Ministrja Sala deklaroi se synimi i masës ishte që familjet e personave me aftësi të kufizuara të ndienin mbështetje konkrete nga shteti.

“Objektivi ynë është që çdo person me aftësi të kufizuara dhe çdo familje të ndiejë mbështetje konkrete nga shteti, përmes politikave që garantojnë dinjitet, përfshirje dhe mundësi të barabarta”, tha ajo.

Më 20 korrik, kryeministri Edi Rama e përsëriti deklaratën gjatë një vizite në Qendrën Sociale “Jonathan”.

“Premtuam dyfishimin e mbështetjes për ta dhe jam shumë i lumtur që sot mbështetja për ta është dyfishuar”, deklaroi Rama.

Kryeministri shtoi se shteti do të paguante edhe sigurimet shoqërore dhe shëndetësore të kujdestarëve.

“Ne vendosëm, po ashtu, që shteti, buxheti i shtetit, t’i paguajë sigurimet shoqërore dhe shëndetësore për të gjitha nënat dhe për të gjithë kujdestarët, njësoj si ata të ishin në punë”

Buxheti

Akti Normativ nr. 2, datë 30 qershor 2026, ndryshoi buxhetin e vitit 2026 dhe rishikoi fondet e institucioneve dhe programeve buxhetore. Për Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, dokumenti parashikon rreth 86.48 miliardë lekë shpenzime buxhetore, nga të cilat rreth 29.26 miliardë lekë për programin “Përkujdesja sociale”. Në treguesit fiskalë, zëri “Ndihma ekonomike dhe paaftësia” arrin në 25.324 miliardë lekë.

Akti normativ siguroi fondet, ndërsa masa e pagesës dhe mënyra e përfitimit u përcaktuan më pas përmes vendimeve të Këshillit të Ministrave.

Në përgjigjen e datës 28 korrik për Faktoje, Ministria e Shëndetësisë bëri të ditur se buxheti i institucionit ishte rritur me rreth 8.9 miliardë lekë. Nga kjo shumë, 750 milionë lekë ishin caktuar për dyfishimin e pagesave për fëmijët me aftësi të kufizuara dhe 674 milionë lekë për kontributet e kujdestarëve.

Këshilli i Ministrave

Më 22 korrik 2026, Këshilli i Ministrave miratoi paketën e vendimeve që ndryshuan masën dhe procedurat e përfitimit të pagesave për personat me aftësi të kufizuara.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, dyfishimi përfshin 10,240 fëmijë me aftësi të kufizuara dhe ka një efekt financiar shtesë prej 750 milionë lekësh. Vendimet përcaktojnë se masa ka efekt financiar nga 1 korriku 2026.

Paketa miratoi gjithashtu njohjen e periudhave kontributive për 14,657 ndihmës personalë, me një kosto shtesë prej 674 milionë lekësh për buxhetin e shtetit.

Rritja nuk humbet

Megjithëse Ministria e njoftoi dyfishimin më 9 korrik dhe Rama e paraqiti masën si të realizuar më 20 korrik, gjatë atij muaji përfituesit nuk e morën pagesën sipas vlerës së re.

Më 24 korrik, Shërbimi Social Shtetëror sqaroi se pagesat e reja do të jepeshin duke filluar nga 1 gushti, së bashku me diferencën e muajit korrik.

“Duke filluar nga 1 gushti 2026 përfituesit do të marrin pagesën sipas vlerave të reja, së bashku me diferencën që u përket për muajin korrik”, thuhet në njoftim.

Përfundim

Ministrja Evis Sala deklaroi se pagesat për fëmijët me aftësi të kufizuara do të dyfishoheshin nga 1 korriku dhe se do të njiheshin kontributet për ndihmësit personalë.

Këshilli i Ministrave miratoi dyfishimin për 10,240 fëmijë, me efekt financiar nga 1 korriku, si dhe njohjen e periudhave kontributive për 14,657 ndihmës personalë. Edhe pse pagesa e re nuk u mor gjatë korrikut, Shërbimi Social Shtetëror konfirmoi se përfituesit do ta marrin në gusht së bashku me diferencën e muajit të kaluar.

