❌

Reading view

↗

Shqipëria përballë sfidës së dezinformimit të huaj

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Manipulimi dhe ndërhyrja e informacionit të huaj (FIMI) është shndërruar në një nga sfidat më të mëdha për demokracinë dhe vetë sigurinë e vendeve. Për Shqipërinë, e cila ndodhet në një fazë të rëndësishme të negociatave për anëtarësim në BE, forcimi i rezistencës ndaj FIMI-t po shihet si domosdoshmëri strategjike.   

Për këtë qëllim, ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme organizoi një aktivitet të gjerë me këtë temë, bazuar edhe në diskutimin e dy paneleve me ekspertë ndërkombëtare. E ftuar nga Shqipëria në këtë panel diskutimi nga shoqëria civile ishte drejtoresha e Faktoje.al. Klodiana Kapo.

Rama

Në hapje të konferencës, Kryeministri Edi Rama e paralelizoi fenomenin e FIMI me Kalin e Trojës, duke e përshkruar si një kërcënim që hyn tinëzisht, i maskuar si i padëmshëm, por që gërryen besimin tek institucionet demokratike dhe shfrytëzon hapësirat e lirisë së fjalës.

Rama theksoi se sot fuqia e një shteti nuk matet vetëm me ushtri apo mjete tradicionale, por edhe me aftësinë për të manipuluar perceptimin publik.

Ai solli shembuj konkretë nga sulmet kibernetike në Europë (rasti i Rumanisë), duke paralajmëruar se kërcënimet hibride nuk synojnë vetëm infrastrukturën digjitale, por edhe mendjet e qytetarëve.

Revolucioni “Flamingo” dhe FIMI

Duke folur pĂ«r FIMI-n, Rama nuk e la jashtĂ« vĂ«mendjes edhe “revolucionin e flamingove”, pĂ«r tĂ« cilin jo pak herĂ« nĂ« fillim tĂ« muajit qershor e relativizoi si njĂ« protestĂ« e nxitur nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m.

Sot, duke hequr sĂ«rish paralele me Kalin e TrojĂ«s, Rama e pĂ«rshkroi kĂ«tĂ« protestĂ« si “shembull i jashtĂ«zakonshĂ«m i njĂ« çarje”, ku armiqtĂ« e huaj, sipas tij, e shfrytĂ«zuan “pĂ«r tĂ« organizuar njĂ« operacion shumĂ« tĂ« madh troll-esh dhe avatarĂ«sh”.

Rama nuk u zgjat më shumë në këtë çështje dhe as nuk komentoi përmasat e kësaj ndërhyrje për të cilën ai vetë kishte ndërtuar një narrativë të tërë për një periudhë të gjatë kohe proteste në Tiranë.

Ajo që Rama tha pa droje është se sot manipulimi digjital nuk është abstrakt, por prek drejtpërdrejt, sipas tij, debatin publik dhe proceset demokratike.

Integrimi

Në anën tjetër, ministri Për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, vërejti se Shqipëria po hyn në fazën përfundimtare të negociatave për anëtarësim në BE dhe se për pasojë ky proces, sipas tij, e ekspozon më shumë vendin tone ndaj manipulimit të informacionit nga aktorë të huaj.

Sipas tij, rezistenca ndaj FIMI-t nuk mund të importohet, por duhet të ndërtohet përmes bashkëpunimit mes institucioneve, medias, akademisë, shoqërisë civile dhe qytetarëve. Ai nënvizoi rëndësinë e përvojës ndërkombëtare dhe shkëmbimit të praktikave për të forcuar mbrojtjen demokratike.

Paneli

Duke mbetur tek përvoja ndërkombëtare, dy panele të përzgjedhura nga Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme me ekspertë të huaj por edhe nga Shqipëria nxorrën në pah faktin se manipulimi dhe ndërhyrja e informacionit të huaj (FIMI) është një nga kërcënimet më serioze për demokracinë, besimin publik dhe sigurinë.

Nga panelistët e ftuar nga Franca, Gjermania, Kievi, Gjeorgjia, USA por edhe Brukseli u evidentua fakti se si  aktorë të jashtëm vecanërisht Rusia, po përdorin platformat digjitale, inteligjencën artificiale dhe fushatat e koordinuara online për të ndikuar opinionin publik, për të minuar vlerat e BE-së, NATO-s dhe institucionet demokratike dhe polarizuar shoqëritë.

Ne foto: Drejtoresha e Faktoje, Klodiana Kapo

Faktoje

Nga ShqipĂ«ria, si pjesĂ« e shoqĂ«risĂ« civile, drejtoresha e Faktoje.al Klodiana Kapo vĂ«rejti se puna disa vjecare e Faktoje ka treguar se, “dezinformimi lulĂ«zon aty ku mungon transparenca dhe komunikimi i qartĂ« nga institucionet”. Sipas saj, kur informacioni vonohet ose jepet pa fakte tĂ« verifikueshme, hapĂ«sira mbushet nga lajme tĂ« rreme, teori konspirative dhe aktorĂ« qĂ« minojnĂ« besimin publik.

“Dezinformimi nuk pĂ«rhapet vetĂ«m sepse dikush prodhon njĂ« lajm tĂ« rremĂ«. Ai pĂ«rhapet sepse gjen njĂ« boshllĂ«k informacioni ndersa qytetaret  kĂ«rkojne pĂ«rgjigje.

Në tre vitet e fundit Faktoje, së bashku me pesë organizata partnere te Rrjetit kunder dezinformimit në Ballkanin Perëndimor, ka analizuar mbi 200 raste të dezinformimit. Përfundimi  është i qartë: Shqipëria nuk është immune.

Sot, njĂ« titull sensacional udhĂ«ton mĂ« shpejt se njĂ« fakt i verifikuar. NjĂ« video e shkĂ«putur nga konteksti prodhon mĂ« shumĂ« reagim se njĂ« investigim qĂ« kĂ«rkon javĂ« pune. Ky Ă«shtĂ« terreni ku lulĂ«zon FIMI”, tha ajo.

Cfarë duhet

Kapo theksoi se, Shqipëria duhet të zbatojë menjëherë Strategjinë Kombëtare kundër Dezinformimit, me plan veprimi të buxhetuar, afate dhe përgjegjësi të qarta institucionale. Legjislacioni zgjedhor duhet gjithashtu sipas saj të përfshijë realitetin e fushatave digjitale, duke kërkuar transparencë për reklamat politike dhe shpenzimet e tyre. Sipas Kapos,  qëndrueshmëria e medias së pavarur duhet të trajtohet si interes publik, me mbështetje për sigurinë kibernetike, ndihmë ligjore dhe financim të qëndrueshëm. Ajo nënvizoi gjithashtu se platformat digjitale duhet të jenë të përgjegjshme edhe për gjuhën shqipe dhe Shqipëria të përafrohet me Aktin për Shërbimet Digjitale dhe Aktin Evropian për Lirinë e Medias. Së fundi, ajo nënvizoi rëndësinë e edukimit mediatik që sipas saj duhet të integrohet në shkolla, universitete, administratë por edhe edukimin në komunitet.

Detyrat

Në fund të dy paneleve, pyetje pergjigjeve dhe moderimit nga ekspertë të fushës, konferenca arriti në përfundimin se lufta kundër FIMI-t nuk është vetëm çështje sigurie kombëtare, por një detyrë e perbashket që kërkon bashkëpunim të gjerë përfshi shoqërinë civile, qytetarët, qeverite por edhe asistence dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Jo më kot, Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme Ferit Hoxha e kategorizoi këtë objektiv (ne fund të gjithe panelit) si çështje stratregjike.

The post Shqipëria përballë sfidës së dezinformimit të huaj appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

302 milionë dollarë hua për mbrojtjen nga SHBA

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi

Me dy seanca plenare brenda së njëjtës ditë, Kuvendi i Shqipërisë miratoi me 74 votat e mazhorancës marrëveshjen e huasë prej 302 milionë dollarësh ndërmjet Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, në kuadër të programit Foreign Military Financing (FMF) për modernizimin e ushtrisë.

Gjatë seancës së parë, opozita deklaroi se e mbështet marrëveshjen në parim, por kundërshtoi mënyrën e shqyrtimit të saj, duke akuzuar mazhorancën për shkelje të Kushtetutës dhe të Rregullores së Kuvendit.

Fillimisht, Kuvendi miratoi futjen e marrëveshjes me procedurë të përshpejtuar. Debati u përqendrua më pas te fakti që deputetëve iu kërkua të firmosnin një deklaratë konfidencialiteti për të pasur akses në tekstin e plotë të dokumentit. Më vonë, deputetët u mblodhën në një seancë të dytë me diskutime të mbyllura, të cilën deputetët e Partisë Demokratike e bojkotuan.

Marrëveshje sekret

Në nisje të seancës së parë, kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, njoftoi se bëhej fjalë për një hua direkte nga Agjencia Amerikane për Bashkëpunimin në Sigurinë e Mbrojtjes (DSCA) në vlerën 302 milionë dollarë, e destinuar për modernizimin e Forcave të Armatosura. Peleshi sqaroi se deputetët mund të njiheshin me përmbajtjen e marrëveshjes vetëm pasi të firmosnin një deklaratë konfidencialiteti.

NĂ« emĂ«r tĂ« mazhorancĂ«s, kreu i Grupit Parlamentar socialist, Taulant Balla, e cilĂ«soi marrĂ«veshjen njĂ« “hap historik” pĂ«r sigurinĂ« kombĂ«tare dhe marrĂ«dhĂ«niet me SHBA-nĂ«.

“Kjo Ă«shtĂ« njĂ« marrĂ«veshje historike pĂ«r ShqipĂ«rinë  ShqipĂ«ria mbĂ«shtet objektivin e ri 5% tĂ« NATO-s. Financimi do tĂ« pĂ«rdoret ekskluzivisht pĂ«r modernizimin e Forcave tĂ« Armatosura sipas standardeve mĂ« tĂ« larta tĂ« NATO-s”, deklaroi Balla.

Sipas tij, fondet do të disbursohen gradualisht sipas nevojave të Ministrisë së Mbrojtjes. Shqipëria do të ketë 48 muaj për aktivizimin e tyre, ndërsa huaja parashikon një afat shlyerjeje deri në 12 vjet.

Opozita pro marrëveshjes, kundër procedurës

Kreu i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, deklaroi se opozita do ta mbështeste marrëveshjen, por kundërshtoi mënyrën se si qeveria kërkoi ta miratonte.

“Ne jemi pro marrĂ«veshjes qĂ« rrit investimet nĂ« siguri dhe pĂ«rmbush detyrimet ndaj NATO-s. Por jemi kundĂ«r mĂ«nyrĂ«s antikushtetuese se si Edi Rama kĂ«rkon ta miratojĂ« brenda ditĂ«s nĂ« Parlament”, deklaroi Bardhi. 

Kreu i grupit të PD-së akuzoi mazhorancën se deputetëve nuk u ishte vënë në dispozicion teksti i marrëveshjes dhe se procedura e ndjekur shkelte Kushtetutën dhe Rregulloren e Kuvendit. Ai kujtoi gjithashtu se Shqipëria prej vitesh nuk ka përmbushur objektivin e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes. Pas debatit procedural, deputetët e opozitës braktisën seancën e dytë plenare.

“Seanca plenare e planifikuar pĂ«r sot, nĂ« orĂ«n 15:00, Ă«shtĂ« thirrur nĂ« kundĂ«rshtim me KushtetutĂ«n, e cila pĂ«rcakton qartĂ« se Kuvendi nuk mund tĂ« votojĂ« njĂ« ligj mĂ« herĂ«t se njĂ« javĂ« nga momenti i fillimit tĂ« shqyrtimit tĂ« tij,” sqaroi Bardhi njĂ« orĂ« para seancĂ«s sĂ« votimit. 

Një marrëveshje pas presionit të NATO-s

Miratimi i huasë vjen vetëm pak javë pasi Shqipëria u vu në qendër të diskutimeve brenda NATO-s për mosarritjen e objektivit minimal prej 2% të PBB-së për mbrojtjen. Muajin e kaluar, Reuters raportoi se organizimi i samitit të ardhshëm të NATO-s në Shqipëri ishte vënë në diskutim për shkak të nivelit të shpenzimeve ushtarake.

NĂ« njĂ« pĂ«rgjigje pĂ«r Faktoje, njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i AleancĂ«s konfirmoi deklaratĂ«n e Sekretarit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m Mark Rutte, sipas sĂ« cilĂ«s ShqipĂ«ria, Çekia dhe Sllovenia nuk e kishin arritur objektivin 2% gjatĂ« vitit 2025, edhe pse diferenca konsiderohej relativisht e vogĂ«l nĂ« raport me buxhetin total tĂ« AleancĂ«s.

NjĂ« javĂ« pĂ«rpara samitit tĂ« NATO-s nĂ« Ankara, Faktoje pyeti nĂ«se ishte marrĂ« njĂ« vendim pĂ«rfundimtar pĂ«r samitin e planifikuar nĂ« ShqipĂ«ri. PĂ«rgjigjja e AleancĂ«s ishte e shkurtĂ«r: “Ne nuk komentojmĂ« diskutimet nĂ« vazhdim mes AleatĂ«ve”

Rritja e buxhetit pak ditë para samitit

Pak ditë përpara samitit të Ankarasë, më 30 qershor 2026, qeveria miratoi një akt normativ që ndryshoi Buxhetin e Shtetit. Vetë kryeministri Edi Rama e lidhi këtë vendim me angazhimet ndaj NATO-s, duke deklaruar se Shqipëria do të siguronte financimin e nevojshëm për të rritur shpenzimet e mbrojtjes.

Si rezultat, buxheti i Ministrisë së Mbrojtjes për vitin 2026 u rrit nga 58.9 miliardë lekë në 69.2 miliardë lekë, një shtesë prej mbi 10.2 miliardë lekësh, ose 17.5% më shumë se plani fillestar.

NĂ« pĂ«rfundim tĂ« samitit nĂ« Ankara, Mark Rutte konfirmoi se samiti i ardhshĂ«m i NATO-s do tĂ« zhvillohet nĂ« ShqipĂ«ri, ndĂ«rsa data mbetet ende pĂ«r t’u pĂ«rcaktuar.

Historiku i objektivit 2%

Debati politik mbi huanë riktheu edhe diskutimin për përmbushjen e objektivit të NATO-s. Të dhënat ndërvite tregojnë se as gjatë qeverisjes së Sali Berishës dhe as gjatë pjesës më të madhe të qeverisjes së Edi Ramës, Shqipëria nuk e arriti pragun prej 2% të PBB-së për mbrojtjen.

