Mënyra se si mbahet dora gjatë matjes së tensionit të gjakut është vendimtare për rezultatin përfundimtar.
Nëse dora ndodhet në një pozicion të gabuar, kjo mund të japë vlera jo të sakta, duke shkaktuar që pacienti të marrë terapi të panevojshme për hipertension, ose, përkundrazi, që tensioni i lartë i gjakut te disa persona të mbetet i paidentifikuar për shkak të matjeve të pasakta dhe monitorimit të dobët.
Si duhet ta mbani dorën gjatë matjes së tensionit të gjakut
Pozicione të pasakta, por shumë të shpeshta gjatë matjes, si mbajtja e dorës në prehër ose lëshimi përgjatë trupit, çojnë në lexime të dukshëm më të larta të tensionit të gjakut. Udhëzimet për matjen e tensionit rekomandojnë që dora të mbështetet mbi tavolinë dhe mesi i krahut të jetë në nivelin e zemrës. Kjo është thelbësore, pasi mbivlerësimi i tensionit mund të çojë në ndjekje dhe terapi të panevojshme.
âĂshtĂ« interesante qĂ« tensioni shpesh matet jashtĂ« udhĂ«zimeve edhe nĂ« kujdesin shĂ«ndetĂ«sor parĂ«sor, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« ngarkesĂ«s dhe nxitimit,â vĂ«ren dr. Donald DiPette, profesor i shkencave mjekĂ«sore nĂ« University of South Carolina School of Medicine.
Dr. DiPette paralajmëron se pozicione të ndryshme të dorës, të cilat nuk rekomandohen nga udhëzimet, mund të çojnë gjithashtu në nënvlerësim të hipertensionit.
âDo tĂ« dĂ«shironim qĂ« matja e tensionit tĂ« gjakut tĂ« ketĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n saktĂ«si si analizat e gjakut apo ekzaminimet imazherike. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, nevojitet edukim si i punonjĂ«sve shĂ«ndetĂ«sorĂ«, ashtu edhe i pacientĂ«ve, pasi shumĂ« prej tyre e matin tensionin nĂ« shtĂ«pi. Gjithashtu, Ă«shtĂ« e kĂ«shillueshme qĂ« matja tĂ« pĂ«rsĂ«ritet, sepse leximi i parĂ« zakonisht jep vlera mĂ« tĂ« larta se matjet pasuese, pasi personi gradualisht pĂ«rshtatet me ambientin,â thekson dr. DiPette.
Pozicione të ndryshme të dorës, vlera të ndryshme
Një studim i Shkollës së Shëndetit Publik Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health në Baltimor, i publikuar në vitin 2024 në revistën shkencore JAMA Internal Medicine, tregoi se mbajtja e dorës në prehër, krahasuar me dorën e mbështetur mbi tavolinë, e mbivlerëson presionin sistolik (të sipërmin) për 3,9 mmHg dhe atë diastolik (të poshtmin) për 4 mmHg.
Kur dora varej poshtë përgjatë trupit, presioni i sipërm ishte më i lartë për 6,5 mmHg, ndërsa ai i poshtëmi për 4,4 mmHg.
Prindërit e dekurajuar nga ditët e shumta të sëmundjes së fëmijëve të tyre gjatë vitit të parë të shkollës së fëmijëve, do të jenë të lumtur të dinë se fëmijët që ndjekin shkollën e fëmijëve kanë një mikrobiotë shumë më të pasur me lloje bakteriale sesa ata që nuk e ndjekin, falë ndërveprimeve dhe shkëmbimeve të vazhdueshme (të spërkatura me mukus dhe pështymë ) me bashkëmoshatarët e tyre.
Sipas një studimi të Universitetit të Trentos të botuar në revistën Nature , vetëm pas një muaji në çerdhe, një pjesë e konsiderueshme e baktereve të zorrëve të fëmijëve rrjedhin nga ato të shokëve të klasës. Pas katër muajsh, foshnjat ndajnë 15-20% të specieve të baktereve të zorrëve me shokët e klasës , një pjesë më e madhe e mikrobiotës sesa ajo e fituar nga anëtarët e familjes pas lindjes.
Një ndotje shumë e shpejtë
Mendohet se mikrobiota e të porsalindurve fillon të formohet gjatë lindjes , falë kontributit të baktereve të nënës, dhe më pas pasurohet nga lloje bakteriale nga anëtarët e ngushtë të familjes. Për të kuptuar se çfarë ndodh më vonë, me ndërveprimet e para jashtë familjes me bashkëmoshatarët, një grup mikrobiologësh të udhëhequr nga Nicola Segata analizuan mostrat e jashtëqitjes nga 43 foshnje, me një moshë mesatare prej 10 muajsh në fillim të studimit, si dhe ato nga 10 anëtarë të stafit të çerdhes dhe shumë anëtarë të familjes së foshnjave, duke përfshirë nënat, baballarët, vëllezërit e motrat dhe kafshët shtëpiake.
Mbledhja filloi ditën e parë të shkollës së fëmijëve, për të kapur momentin e ndjeshmërisë më të madhe ndaj kontaminimit, duke pasur parasysh se sistemet imunitare të fëmijëve ishin ende të papjekura, dhe vazhdoi çdo javë deri në festat e Krishtlindjeve (por për një grup të vogël fëmijësh deri në korrik).