Për këtë arsye, deklaratën e ministres per dyfishimin e pagesës për fëmijet me aftësi të kufizuara e kategorizojmë të vërtetë.

The post Pagesat për fëmijët me aftësi të kufizuara u dyfishuan appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Projektligji i ri për sektorin e energjisë elektrike në Shqipëri parashikon se kush nuk paguan energjinë elektrike do t’i sekuestrohet shtëpia

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————————–

Në disa portale po qarkullon lajmi se, sipas projektligjit të ri për sektorin e energjisë elektrike propozuar nga qeveria shqiptare, kush nuk paguan energjinë elektrike do t’i sekuestrohet shtëpia. Lajmi shoqërohet edhe me pretendimin se kjo do të prekë të gjithë qytetarët.

Në të vërtetë, bëhet fjalë për ligjin “Për sektorin e energjisë elektrike”, miratuar në Kuvend më 18 qershor 2026.

Artikujt e mësipërm i referohen vendosjes së barrës hipotekore, që parashikohet në nenet 115 dhe 116 të ligjit, për konsumatorët e energjisë që nuk shlyejnë detyrimet ndaj furnizuesit të energjisë elektrike.

Megjithatë, siç specifikohet në tekstin e ligjit, por edhe në brendinë e vetë artikujve të mësipërm, barra hipotekore vendoset mbi pasurinë e paluajtshme “në rast se detyrimi i papaguar që rrjedh nga një kontratë furnizimi energjie elektrike është mbi 1 500 000 (një milion e pesëqind mijë) lekë për klientin jofamiljar.”

Ligji i përkufizon “klientët jofamiljarë” si “personat fizikë ose juridikë që blejnë energji elektrike, e cila nuk shkon për përdorim familjar, prodhuesit dhe klientët e shumicës.”

Qartazi, atëherë, pretendimi se ligji parashikon sekuestrimin e shtëpisë së atyre që nuk paguajnë energjinë elektrike dhe se kjo prek të gjithë qytetarët është i pavërtetë. Mundësia e kufizimit hipotekor mbi pronat e paluajtshme parashikohet vetëm për debitorët jofamiljarë si bizneset apo prodhuesit.

The post Debitorëve nuk u sekuestrohet shtëpia edhe në ligjin e ri të energjisë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Vatikani ka “goditur” kryeministrin shqiptar Edi Rama me fjalët e Papës rreth protestave te Revolucionit Flamingo

Verdikti: Mungon konteksti

———————————————————————

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se Vatikani ka “goditur” kryeministrin shqiptar Edi Rama me fjalët e Papës rreth protestave te Revolucionit Flamingo. Papa citohet të ketë thënë: “Ka ardhur dita që të…” ndërkohë që lexuesit ftohen të klikojnë lidhjen në komente për të mësuar më shumë.

Megjthëse postimet e mësipërme japin përshtypjen se vetë Papa ka folur mbi protestat në Tiranë, në të vërtetë, në tesktin e referuar në komente sqarohet se bëhet fjalë për një artikull mbi protestat që është botuar nga Vatican News, portali zyrtar i lajmeve i Selisë së Shenjtë, më 25 korrik 2026.

Citati i pretenduar i Papës nuk shfaqet as në artikullin në shqip, as në atë të Vatican News.

Megjithatë, as raportimi i Vatican News nuk përdor fjalët e Papës për të “goditur” Ramën. Ai raporton mbi shqetësimet e peshkopëve shqiptarë lidhur me zhvillimet në vend dhe citon deklaratën e Konferencës Ipeshkvore të Shqipërisë mbi protestat. 

Është kjo deklaratë që citon një letër të Papë Françeskut, i ndarë nga jeta një vit para nisjes së protestave në Shqipëri, ku ai ka shkruar: “Parashikimi i impaktit ambiental të sipërmarrjeve dhe të projekteve kërkon procese politike transparente dhe që i nënshtrohen dialogut, ndërsa korrupsioni, që fsheh impaktin e vërtetë ambiental të një projekti, në këmbim të favoreve, shpesh çon drejt marrëveshjeve të paqarta që i ikin detyrimit për të informuar dhe një debati të thelluar.”