NĂ« vitet 2009–2013, shpenzimet luhateshin rreth 1.2–1.4% tĂ« PBB-sĂ«, ndĂ«rsa pas vitit 2013 ato u rritĂ«n gradualisht, sidomos pas pushtimit rus tĂ« UkrainĂ«s nĂ« vitin 2022.

Megjithatë, sipas vlerësimit të NATO-s, Shqipëria mbeti nën objektivin edhe gjatë vitit 2025.

Llogaritjet e bazuara vetĂ«m mbi buxhetin kombĂ«tar japin njĂ« rezultat disi ndryshe, duke e nxjerrĂ« vitin 2025 pak mbi 2%. Sipas ekspertĂ«ve, kjo mospĂ«rputhje shpjegohet me metodologjinĂ«. NATO nuk llogarit vetĂ«m buxhetin e MinistrisĂ« sĂ« Mbrojtjes, por pĂ«rdor njĂ« pĂ«rkufizim mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« “shpenzimeve tĂ« mbrojtjes”, ku pĂ«rfshihen edhe kategori tĂ« tjera si pensionet ushtarake dhe kontributet nĂ« operacionet ndĂ«rkombĂ«tare.

Një kredi për modernizimin e ushtrisë

Huaja prej 302 milionë dollarësh është financimi më i madh i këtij lloji që Shqipëria ka marrë për mbrojtjen në kuadër të programit amerikan FMF.

Sipas qeverisë, fondet do të përdoren për modernizimin e Forcave të Armatosura sipas standardeve të NATO-s, ndërsa çdo disbursim do të miratohet nga autoritetet amerikane përkatëse.

Megjithatë, mënyra e miratimit të marrëveshjes me procedurë të përshpejtuar, dy seanca brenda ditës dhe akses të kufizuar në dokumentacion dominoi debatin politik më shumë sesa vetë përmbajtja e saj. Për opozitën, problemi nuk ishte marrëveshja me SHBA-në, por mënyra se si mazhoranca zgjodhi ta kalonte atë në Kuvend.

The post 302 milionë dollarë hua për mbrojtjen nga SHBA appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

E rreme kjo histori e qenit që shpëtoi fëmijën në rrënojat e tërmetit

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Ky imazh tregon një qen duke mbrojtur një fëmijë në rrënoja pas tërmetit në Venezuelë në qershor 2026

Verdikti: E paprovuar

———————————————————————–

Më 24 qershor 2026, dy tërmete goditën Venezuelën, duke shaktuar vdekjen e mbi 4700 njerëzve. Pas tërmeteve, në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, nisi të qarkullojë një imazh që pretendohet se tregonte një qen të racës Golden Retriever të quajtur Max duke mbrojtur një fëmijë me emrin Mateo nën rrënojat e një ndërtese.

Megjithatë, për të mbështetur këtë pretendim nuk jepet ndonjë provë, burim apo referencë. Njësoj, nuk jepet as ndonjë detaj identifikues si vendi, koha dhe mbiemri i fëmijës.

Një kërkim me motoret e kërkimit pamor Google Lens dhe Yandex nuk gjeti ndonjë burim të besueshëm që raportonte këtë histori të adhurueshme. Një kërkim me fjalë kyçe gjithashtu nuk gjeti ndonjë provë apo dëshmi të një historie të tillë me një qen të quajtur Max, një fëmijë të quajtur Mateo dhe tërmetin në Venezuelë, as në lajmet në anglisht as në spanjisht.

Vetë imazhi përmban disa shenja që tregojnë se është gjeneruar nga inteligjenca artificiale. Së pari, qimet e qenit janë shumë të lëmuara, në mënyrë të panatyrshme, në disa pjesë dhe të ashpra në të tjera. Së dyti, fëmija ka një pamje të panatyrshme dhe dora e tij e majtë duket pothuajse si dora e një skeleti. Rrenojat në të majtë të imazhit janë gjithashtu të turbullta përgjatë skajeve. Putra e qenit është vendosur në mënyrë të panatyrshme mbi trupin e fëmijës dhe hija e kokës së qenit mbi fëmijën është jokonsistente.

Nuk ka asnjë fotografi origjinale, video shpëtimi ose ndonjë sekuencë imazhesh që vërteton se ngjarja ka ndodhur në të vërtetë.

Ka shumĂ« histori tĂ« vĂ«rteta qensh shpĂ«timi qĂ« kanĂ« shpĂ«tuar njerĂ«z pas tĂ«rmeteve nĂ« VenezuelĂ«. MegjithatĂ«, asnjĂ« nga kĂ«to histori nuk flet pĂ«r njĂ« qen tĂ« quajtur Max dhe njĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« quajtur Mateo nĂ« VenezuelĂ«. Qen tĂ« tillĂ« janĂ« gjithashtu kafshĂ« shpĂ«timi tĂ« trajnuara, jo kafshĂ« shtĂ«piake. Ata i iu nĂ«nshtrohen viteve trajnimi intensiv pĂ«r t’u specializuar nĂ« gjetjen e viktimave tĂ« bllokuara nĂ«n strukturat e shembura.

Qeni i quajtur Tsunami u bë simbol i shpresës pasi ndihmoi në shpëtimin e të paktën 13 personave të bllokuar nën rrënoja pas tërmeteve në Venezuelë

MegjithatĂ«, njĂ« qen shtĂ«piak nga Venezuela mban rekordin botĂ«ror pĂ«r numrin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« njerĂ«zve tĂ« shpĂ«tuar nga njĂ« qen nĂ« 24 orĂ«. GjatĂ« natĂ«s sĂ« 15-16 dhjetorit 1999, njĂ« Rottweiler i quajtur Orion shpĂ«toi tĂ« paktĂ«n 37 persona gjatĂ« tragjedisĂ« sĂ« Vargasit nĂ« VenezuelĂ«, kur shirat e rrĂ«mbyeshĂ«m vranĂ« mijĂ«ra njerĂ«z (mbi 10% tĂ« popullsisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme tĂ« shtetit tĂ« Vargas). NĂ« njohje tĂ« kontributit tĂ« tij nĂ« shpĂ«timin e jetĂ«s njerĂ«zore Orion u vlerĂ«sua me njĂ« numĂ«r medaljesh nga qeveria venezueliane, si dhe nga institucione tĂ« ndryshme private, dhe mĂ« pas ai u bĂ« i njohur si “El Perro Valiente” (“qeni trim”).

The post E rreme kjo histori e qenit që shpëtoi fëmijën në rrënojat e tërmetit appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Rama shpall “BesĂ«n” si kthesĂ«n e mandatit tĂ« katĂ«rt

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi

NĂ« ditĂ«n e 55-tĂ« tĂ« protestave nĂ« bulevard, kryeministri Edi Rama zgjodhi mbledhjen e grupit parlamentar socialist dhe kabinetit qeveritar pĂ«r tĂ« shpallur atĂ« qĂ« e quajti “kthesa” e mandatit tĂ« katĂ«rt qeverisĂ«s. NĂ« epiqendĂ«r vendosi dokumentin strategjik “Besa”, tĂ« prezantuar si metodĂ« e re e qeverisjes.

Takimi nisi me një video që rikthente pamjet e Shqipërisë së vitit 2013, duke krahasuar gjendjen e natyrës dhe mjedisit para ardhjes në pushtet të socialistëve me ndryshimet që, sipas qeverisë, janë arritur gjatë 13 viteve të fundit. Pas videos, e cila u prit me duartrokitje në sallë, Rama mori fjalën për rreth 70 minuta.

“Bulevardi i Flamingove”

Rama prezantoi dy dokumente. I pari, “Besa”, qĂ« sipas tij pĂ«rmban, filozofinĂ« e re tĂ« qeverisjes nĂ« mandatin e katĂ«rt, ndĂ«rsa i dyti lidhet me mĂ«nyrĂ«n se si Partia Socialiste duhet ta mbĂ«shtesĂ« kĂ«tĂ« ndryshim.

Por ajo që ra më shumë në sy ishte ndryshimi i narrativës së kryeministrit për protestën. 

QĂ« nĂ« minutat e para, Rama e quajti atĂ« “Bulevardi i Flamingove”, njĂ« emĂ«rtim qĂ« e pĂ«rdori gjatĂ« gjithĂ« fjalimit. Ndryshe nga deklaratat e mĂ«prashme, kĂ«tĂ« herĂ« ai bĂ«ri njĂ« ndarje tĂ« qartĂ« mes protestuesve dhe atyre qĂ«, sipas tij, e shfrytĂ«zuan protestĂ«n.

“Ju nuk jeni mosmirĂ«njohĂ«s, ju jeni matĂ«s i ri i standardeve tona”, tha Rama, duke iu drejtuar qytetarĂ«ve qĂ« protestuan.

MĂ« pas ai ndĂ«rtoi metaforĂ«n qĂ« pĂ«rshkoi tĂ« gjithĂ« fjalimin. “Flamingot” janĂ« qytetarĂ«t e zakonshĂ«m qĂ« kĂ«rkojnĂ« llogari dhe standarde mĂ« tĂ« larta, ndĂ«rsa “sorrat” dhe “korbat” janĂ«, sipas tij, ekstremistĂ«t, sharlatanĂ«t dhe aktorĂ«t politikĂ« qĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga pakĂ«naqĂ«sia.

Ai pranoi se zemra e saj ishin qytetarët e zakonshëm.

“Flamingot nuk janĂ« kush na jep tĂ« drejtĂ« gjithnjĂ«, por kushdo qĂ« na kujton tĂ« drejtĂ«n qĂ« ka pĂ«r tĂ« na kĂ«rkuar llogari”, u shpreh Rama. 

“Pasqyra” e bulevardit

NjĂ« tjetĂ«r figurĂ« qĂ« Rama pĂ«rdori vazhdimisht ishte ajo e “pasqyrĂ«s sĂ« bulevardit tĂ« flamingove”. Sipas tij, protesta nuk duhet parĂ« si njĂ« sulm ndaj qeverisĂ«, por si pasqyra ku socialistĂ«t duhet tĂ« shohin veten.

“Bulevardi i flamingove duhet parĂ« jo si njĂ« protestĂ«, por si njĂ« pasqyrĂ« qĂ« shoqĂ«ria na e vuri pĂ«rpara”, tha ai.

PikĂ«risht nĂ« kĂ«tĂ« “pasqyrĂ«â€, Rama tha se kishte kuptuar se ShqipĂ«ria ka hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re.

“UnĂ« vetĂ«, nĂ« pasqyrĂ«n e bulevardit tĂ« flamingove pashĂ« mbylljen e njĂ« epoke dhe fillimin e njĂ« tjetre.”

Sipas tij, vendi ka kaluar nga “epoka e mungesave”, ku qytetarĂ«t vlerĂ«sonin ndĂ«rtimin e rrugĂ«ve, shkollave apo spitaleve, nĂ« “epokĂ«n e pritshmĂ«rive”, ku investimet konsiderohen standard dhe qytetarĂ«t kĂ«rkojnĂ« cilĂ«si shĂ«rbimi, transparencĂ« dhe respekt.

“Faktet tona nuk mjaftojnĂ« mĂ«â€, deklaroi Rama, duke pranuar se statistikat dhe investimet nuk mjaftojnĂ« mĂ« pĂ«r tĂ« fituar besimin e qytetarĂ«ve, nĂ«se ato nuk shoqĂ«rohen me shĂ«rbime cilĂ«sore dhe empati nga administrata.

“Duam ne, s’duam ne, njerĂ«zit presin pĂ«rditĂ« dhe mĂ« shumĂ« dhe bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« pak tolerantĂ« sidomos pastaj ndaj pĂ«rvojave tĂ« tyre tĂ« hidhura me administratĂ«n qĂ« si mijĂ«ra e mijĂ«ra pika tĂ« mbledhura lart e poshtĂ« derdhĂ«n kupĂ«n e durimit tĂ« tyre nĂ« bulevard” theksoi Rama. 

Tocqueville si bosht i reflektimit

PĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur argumentin e tij, Rama iu referua disa herĂ« filozofit dhe mendimtarit francez Alexis de Tocqueville (1805–1859), autor i veprave ‘Democracy in America’ dhe ‘The Old Regime and the Revolution’, i konsideruar njĂ« nga teoricienĂ«t mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« demokracisĂ« moderne.

“Alexis de Tocqueville na ka lĂ«nĂ« njĂ« paralajmĂ«rim me shkrim tamam pĂ«r kĂ«tĂ« fazĂ« ku kemi hyrĂ«. Çasti mĂ« i rrezikshĂ«m pĂ«r njĂ« qeveri vjen pikĂ«risht kur ajo ka nisur t’i ndryshojĂ« gjĂ«rat”, tha Rama.

MĂ« tej ai citoi sĂ«rish mendimtarin francez pĂ«r tĂ« argumentuar se pritshmĂ«ritĂ« e qytetarĂ«ve rriten mĂ« shpejt sesa ritmi i ndryshimit dhe se “abuzimet qĂ« zhduken e bĂ«jnĂ« mĂ« tĂ« padurueshme peshĂ«n e abuzimeve qĂ« mbeten”.

Mbrojtja e ligjit për Zonat e Mbrojtura

NjĂ« pjesĂ« e gjatĂ« e fjalĂ«s iu kushtua projektit pĂ«r ZvĂ«rnecin dhe ndryshimeve nĂ« ligjin pĂ«r Zonat e Mbrojtura. Rama mbrojti ndryshimet e vitit 2024, duke deklaruar se ato janĂ« bĂ«rĂ« “nĂ« pĂ«rputhje me direktivĂ«n europiane” dhe se gjatĂ« procesit tĂ« negociatave do tĂ« verifikohen nga Komisioni Europian.

“Ky konflikt i stisur do tĂ« zgjidhet pĂ«r bukuri nĂ« rrugĂ«n e negociatave”, tha ai.

Ai këmbënguli gjithashtu se projekti në Zvërnec është keqkuptuar dhe se protesta u amplifikua nga profile të rreme, algoritme dhe aktorë të huaj, por shtoi se këta nuk ishin shkaku i saj. 

Por deklaratat e kryeministrit u kundërshtuan menjëherë nga organizata mjedisore PPNEA.

NĂ« njĂ« reagim publik, ajo akuzoi RamĂ«n se “pĂ«rsĂ«ri gĂ«njeu pĂ«r ligjin e Zonave tĂ« Mbrojtura”, duke i cilĂ«suar ndryshimet e vitit 2024 “sulmin mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« ndaj natyrĂ«s nĂ« 35 vitet e fundit”.

Sipas PPNEA-së, ndryshimet ligjore lejojnë ndërtimin e resorteve me pesë yje dhe komplekseve rezidenciale në zonat e mbrojtura, nuk janë në përputhje me direktivat e Bashkimit Europian dhe pikërisht mbi bazën e tyre u propozua projekti i qytetit të ri në Zvërnec.