Udhëtim vajtje-ardhje
Diversiteti i mikrobiotĂ«s sĂ« fĂ«mijĂ«ve u pasurua vetĂ«m pas muajit tĂ« parĂ«Â dhe vazhdoi ta bĂ«nte kĂ«tĂ« gjatĂ« gjithĂ« vitit shkollor. Mjedisi shtĂ«piak sigurisht qĂ« ndikoi nĂ« kontributin e secilit fĂ«mijĂ« nĂ« kĂ«to âshkĂ«mbimeâ: ata qĂ« kishin vĂ«llezĂ«r e motra nĂ« pĂ«rgjithĂ«si merrnin mĂ« shumĂ« mikroorganizma prej tyre sesa nga prindĂ«rit e tyre dhe kishin njĂ« mikrobiotĂ« mĂ« tĂ« pasur â prandaj, ata kishin tendencĂ« tĂ« merrnin mĂ« pak lloje bakteriale nga shokĂ«t e klasĂ«s.
Tek fĂ«mijĂ«t me qen dhe mace nĂ« shtĂ«pi, janĂ« vĂ«rejtur raste tĂ« shkĂ«mbimit tĂ« mikroorganizmave tĂ« zorrĂ«ve me kafshĂ«t, ndĂ«rveprime qĂ« nuk u shfaqĂ«n tek tĂ« rriturit â sikur tĂ« kishte kontakte mĂ« intime midis fĂ«mijĂ«ve tĂ« vegjĂ«l dhe katĂ«rkĂ«mbĂ«shĂ«ve.
Një fakt kurioz është se fëmijët në çerdhe ndonjëherë kanë vepruar si ndërmjetës për shkëmbimin e baktereve midis prindërve të tyre përkatës .
NjĂ« simbiont i zorrĂ«ve njerĂ«zore, bakteri âmiqĂ«sorâ Akkermansia muciniphila , kaloi nga nĂ«na te foshnja e saj, nga foshnja te shoku i folesĂ« dhe nga foshnja te tĂ« dy prindĂ«rit. Ky udhĂ«tim mund tĂ« na ndihmojĂ« tĂ« kuptojmĂ« mĂ« mirĂ« jo vetĂ«m ndikimet nĂ« mikrobiotĂ«, por edhe pĂ«rhapjen e patogjenĂ«ve midis familjes dhe botĂ«s sĂ« jashtme.
Le të ripopullojmë!
Një efekt pozitiv i këtij ndërveprimi shoqëror u shfaq kur disa prej fëmijëve iu desh të merrnin antibiotikë . Trajtimi uli në mënyrë drastike diversitetin e mikrobiotës së tyre, por kontakti me bashkëmoshatarët e tyre lejoi që mjedisi i zorrëve të ripopullohej me shpejtësi me specie të dobishme.
Sipas studiuesve, ndikimet afatgjata shëndetësore të këtij pasurimi të hershëm janë të paqarta; por fakti që shumica e llojeve bakteriale të fituara ishin ende të pranishme një vit pas ditës së parë të shkollës tek shumica e fëmijëve në studimin pasues sugjeron që këto lloje mund të mbeten të vendosura në moshë madhore . Një kujtesë e atyre ditëve të hershme të kaluara mes miqve./et
Ekspertët zbulojnë si temperatura e ujit, sapuni dhe mënyra e tharjes ndikojnë drejtpërdrejt në lëkurë
Duart e thata pas larjes shfaqen kryesisht sepse nga lëkura largohen vajrat natyrale që e mbrojnë atë. Përdorimi i ujit të vakët dhe i sapunit hidratues e zvogëlon tharjen e lëkurës, ndërsa edhe mënyra se si thahen duart ndikon ndjeshëm në gjendjen e saj.
Larja e rregullt e duarve është një nga masat më efektive për mbrojtje nga infeksione të ndryshme. Megjithatë, ekspozimi i shpeshtë ndaj ujit dhe sapunëve e dëmton barrierën natyrale mbrojtëse të lëkurës, gjë që çon në tharje, çarje dhe ndjesi parehatie.
Dermatologia dr. Melisa Piliang shpjegon pse lëkura e duarve thahet, çfarë ndryshimesh ndodhin gjatë larjes dhe cilat masa ndihmojnë në ruajtjen e butësisë dhe shëndetit të saj.
Pse thahen duart pas larjes
Irritimi dhe tharja e lëkurës së duarve pas larjes janë problem i shpeshtë. Shkaku më i zakonshëm është largimi i vajrave natyrale dhe lagështisë nga sipërfaqja e lëkurës gjatë procesit të larjes, çka dëmton barrierën e saj mbrojtëse, shkruan Cleveland Clinic.
Në tharjen e lëkurës së duarve ndikojnë disa faktorë:
âąÂ Sapuni: Shumica e sapunĂ«ve pĂ«r larjen e duarve janĂ« tĂ« formuluar pĂ«r tĂ« larguar papastĂ«rtitĂ«, bakteret dhe yndyrĂ«n. Edhe pse kjo Ă«shtĂ« e domosdoshme pĂ«r higjienĂ«n, njĂ«kohĂ«sisht çon nĂ« largimin e lipideve natyrale tĂ« lĂ«kurĂ«s, duke e bĂ«rĂ« atĂ« tĂ« thatĂ« dhe mĂ« pak elastike. Disa produkte pĂ«rmbajnĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«s agresivĂ«, si natrium-lauril-sulfati, qĂ« e pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« mĂ« tej tharjen.