The post Papa nuk ka mbështetur ende Revolucionin Flamingo në Shqipëri appeared first on Faktoje.al.

Shqipëria është ndër vendet europiane me pasojat më të rënda shëndetësore nga ndotja e ajrit. Të dhënat më të fundit të Eurostat tregojnë se vendi regjistron 129 vdekje të parakohshme për 100 mijë banorë, të lidhura me ekspozimin ndaj grimcave të imëta në ajër. 

Me këtë tregues, Shqipëria renditet e katërta në Europë, pas Maqedonisë së Veriut, Bosnjë-Hercegovinës dhe Serbisë. Niveli është më shumë se tri herë mbi mesataren e Bashkimit Europian, e cila në vitin 2023 ishte 41 vdekje të parakohshme për 100 mijë banorë.

Treguesi i Eurostat mat numrin e vdekjeve të parakohshme nga ekspozimi ndaj grimcave PM2.5, të cilat kanë diametër më të vogël se 2.5 mikrometra. Për shkak të përmasave shumë të vogla, këto grimca depërtojnë thellë në mushkëri dhe mund të kalojnë edhe në qarkullimin e gjakut.

PM2.5 krijohen kryesisht nga djegia e lëndëve të ngurta për ngrohje, aktivitetet industriale, transporti rrugor dhe djegia e mbetjeve. Ekspozimi ndaj tyre nuk lidhet vetëm me praninë e industrisë së rëndë, por edhe me mënyrën e ngrohjes, cilësinë e karburanteve, moshën e automjeteve dhe kushtet urbane që favorizojnë grumbullimin e ndotësve.

Rreziku për shëndetin

Sipas specialistëve, grimcat PM2.5 janë ndër ndotësit më problematikë për shëndetin. Pneumologu Jul Bushati shpjegon për Faktoje se rreziku lidhet me aftësinë e këtyre grimcave për të depërtuar në pjesët më të thella të sistemit respirator.

“Grimcat PM2.5 janë aq të vogla sa kalojnë në alveolat pulmonare dhe mund të hyjnë në qarkullimin e gjakut”, shprehet Bushati.

Sipas tij, ekspozimi ndaj niveleve të larta të PM2.5 rrit rrezikun për inflamacion të rrugëve të frymëmarrjes, përkeqësim të astmës, sëmundjes pulmonare obstruktive kronike (SPOK), si dhe lidhet me rrezik më të lartë për kancer të mushkërive dhe sëmundje kardiovaskulare.

“Ekspozimi i përditshëm ndaj ndotjes së ajrit është si një investim negativ në shëndet. Dëmtimi akumulohet ngadalë dhe mund të shfaqet pas viteve si astmë, bronkit kronik, SPOK apo sëmundje kardiovaskulare”, thotë ai.

Tirana dhe Elbasani, qytetet me ndotjen më të lartë

Të dhënat ndërkombëtare përputhen edhe me raportimet e institucioneve shqiptare. Agjencia Kombëtare e Mjedisit evidenton Tiranën dhe Elbasanin si qytetet me nivelin më të lartë të ndotjes së ajrit në vend.

Sipas AKM-së, në këto dy qytete janë regjistruar tejkalime të normave për grimcat PM10, ndërsa Elbasani rezulton qyteti i vetëm ku është tejkaluar edhe norma për dioksidin e azotit (NO₂), një ndotës që lidhet kryesisht me gazrat e automjeteve dhe aktivitetin industrial.

Agjencia e Mjedisit pranon se burimet kryesore të ndotjes së ajrit në Shqipëri janë trafiku rrugor, aktivitetet e ndërtimit dhe përdorimi i lëndëve djegëse për ngrohje gjatë dimrit.