Në përfundim të reagimit, organizata përsëriti kërkesën për shfuqizimin e ndryshimeve në ligj, duke kundërshtuar drejtpërdrejt deklaratat e kryeministrit. 

“Besa”, dokumenti i kthesĂ«s

NĂ« pĂ«rfundim tĂ« fjalimit, pas rreth 70 minutash reflektim mbi atĂ« qĂ« e quajti vazhdimisht “Bulevardi i Flamingove”, Rama u shfaq i djersitur teksa zbriti nga foltorja ndĂ«rsa stafi i tij shpĂ«rndante dokumentin strategjik “Besa” deputetĂ«ve dhe ministrave tĂ« pranishĂ«m. 

Sapo e morën në duar, pjesëmarrësit nisën ta shfletonin, ndërsa kryeministri shpjegoi më herët se dokumenti do të mbetej i hapur për diskutim dhe propozime gjatë verës.

Sipas RamĂ«s, “Besa” pĂ«rfaqĂ«son metodĂ«n me tĂ« cilĂ«n synon tĂ« drejtojĂ« mandatin e katĂ«rt, njĂ« mandat qĂ«, sipas tij, nuk duhet tĂ« matet mĂ« vetĂ«m me investimet dhe statistikat, por me mĂ«nyrĂ«n se si qytetarĂ«t e pĂ«rjetojnĂ« shtetin nĂ« jetĂ«n e pĂ«rditshme.

NĂ«se tre mandatet e para, sipas tij, iu pĂ«rgjigjĂ«n pyetjes nĂ«se ShqipĂ«ria mund tĂ« ndryshonte, mandati i katĂ«rt duhet t’i pĂ«rgjigjet njĂ« sfide tjetĂ«r: a mund tĂ« bĂ«het ky ndryshim i besueshĂ«m, i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i ndjerĂ« nga çdo qytetar?

“Rilindja 2.0 Ă«shtĂ« emri qĂ« ne i vumĂ« ciklit tĂ« ri politik. ‘Besa’ Ă«shtĂ« metoda pĂ«r ta kthyer atĂ« cikĂ«l nĂ« njĂ« pĂ«rvojĂ« tĂ« re pĂ«r qytetarĂ«t e ShqipĂ«risĂ«â€, tha ai nĂ« mbyllje.

The post Rama shpall “BesĂ«n” si kthesĂ«n e mandatit tĂ« katĂ«rt appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Tensione para Kuvendit në ditën 54 të protestës

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

Në ditën e saj të 54-tër, protesta u zhvendos para Kuvendit të Shqipërisë, ndërsa brenda godinës zhvillohej seanca plenare e planifikuar si e fundit për këtë sesion parlamentar.  

Por me një vendim të Konferencës së Krytarëve, 30 korriku u shtua në kalendarin e punimeve si seanca përmbyllëse e këtij sesioni. 

Jashtë salle, tubimi shoqërohej me tensione dhe përplasje mes protestuesve dhe Policisë së Shtetit. Protestuesit hodhën në drejtim të efektivëve vezë, domate, patate, shishe plastike me ujë dhe sende të tjera, ndërsa në disa momente tentuan të largonin gardhet metalike dhe të çanin kordonin e sigurisë.

Policia reagoi duke përdorur ujë me presion, spraj djegës me piper, gaz lotsjellës apo dhe lëndë të tjera irrituese për të larguar turmën nga perimetri i sigurisë. Ministri i Brendshëm, Besfort Lamallari, deklaroi në Kuvend se policia kishte përdorur dy produkte irrituese profesionale, të përdorura edhe në SHBA dhe BE.

Kuvendi

Tensionet nuk munguan as brenda në sallë. Në Kuvend, një nga çështjet kryesore ishte reforma territoriale. Me 82 vota kundër dhe 27 pro, mazhoranca rrëzoi kërkesën e Partisë Demokratike për zgjatjen me 3 muaj të mandatit të komisionit të posaçëm. Në seancë nuk u miratua një hartë e re territoriale dhe as ndryshimi i numrit të bashkive; ishte parashikuar vetëm paraqitja e gjetjeve të palëve. 

Prezantimi i raportit të mazhorancës nga Arbjan Mazniku u pengua nga bllokimi i foltores prej deputetëve të opozitës, ndërsa Kuvendi ndërpreu diskutimet dhe kaloi drejtpërdrejt te votimet e rendit të ditës. 

Kuvendi miratoi gjithashtu aktin normativ për ndryshimin e buxhetit të shtetit, që përfshinte bonusin prej 5 mijë lekësh për pensionistët, si dhe fondin prej rreth 4.2 milionë eurosh për organizimin e koncertit të Kanye West. 

Me votat e mazhorancës u miratuan edhe rezolutat për veprimtarinë e institucioneve të drejtësisë dhe institucioneve të pavarura, mes tyre SPAK, Prokuroria e Përgjithshme, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë, Inspektori i Lartë i Drejtësisë, Kontrolli i Lartë i Shtetit dhe Avokati i Popullit.

Masat e sigurisë

Që para fillimit të protestës, zona rreth Kuvendit ishte rrethuar me gardhe metalike dhe forca të shtuara policore. Perimetri i sigurisë ishte më i gjerë se në protestat e mëparshme dhe shtrihej nga Rruga e Elbasanit, përgjatë pedonales pranë Kuvendit, deri në zonën e Ministrisë së Brendshme.

Masat e zgjeruara shmangĂ«n kontaktin e drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« protestuesve me shumicĂ«n e deputetĂ«ve, tĂ« cilĂ«t hynĂ« nĂ« Parlament kryesisht nga hyrjet anĂ«sore. Protestuesit i pritĂ«n me thirrjet “Nuk na pĂ«rfaqĂ«soni”, “Parlament i krimit”, “Polici e krimit”, “DeputetĂ« frikacakĂ«â€, “PoshtĂ« qeveria”, “Arrestoni RamĂ«n”, “Ju erdhi fundi” dhe “ShqipĂ«ria kĂ«rkon revolucion”.

Momentet e para të tensionit u regjistruan kur disa protestues hoqën një pjesë të gardhit metalik dhe tentuan të kalonin kordonin e policisë. Në drejtim të efektivëve u hodhën vezë, domate, patate, shishe plastike, etj, pavarësisht thirrjeve të disa pjesëmarrësve për të shmangur sulmet ndaj policisë.

Policia përdori ujë me presion, spraj me piper, gaz lotsjellës dhe lëndë irrituese për të shpërndarë protestuesit, ndërsa pamjet e publikuara treguan persona që kërkonin ndihmë për irritim të syve, vështirësi në frymëmarrje dhe shqetësime në lëkurë.

Krahas episodeve të tensionit, pati edhe përpjekje për të ulur konfliktin. Në një moment, protestuesit u dhanë lule punonjësve të policisë, ndërsa pjesëmarrës të tjerë kërkuan që përballja të mos drejtohej ndaj efektivëve.

Bilanci i të lënduarve

Ministria e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« raportoi se nĂ« QendrĂ«n Spitalore Universitare “NĂ«nĂ« Tereza” dhe nĂ« Spitalin Universitar tĂ« TraumĂ«s u paraqitĂ«n gjithsej 17 persona: 11 protestues dhe 6 efektivĂ« policie.

Në QSUT u paraqitën 10 protestues. 3 prej tyre morën ndihmën e nevojshme dhe u larguan nga spitali sipas këshillës së mjekëve. 4 po trajtohen në Urgjencën e QSUT-së, ndërsa 3 të tjerë në shërbimin e Toksikologjisë.

Në Spitalin Universitar të Traumës po marrin shërbim mjekësor 6 efektivë policie dhe 1 protestues. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, të 17 personat janë jashtë rrezikut për jetën.

The post Tensione para Kuvendit në ditën 54 të protestës appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Auditimi për mbetjet rikthehet në Kuvend

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi

Dy vjet pasi KLSH zbuloi probleme serioze në menaxhimin e mbetjeve në Durrës, Vlorë, Shkodër dhe Korçë, raporti i auditimit rikthehet në vëmendjen e Kuvendit. Për herë të parë, katër bashkitë e audituara do të thirren në seanca dëgjimore për të raportuar mbi zbatimin e rekomandimeve. 

Esmeralda Topi 

Nga alarmi pĂ«r rrezikun ndaj shĂ«ndetit publik te mbikĂ«qyrja parlamentare. Dy vjet pasi Kontrolli i LartĂ« i Shtetit konstatoi dĂ«shtime serioze nĂ« menaxhimin e mbetjeve urbane nĂ« DurrĂ«s, VlorĂ«, ShkodĂ«r dhe Korçë, raporti i auditimit Ă«shtĂ« pĂ«rzgjedhur si njĂ« nga dokumentet qĂ« do t’i nĂ«nshtrohet shqyrtimit tĂ« posaçëm nga Kuvendi. PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, katĂ«r bashkitĂ« e audituara pritet tĂ« thirren nĂ« seanca dĂ«gjimore pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« llogari mbi zbatimin e rekomandimeve tĂ« auditimit.

Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik zhvilloi një tryezë pune me pjesëmarrjen e Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), në kuadër të një procesi që synon forcimin e mbikëqyrjes parlamentare përmes shqyrtimit më efektiv të raporteve të auditimit.

Në fokus të diskutimeve ishin dy raporte të auditimit të performancës: ai për menaxhimin e mbetjeve urbane dhe raporti mbi procesin e birësimit të fëmijëve. Gjatë sesionit u vendos që raporti për mbetjet të pasohet nga seanca dëgjimore me katër bashkitë e audituara (Durrësin, Vlorën, Shkodrën dhe Korçën) me qëllim vlerësimin e masave të marra për zbatimin e rekomandimeve të KLSH-së.

Nga raport teknik në instrument llogaridhënieje

Raporti i auditimit pĂ«r menaxhimin e mbetjeve urbane pritet tĂ« kalojĂ« nga njĂ« dokument teknik nĂ« njĂ« instrument tĂ« mbikĂ«qyrjes parlamentare. NĂ« kuadĂ«r tĂ« njĂ« programi tĂ« ri tĂ« mbĂ«shtetur nga NDI, me financim tĂ« SECO-s (Sekretariati Zviceran pĂ«r Çështjet Ekonomike) dhe nĂ« partneritet me SIGMA, synohet forcimi i rolit tĂ« Kuvendit nĂ« shqyrtimin e raporteve tĂ« KLSH-sĂ« dhe ndjekjen e zbatimit tĂ« rekomandimeve tĂ« tyre.

Nënkomisioni Parlamentar për Auditimin e Sektorit Publik nuk synon vetëm të shqyrtojë raportet e auditimit të dorëzuara nga KLSH, por përmes këtij procesi të kontribuojë në përmirësimin e qeverisjes, rritjen e llogaridhënies dhe përmirësimin e cilësisë së shërbimeve publike përmes një kontrolli më efektiv parlamentar.

Në këtë kuadër, janë përzgjedhur gjithsej gjashtë raporte të auditimit të performancës, ndërsa dy prej tyre janë trajtuar tashmë përmes seancave dëgjimore përkatëse. Në sesionin e punës të zhvilluar më 22 korrik 2026, në fokus ishin dy raporte të tjera: ai për procesin e birësimit të fëmijëve dhe raporti për menaxhimin e mbetjeve urbane.

Ky i fundit është vlerësuar si një raport me prioritet të lartë, pasi plotëson kriteret e vendosura nga Nënkomisioni për përzgjedhjen e auditimeve që kërkojnë një shqyrtim më të thelluar. Ai trajton një fushë strategjikisht të rëndësishme të administrimit publik, evidenton risqe të konsiderueshme financiare, prek një numër të madh qytetarësh dhe përmban rekomandime konkrete për përmirësimin e ofrimit të shërbimit publik.

Gjatë sesionit u diskutua nevoja që raportet e auditimit të shërbejnë si bazë për dialog ndërmjet institucioneve dhe jo vetëm si dokumente që evidentojnë problematika. Pjesëmarrësit theksuan rëndësinë e krijimit të një kulture të re bashkëpunimi ndërmjet Kuvendit, KLSH-së dhe institucioneve të audituara, ku rekomandimet të ndiqen me hapa konkretë dhe me përgjegjësi të përcaktuara.

ÇfarĂ« zbuloi auditimi pĂ«r mbetjet?

Raporti i KLSH-së, publikuar në korrik 2024, analizoi mënyrën se si Durrësi, Vlora, Shkodra dhe Korça menaxhojnë mbetjet urbane.

Sipas KLSH-së pavarësisht rritjes së kostove dhe investimeve të konsiderueshme në sektorin e mbetjeve, bashkitë nuk kishin arritur të përmirësonin ndjeshëm menaxhimin e tyre.

Në Durrës, auditimi konstatoi se bashkia nuk arrinte të siguronte qëndrueshmërinë financiare të shërbimit. Të ardhurat nga tarifa e pastrimit nuk mbulonin shpenzimet, ndërsa edhe në rast të arkëtimit të plotë të tarifës, kostot do të mbeteshin më të larta se të ardhurat.

Sipas KLSH-së, shkaku kryesor ishte rritja e kostove pas depozitimit të mbetjeve në landfillin e Sharrës. Si pasojë, rreth 30 për qind e buxhetit të Bashkisë së Durrësit përdorej për menaxhimin e mbetjeve, ndërkohë që standardet e Kombeve të Bashkuara e konsiderojnë të pranueshme një peshë financiare nga 3 deri në 15 për qind.

Edhe më shqetësuese vlerësohej situata në Vlorë.

Auditimi evidentoi se mbetjet depozitoheshin nĂ« njĂ« fushĂ« qĂ« nuk respektonte kriteret mjedisore dhe se ato digjeshin nĂ« mjedis tĂ« hapur, duke çliruar dioksina dhe furane – substanca tĂ« lidhura me rreziqe serioze pĂ«r shĂ«ndetin, pĂ«rfshirĂ« forma tĂ« ndryshme kanceri, dĂ«mtime tĂ« mĂ«lçisĂ«, sistemit imunitar, sistemit endokrin dhe funksioneve riprodhuese.

Raporti vlerësoi gjithashtu se kjo situatë kishte pasoja ekonomike, duke ndikuar në zhvlerësimin e pronave pranë zonës së depozitimit të mbetjeve.

Përtej rasteve konkrete, KLSH konstatoi se asnjë nga katër bashkitë nuk kishte zbatuar plotësisht detyrimet ligjore për planet vendore të menaxhimit të mbetjeve. Auditimi evidentoi mungesën e Vlerësimit Strategjik Mjedisor, mosraportimin periodik në këshillat e qarqeve dhe mosrealizimin e objektivave për grumbullimin e diferencuar dhe riciklimin e mbetjeve.