âąÂ Temperatura e ujit: Larja e duarve me ujĂ« shumĂ« tĂ« ngrohtĂ« ose tĂ« nxehtĂ« pĂ«rshpejton humbjen e lagĂ«shtisĂ« nga lĂ«kura. Temperatura e lartĂ« mund tĂ« dĂ«mtojĂ« barrierĂ«n lipidike, shtresĂ«n mbrojtĂ«se qĂ« ndodhet nĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« lĂ«kurĂ«s dhe ruan lagĂ«shtinĂ«. Ndryshe nga kjo, uji i vakĂ«t ose i ftohtĂ« ka ndikim shumĂ« mĂ« tĂ« vogĂ«l nĂ« dĂ«mtimin e saj.
âąÂ Larja e shpeshtĂ« e duarve: Larja e shpeshtĂ«, veçanĂ«risht pa hidratim tĂ« mĂ«vonshĂ«m, mund tĂ« çojĂ« nĂ« tharje kronike. Ky problem Ă«shtĂ« veçanĂ«risht i theksuar te punonjĂ«sit shĂ«ndetĂ«sorĂ« dhe te personat qĂ«, pĂ«r shkak tĂ« profesionit, duhet tĂ« ruajnĂ« vazhdimisht higjienĂ«n e duarve.
âąÂ SĂ«mundjet e lĂ«kurĂ«s: Personat me sĂ«mundje tĂ« lĂ«kurĂ«s, si ekzema ose psoriaza, janĂ« mĂ« tĂ« prirur ndaj tharjes dhe irritimit tĂ« lĂ«kurĂ«s sĂ« duarve. Tek ata, larja e duarve me sapunĂ« tĂ« caktuar ose nĂ« temperatura mĂ« tĂ« larta mund tĂ« pĂ«rkeqĂ«sojĂ« simptomat, ndaj shpesh rekomandohet pĂ«rdorimi i mjeteve tĂ« buta pĂ«r larje dhe preparateve hidratuese tĂ« formuluara posaçërisht.
A është dezinfektuesi i duarve më pak agresiv për lëkurën?
Shpesh dëgjohet se dezinfektuesit e duarve janë një alternativë më e butë krahasuar me larjen me sapun dhe ujë. Megjithatë, kjo nuk është plotësisht e saktë.
â Edhe pse pĂ«rdorimi i tyre nuk nĂ«nkupton kontakt me ujĂ« tĂ« nxehtĂ« ose sapunĂ«, dezinfektuesit e duarve nuk janĂ« zĂ«vendĂ«sim i pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r larjen klasike. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, pĂ«r shkak tĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« lartĂ« tĂ« alkoolit, ata mund ta thajnĂ« dhe irritojnĂ« edhe mĂ« shumĂ« lĂ«kurĂ«n, shpjegon dr. Piliang, shefe e Departamentit tĂ« DermatologjisĂ« nĂ«Â Cleveland Clinic.
⹠Aplikimi i kremit hidratues pasi dezinfektuesi të jetë tharë plotësisht.
⹠Kufizimi i përdorimit të dezinfektuesve vetëm në situata kur sapuni dhe uji nuk janë të disponueshëm.
⹠Larja e duarve me sapun dhe ujë kur ato janë dukshëm të ndotura.
Pesë këshilla për parandalimin dhe kujdesin ndaj lëkurës së thatë të duarve për shkak të larjes së shpeshtë
Lëkura e thatë e duarve është një shqetësim i përditshëm, sidomos kur larja e shpeshtë është e domosdoshme. Megjithatë, ekzistojnë mënyra efektive për të zvogëluar irritimin dhe për të lehtësuar tharjen, pa cenuar higjienën.
Pesë rekomandimet e mëposhtme mund të ndihmojnë në minimizimin e efekteve negative mbi lëkurën.
1. Shmangia e ujit të nxehtë
Edhe pse nuk është e nevojshme përdorimi i ujit të ftohtë, larja e duarve me ujë të nxehtë i than dhe i irriton ato edhe më shumë.
â PĂ«rpiquni ta ulni temperaturĂ«n e ujit gjatĂ« larjes sĂ« duarve, madje edhe gjatĂ« dushit, pĂ«r tĂ« shmangur tharjen dhe irritimin. Uji i nxehtĂ« largon vajrat e shĂ«ndetshĂ«m nga lĂ«kura, thekson dr. Piliang.
I njëjti parim vlen edhe për aktivitete të tjera higjienike, si larja e enëve. Ndryshe nga uji i nxehtë, uji i vakët mund të jetë pikërisht ajo që i nevojitet lëkurës për të shmangur tharjen.
2. Zgjedhja e sapunit hidratues
Disa sapunë përmbajnë përbërës hidratues që janë më të butë për lëkurën dhe ndihmojnë në parandalimin e tharjes.
â ĂshtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« pĂ«rdoret sapun hidratues dhe duart tĂ« shpĂ«lahen mirĂ« pas larjes â kĂ«shillon dr. Piliang, duke rekomanduar qĂ« gjatĂ« zgjedhjes sĂ« sapunit tĂ« butĂ« tĂ« kihet parasysh prania e kĂ«tyre pĂ«rbĂ«rĂ«sve: gjalpa shea, jojoba, ceramidet, acidi hialuronik.
3. Hidratimi i lëkurës pas larjes
Aplikimi i kremit hidratues menjëherë pas larjes është një nga mënyrat më efektive për ruajtjen e butësisë dhe elasticitetit të lëkurës së duarve.
â Pas larjes rekomandohet pĂ«rdorimi i losioneve ose kremrave qĂ« ndihmojnĂ« nĂ« mbajtjen e lagĂ«shtisĂ« nĂ« lĂ«kurĂ«. Duhet tâu jepet pĂ«rparĂ«si preparateve pa aromĂ«, pasi ka mĂ« pak gjasa tĂ« shkaktojnĂ« irritim shtesĂ«, rekomandon dr. Piliang.