Trafiku dhe ndërtimi

Një faktor i rëndësishëm në ndotjen urbane në Shqipëri është rritja e numrit të mjeteve në qarkullim. Sipas INSTAT, në fund të vitit 2025 në Shqipëri ishin të regjistruara mbi 1 milionë mjete rrugore. Vetëm në një vit, numri i mjeteve u rrit me 9,3%.

Dhe problemi nuk lidhet vetëm me numrin e automjeteve, por edhe me karakteristikat e flotës. Sipas INSTAT, 55,3% e mjeteve rrugore janë prodhuar gjatë periudhës 2000–2010, ndërsa autoveturat me moshë 11–20 vjet përbëjnë 45,7% të totalit.

Nafta mbetet karburanti dominues. Vitin e shkuar, 72,1% e autoveturave funksiononin me naftë. Ndërkohë, numri i autoveturave elektrike është rritur me 91,2% krahasuar me vitin 2024, por mbetet ende një pjesë e vogël e flotës totale.

Një tjetër burim ndotjeje që është rritur ndjeshëm vitet e fundit është ndërtimi. Sipas të dhënave të INSTAT, të përllogaritura nga Faktoje, në pesë vitet e fundit janë dhënë rreth 7 mijë leje ndërtimi në të gjithë vendin.

Një rrjet monitorimi me boshllëqe

Problem në Shqipëri mbetet edhe mënyra se si bëhen matjet e cilësisë së ajrit. Një artikull i Faktoje i publikuar në maj të këtij viti zbuloi se vendi deklaron një rrjet kombëtar me 59 stacione monitorimi, por matjet reale kryhen vetëm në nëntë stacione në të gjithë vendin. Katër në Tiranë dhe nga një në Durrës, Shkodër, Elbasan, Fier dhe Korçë.

Agjencia Kombëtare e Mjedisit, institucioni përgjegjës për monitorimin e ajrit, deklaroi se këto stacione matin ndotës si PM10, PM2.5, NO₂, SO₂, O₃ dhe CO.

Por Kontrolli i Lartë i Shtetit ka faktuar se institucionet nuk kanë garantuar të dhëna të mjaftueshme dhe të besueshme për të vlerësuar gjendjen reale të cilësisë së ajrit.

Në këtë boshllëk janë zhvilluar edhe matje alternative nga organizata Co-PLAN përmes projektit GreenAL. Të dhënat e këtij monitorimi kanë evidentuar tejkalime të normave në qytetet kryesore, duke treguar një panoramë më problematike sesa ajo që reflektohet vetëm nga matjet zyrtare.

Premtimi 

Ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, e ka cilësuar cilësinë e ajrit si një nga kapitujt më sfidues në procesin e negociatave me Bashkimin Europian.

Në maj të këtij viti, gjatë prezantimit të Planit Kombëtar për Ndryshimet Klimatike 2026–2036, Jaupaj deklaroi se Ministria e Mjedisit ka nisur bashkëpunimin me Bankën Botërore për financimin e një projekti të plotë monitorimi të cilësisë së ajrit.

Projekti parashikon ngritjen e një qendre kombëtare monitorimi dhe vendosjen e stacioneve të reja sipas standardeve të Agjencisë Europiane të Mjedisit. Objektivi është që deri në vitin 2028 Shqipëria të ketë një sistem të plotë monitorimi të cilësisë së ajrit.

Ndërkohë, të dhënat e Eurostat tregojnë se pasojat shëndetësore të ndotjes janë tashmë të matshme. Shqipëria mbetet ndër vendet europiane ku ajri përbën një barrë të rëndë për shëndetin publik, ndërsa sfida nuk është vetëm ulja e ndotjes, por edhe krijimi i një sistemi të besueshëm që tregon çdo ditë se çfarë ajri po thithin qytetarët.

Ky artikull u realizua me mbështetjen e Fondacionit “Friedrich Ebert” në Tiranë.