The post Auditimi për mbetjet rikthehet në Kuvend appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

E gjeneruar kjo foto dorë për dorë e ambasadorit Gonzato me deputeten Luarasi

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Ky imazh tregon ambasadorin e Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, kapur për dore me deputeten socialiste Iris Luarasi

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————————————

Një imazh që duket se tregon ambasadorin e Bashkimit Europian në Tiranë, Silvio Gonzato, kapur për dore me deputeten socialiste Iris Luarasi po qarkullon së fundmi në mediat dhe rrjetet sociale shqipfolëse.

Megjithatë, imazhi i mësipërm nuk është i vërtetë. Ai është gjeneruar me programe kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).

Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar i verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.

Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.

SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r t’i mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.

Imazhi i mësipërm është gjeneruar nga një foto reale e postuar nga Luarasi në rrjetet e saj sociale.

Luarasi ka reaguar ndaj imazhit tĂ« gjeneruar nĂ« rrjetet e saj sociale duke e quajtur atĂ« “rastin studimor mĂ« perfekt” tĂ« dezinformimit.

The post E gjeneruar kjo foto dorë për dorë e ambasadorit Gonzato me deputeten Luarasi appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

I keqinterpretuar parashikimi i OBSh për rritjen e të prekurve nga kanceri

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit, nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Kjo rritje vjen si pasojë e administrimit të 17 miliardë vaksinave mRNA në popullsi

Verdikti: E pavërtetë

—————————————————————————————-

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se Organizata Botërore e Shëndetit (OBSh) ka njoftuar se nga 9 milionë vdekje në vit nga kanceri në vitet 2019-2022 në të gjithë botën, sot arrijmë në 35 milionë vdekje në vit. Postimi që i atribuohet ish-shefit të Shërbimit të Kardiokirurgjisë, Edvin Prifti, nënkupton se kjo rritje e pazakontë është pasojë e injektimit të 17 miliardë vaksinave mRNA.

Lajmi i mësipërm duket se është keqkuptim i një raporti mbi gjendjen globale të kancerit të botuar në korrik 2026 nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), një agjenci e specializuar e OBSH.

Sipas raportit, 20.6 milionĂ« njerĂ«z morĂ«n njĂ« diagnozĂ« kanceri nĂ« mbarĂ« botĂ«n nĂ« vitin 2024. “Numri i diagnozave tĂ« reja tĂ« kancerit parashikohet tĂ« arrijĂ« nĂ« 35 milionĂ« nĂ« vit deri nĂ« vitin 2050,” shkruhet nĂ« pĂ«rmbledhjen e raportit (faqja xiv).

Paragrafi i parë i përmbledhjes së raportit parashikon 35 milionë diagnoza të reja në vit deri në vitin 2050

Pra, ndryshe nga ç’pretendohet nĂ« postimin e mĂ«sipĂ«rm, raporti i OBSh nuk parashikon 35 milionĂ« vdekje nga kanceri nĂ« vit sot, por 35 milionĂ« diagnoza tĂ« reja kanceri nĂ« vit pas 25 vitesh.

Numri i diagnozave të kancerit dhe numri i vdekjeve nga kanceri, qartësisht, janë dy gjëra të ndryshme. Sipas raportit të OBSh, rreth 9.7 milionë vdekje në nivel global u vlerësuan si pasojë e kancerit në vitin 2024.

Nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« se kjo rritje pritet tĂ« ndodhĂ« “vetĂ«m nĂ« vendet e zhvilluara pra aty ku u aplikuan vaksinat anti-Covid19.” Siç tregohet nĂ« grafikun e mĂ«poshtĂ«m, rritja e numrit tĂ« rasteve me kancer nga 2024 nĂ« 2050, parashikohet tĂ« jetĂ« mĂ« e madhe nĂ« rajonin afrikan, njĂ« rritje me 125%. Rajonet e Amerikave dhe europiane pritet tĂ« kenĂ« njĂ« rritje me 64.3% dhe 27.4%, pĂ«rkatĂ«sisht.

NdĂ«rsa raporti shpjegon gjerĂ«sisht se si kjo rritje e parashikuar Ă«shtĂ« pjesĂ«risht pasojĂ« e plakjes sĂ« popullsisĂ«, postimi ‘e hedh poshtë’ kĂ«tĂ« shpjegim duke kujtuar se popullsia e plakur Ă«shtĂ« pakĂ«suar pas goditjes sĂ« rĂ«ndĂ« qĂ« i dha pandemia e Covid-19 kĂ«saj grupmoshe.

Ky argument do të qëndronte nëse do të kishim 35 milionë raste sot në krahasim me 9 milionë në 2019-2022. Megjithatë, siç shpjeguam, shifra 35 milonë raste parashikohet të arrihet deri në vitin 2050, pas 25 vitesh, kur një pjesë e mirë e popullsisë së sotme do të përfshihet tek popullsia e plakur, e rrezikuar veçanërisht nga kanceri.

Gjithë narrativa konspiracioniste e postimit bazohet në një gabim në leximin e raportit të OBSh.

Sipas koordinatorit tĂ« Konsorciumit tĂ« Covid-19 dhe Kancerit, njĂ« regjistĂ«r pĂ«rkushtuar mbledhjes sĂ« tĂ« dhĂ«nave mbi personat me kancer dhe Covid-19, “qĂ« nga fillimi i vaksinimit, nuk ka prova qĂ« vaksinat anti-Covid shkaktojnĂ« kancerin, shkaktojnĂ« rishfaqje tĂ« kancerit, apo shkaktojnĂ« pĂ«rkeqĂ«simin e sĂ«mundjes.”

I njejti pohim u përsërit edhe nga një zëdhënës nga Projekti i Njohurisë së Vaksinave në Universitetin e Oksfordit, i cili tha për Reuters se nuk është gjetur një lidhje shkak-pasojë mes vaksinimit dhe kancerit.

Studimet shkencore ose nuk kanë gjetur një lidhje mes vaksinimit në përgjithësi dhe rrezikut të limfomës, ose kanë vërejtur një ulje të këtij rreziku pas vaksinimit.

Një sërë studimesh kanë treguar se vaksinat anti-Covid gjenerojnë qeliza të bardha gjaku, të cilat janë kyç në ngritjen e imunitetit të trupit, specifike për Covid-19. Këto qeliza, të quajtura limfocite-T, ndihmojnë në organizimin e reagimit të sistemit imunitar dhe vrasin qelizat e infektuara me Covid-19. Limfocitet-T luajnë rol të rëndësishëm në mbrojtjen e trupit kundër viruseve dhe baktereve si dhe kundër sëmundjeve si kanceri.

Qendra amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC) dhe një numër organizatash me fokus kancerin këshillojnë që pacientët me kancer të vaksinohen kundër Covid-19.

Prifti ka shpërndarë dhe më parë keqinformim lidhur me vaksinën anti-Covid. 

The post I keqinterpretuar parashikimi i OBSh për rritjen e të prekurve nga kanceri appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Të rreme hetimet për prindërit milionerë të presidentit Zelensky

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Zyra ukrainase e anti-korrupsionit hetoi depozita prej 11 milionë dollarësh të lidhura me prindërit e presidentit Volodymyr Zelensky

Verdikti: E pavërtetë

————————————————————————

Në fillim të korrikut 2026, në media dhe rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, qarkulloi lajmi se hetuesit e Byrosë Kombëtare ukrainase Kundër Korrupsionit (NABU) kanë shqyrtuar depozita me vlerë rreth 11 milionë dollarë, të lidhura me prindërit e presidentit të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, të cilat dyshohet se janë depozituar gjatë vitit 2025.

Postimet nuk përmendin mediat ukrainase që pretendohet se raportuan të parat për kërkimin e prindërve të presidentit ukrainas. Njësoj, nuk ofrohet ndonjë provë, burim apo referencë tjetër për të mbështetur këtë pretendim.

Megjithatë, nuk ka asnjë raportim mbi kontrollet ose ndalimin e Oleksandr dhe Rimma Zelensky në faqen zyrtare të internetit të Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit së Ukrainës (NABU), si dhe në faqet e agjencisë në rrjetet sociale X, Facebook dhe Telegram.

Më tej, NABU konfirmoi për kolegët e Gvara Media dhe AFP se informacioni në lidhje me kërkimet e supozuara të prindërve të Zelensky nuk ishte i vërtetë.

Prindërit e Zelensky, Oleksandr Semenovych (i lindur në vitin 1947) dhe Rymma Volodymyrivna (e lindur në vitin 1950), janë të dy me origjinë nga Kryvyi Rig dhe, sipas Volodymyr Zelensky, ende banojnë atje. Nuk është regjistruar publikisht asnjë procedurë korrupsioni kundër prindërve të presidentit. 

Debati i vetĂ«m qĂ« pĂ«rfshin publikisht familjen e presidentit ukrainas Ă«shtĂ« ai nĂ« vitin 2020, kur Ministria e Arsimit i paraqiti qeverisĂ« njĂ« projekt-dekret pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« Oleksandr Zelensky njĂ« pension special “pĂ«r merita tĂ« shquara nĂ« fushĂ«n e arsimit tĂ« lartĂ«.” Pas protestave publike, iniciativa u tĂ«rhoq dhe vetĂ« babai i presidentit deklaroi se nuk kishte nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ«. NĂ« shtator 2023, Kabineti mĂ« nĂ« fund i dha Oleksandr Zelensky njĂ« pension special, sĂ« bashku me mĂ« shumĂ« se 118 shkencĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ«, kĂ«tĂ« herĂ« pĂ«rmes njĂ« procedure qeveritare, nĂ« vend tĂ« njĂ« procedure presidenciale. Nuk ka informacion publik nĂ« lidhje me ndonjĂ« pasuri ose pasuri tĂ« konsiderueshme qĂ« u pĂ«rket prindĂ«rve tĂ« presidentit.

The post Të rreme hetimet për prindërit milionerë të presidentit Zelensky appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Leku nuk zëvendësohet së shpejti nga monedha europiane

✇Faktoje
By: Esmeralda Topi

Pretendimi: Lamtumirë Lekut, Euro vjen në Shqipëri si monedhë zyrtare

Verdikti: Mungon konteksti

Esmeralda Topi 

Publikimi i projektligjit tĂ« ri “PĂ«r BankĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, nĂ« tĂ« cilin parashikohet zyrtarizimi i Euro si njĂ« monedhĂ« zyrtare, ka shĂ«rbyer qĂ« disa portale informative t’i japin “lamtumirĂ«n e parakoshme Lekut”.

Titujt krijojnë përshtypjen se Shqipëria ka nisur tashmë këtë proces të ndryshimit të monedhës edhe pse një kapërcim i tillë do të dojë shumë vite pas anëtarësimit të plotë të vendit në Bashkimin Europian si dhe nuk ndodh automatikisht pa plotësuar më parë disa kritere ekonomike. 

Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë përfshin një kapitull të posaçëm për anëtarësimin e vendit në Unionin Monetar Evropian. Në të parashikohet se, pas adoptimit të Euros, Banka e Shqipërisë do të zbatojë politikën monetare sipas rregullave të Bashkimit Evropian dhe Euro do të bëhet monedha zyrtare e vendit.

Këto dispozita u interpretuan në rrjete sociale si sinjal se Shqipëria po kalon së shpejti në Euro. Por projektligji thekson gjithashtu se ato nuk hyjnë në fuqi me miratimin e ligjit. 

NĂ« nenin 116 pĂ«rcaktohet se: “Kreu XV i kĂ«tij ligji hyn nĂ« fuqi nĂ« datĂ«n e anĂ«tarĂ«simit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« Unionin Monetar Evropian”

Pra, dispozitat që flasin për Euron nuk do të zbatohen menjëherë dhe as pas hyrjes në fuqi të ligjit. Ato do të aktivizohen vetëm pasi Shqipëria të jetë bërë pjesë e Unionit Monetar Evropian, një proces që vjen pas anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe përmbushjes së kritereve për hyrjen në Eurozonë.

Edhe Banka e ShqipĂ«risĂ« sqaron pĂ«r Faktoje se kĂ«to dispozita nuk nĂ«nkuptojnĂ« njĂ« kalim tĂ« menjĂ«hershĂ«m nĂ« Euro. Sipas institucionit, pĂ«rfshirja nĂ« projektligj e kapitujve qĂ« lidhen me anĂ«tarĂ«simin nĂ« Bashkimin Evropian dhe mĂ« pas nĂ« Unionin Monetar Evropian Ă«shtĂ« pjesĂ« e “procesit tĂ« harmonizimit tĂ« legjislacionit shqiptar me acquis tĂ« Bashkimit Evropian” dhe nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« vendim pĂ«r adoptimin e Euros.

“AnĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Evropian nuk nĂ«nkupton automatikisht adoptimin e Euros. Pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, njĂ« vend vazhdon tĂ« ketĂ« monedhĂ«n e tij kombĂ«tare dhe politikĂ«n e vet monetare”, sqaron Banka e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.

Banka Qendrore sqaron se kalimi në monedhën evropiane është një proces më vete, që kërkon përmbushjen e kritereve ekonomike dhe ligjore, përfshirë kriteret e Maastricht-it, si dhe vlerësimin nga institucionet evropiane.

“Dispozitat e pĂ«rfshira nĂ« projektligj kanĂ« njĂ« natyrĂ« pĂ«rgatitore dhe synojnĂ« harmonizimin e kuadrit ligjor me atĂ« tĂ« BE-sĂ«. Ato nuk pĂ«rcaktojnĂ« njĂ« afat apo njĂ« datĂ« pĂ«r adoptimin e Euros”, thuhet nĂ« sqarimin e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r Faktoje.

Për Faktoje, eksperti i ekonomisë Ardian Civici shpjegon se drafti është pjesë e procesit të harmonizimit të legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Evropian.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« projektligj i pritur prej njĂ« kohe relativisht tĂ« gjatĂ«, pasi ligji i fundit daton nĂ« vitin 1997. QĂ« prej asaj kohe kanĂ« ndryshuar shumĂ« gjĂ«ra dhe janĂ« shtuar kĂ«rkesa tĂ« reja. KĂ«tĂ« herĂ«, projektligji pasqyron edhe fazĂ«n shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ku ndodhet ShqipĂ«ria nĂ« procesin e integrimit nĂ« Bashkimin Evropian”, thotĂ« Civici.

Sipas tij, kapitulli që lidhet me Bankën Qendrore dhe sistemin monetar është pjesë e negociatave me BE-në dhe nuk nënkupton se Euro do të zëvendësojë Lekun në një të ardhme të afërt.

“Hapi i parĂ« mbetet anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« i ShqipĂ«risĂ« nĂ« Bashkimin Evropian dhe pastaj vjen dhe zĂ«vendĂ«simi i Lekut me Euron”, shprehet ai.