4. PĂ«rdorimi i balsameve ose pomadave
Te personat e prirur ndaj lëkurës shumë të thatë, losionet shpesh nuk janë të mjaftueshme. Në këto raste rekomandohet përdorimi i formulimeve më të trasha, si kremra të pasur, balsame ose pomada. Këto preparate kanë fuqi më të madhe okluzive, përthithen më ngadalë dhe e mbajnë lagështinë më gjatë në lëkurë, duke ndihmuar në rigjenerimin dhe mbrojtjen e saj.
5. Dorëza mbrojtëse dhe kujdes shtesë
Për të zvogëluar ekspozimin e panevojshëm të lëkurës së duarve ndaj ujit dhe mjeteve pastruese, rekomandohet përdorimi i dorëzave mbrojtëse gjatë larjes së enëve ose kryerjes së punëve shtëpiake, sidomos te personat me lëkurë shumë të thatë.
â PĂ«r mĂ« tepĂ«r, pĂ«rdorimi i lagĂ«shtuesit tĂ« ajrit gjatĂ« natĂ«s mund tĂ« rrisĂ« lagĂ«shtinĂ« e ambientit, gjĂ« qĂ« ndikon pozitivisht nĂ« gjendjen e lĂ«kurĂ«s. Kjo qasje ndihmon nĂ« ruajtjen e shĂ«ndetit tĂ« lĂ«kurĂ«s sĂ« duarve gjatĂ« gjithĂ« ditĂ«s dhe e zvogĂ«lon ndjeshmĂ«rinĂ« e saj ndaj larjes sĂ« shpeshtĂ«, kĂ«shillon dr. Piliang.
Tharja e butĂ« e duarve â truku qĂ« parandalon tharjen e lĂ«kurĂ«s
MĂ«nyra e tharjes sĂ« duarve pas larjes mund tĂ« ndikojĂ« ndjeshĂ«m nĂ« gjendjen e lĂ«kurĂ«s. Te shumica e njerĂ«zve, impulsi i parĂ« pas larjes Ă«shtĂ« tharja e plotĂ« e duarve, deri nĂ« pikĂ«n e fundit tĂ« ujit. Por, nĂ« fakt, Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« lihen duart paksa tĂ« lagĂ«shta pas larjes, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« lagĂ«shtia tĂ« âmbylletâ nĂ« lĂ«kurĂ« para aplikimit tĂ« kremit.
â FĂ«rkimi i fortĂ« dhe tharja e plotĂ« e lĂ«kurĂ«s kontribuojnĂ« nĂ« humbjen e lagĂ«shtisĂ« sĂ« mbetur. NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, rekomandohet tharja e butĂ« me peshqir, duke e lĂ«nĂ« lĂ«kurĂ«n pak tĂ« lagĂ«sht. Kurdo qĂ« Ă«shtĂ« e mundur, tharja e duarve nĂ« ajĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« avantazh shtesĂ«. Kjo qasje e zvogĂ«lon irritimin mekanik dhe ndihmon nĂ« ruajtjen e lagĂ«shtisĂ« natyrale tĂ« lĂ«kurĂ«s, thotĂ« dr. Piliang.
Balanci mes higjienës dhe kujdesit për lëkurën
Nuk duhet harruar se larja e rregullt dhe e kujdesshme e duarve mbetet një nga masat më të rëndësishme për mbrojtje nga mikrobet dhe bakteret, si dhe për parandalimin e përhapjes së sëmundjeve. Megjithatë, larja e shpeshtë mund të çojë në tharjen e lëkurës.
Për të ruajtur butësinë e duarve, rekomandohet:
ulja e temperaturës së ujit,
përdorimi i sapunit të butë ose hidratues,
aplikimi i rregullt i një kremi hidratues cilësor
Në rast të tharjes së theksuar, çarjeve ose dhimbjes pas larjes, rekomandohet konsultimi me dermatologun ose një profesionist tjetër shëndetësor. /et
Shkencëtarët po shqyrtojnë një ide premtuese: a mund të përdoret mënyra se si vetë trupi lufton kancerin për të krijuar një trajtim të ri?
Sipas disa studimeve, përgjigjja mund të jetë po, megjithëse rruga drejt një ilaçi funksional është ende e gjatë, ka raportuar The New York Times.
Dihet se shumica e kancereve rriten, përhapen dhe pa trajtim janë vdekjeprurëse.
Por në disa raste të rralla, kanceri ose zhduket vetë, ose mbetet në trup pa u përkeqësuar dhe pa shkaktuar simptoma. Kjo bie ndesh me atë që zakonisht besohet për kancerin.
Pikërisht kjo e ka intriguar prej vitesh doktorin Edward Patz, studiues i njohur i kancerit në Universitetin Duke, i cili mendon se këto raste të pazakonta mund të fshehin çelësin për trajtime të reja.
Pas shumë vitesh kërkimi, puna e tij ka çuar në zhvillimin e një ilaçi eksperimental, i cili deri tani është testuar vetëm te një numër i vogël pacientësh me kancer të mushkërive. Rezultatet fillestare janë inkurajuese, megjithëse shumica e ilaçeve eksperimentale dështojnë kur testohen në studime më të mëdha.
Megjithatë, kjo nuk e ka ndalur doktor Patzin, i cili ka themeluar kompaninë Grid Therapeutics, me shpresën se ky ilaç do të shndërrohet në një formë të re trajtimi kundër kancerit.