The post Shqipëria ndër vendet me ajrin më vdekjeprurës në Europë appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon ushtrinë izraelite duke tërhequr zvarrë me veturë një fëmijë palestinez që më pas ndërroi jetë nga torturat

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————

Një video që po qarkullon në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, pretendohet se tregon “ushtrinë izraelite duke ngrehur zvarrë me veturë një fëmijë palestinez që më pas ndërroi jetë nga torturat.”

Megjithatë, pretendimi nuk shoqërohet me ndonjë burim, referencë apo detaj identifikues për videon si data dhe vendi kur është xhiruar.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se video e mësipërme qarkullon në rrjet që në dhjetor të vitit 2025.

Ajo është postuar fillimisht në Instagram më 14 dhjetor 2025 nga projekti Mbrojtje Civile e Paarmatosur (UCP) në Palestinë. 

Sipas përshkrimit që shoqëronte videon, ajo tregon një incident që ndodhi më 12 dhjetor 2025, në një komunitet beduinësh palestinezë pranë qytetit Jericho, ku një kolon lidhi një dhi të ngordhur në një motor me katër rrota dhe e tërhoqi atë drejt perimetrit të kolonisë ku ai banonte, ndërsa bënte deklarata fyese kundër palestinezëve të pranishëm në zonë.

Video shfaqet gjithashtu në një artikull të gazetës iraniane Hamshahri të botuar më 16 dhjetor 2025, ku përshkruhet si “video e një adoleshenti dhe sjelljes së tij me një kafshë të ngordhur.” Sipas artikullit, video tregon një adoleshent nga një vendbanim izraelit që lidhi një dhi të ngordhur pas një automjeti dhe e tërhoqi zvarrë atë përpara palestinezëve në një akt provokues dhe të dhunshëm pranë qytetit të Jericho.

Pretendimi se video tregon një fëmijë palestinez që po tërhiqet zvarrë pas një automjeti është përgënjeshtruar nga kolegët faktverifikues palestinezë të Tahaqaq.

The post Ky kolon izraelit tërhoqi zvarrë një dhi jo nje fëmijë palestinez appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Kjo video tregon futbollistin spanjoll Marc Cucurella duke transportuar trofeun e Kupës së Botës 2026 në një qese plastike

Verdikti: Mungon konteksti

————————————————————————-

Një video që po qarkullon në rrjete sociale pasi ekipi kombëtar spanjoll fitoi Botërorin e Futbollit 2026 pretendohet se tregon futbollistin spanjoll Marc Cucurella duke transportuar trofeun e Kupës së Botës 2026 në një qese plastike.

Megjithatë, ky pretendim është i pavërtetë.

Në videon e mësipërme, Marc Cucurella nuk ka trofeun e Kupës së Botës në qese, por një imitim të saj të prodhuar nga kompania e lodrave LEGO. Pjesëzat e setit të lodrave me 2842 pjesë mund të shihen nëse zmadhojmë imazhin.

Trofeu origjinal ka sipërfaqe të lëmuar, detaje të ndërlikuara të skalitura dhe një bazë proporcionale të gjelbër. Objekti i paraqitur në video duket më pak i detajuar, me skajet e tullave të dukshme si Lego. Reflektimet e saj të dritës gjithashtu ndryshojnë nga ato që shihen zakonisht në trofeun origjinal të arit.

Lojtarëve të Spanjës iu dhuruan kopje LEGO të trofeut të Kupës së Botës, pasi mposhtën Argjentinën në finale. Lojtarë të tjerë nga skuadra spanjolle, si David Raya, gjithashtu u larguan nga dhoma e zhveshjes me kupën lodër të LEGO.

Që nga viti 2006, FIFA i ka lejuar ekipit fitues të Botërorit ta mbajë trofeun vetëm gjatë ceremonisë zyrtare pas finales. Më pas, ekipi merr një kopje identike të veshur me ar. E njejta gjë ndodhi këtë Kupë Bote, siç mund të shihet në pamjet e dhomës së zhveshjes.

Kopjet e trofeve të lojtarëve të ekipit spanjoll

The post Kupa e Botës 2026 nuk u transportua nga spanjollët në një qese plastike appeared first on Faktoje.al.