Eksperti shpjegon se vetĂ«m pas anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE, ShqipĂ«ria mund tĂ« integrohet nĂ« Sistemin Evropian tĂ« Bankave Qendrore dhe tĂ« nisĂ« procedurat pĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e EurozonĂ«s.

“Ky Ă«shtĂ« njĂ« proces relativisht i gjatĂ«. Nuk Ă«shtĂ« diçka qĂ« mund tĂ« ndodhĂ« nesĂ«r. Fillimisht, ShqipĂ«ria duhet tĂ« bĂ«het anĂ«tare me tĂ« drejta tĂ« plota e Bashkimit Evropian. Kjo fazĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme, pasi kĂ«rkon pĂ«rshtatjen e legjislacionit dhe tĂ« sistemit bankar me standardet evropiane.”

Sipas Civicit, edhe në skenarin më optimist, zëvendësimi i Lekut me Euron kërkon të paktën shtatë vite, ndërsa në vende të tjera të Bashkimit Evropian ky proces ka zgjatur edhe 10 deri në 12 vjet.

Vlen tĂ« pĂ«rmendet se vende si Suedia, Hungaria, Polonia, Çekia, Rumania apo Bullgaria, vijojnĂ« tĂ« pĂ«rdorin monedhĂ«n e tyre kombĂ«tare edhe pas njĂ« apo dy dekadash anĂ«tarĂ«simi nĂ« BE.

The post Leku nuk zëvendësohet së shpejti nga monedha europiane appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Protesta pĂ«rballĂ« “algoritmit” tĂ« RamĂ«s, flasin zĂ«rat e angazhuar nga sheshi

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Nga Jona Cenameri

“Sheshi Ă«shtĂ« thjesht njĂ« studio televizive e algoritmit. ËshtĂ« vendi ku filmohet materiali pĂ«r ta ushqyer algoritmin dhe pĂ«r ta justifikuar atĂ«â€, deklaroi kryeministri Edi Rama mĂ« 20 qershor, gjatĂ« mbledhjes sĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste.

Rama argumentoi se algoritmi shpërblen konfliktin, indinjatën dhe frikësimin, ndërsa për protestën u shpreh:

“NjĂ« protestĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« protestĂ«, Ă«shtĂ« skenĂ«, Ă«shtĂ« treg, njĂ« treg emocionesh, klikimesh, njĂ« treg morali, madje edhe njĂ« treg karrierash”

Më 11 korrik, gjatë një bashkëbisedimi me të rinjtë në Jalë, kryeministri e i dha nuanca këtij qëndrimi.

“Nuk kam thĂ«nĂ« se algoritmi ishte arsyeja e protestĂ«s”, tha Rama. Ai pranoi se protesta kishte arsye qĂ« lidheshin me jetĂ«n e pĂ«rditshme tĂ« qytetarĂ«ve, por argumentoi se algoritmi amplifikonte zhurmĂ«n, pakĂ«naqĂ«sinĂ«, videot e manipuluara dhe lajmet e rreme, tĂ« cilat, sipas tij, “i hedhin benzinĂ« njĂ« zjarri qĂ« nuk Ă«shtĂ« ndezur nga algoritmi, por nga njerĂ«zit”

Rama shtoi se algoritmi nuk ishte organizatori i protestĂ«s dhe se duhej dalluar “ku mbaron motivi i sinqertĂ«â€ i protestuesve dhe ku fillon manipulimi nga aktorĂ« tĂ« tjerĂ«.

Më 19 korrik, protestuesit u mblodhën në Tiranë për të 50-tën ditë radhazi për të kërkuar dorëheqjen e kryeministrit Rama. Protesta e përnatshme në kryeqytet e nisur si reagim ndaj dhunës dhe për mbrojtjen e Zvërnecit, vazhdon nga 31 maji 2026 pa ndërprerje.

Çfare po ndodh? 

Për të kuptuar se çfarë ndodh përtej përmbajtjes që qarkullon në rrjetet sociale, Faktoje intervistoi tetë persona të angazhuar në forma të ndryshme në protestë.

Dëshmitë e tyre nuk përfaqësojnë të gjithë protestën dhe nuk pretendojnë të përmbledhin qëndrimet e çdo pjesëmarrësi. Ato janë disa zëra mes shumë zërave, grupimeve dhe rrymave që bashkëjetojnë në shesh. Megjithatë, ndihmojnë për të kuptuar origjinën e pakënaqësisë, mënyrën e organizimit, rolin e platformave digjitale dhe debatet për vazhdimin e protestës.

Zvërneci

PĂ«r ekspertin e mjedisit Olsi Nika, ngjarja nĂ« ZvĂ«rnec ishte “pika qĂ« derdhi gotĂ«n”, por jo domosdoshmĂ«risht e vetmja ngjarje, qĂ« mund tĂ« ndizte njĂ« reagim tĂ« tillĂ«.

Sipas tij, shkëndija mund të kishte ardhur edhe nga tërheqja zvarrë e një gruaje në Rrjoll, nga protesta e prodhuesve të midhjeve në Butrint apo nga një problematikë si trajtimi i pacientëve me kancer, etj.

“Gota duhet tĂ« mbushet, pastaj tĂ« derdhet. Kjo ishte pika qĂ« derdhi gotĂ«n”, thotĂ« Nika.

Ai e konsideron domethënës faktin që shkëndija këtë herë ishte mjedisore, pasi ndërhyrjet në territor dhe zonat e mbrojtura kishin prodhuar prej kohësh pakënaqësi, por nuk kishin sjellë më parë një reagim kaq të gjerë.

PĂ«r NikĂ«n, ZvĂ«rneci nuk duhet parĂ« vetĂ«m si vendi ku ndodhi episodi qĂ« nxiti protestĂ«n. Ai e pĂ«rshkruan atĂ« si “njĂ« nga tablotĂ« mĂ« pĂ«rfaqĂ«suese” tĂ« problemeve tĂ« krijuara gjatĂ« tranzicionit.

NĂ« leximin e tij, “nĂ« ZvĂ«rnec u ndĂ«rthurĂ«n konfliktet e pazgjidhura tĂ« pronĂ«sisĂ«, epĂ«rsia e interesave private, roli i sigurisĂ« private dhe mungesa e njĂ« reagimi tĂ« menjĂ«hershĂ«m institucional”. Ai e sheh gardhin dhe dhunĂ«n ndaj protestuesit si “simbole tĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nieje ku qytetari pĂ«rballet jo me institucionet, por me interesin privat qĂ« vepron nĂ« territor”.

Nika kritikon gjithashtu mënyrën se si një pjesë e mediave e pasqyroi ngjarjen dhe protestën. Sipas tij, fillimisht incidenti në Zvërnec nuk mori vëmendjen që meritonte, ndërsa më pas transmetimet u përqendruan kryesisht te mikrofoni dhe folësit para Kryeministrisë, duke lënë jashtë zëra të tjerë të sheshit.

“ZvĂ«rneci Ă«shtĂ« njĂ« pasqyrĂ« qĂ« tregoi se si bĂ«hen gjĂ«rat nĂ« ShqipĂ«ri”, thotĂ« ai.

Sipas Nikës, protesta e kapërceu shpejt kauzën fillestare mjedisore. 

Drejtuesi

Të intervistuarit përgjithësisht bien dakord se protesta nuk drejtohet nga një dorë e vetme. 

“A ka njĂ« organizator qendror? Jo. A ka grupe qĂ« koordinohen pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« kontribut? Po, dhe janĂ« disa”, thotĂ« Migen Qiraxhiu, aktivist dhe bashkĂ«themelues i QĂ«ndresĂ«s Qytetare.

Sipas tij, njĂ« nga arsyet pse protesta ka ruajtur pjesĂ«marrjen Ă«shtĂ« bindja e qytetarĂ«ve se nuk po pĂ«rdoren pĂ«r t’i shĂ«rbyer njĂ« individi apo njĂ« force tĂ« vetme politike.

Brenda protestës, thotë Qiraxhiu, veprojnë të rinj që kujdesen për hapësirën e fëmijëve, studentë që krijojnë instalacione dhe pankarta, grupi i tupanëve dhe flamingove, personat që administrojnë qendrën e zërit dhe të rinjtë që kujdesen për marshimin pas përfundimit të pjesës formale para Kryeministrisë.

“Protesta ka shumĂ« zĂ«ra, shumĂ« grupe dhe shumĂ« forma kontributi, dhe pikĂ«risht kjo Ă«shtĂ« njĂ« nga pikat e saj mĂ« tĂ« forta”, thotĂ« Qiraxhiu.

Natasha Paja, dizajnere dhe pjesë e grupit Trivet Art, e përshkruan organizimin përmes ndarjes konkrete të punëve.

“Dikush merret me mbarĂ«vajtjen e mikrofonit, dikush me kĂ«ndin kreativ tĂ« fĂ«mijĂ«ve, dikush me ritmin e rezistencĂ«s, dikush me thirrjet. Ka persona qĂ« kontribuojnĂ« nĂ« komunikimin me diasporĂ«n dhe njĂ« grup qĂ« merret me marshimin e mbrĂ«mjes”, thotĂ« ajo.

Sipas Pajës, organizimi është horizontal: njerëzit përfshihen aty ku kanë mundësi të kontribuojnë, pa pasur një drejtues me legjitimitetin për të marrë vendime në emër të të gjithë protestës.

Edhe Entela Ndrevataj, aktiviste feministe dhe pjesë e Kolektivit Feminist (bashkesi vullnetare dhe autonome), thotë se protesta nuk ka një strukturë klasike, por se pikërisht kjo ka krijuar hapësirë për grupime të ndryshme.

“Sheshi Ă«shtĂ« hapĂ«sirĂ« e pĂ«rbashkĂ«t dhe si i tillĂ« nuk Ă«shtĂ« imponuar njĂ« grupim mbi njĂ« tjetĂ«r”, thotĂ« ajo.

PĂ«r Ndrevatajn, korrupsioni “ndĂ«rthuret edhe me njĂ« mĂ«nyrĂ« autoritare e patriarkale tĂ« ushtrimit tĂ« pushtetit, ku vendimet merren nga lart dhe pasuria publike trajtohet si pronĂ« private”.

Flamingot

Sokol Çunga, aktivist, historian dhe pĂ«rkthyes, merr pjesĂ« si individ dhe jo si pjesĂ« e njĂ« strukture organizative. Ai e pĂ«rshkruan protestĂ«n si tĂ« sinqertĂ« dhe tĂ« artikuluar jo vetĂ«m pĂ«rmes mikrofonit, por edhe pĂ«rmes pankartave dhe flamingos.

PĂ«r nivelin e koordinimit, Çunga Ă«shtĂ« mĂ« skeptik.

“I vetmi koordinim qĂ« shoh unĂ« Ă«shtĂ« ora dhe vendi, si dhe ‘kush do t’i transportojĂ« flamingot?”, thotĂ« ai.

Sipas tij, turma ndryshon çdo ditĂ« nĂ« formĂ«, pĂ«rmasa dhe pĂ«rbĂ«rje dhe nuk vjen nĂ« shesh me dirigjim apo me njĂ« synim tĂ«rĂ«sisht tĂ« unifikuar. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Çunga nuk mendon se protesta, si njĂ« trup i vetĂ«m, mund tĂ« hartojĂ« plane tĂ« hollĂ«sishme politike apo institucionale.

“Hapat pasardhĂ«s mbeten mĂ« tĂ« thjeshtĂ« dhe mĂ« tĂ« prekshĂ«m: pĂ«rditĂ« nĂ« bulevard!”

Grupi organizator 

Ndryshe nga pjesëmarrësit që shohin vetëm koordinim të shpërndarë, Ilir Xhemalaj, aktivist dhe themelues i Sindikatës Kombëtare të Operatorëve Telefonikë, thotë se që prej ditës së parë ka ekzistuar një grup aktivistësh që kujdeset për mbarëvajtjen e pjesës formale të protestës.

Grupi përbëhet, sipas tij, nga aktivistë mjedisorë, sindikalistë, naftëtarë dhe persona nga fusha të tjera. Ata kujdesen për foninë, folësit dhe zhvillimin e tubimit para Kryeministrisë.

“Fonia ka njĂ« pagesĂ« qĂ« ne tĂ« gjithĂ« si aktivistĂ« e kemi paguar nga xhepi ynĂ«â€, thotĂ« Xhemalaj.

Ai shpjegon se, përveç disa intelektualëve të ftuar në fillim, folësit e tjerë presin radhën për të marrë mikrofonin.

“Kriteri pĂ«r folĂ«sit Ă«shtĂ« thjesht tĂ« mbash radhĂ«n. Del njĂ«, futet njĂ« dhe secili flet pĂ«r mendimet dhe problematikat e tij”, thotĂ« ai.

Përgjegjësia e grupit, sipas Xhemalajt, përfundon me mbylljen e fjalimeve. Marshimi që pason dhe aksione të tjera mund të organizohen nga persona të ndryshëm dhe nuk janë automatikisht vendime të të njëjtit grup.

Për Xhemalajn, rëndësia e platformave digjitale ka qenë e pamohueshme.

“JanĂ« pikĂ«risht rrjetet sociale qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« mundur mbarĂ«vajtjen, zhvillimin dhe masivitetin e kĂ«saj proteste. Gen Z ka arritur t’i shfrytĂ«zojĂ« shumĂ« mirĂ« rrjetet sociale pĂ«r t’i bĂ«rĂ« thirrje popullit qĂ« tĂ« dilte nĂ« shesh”, thotĂ« ai.

Algoritmi 

Migen Qiraxhiu e kthen argumentin e kryeministrit për algoritmin në drejtim të kundërt.

Sipas tij, Rama nuk kishte pasur problem me algoritmin kur komunikimi digjital e mbante vëmendjen të përqendruar te qeveria dhe figura e tij.

“Problemi lind kur algoritmi nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« anĂ«n e tij. Algoritmi nuk krijon vetĂ« ngjarje; ai ndjek interesin, reagimin dhe vĂ«mendjen qĂ« prodhon njĂ« ngjarje reale”, thotĂ« Qiraxhiu.

PĂ«r tĂ«, protesta “i ka marrĂ« jo vetĂ«m sheshin dhe debatin publik, por edhe algoritmin”.

Arnen Sula sqaron se organizata që drejton nuk është pjesë e strukturës organizative të protestës dhe se ai merr pjesë si qytetar dhe aktivist.