Edhe studiues të tjerë, që nuk janë të përfshirë drejtpërdrejt në këtë projekt, shprehen të interesuar.
âJemi ende shumĂ«, shumĂ« herĂ«t. Por ideja mĂ« pĂ«lqenâ, ka thĂ«nĂ« doktor Roy Herbst, ekspert i kancerit tĂ« mushkĂ«rive dhe shef i onkologjisĂ« mjekĂ«sore nĂ« Universitetin Yale.
Edhe doktor David Barbie, shef i onkologjisë torakale në Institutin Dana-Farber, e konsideron konceptin interesant, por paralajmëron se rruga drejt provave të forta është e gjatë.
âNĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, efektiviteti Ă«shtĂ« ende vetĂ«m njĂ« lidhje e vĂ«zhguar, jo njĂ« provĂ« e qartĂ«â, ka thĂ«nĂ« ai.
Kërkimi i doktor Patzit ka nisur dekada më parë, kur ai ka vërejtur se disa kancere që duken të njëjta në skanime, në realitet sillen shumë ndryshe: disa janë të ngadalta dhe të padëmshme, ndërsa të tjerat agresive.
Ai dhe ekipi i tij kanë analizuar mostra të ruajtura prej 25 vjetësh nga pacientë me kancer të mushkërive, duke krahasuar ata që kishin ndërruar jetë shpejt me ata që kishin mbijetuar.
âNe kishim mostra indi tĂ« tumorit, mostra gjaku dhe tĂ« dhĂ«na tĂ« qarta pĂ«r ecurinĂ« e sĂ«mundjesâ, ka thĂ«nĂ« doktor Patz.
Fillimisht, studiuesit kanë kërkuar dallime gjenetike ose proteina të veçanta, por nuk kanë gjetur asgjë domethënëse. Më pas, ata u fokusuan te serumi i gjakut dhe aty zbuluan diçka interesante: një antitrup të quajtur GT103.
Pas analizës së qindra pacientëve, doktor Patz ka vërejtur se prania e këtij antitrupi lidhej me një stagnim të kancerit të mushkërive në fazat e hershme.
Dukej se GT103 ndihmonte sistemin imunitar tĂ« sulmonte qelizat kancerogjene, duke bllokuar njĂ« âmburojĂ« molekulareâ qĂ« kanceri pĂ«rdor pĂ«r tâu fshehur nga mbrojtja e trupit.
Kur ky antitrup Ă«shtĂ« i pranishĂ«m, njĂ« pjesĂ« e sistemit imunitar arrin tâi shkatĂ«rrojĂ« qelizat e kancerit.
Hapi tjetër ishte prodhimi i sasive të mëdha të këtij antitrupi për përdorim si trajtim.
Studiuesit e Institutit për Vaksina në Universitetin Duke ndihmuan në prodhimin e tij.
Testet te kafshët kanë treguar rezultate pozitive. Më pas nisi faza e parë e provave te njerëzit, e fokusuar vetëm në sigurinë e ilaçit.
Studimi ka përfshirë 31 pacientë me kancer të mushkërive, te të cilët trajtimet standarde kishin dështuar.
Tumoret nuk u tkurrën, por te rreth një e treta e pacientëve, ato ndaluan së rrituri për një peirudhë kohore.
âE pĂ«rdora te njĂ« pacient qĂ« kishte kaluar disa linja trajtimi pa sukses. Nuk kishim shumĂ« çfarĂ« tâi ofronim, por me kĂ«tĂ« ilaç, kanceri i tij ka ndaluar sĂ« rrituri pĂ«r nĂ«ntĂ« apo dhjetĂ« muajâ, ka thĂ«nĂ« doktor George Simon.
Më pas, studiuesit e kombinuan antitrupin me pembrolizumab, një ilaç imunoterapie i njohur si Keytruda.
Ideja ishte që të aktivizoheshin dy mekanizma të ndryshëm të sistemit imunitar njëkohësisht.
âAntitrupi ynĂ« vret qelizat e tumorit, por ndoshta jo tĂ« gjitha. Me ilaçin tjetĂ«r, ne pĂ«rpiqemi ta âtrajnojmĂ«â sistemin imunitar qĂ« tĂ« merret me pjesĂ«n tjetĂ«râ, ka shpjeguar doktor Patz.
Rezultatet ishin të përziera. Te disa pacientë, tumoret u stabilizuan, por më vonë filluan të rriteshin sërish. Në disa raste, rritja e dukshme në skanime ishte për shkak të inflamacionit, jo të rritjes reale të kancerit.
âAjo qĂ« shohim nĂ« imazhe nuk janĂ« gjithmonĂ« qeliza kancerogjeneâ, ka thĂ«nĂ« doktor Patz.
Megjithatë, pati edhe një rast të jashtëzakonshëm.
Një pacient kishte zhdukje të plotë të tumorit. Prej dy vitesh, analizat nuk kanë treguar asnjë shenjë të sëmundjes.
âAi nuk Ă«shtĂ« mĂ« nĂ« asnjĂ« trajtimâ, ka thĂ«nĂ« doktori Hirva Mamdani.
Hapi i radhës, sipas studiuesve, është një studim shumë më i madh, me qindra pacientë dhe me një grup krahasimi.
âDuhet tâi studiojmĂ« kĂ«to rezultate nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ«â, ka thĂ«nĂ« doktor Simon.
Ardhja e Ivanka Trump dhe bashkëshortit Jared Kushner në Vlorë të mërkurën, shoqëruar me pritje protokollare dhe një darkë private me kryeministrin Edi Rama, u paraqit publikisht si një vizitë e jashtëzakonshme.
Por, nĂ« thelb, vizita e Trump dhe Kushner â tĂ« cilĂ«t prej vitit 2023 e kanĂ« vizituar shpesh ShqipĂ«rinĂ« â ekspozon njĂ« model tĂ« konsoliduar tĂ« vendimmarrjeve tĂ« qeverisĂ« Rama: pĂ«rqendrim tĂ« pasurive publike nĂ« pak duar, tĂ« lidhura me pushtetin politik dhe financiar, tashmĂ« edhe ndĂ«rkombĂ«tar, pĂ«rmes negociatash direkte, pa transparencĂ«, pa garĂ« dhe pa llogaridhĂ«nie.
Ky model nuk Ă«shtĂ« i panjohur as nĂ« profilin publik tĂ« vetĂ« Jared Kushner. NĂ« SHBA dhe Lindjen e Mesme, ai Ă«shtĂ« pĂ«rballur me kritika tĂ« vazhdueshme pĂ«r ndĂ«rtimin e karrierĂ«s sĂ« tij si sipĂ«rmarrĂ«s duke pĂ«rfituar nga pozicioni politik i vjehrrit, Donald Trump, veçanĂ«risht pĂ«r marrĂ«veshje tĂ« mĂ«dha investimi qĂ« u realizuan pas pĂ«rfundimit tĂ« mandatit presidencial.Â
Kritikët kanë ngritur pikëpyetje mbi konfliktet e mundshme të interesit dhe mungesën e ndarjes mes rolit publik dhe përfitimit privat, një debat që sot gjen jehonë edhe në Shqipëri.
Sazani e ZvĂ«rneci si âplaçka pĂ«r tâu falurâ
Projekti i propozuar nga Kushner për ndërtimin e resorteve luksoze në Sazan dhe Zvërnecpo përparon përmes një formule që shmang parimet bazë të konkurrencës, aq shumë të kërkuara dhe lavdëruara nga BE për integrimin.
Erdhi si propozim i pakërkuar. Vijoi pa diskutim publik dhe pa tender të hapur ndërkombëtar. Askush nuk di të thotë: A është oferta e Kushnerit më e mira e mundshme dhe a po shihet mundësia që të lejohen investitorë të tjerë në Sazan?
Prej janarit 2025, kur mori statusin e investitorit strategjik, qeveria po negocion drejtpĂ«rdrejt me kompaninĂ« âAffinity Partnersâ (zotĂ«ruese e âAtlantic Incubation Partners LLCâ) tĂ« Kushnerit, e cila pritet tĂ« jetĂ« ortake, nĂ« kuota shumice, me ndĂ«rmarrjen qeveritare âAlbanian State Development & Real Estateâ (ASDRE), e cila u krijua nĂ« qershor.
Grupi negociator pĂ«rbĂ«het nga pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« administratĂ«s sĂ« ZĂ«vendĂ«skryeministres Belinda Balluku, e vetmja ende nĂ« detyrĂ« pas ndryshimeve qeveritare tĂ« zgjedhjeve tĂ« fundit, ministrisĂ« sĂ« Financave, Mjedisit dhe Turizmit.Â
Paralelisht grupi është përbërë edhe nga përfaqësues të Agjencisë Shqiptare të Zhvillimit të Investimeve (AIDA), dhe Korporatës së Investimeve Shqiptare (AIC). Kjo e fundit e ka përfshirë në hartën e projekteve që synon të zhvillojë.
PikĂ«risht AIC kontraktoi nĂ« shkurt 2025 pĂ«r rreth 300 mijĂ« eurozyrat ligjore âTonucci & Partnersâ dhe âNexia Consultingâ pĂ«r tĂ« forcuar âpozitĂ«n e shtetit shqiptar nĂ« kĂ«tĂ« investimâ pĂ«rmes njĂ« âekspertize ligjore, financiare, teknike dhe mjedisoreâ.
Nga kjo qasje, kuptohet se qeveria ia dha statusin e investitorit Kushnerit, pa qenë e sigurt për pozitën e saj në propozimin e pakërkuar. Pra, pa e ditur saktë impaktin financiar dhe mjedisor.
PikĂ«risht pĂ«r impaktin mjedisor Qendra pĂ«r Ruajtjen dhe Mbrojtjen e Mjedisit Natyror nĂ« ShqipĂ«ri (PPNEA) dhe organizata tĂ« tjera mjedisore kanĂ« apeluar disa herĂ« shqetĂ«simin se propozimi i Kushnerit prek zona tĂ« mbrojtura, veçanĂ«risht ZvĂ«rnecin.Â
NĂ« njĂ« reagim tĂ« mĂ«rkurĂ«n PPNEA theksoi se ârreth 14 kilometra vijĂ« tĂ« egĂ«r bregdetare qĂ« Ă«shtĂ« zonĂ« e mbrojtur, [âŠ] planifikohet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« rruge asfalti, drita tĂ« forta dhe pallate luksoze, tĂ« cilat nuk kanĂ« vend pĂ«r natyrĂ«n e egĂ«r dhe komunitetetâ.
Ky zhvillim po ndodh teksa Komisioni Evropian i ka vënë kusht Shqipërisë për integrimin mbylljen e kapitullit të mjedisit me ndryshimin e ligjit për zonat e mbrojtura, i cili i pati hapur rrugë investimeve të tilla në parqet natyrore.