“Çdo protestĂ« matet nga njerĂ«zit qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« tĂ«, jo nga algoritmet”, thotĂ« Sula. “Platformat digjitale mund tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« organizim dhe komunikim, por ato nuk mund tĂ« zĂ«vendĂ«sojnĂ« praninĂ« fizike tĂ« qytetarĂ«ve”

Sipas tij, kur qytetarët dalin në shesh për javë me radhë, kjo tregon se ekziston një shqetësim që nuk mund të reduktohet në një fenomen të rrjeteve sociale.

Olsi Nika e interpreton përqendrimin e Ramës te algoritmi si përpjekje për të shmangur përgjegjësinë për arsyet që kanë prodhuar protestën.

“TĂ« mohosh qĂ« ka njĂ« protestĂ« kur njerĂ«zit janĂ« nĂ« shesh, kur protesta bĂ«n xhiron e mediave dhe kur ka njĂ« fluks tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m tĂ« shfaqjes sĂ« zemĂ«rimit edhe nĂ« rrjet, dhe ta quash kĂ«tĂ« thjesht algoritĂ«m, Ă«shtĂ« taktikĂ« e njĂ« strategjie tĂ« dĂ«shtuar”, thotĂ« ai.

Mikrofoni

Pikërisht elementi që Xhemalaj e paraqet si punë organizative, fonia dhe radha e folësve, shihet me skepticizëm nga Olsi Nika.

Nika thotë se personat pranë mikrofonit përfaqësojnë vetëm një pjesë të protestës.

“Edhe teknikisht, edhe fizikisht ka njĂ« protestĂ« tjetĂ«r aty ku mbaron tĂ« dĂ«gjuarit e mikrofonit”, thotĂ« ai.

Sipas tij, përqendrimi i kamerave te podiumi i improvizuar krijon përshtypjen se folësit përfaqësojnë të gjithë sheshin, ndërsa lë jashtë pjesëmarrësit që ndodhen më larg dhe arsyet e tyre për të protestuar.

Nika sheh te mikrofoni edhe rrezikun e protagonizmit personal dhe të shfryrjes së kontrolluar të revoltës.

“UnĂ« mikrofonin e konsideroj si mjetin qĂ« vret protestĂ«n dhe vret revoltĂ«n”, thotĂ« ai.

PĂ«r Xhemalajn, fonia Ă«shtĂ« njĂ« infrastrukturĂ« e nevojshme pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« fjalĂ«n grupeve dhe qytetarĂ«ve tĂ« ndryshĂ«m. PĂ«r NikĂ«n, pĂ«rqendrimi te mikrofoni mund tĂ« krijojĂ« njĂ« hierarki dukshmĂ«rie brenda njĂ« proteste qĂ« paraqitet si horizontale.

Politika

Në shesh ka edhe aktivistë dhe përfaqësues me përkatësi politike.

Emiljando Kita, aktivist i Lëvizjes Bashkë, thotë se mbështet kërkesat që janë artikuluar nga protestuesit, nga anulimi i ligjeve të kundërshtuara deri te dorëheqja e kryeministrit.

“Kur populli del nĂ« rrugĂ«, koordinimi ndodh natyrshĂ«m, pasi qĂ«llimi Ă«shtĂ« i pĂ«rbashkĂ«t”, thotĂ« ai.

Protesta ka mbledhur nĂ« shesh edhe pĂ«rfaqĂ«sues dhe aktivistĂ« tĂ« forcave tĂ« tjera politike, mes tyre Partia “MundĂ«sia”, Partia LĂ«vizja ShqipĂ«ria BĂ«het dhe Partia Demokratike, kjo e fundit kryesisht pĂ«rmes tĂ« rinjve tĂ« saj.

Migen Qiraxhiu argumenton se një nga arsyet pse protesta nuk është identifikuar plotësisht me një forcë të vetme është se mesazhet e saj kanë qenë kritike ndaj dy figurave kryesore politike të tranzicionit, Edi Ramës dhe Sali Berishës.

“Kuvendi KombĂ«tar”

PĂ«rplasja mĂ« e qartĂ« pĂ«r tĂ« ardhmen e protestĂ«s lidhet me idenĂ« e krijimit tĂ« njĂ« “Kuvendi KombĂ«tar” ose asambleje qytetare.

Ilir Xhemalaj thotë se nisma nuk synon të flasë në emër të protestës dhe as të ngrejë institucione paralele. Ajo duhet të shërbejë si hapësirë ku qytetarët dhe intelektualët japin ide për vazhdimin e protestës. Xhemalaj sqaron se Kuvendi nuk është krijuar, janë zhvilluar vetëm pak takime të grupit të punës për formimin e tij.

“Ne po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« maratonĂ«, po pĂ«rgatitemi pĂ«r njĂ« betejĂ« tĂ« gjatĂ« dhe normalisht na duhen idetĂ« e çdo personi”, thotĂ« ai.

Të tjerë protestues e shohin nismën me rezerva.

Migen Qiraxhiu thotë se ishte përfshirë në një grup në ëhatsApp ku prezantohej ideja, por ishte larguar pasi kishte lexuar materialet. Ai e konsideron legjitime krijimin e nismave të reja, përfshirë organizata apo parti politike, por kundërshton çdo pretendim për të folur në emër të gjithë protestës pa mandat të qartë.

“Çdo nismĂ« ka tĂ« drejtĂ« tĂ« organizohet dhe tĂ« propozojĂ« ide, por duhet tĂ« jetĂ« e qartĂ« se pĂ«rfaqĂ«son vetĂ«m themeluesit dhe mbĂ«shtetĂ«sit e saj, jo automatikisht tĂ« gjithĂ« protestuesit”, thotĂ« ai.

Edhe Arnen Sula mendon se një Kuvend Kombëtar mund të krijojë perceptimin se një grup po merr përsipër përfaqësimin e një sheshi që nuk ka strukturë të centralizuar.

Natasha Paja e quan nismĂ«n “njĂ« metodĂ« tĂ« vjetĂ«r pĂ«r njĂ« koncept tĂ« vjetĂ«r”, ndĂ«rsa Entela Ndrevataj thotĂ« se, nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, sheshi duhet tĂ« mbetet hapĂ«sira kryesore dhe se njĂ« grup nuk duhet t’i mbivendoset shumicĂ«s.

PĂ«r Sokol ÇungĂ«n, informacioni i shpĂ«rndarĂ« pĂ«r nismĂ«n ishte i paqartĂ« dhe krijonte pĂ«rshtypjen e njĂ« procesi kaotik. Ai nuk beson se njĂ« kuvend i tillĂ« mund tĂ« pĂ«rballet me forcat politike ekzistuese dhe e sheh protestĂ«n masive e paqĂ«sore si mjetin kryesor.

Olsi Nika është më kritik. Ai i konsideron struktura të tilla paralele dhe argumenton se ndryshimet duhet të kalojnë përmes mekanizmave ekzistues: votës, parlamentit, drejtësisë dhe medias. Sipas tij, energjia e sheshit duhet të ushtrojë presion që këto mekanizma të funksionojnë dhe jo të zëvendësohen nga një strukturë që nuk ka mandat nga të gjithë protestuesit.

Foto ne nje nga ditet e protetes

Vazhdimi

Pas 51 ditëve protestë, të intervistuarit nuk paraqesin një strategji të vetme. Qëndrimet e tyre mund të ndahen mes vazhdimit të presionit në shesh, kalimit drejt veprimit institucional dhe nevojës për një organizim më të strukturuar.

Sokol Çunga kĂ«rkon vazhdim tĂ« pĂ«rditshĂ«m tĂ« pranisĂ« nĂ« bulevard. Natasha Paja e sheh gjithashtu sheshin si pĂ«rparĂ«si, por thotĂ« se paralelisht duhet tĂ« punohet me aspektet ligjore, komunikimin me institucionet europiane dhe aksionet nĂ« zona tĂ« tjera tĂ« vendit.

Entela Ndrevataj mendon se është ende herët për krijimin e një lëvizjeje me kryesi dhe përfaqësi. Ajo propozon bashkëpunim më të ngushtë mes ekspertëve ligjorë, mediatikë dhe mjedisorë, duke ruajtur transparencën dhe karakterin horizontal të protestës.

Arnen Sula vendos theksin te qëndrueshmëria dhe lidhja e presionit publik me institucionet e drejtësisë.

“Protesta nuk mund ta zĂ«vendĂ«sojĂ« drejtĂ«sinĂ«, por mund ta mbĂ«shtesĂ« atĂ« duke kĂ«rkuar llogaridhĂ«nie dhe duke mos lejuar qĂ« çështjet tĂ« harrohen”, thotĂ« ai, duke pĂ«rmendur SPAK-un dhe organet e tjera pĂ«rgjegjĂ«se.

Migen Qiraxhiu propozon iniciativa ligjore, kërkesa institucionale, monitorime, denoncime të dokumentuara dhe forcim të mekanizmave të kontrollit qytetar.

“PlagĂ«t e 36 viteve tranzicion nuk mund tĂ« shĂ«rohen brenda 43 ditĂ«sh”, thotĂ« ai.

Për Qiraxhiun, një nga rezultatet më të rëndësishme të protestës mund të jetë ndryshimi i marrëdhënies mes qytetarit dhe pushtetit: nga qytetarë që u kërkojnë fotografi politikanëve, te qytetarë që i filmojnë dhe u kërkojnë llogari.

Ilir Xhemalaj kërkon një organizim më të gjerë, lidhje me rrethet dhe diasporën dhe përgatitje për vazhdimin gjatë verës.

“Protesta do tĂ« vazhdojĂ« pa ndalim deri nĂ« shtator”, deklaroi ai gjatĂ« intervistĂ«s, duke e pĂ«rshkruar verĂ«n si sfidĂ«n kryesore pĂ«r ruajtjen e pjesĂ«marrjes.

Emiljando Kita e sheh vazhdimin përmes ndërthurjes së presionit në shesh me aksione politike dhe denoncime ligjore.

Olsi Nika jep vlerësimin më kritik për fazën ku ka mbërritur lëvizja.

Sipas tij, protesta e di qartë se çfarë nuk do, qeverinë dhe mënyrën aktuale të ushtrimit të pushtetit, por ende nuk ka arritur të artikulojë me të njëjtën qartësi modelin politik dhe institucional që kërkon të ndërtojë.

“Protesta ka mbaruar dhe rroftĂ« protesta”, thotĂ« Nika.

Ai kërkon një riorganizim të juristëve, ekonomistëve, gazetarëve, analistëve dhe ekspertëve, në mënyrë që energjia e protestës të kthehet në argument, presion institucional dhe veprim konkret.

Sipas tij, protesta mund tĂ« hyjĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« ku Ă«shtĂ« “mĂ« e pakĂ«t nĂ« numra, por shumĂ« e fortĂ« nĂ« argument”, proces qĂ« ai mendon se mund tĂ« marrĂ« formĂ« nĂ« shtator.

Rrjetet sociale 

Rrjetet sociale kanë pasur një rol të rëndësishëm në mobilizimin, zgjerimin dhe dukshmërinë e protestës. Këtë nuk e mohojnë as zërat e intervistuar. Por pas përmbajtjes online qëndron edhe një organizim real, megjithëse i shpërndarë dhe pa një drejtim të vetëm.

The post Protesta pĂ«rballĂ« “algoritmit” tĂ« RamĂ«s, flasin zĂ«rat e angazhuar nga sheshi appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Kanye West nuk shfrytëzoi koncertin për të blerë shtëpi në Golem

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Reperi amerikan Kanye West ka blerë një apartament në Golem, Durrës

Verdikti: E pavërtetë, Gjeneruar me AI

—————————————————————————-

Në portalet shqipfolëse po qarkullon lajmi se reperi amerikan Kanye West ka blerë një apartament në Golem, Durrës. Ky lajm shoqërohet dhe me një imazh që duket se tregon reperin në ballkonin e një apartamenti me pamje nga bregdeti shqiptar.

Pretendimi qarkulloi pak ditë përpara koncertit të debatueshëm të Kanye West që u mbajt në Tiranë më 11 korrik 2026.

Koncerti i reperit amerikan në Tiranë ka qenë në qendër të diskutimeve publike pasi pak ditë para tij qeveria shqiptare shpenzoi 400 milionë lekë nga fondi rezervë i buxhetit të shtetit për të mbështetur aktivitetin, edhe pse fillimisht kishte deklaruar se koncerti nuk do të financohej nga fondet publike.

Me anë të motorit të kërkimit pamor Google Lens, Faktoje gjeti se imazhi ishte postuar fillimisht në rrjete sociale nga një agjente imobiliare shqiptare.

Në TikTok, megjithëse jo në Instagram, postimi është etiketuar si i gjeneruar me anë të programeve kompjuterike të inteligjencës artificiale (AI).

Kjo konfirmohet edhe nga mjeti zyrtar të verifikimit të OpenAI, i cili identifikon imazhet e krijuara me inteligjencë artificiale përmes pranisë së teknologjisë SynthID.

Rezultati konfirmoi se fotografia përmban një gjurmë SynthID me origjinë nga OpenAI, çka tregon se imazhi është gjeneruar me inteligjencë artificiale.

SynthID Ă«shtĂ« projektuar pĂ«r t’i mbijetuar modifikimeve tĂ« zakonshme tĂ« imazheve, si prerja, ndryshimet e ngjyrave, fotografimi i ekranit apo kompresimi i skedarĂ«ve, duke e bĂ«rĂ« tĂ« mundur gjurmimin e origjinĂ«s sĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« gjeneruar.

The post Kanye West nuk shfrytëzoi koncertin për të blerë shtëpi në Golem appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Faktoje shpall vakant pozicionin: Menaxher/e për Grante dhe Partneritete

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Faktoje, organizata e parë në Shqipëri për verifikimin e fakteve dhe promovimin e integritetit të informacionit, kërkon një Menaxher/e për Grante dhe Partneritete, i/e cili/a do të kontribuojë në zhvillimin strategjik të organizatës përmes mobilizimit të burimeve financiare dhe ndërtimit të partneriteteve me donatorë kombëtarë dhe ndërkombëtarë.

Kërkojmë një profesionist/e që:

✔ Ka pĂ«rvojĂ« nĂ« hartimin dhe menaxhimin e granteve;
✔ Ka aftĂ«si tĂ« shkĂ«lqyera nĂ« shkrimin e projekteve dhe raportimin ndaj donatorĂ«ve;
✔ Njeh menaxhimin e ciklit tĂ« projektit dhe buxhetimin;
✔ Komunikon shumĂ« mirĂ« nĂ« gjuhĂ«n shqipe dhe angleze;
✔ Punon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pavarur dhe nĂ« ekip.

ÇfarĂ« ofrojmĂ«?

‱ NjĂ« mjedis pune profesional dhe bashkĂ«punues;
‱ Angazhim nĂ« projekte me ndikim kombĂ«tar dhe ndĂ«rkombĂ«tar;
‱ MundĂ«si zhvillimi profesional dhe bashkĂ«punimi me rrjete prestigjioze ndĂ«rkombĂ«tare.