Sidoqoftë, vlen të thuhet se për rastin konkret BE ka qendruar e heshtur, pak a shumë si në rastin e Aeroportit të Vlorës, që pritet të ndikojë tejmase në rrjetin e zonave të mbrojtura Vjosë-Nartë.
Citizens.al iu drejtuar të gjitha strukturave të grupi negociator për të marrë informacion për takimet, pozitën aktuale të bisedimeve dhe nëse ka pasur interes nga sipërmarrës të tjerë, veçanërisht kompani shqiptare.
Deri në momentin e botimit të këtij shkrimi, vetëm AIDA dhe AIC dhanë përgjigje duke u kufizuar te theksimi se Affinity Partners mbetet e interesuar ta vijojë projektin dhe se ASDRE nuk po shqyrton asnjë projekt-propozim tjetër në Sazan*.
Nga e gjithĂ« kjo tablo duket qartĂ« se qeveria po e trajton Sazanin dhe ZvĂ«rnecin thjeshtĂ« si plaçka pĂ«r tâu falur, dhe jo si pasuri publike tĂ« parikuperueshme qĂ« nevojiten tĂ« menaxhohen me rregulla.
Zyrtarisht theksi pĂ«r rastin e Kushnerit vihet te statusi âinvestitor strategjikâ, njĂ« etiketĂ« qĂ« nĂ« praktikĂ« ka shĂ«rbyer si çelĂ«s pĂ«r tĂ« anashkaluar procedurat standarde, parlamentin, debatin publik mbi kostot, pĂ«rfitimet dhe rreziqet.
Modeli që përsëritet
Sazani dhe Zvërneci nuk qëndrojnë vetëm. Qeveria Rama ka vepruar ngjashëm duke trajtuar si plaçkë edhe Portin e Durrësit, Portin e Vlorës dhe zonën e mbrojtur përreth Aeroportit të Vlorës.
Porti i DurrĂ«sit iu dha sipĂ«rmarrĂ«sit nga Emiratet, Mohamed Ali Alabbar. NĂ« rastin e tij u bĂ« me ligj tĂ« posaçëm, procedurĂ« tĂ« pĂ«rshpejtuar nĂ« Kuvend dhe partneritet tĂ« paracaktuar nĂ« darkĂ«n e famshme tĂ« qeverisĂ« nĂ« restorantin e Nusret Gökçe (njohur si Salt Bae) nĂ« Dubai (2021).Â
KĂ«shtu, projekti âDurrĂ«s Yachts & Marinaâ me grupin e Emirateve âEagle Hillsâ pati zero debat publik dhe zero konkurrencĂ«. Formula e ktheu Kuvendin nĂ« ânoterâ tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« negociuar dhe dakordĂ«suar larg institucioneve dhe vĂ«mendjes publike.
PĂ«r Portin e VlorĂ«s, raportimet kanĂ« treguar se qeveria pĂ«rdori njĂ« kombinim tĂ« ligjit tĂ« investimeve strategjike, formulĂ«n âShqipĂ«ria 1 euroâ dhe VKM tĂ« posaçme, duke lĂ«nĂ« pa sqaruar mĂ«nyrĂ«n sesi u shmang dhe minimizua pjesĂ«marrja reale e shtetit nĂ« projektin e âMarina di Valonaâ.
Ngjashëm zero debat publik, zero konkurrencë.
NĂ« rastin e Aeroportit tĂ« VlorĂ«s, qeveria tregoi se kur do dhe ka vullnet, mund tĂ« ndjekĂ« dhe aplikojĂ« procedurat konkurruese tĂ« njĂ« gare me tender ndĂ«rkombĂ«tar pas njĂ« ofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuar.Â
Sigurisht, tjetĂ«r gjĂ« se kjo procedurĂ« ishte formale â fillimisht aeroporti iu premtua konsorciumit turk âCengiz-Kalyon-Kolin Constr.â mĂ« pas me procedura tĂ« dyshimta iu dha ortakĂ«risĂ« âMabetex-2A Groupâ tĂ« Behgjet Pacollit dhe Valon Ademit.
Rastet tregojnë qartë sesi qeveria nuk e mat interesin publik me garë dhe kushte të qarta, por me negocime dhe vendime që merren nëpër tavolina jashtë institucioneve. Për më tepër nga investimet në fjalë qeveria merr përsipër detyrimet për të siguruar infrastrukturën mbështetëse.
NĂ« kĂ«tĂ« kuptim Sazani e ZvĂ«rneci â historikisht tĂ« paurbanizuara, pa furnizimin me ujĂ« dhe energji elektrike â janĂ« thjesht plaçkat e radhĂ«s, pasi nĂ« rastin e tyre nuk po ndiqet as formalisht procedura e njĂ« tenderi apo konkursi ndĂ«rkombĂ«tar
Nga renderĂ«t 3D te ânegociimiâ me arkitektĂ«t e qeverisĂ«
PĂ«r Sazanin dhe ZvĂ«rnecin jo vetĂ«m qĂ« nuk po duket tĂ« ketĂ« garĂ«, por tani duket se vetĂ« projekti arkitektonik po riformatohet, me takime tĂ« raportuara mes Ivanka Trump, pĂ«rfaqĂ«suesve tĂ« qeverisĂ« dhe â50-60 arkitektĂ«â qĂ« nuk dihet se nga dolĂ«n dhe u shfaqĂ«n nĂ« VlorĂ«.