📍 Vendndodhja: TiranĂ«

đŸ“©Â DĂ«rgoni CV-në dhe letrĂ«n e motivimit nĂ«: info@faktoje.al

🗓 Afati i aplikimit: 20 / 08 / 2026

Vetëm kandidatët e përzgjedhur për intervistë do të kontaktohen.

The post Faktoje shpall vakant pozicionin: Menaxher/e për Grante dhe Partneritete appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Kufizimi i gërmimit në thellësi nuk provon se toka është e sheshtë

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Toka është e sheshtë dhe njerëzit nuk kanë gërmuar më thellë se 12.3 km thellësi, megjithëse në shkollë na mësohet se njeriu ka shkuar në mbi 4000 milje thellësi

Verdikti: E paprovuar

————————————————————————

NjĂ« video qĂ« ka marrĂ« mbi njĂ«mijĂ« pĂ«lqime nĂ« Facebook nis me pohimin e habitshĂ«m se “Toka Ă«shtĂ« e sheshtĂ«.” MĂ« pas, dy protagonistet shpjegojnĂ« se gropa mĂ« e thellĂ« e gĂ«rmuar ndonjĂ«herĂ« nga njeriu Ă«shtĂ« 12.3 km e thellĂ« edhe pse, nĂ« shkollĂ«, na ka mĂ«suar se njeriu ka shkuar nĂ« mbi 4000 milje thellĂ«si.

Ironikisht, teoritĂ« shkencore pĂ«r formĂ«n sferike dhe pĂ«rbĂ«rjen e TokĂ«s etiketohen si “spekulime” pa prova ndĂ«rsa modeli i kozmologjisĂ« vedike ofrohet si i vĂ«rtetĂ«, pa ndonjĂ« provĂ«, nĂ« videon qĂ« mbyllet duke porositur shikuesin se nĂ«se do tĂ« dalĂ« “jashtĂ« matricĂ«s” duhet tĂ« ndjekin seancĂ«n e meditimit tĂ« drejtuar nga autorja e videos.

ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se gropa mĂ« e thellĂ« e gĂ«rmuar nga njeriu, pusi super i thellĂ« Kola, Ă«shtĂ« rreth 12.3 km i thellĂ«. Kjo nuk provon nĂ« asnjĂ« mĂ«nyrĂ« se Toka Ă«shtĂ« e sheshtĂ«.

NdĂ«rkaq, shkenca nuk pretendon se njeriu ka arritur mbi 4000 milje ose rreth 6 mijĂ« km nĂ« thellĂ«si tĂ« TokĂ«s. Ky duket se Ă«shtĂ« njĂ« keqinterpretim i ‘rrezes’ sĂ« sferoidit tĂ« TokĂ«s, e cila Ă«shtĂ« pĂ«rllogaritur nga rreth 3963 deri nĂ« 3950 milje.

Eratosteni mati rrezen e TokĂ«s mbi 2200 vite mĂ« parĂ«, rreth vitit 200 para erĂ«s sonĂ«. Duke matur kĂ«ndin nĂ« tĂ« cilin binte hija e njĂ« shkopi vertikal nĂ« mesditĂ« nĂ« Aleksandri dhe mĂ« pas nĂ« Syrene dhe duke matur ndryshimin midis kĂ«tyre dy kĂ«ndeve, ai mĂ« pas, bazuar nĂ« njohuritĂ« e tij pĂ«r distancĂ«n midis kĂ«tyre dy qyteteve, llogariti perimetrin e TokĂ«s. Duke pjesĂ«tuar perimetrin me dyfishin e π (3.1415
). VlerĂ«simet e gabimit tĂ« matjeve tĂ« Eratostenit variojnĂ« nga 0.5% nĂ« 17%.

Njerëzit e kanë ditur që Toka është një sferë për më shumë se 2000 vjet. Grekët e lashtë matën hijet gjatë solsticeve verore dhe gjithashtu llogaritën perimetrin e Tokës. Që atëherë, shkencëtarët kanë zbuluar vetëm më shumë prova se kjo është e vërtetë, duke përfshirë shikimin e vetë Tokës nga hapësira.

“Zari Blu” shkrepur nga ekipi i Apollo 17 mĂ« 7 dhjetor 1972

Sipas ShkollĂ«s Klimatike tĂ« Columbia University, “nĂ«se Toka do tĂ« ishte e sheshtĂ«, do ta dinit, sepse shumĂ« gjĂ«ra do tĂ« funksiononin ndryshe.”

Studiuesit vunë në dukje se, nëse Toka do të ishte e sheshtë, gjëra si graviteti, dielli dhe fushat magnetike nuk do të silleshin siç sillen aktualisht.

James Davis, një gjeofizikant në Columbia, thotë se shërbime të tilla si GPS nuk do të ishin të mundshme në një tokë të sheshtë, sepse satelitët nuk do të ishin në gjendje të rrotulloheshin rreth planetit.

NĂ« fakt, nĂ« vitin 2019, fizikantĂ«t u sfiduan nĂ« American Journal of Physics pĂ«r tĂ« zhvilluar njĂ« “pĂ«rgjigje tĂ« thjeshtĂ«, tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«â€ pĂ«r tĂ« hedhur poshtĂ« ‘provat’ e njĂ« Toke tĂ« sheshtĂ«.

Fizikanti në pension Bruce Sherwood përdori një simulim 3D të një Toke të sheshtë për të treguar se si gjërat do të dukeshin me sy të lirë nëse do të jetonim atje në vend të një Toke sferike.

Ai zbuloi se njĂ« nga mospĂ«rputhjet kryesore midis njĂ« Toke tĂ« sheshtĂ« dhe njĂ« ‘TokĂ« tĂ« rrumbullakĂ«t’ do tĂ« ishte ndryshimi i madhĂ«sisĂ« sĂ« diellit dhe yjeve tĂ« tjerĂ«, si dhe rritja e dukshmĂ«risĂ« sĂ« yjĂ«sive qĂ« tani shfaqen vetĂ«m nĂ« hemisferat jugore ose veriore.

Këto efekte nuk vërrehen sepse Toka nuk është e sheshtë: ajo është një sferoid. Forma e saj përcaktohet nga graviteti, i cili tërheq materien drejt qendrës dhe i jep trupave qiellorë formën karakteristike të rrumbullakët.

The post Kufizimi i gërmimit në thellësi nuk provon se toka është e sheshtë appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

I pabazë ky paralajmërim i Trump ndaj Vuçiç për Kosovën

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar presidentin serb Vuçiç se përshkallëzimi ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda, duke përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në 1999.

Verdikti: E paprovuar

———————————————————————–

Në rrjetet sociale shqipfolëse po qarkullon lajmi se presidenti amerikan Donald Trump i ka dërguar një paralajmërim presidentit serb Aleksandar Vuçiç, duke theksuar se çdo përshkallëzim ushtarak ndaj Kosovës do të sillte pasoja të rënda. Sipas pretendimeve, ai kishte përmendur edhe ndërhyrjen e NATO në vitin 1999 si kujtesë e reagimit ndërkombëtar ndaj konfliktit në Kosovë.

Megjithatë, postimet nuk ofrojnë ndonjë provë, burim apo referencë për këtë deklaratë. Nuk tregohet se kur dhe ku Trump ka bërë deklaratën e pretenduar.

Nga një kërkim me fjalë kyçe, Faktoje nuk arriti të gjejë ndonjë burim të besueshëm për deklaratën e pretenduar.

Megjithatë, ajo vjen pas Dialogut Strategjik mes ShBA dhe Serbisë, që u mbajt në Washington DC më 17 korrik 2026 mes Sekretarit amerikan të Shtetit Marco Rubio dhe Ministrit të Jashtëm serb Marko Djuric.

NĂ« deklaratĂ«n e pĂ«rbashkĂ«t pas kĂ«tij takimi nuk pĂ«rmendet Kosova. MegjithatĂ«, nĂ« njĂ« deklaratĂ« pĂ«r mediat, Djuric tha se kishe transmetuar “pĂ«rshĂ«ndetje nga njerĂ«zit nga Kosova dhe Metohia, tĂ« cilĂ«t kanĂ« nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ« dhe mbĂ«shtetje.”

NdĂ«rkaq, nĂ« shtator 2025, ShBA pezulloi pa afat Dialogun Strategjik tĂ« planifikuar me KosovĂ«n. Sipas njoftimit tĂ« botuar nĂ« faqen e ambasadĂ«s amerikane nĂ« PrishtinĂ«, kjo erdhi “pĂ«r shkak tĂ« shqetĂ«simeve rreth veprimeve tĂ« qeverisĂ« sĂ« pĂ«rkohshme qĂ« kanĂ« rritur tensionet dhe paqĂ«ndrueshmĂ«rinĂ«, duke kufizuar aftĂ«sinĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara pĂ«r tĂ« punuar nĂ« mĂ«nyrĂ« produktive me KosovĂ«n nĂ« prioritetet e pĂ«rbashkĂ«ta.”

Këto pretendime me gjasa e kanë origjinën në disa video që duket se tregojnë Trump duke paralajmëruar Vuçiç në mënyrën e përshkruar. Megjithatë, siç kanë shpjeguar kolegët kosovarë të Hibrid, videot në fjalë nuk janë reale, por të gjeneruara me AI.

The post I pabazë ky paralajmërim i Trump ndaj Vuçiç për Kosovën appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Ligji për investimet strategjike është ende në fuqi

✇Faktoje
By: Pustina Patris

GjatĂ« KonferencĂ«s NdĂ«rqeveritare ShqipĂ«ri-BE mĂ« 14 korrik 2026, kryeministri shqiptar Edi Rama deklaroi se ShqipĂ«ria duhet tĂ« shfuqizojĂ« ligjin e investimeve strategjike, njĂ«rin prej ligjeve nĂ« qendĂ«r tĂ« pakĂ«naqĂ«sisĂ« qĂ« ka shtyrĂ« shqiptarĂ«t tĂ« protestojnĂ« nĂ« kryeqytet pĂ«r mbi 50 ditĂ« radhazi, krahas ligjit pĂ«r zonat e mbrojtura pĂ«r tĂ« cilin Rama nuk e pranoi fjalĂ«n “shfuqizim”

Megjithatë, deputeti i Partisë Socialiste dhe ish-Ministri i Mbrojtjes Pirro Vengu kishte deklaruar në një program televiziv se ky ligj ishte shfuqizuar tashmë, që në Qershor.

E ndërsa kryeministri Edi  Rama tha se qeveria po punonte ngushtësisht me Komisionin për çfarë do ta zëvendësojë ligjin, Vengu deklaroi më 13 korrik se Ligji për Investimet Strategjike nuk është më në fuqi.

“Protestuesit thonĂ«: ligji pĂ«r investimet strategjike. Pak kush thotĂ« qĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« fuqi ai ligj. Ka skaduar. Nuk prodhon mĂ« efekte,” tha Vengu pĂ«r Euronews Albania. “Ai ligj nuk rinovohet siç Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« zakonisht vit pas viti. Ai nuk prodhon efekte sot. Ai nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« fuqi.” 

Pyetur se deri kur e ka ligji afatin e fuqisë, Vengu u përgjigj se e kishte deri në Qershor 2026.

Specifikisht, Vengu i referohet ligjit nr. 55/2015 “PĂ«r investimet strategjike nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«,” i cili synonte nxitjen dhe tĂ«rheqjen e investimeve strategjike, nĂ« sektorĂ« kyç tĂ« ekonomisĂ«, nĂ«pĂ«rmjet procedurave favorizuese, lehtĂ«suese apo pĂ«rshpejtuese tĂ« mbĂ«shtetjes e tĂ« shĂ«rbimeve ndaj investitorĂ«ve.

Statusi i investitorit strategjik i jepej projekteve në energji, transport, turizëm, bujqësi, apo  zona me përparesi zhvillimin, që investonte 30 milionë euro, apo 50 milionë euro për projekte me procedurë të veçantë. 

Statusin “Investim/investitor strategjik, procedurĂ« e veçantĂ«â€ e pĂ«rfitonin edhe projektet nĂ« sektorĂ« tĂ« tjerĂ« me kusht qĂ« vlera e investimit tĂ« ishte 100 milionĂ« euro. 

Miratuar më 28 maj 2015, ligji fillimisht parashikonte si afat përfundimi 31 dhjetorin 2018. Neni 36 përcaktonte ditën e fundit të vitit 2018 si afatin përfundimtar për paraqitjen e kërkesave për të përfituar statusin e investitorit strategijk.

Megjithatë, duke filluar nga viti 2018, afati është shtyrë disa herë, me argumentin se Ministria e Financave synon të hartojë një ligj të ri. Në fillim me propozimin e Këshillit të Ministrave, e më pas me nismën e deputetëve të PS, afati është shtyrë gjashtë herë.

Eksperti  i  ekonomisë Zef Preçi dhe  gazetarja Ola Xama kanë shpjeguar më parë për Faktoje se shtyrjet e njëpasnjëshme nuk janë shoqëruar me transparencë, monitorime apo vërtetime se si ligji ka ndikuar vërtet në ekonomi.

Më së fundmi, afati i ligjit është shtyrë deri në fund të Dhjetorit 2026.

MĂ« 30 janar 2025, Kuvendi i ShqipĂ«risĂ« miratoi ligjin nr. 8/2025 “PĂ«r disa shtesa dhe ndryshime nĂ« ligjin nr. 55/2015, ‘PĂ«r investimet strategjike nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risë’, i ndryshuar.” Neni 9 i kĂ«tij ligji zĂ«vendĂ«son togfjalĂ«shin “data 31 dhjetor 2024” me togfjalĂ«shin “data 31 dhjetor 2026” nĂ« nenin 36 tĂ« ligjit nr. 55/2015.

Në fakt, neni 36 i versionit të përditësuar të ligjit nr. 55/2015 që shfaqet në faqen e Qendrës së Botimeve Zyrtare, parashikon si afat përfundimi 31 dhjetorin 2026.

Kështu, nisur nga verifikimi i kryer dhe të dhënat e mbledhura, deklaratën e deputetit socialist Pirro Vengu e vlerësojmë si të pavërtetë.

The post Ligji për investimet strategjike është ende në fuqi appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

E pabazë kjo vetëshpallje e Ditmir Bushatit si kryeminstër i qeverisë teknike

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Ditmir Bushati është vetëshpallur kryeministër sepse ia kërkuan të huajt

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla 

Pretendimet që po qarkullojnë në disa portale dhe në rrjetet sociale se ish-ministri i Jashtëm, Ditmir Bushati, është vetëshpallur kryeministër i qeverisë teknike, nuk mbështeten në fakte. Këto pretendime janë të pabazuara dhe rezultojnë pjesë të një vale dezinformimi që ka shoqëruar zhvillimet politike dhe protestat e javëve të fundit në vend, siç e ka treguar mbulimi i Faktoje në javët e fundit. 

Narrativa buron online, nĂ« artikuj qĂ« pretendojnĂ« se Bushati, i cili shĂ«rbeu si MinistĂ«r i JashtĂ«m midis viteve 2013-2019 nĂ«n qeverinĂ« e RamĂ«s, u ka thĂ«nĂ« personave me tĂ« cilĂ«t takohet se Ă«shtĂ« zgjedhur nga ndĂ«rkombĂ«tarĂ«t pĂ«r tĂ« drejtuar njĂ« qeveri teknike. NĂ« tekst pĂ«rmenden gjithashtu takime tĂ« supozuara me figura tĂ« PartisĂ« Socialiste, tĂ« cilat paraqiten si dĂ«shmi e mbĂ«shtetjes politike qĂ« ai gĂ«zon. MegjithatĂ«, artikulli nuk ofron asnjĂ« provĂ« konkrete pĂ«r kĂ«to pretendime. Nuk publikohen deklarata tĂ« regjistruara, dokumente, burime tĂ« identifikuara apo konfirmime nga institucione ose aktorĂ« politikĂ« qĂ« do t’i mbĂ«shtesnin kĂ«to pohime.

Një shqyrtim i faqeve zyrtare të Bushatit, apo deklaratave publike dhe komunikimeve që ka kryer ai javët e fundit, nuk tregojnë asnjë rast ku ai të jetë vetëshpallur kryeministër apo të ketë pretenduar se është përzgjedhur nga faktorët ndërkombëtarë për të drejtuar një qeveri teknike. Po ashtu, nuk ekziston asnjë konfirmim zyrtar nga institucionet shqiptare apo partnerët ndërkombëtarë që të mbështesë këtë pretendim.

Artikulli mbështetet kryesisht në insinuata, gjuhë ironike dhe pretendime të paatribuuara, pa ofruar elementet minimale të verifikimit gazetaresk. Për shembull aty flitet po ashtu për thirrjen që është bërë online që figura mediatike e Marin Memës të kandidojë për kryeministër të vendit. Pra, nuk bëhet fjalë për një informacion serioz apo të bazuar në fakte, po thjesht në spekulime që synojnë tërheqjen e vëmendjes dhe mbledhjen e sa më shumë klikimeve. Nuk ka asnjë burim që të vërtetojë se Ditmir Bushati është shpallur kryeministër, apo se një gjë e tillë do të ndodhi. 

The post E pabazë kjo vetëshpallje e Ditmir Bushatit si kryeminstër i qeverisë teknike appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Ekipi anglez nuk përdori Viagra para përballjes me Meksikën në Botëror

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Skuadra britanike u përgatit të përdorë Viagrën për të përballuar problemet shëndetësore kundër Meksikës në Botëror

Verdikti: Mungon Konteksti

Barbara Halla 

Pretendimi se kombĂ«tarja e futbollit angleze do tĂ« pĂ«rdorte Viagra pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar efektet e lartĂ«sisĂ« nĂ« ndeshjen kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« KupĂ«n e BotĂ«s 2026 ka marrĂ« dhenĂ« si nĂ« mediat botĂ«rore dhe ato shqiptare. Edhe pse medikamenti sildenafil (i njohur me emrin tregtar Viagra) nuk Ă«shtĂ« i ndaluar nga Agjencia BotĂ«rore Anti-Doping (WADA) dhe Ă«shtĂ« studiuar pĂ«r efektet e tij nĂ« lartĂ«si tĂ« mĂ«dha, nuk ka asnjĂ« provĂ« qĂ« Anglia planifikoi ta pĂ«rdorte atĂ« si pjesĂ« tĂ« pĂ«rgatitjeve pĂ«r ndeshjen nĂ« stadiumin “Azteca.” 

Me datĂ« 5 korrik, Anglia luajti kundĂ«r MeksikĂ«s nĂ« kryeqytetin e kĂ«saj tĂ« fundit. Pak ditĂ« para nisjes sĂ« ndeshjes, pretendimi u pĂ«rhap nĂ« disa portale duke sugjeruar se mjekĂ«t e kombĂ«tares angleze “me shumĂ« mundĂ«si do tĂ« pĂ«rdorin viagrĂ«n” pĂ«r tĂ« ndihmuar lojtarĂ«t tĂ« pĂ«rballojnĂ« mungesĂ«n e oksigjenit nĂ« Mexico City, qĂ« ndodhet rreth 2,240 metra mbi nivelin e detit. MegjithatĂ«, kĂ«to pohime nuk mbĂ«shteten nga deklarata zyrtare apo prova konkrete. 

Lajmi ka zanafillĂ«n nga tabloid anglez “The Sun”, i njohur pĂ«r lajme skandaloze. NĂ« titullin e artikullit nuk thuhet qĂ« skuadra angleze do ta pĂ«rdori ViagrĂ«n, por thjesht qĂ« ky medikament nuk Ă«shtĂ« i regjistruar nĂ« listĂ«n e medikamenteve qĂ« ndalohen nga WADA. VetĂ« autori i artikullit nĂ«nvizon se pavarĂ«sisht kĂ«saj hipoteze nuk kishte asnjĂ« plan zyrtar nga federate britanike pĂ«r t’iu drejtuar ViagrĂ«s. Megjithatw, titulli i “The Sun” ka mjaftuar qw lajmi tw shpwrndahet si i vwrtetw nw shumw media dhe portale sportive nĂ« botĂ«.

I pyetur për raportimet, trajneri i Anglisë, Thomas Tuchel, i hodhi poshtë ato, duke deklaruar se informacioni nuk është i vërtetë. Edhe mesfushori Jordan Henderson i trajtoi me humor spekulimet gjatë konferencës për shtyp para ndeshjes. 

Siç e shpjegon Yahoo News, është e vërtetë se sildenafil fillimisht u zhvillua për trajtimin e hipertensionit pulmonar dhe se disa studime kanë shqyrtuar nëse ai mund të përmirësojë qarkullimin e gjakut dhe furnizimin me oksigjen në kushte të lartësive të mëdha. Megjithatë, rezultatet shkencore janë të përziera dhe nuk provojnë se medikamenti përmirëson në mënyrë domethënëse performancën sportive te atletët e shëndetshëm. Për këtë arsye, ai nuk konsiderohet një substancë që rrit performancën në gara.

Edhe pse Viagra nuk figuron në listën e substancave të ndaluara të WADA-s, nuk ekziston asnjë provë publike që kombëtarja e Anglisë e përdori atë në ndeshjen kundër Meksikës.

Shënim: Data 20 korrik 2026 faqja radar.albania e ka korigjuar lajmin, pas verfikimit të Faktoje. Lajmit të raportuar i është ndryshuar vlerësimi fillestar në Facebook.

The post Ekipi anglez nuk përdori Viagra para përballjes me Meksikën në Botëror appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Kujdes nga kura popullore e specit djegës në çorape

✇Faktoje
By: FAKTOJE

Pretendimi: Vendosja e specit djegës në shputat e këmbëve shëron disa sëmundje

Verdikti: I pavërtetë

Barbara Halla

Pretendimi se vendosja e specit djegës brenda çorapeve mund të ndihmojë në shërimin e sëmundjeve ose të përmirësojë ndjeshëm qarkullimin e gjakut është i pabazuar. Ky pretendim është rikthyer së fundmi në Facebook përmes një postimi që përdor pothuajse të njëjtën foto, të njëjtën gjuhë dhe të njëjtën narrativë si artikuj të publikuar vite më parë, të cilët janë verifikuar dhe hedhur poshtë nga Faktoje.

Edhe më herët, Faktoje ka analizuar këtë pretendim dhe ka konstatuar se ai bazohet në një interpretim të shtrembëruar të informacionit. Në versionin që po qarkullon aktualisht nuk paraqiten prova shkencore, nuk citohen studime dhe nuk specifikohen sëmundjet që pretendohet se mund të trajtohen, megjithëse titulli lë të kuptohet se bëhet fjalë për një metodë me efekte të gjera shëndetësore.

Në fakt, substanca aktive e specit djegës, kapsaicina, është studiuar për vetitë e saj biologjike dhe përdoret në disa produkte mjekësore, si kremra apo preparate për lehtësimin e disa llojeve të dhimbjes. Megjithatë, nuk ekzistojnë prova shkencore që vendosja e specit djegës të papërpunuar brenda çorapeve përmirëson qarkullimin e gjakut apo shëron sëmundje.

Studimet mbi kapsaicinën i referohen kryesisht konsumit të specit djegës ose përdorimit të përbërësit të përpunuar në produkte farmaceutike të testuara, jo aplikimit të specit të freskët në lëkurë. Përkundrazi, kontakti i drejtpërdrejtë i specit djegës me lëkurën mund të shkaktojë irritim, djegie dhe reaksione të padëshiruara, veçanërisht tek personat me lëkurë të ndjeshme.

Postimi që po qarkullon aktualisht nuk sjell asnjë informacion të ri, por riciklon një pretendim të vjetër, duke ripërdorur pothuajse të njëjtin tekst dhe të njëjtën figurë. Bazuar në verifikimin e mëparshëm të Faktoje dhe mungesën e provave shkencore që mbështesin këtë praktikë, pretendimi se vendosja e specit djegës në çorape ndihmon në shërimin e sëmundjeve është i rremë.

The post Kujdes nga kura popullore e specit djegës në çorape appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
↗

Jo serioz raporti se proteina e vaksinës Pfizer qëndron aktive në trup pas 3.6 vitesh

✇Faktoje
By: Pustina Patris

Pretendimi: Vaksina mRNA e Pfizer kundër Covid-19 vazhdon të prodhojë proteinën thumb në gjak 3.6 vite pas administrimit.

Verdikti: E paprovuar

——————————————————————-

NĂ« rrethet konspiracioniste vijojnĂ« tĂ« pĂ«rsĂ«riten narrativa kundĂ«r vaksinĂ«s sĂ« Covid-19 edhe disa vite pas pĂ«rfundimit tĂ« pandemisĂ«. SĂ« fundmi, edhe nĂ« rrjetet shqipfolĂ«se, po qarkullon njĂ« video ku dikush i identifikuar si Dr. Peter McCullough pretendon se, nĂ« njĂ«rin nga pacientĂ«t e tij, vaksina mRNA e Pfizer kundĂ«r Covid-19 vazhdon tĂ« prodhojĂ« proteinĂ«n “thumb” nĂ« gjak 3.6 vite pas administrimit.

Si zakonisht, postimi i mësipërm nuk ofron ndonjë provë, burim apo ide për të mbështetur këtë pretendim.

Megjithatë, Faktoje gjeti se postimi me gjasa i referohet një raporti rasti të botuar në qershor 2026 në revistën Medical Research Archives ku McCullough është njëri nga autorët. Një pjesë e autorëve të mbetur janë të punësuar nga McCullough Foundation.

Sipas raportit, një burrë 55-vjeçar pati simptoma pas tre dozave të vaksinës Pfizer-BioNTech anti-Covid me mRNA dhe iu nënshtrua testimeve të gjera afatgjata. Sipas autorëve, testimi identifikoi mRNA nga vaksina në ekzozome qarkulluese, proteina peplomere në plazmë/ekzome dhe inde të lëkurës, dhe elementë të ADN plazmidike në një biopsi të lëkurës më shumë se 3.5 vjet pas dozës së fundit. Ky është rasti i vetëm mbi të cilin është ndërtuar raporti i publikuar.

Në 2022, Bordi Amerikan i Mjekësisë së Brendshme rekomandoi heqjen e licensës së kardiologut Peter McCullough, pas pretendimeve të tij të rreme mbi vaksinimin anti-Covid.

McCullough ende rekomandon trajtimin e pacientĂ«ve me COVID-19 me HidroksilklorinĂ« dhe Ivermectin, edhe pse tĂ« dyja janĂ« treguar se nuk funksionojnĂ« kundĂ«r sĂ«mundjes. Ai gjithashtu promovon dhe shet produkte tĂ« “detoksifikimit tĂ« proteinave peplomere” pĂ«r njerĂ«zit qĂ« janĂ« vaksinuar, pavarĂ«sisht se nuk ka prova qĂ« njerĂ«zit e vaksinuar kanĂ« nevojĂ« pĂ«r ndonjĂ« detoksifikim tĂ« tillĂ«.

Revista ku është botuar raporti, Medical Research Archives, duket se ka besueshmëri të dobët. Një numër universitetesh dhe institucionesh kanë njoftuar pjesëtarët e tyre se ofertat që mund të marrin nga Medical Research Archives ose European Society of Medicine maskojnë atë që disa e konsiderojnë si një biznes mjaft grabitqar me tarifa të konsiderueshme botimi.

Sipas Shoqërisë Amerikane së Sëmundjeve Infektive (IDSA) proteinat peplomere të gjeneruara pas vaksinimit zgjasin për disa javë në trup. 

Nuk ka prova se proteinat peplomere riprodhohen vazhdimisht brenda qelizave njerëzore. 

Studime shkencore të deritanishme, konfirmojnë se kodi mRNA që udhëzon qelizat të krijojnë këto proteina çmontohet nga qeliza pak pasi proteina krijohet. mRNA është shumë delikate, një nga arsyet pse vaksinat mRNA duhet të ruhen me kujdes në temperatura shumë të ulëta.

Disa prova sugjerojnë se proteina peplomere e prodhuar gjatë infeksionit SARS-CoV-2 mund të jetë toksike për organe si zemra. Megjithatë, ky efekt nuk mund të ekstrapolohet drejtpërdrejt tek proteinat peplomere të provokuara nga vaksinat anti-Covid, të cilat janë të ndryshme nga ato të virusit dhe prodhohen në sasi shumë më të vogla. Në fakt, provat e disponueshme tregojnë se proteina peplomere e prodhuar përmes vaksinimit është përgjithësisht e sigurt.

Një përmbledhje e botuar në revistën shkencore The Lancet në korrik 2026 shqyrtoi provat mbi vaksinat mRNA dhe zbuloi se vaksinat e mRNA janë të sigurta dhe efektive, se efektet anësore serioze janë të rralla dhe se e njëjta platformë që po përdoret kundër Covid-19 tashmë po përshtatet për të luftuar kancerin. Ajo mbështetet në prova laboratorike, prova klinike dhe të dhëna reale nga miliarda doza të administruara në dhjetëra vende.

The post Jo serioz raporti se proteina e vaksinës Pfizer qëndron aktive në trup pas 3.6 vitesh appeared first on Faktoje.al.

  •  
  • ↗
❌