Foto e rrjedhur në media nga resorti ku u prit Ivanka Trump, 21 janar 2026.
Mes tyre, nga disa foto qĂ« qarkulluan nĂ« rrjet, spikati arkitekti japonez Kengo Kuma, i njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht pĂ«r stilin modernist. Kuma ishte i ftuar nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r festivalin e arkitekturĂ«s âBread and Heartâ dhe Ă«shtĂ« projektues i Parkut tĂ« VizitorĂ«ve nĂ« Butrint.
Nga fotot, duket tĂ« ketĂ« qenĂ« e pranishme edhe Adelajda Roka, drejtuesja e AgjencisĂ« sĂ« Zhvillimit te Territorit (AZHT), e cila nuk Ă«shtĂ« pjesĂ« e grupit negociator.Â
Nga kjo dhe prezenca e Kumës, mund të kuptojmë se grupi i arkitektëve në fjalë mund të jetë organizuar nga AZHT.
Prej tetorit 2025, AZHT dhe Agjencia KombĂ«tare e Planifikimit tĂ« Territorit (AKPT) kanĂ« riorganizuar festivalin âBread and Heartâ nĂ« njĂ« fondacion. Citizens.alka kĂ«rkuar qartĂ«si pĂ«r objektivin, arsyet dhe mĂ«nyrĂ«n e kĂ«tij tranzicioni.
Por dukshĂ«m, ky riorganizim qĂ« ka bĂ«rĂ« bashkĂ« arkitektĂ«t e preferuar tĂ« qeverisĂ«, po merr rol domethĂ«nĂ«s. Takimi me arkitektĂ«t u raportua se kishte nĂ« fokus projektet nĂ« Sazan e ZvĂ«rnec. Kjo nĂ«nkupton se tanimĂ« diskutimet kanĂ« kaluar te âsi do tĂ« bĂ«hetâ projekti, jo mĂ« thjesht âa do tĂ« bĂ«hetâ.
NĂ«se propozimi fillestar i vitit 2024 ishte njĂ« âvizionâ (render 3D), takimet me arkitektĂ« nĂ«nkuptojnĂ« se tani po negociohet pĂ«rmbajtja e investimit: volumet, ndĂ«rhyrjet, infrastruktura, fazat si edhe lehtĂ«sitĂ« fiskale.
Por nĂ«se projekti âpo rikonceptohetâ gjatĂ« negociimit, atĂ«herĂ« justifikimi pĂ«r âofertĂ« tĂ« pakĂ«rkuarâ bie, sepse nuk kemi mĂ« njĂ« ofertĂ« tĂ« pĂ«rcaktuar qĂ« vetĂ«m vlerĂ«sohet dhe trajtohet, por realisht kemi njĂ« bashkĂ«-projektim pa transparencĂ«.
Qeveria shqiptare, edhe pas kĂ«rkesave tĂ« pĂ«rsĂ«ritura pĂ«r transparencĂ«, ende nuk ka zbardhur njĂ« sĂ«rĂ« detajesh: ĂfarĂ« do tĂ« ndĂ«rtohet realisht nĂ« nĂ« Sazan dhe ZvĂ«rnec? ĂfarĂ« po ofron realisht qeveria shqiptare: truallin, infrastrukturĂ«n, trajtim preferencial apo ekskluzivitet? ĂfarĂ« kanĂ« premtuar investitorĂ«t dhe e nĂ« fund, çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« qytetarĂ«t ShqiptarĂ«?
*Artikulli u përditësua me përgjigjen nga AIC për Sazanin.
Kur përballeni me të ftohur ose infeksione të sinuseve, mënyra e të ushqyerit mund të ndikojë dukshëm në gjendjen tuaj. Disa ushqime mund të rrisin prodhimin e sekrecioneve dhe të përkeqësojnë simptomat.
Ăokollata mund tĂ« rrisĂ« aciditetin nĂ« stomak dhe tĂ« dobĂ«sojĂ« sfinkterĂ«t e ezofagut, duke shkaktuar kollĂ«, gĂ«lbazĂ« dhe ngjirje tĂ« zĂ«rit.
Mentja dhe nenexhiku veprojnë në mënyrë të ngjashme, sidomos tek personat me refluks laringofaringeal (LPR) ose gastroezofageal (GERD), duke shtuar sekrecionet dhe irritimin e fytit.
Kafeja dhe alkooli gjithashtu dobësojnë sfinkterët e ezofagut dhe mund të shkaktojnë refluks, duke rritur prodhimin e mukusit. Alkooli po ashtu mund të çojë në dehidrim, gjë që bën që sekrecionet të grumbullohen më gjatë.
Ushqimet me histaminë, si djathi, kosi, lakra turshi, mishi i përpunuar, qershitë dhe patëllxhani, mund të shkaktojnë reagime të ngjashme me alergjitë, përfshirë shtim të mukusit.
Pijet e gazuara dhe disa ushqime alergjike si qumështi, vezët, kikirikët dhe soja, mund të shkaktojnë kollë, frymëmarrje të vështirësuar dhe ënjtje të fytit.
Përkundrazi, disa ushqime mund të ndihmojnë: supat, ushqimet pikante, frutat, perimet, drithërat dhe legumet, të pasura me fibra, mund të lehtësojnë rrjedhjen e mukusit dhe të përmirësojnë gjendjen.
Një dietë e kujdesshme dhe shmangia e ushqimeve që irritojnë fytin mund të bëjë diferencën midis një infeksioni të gjatë dhe një shërimi më të shpejtë.
Mjekët shpesh këshillojnë të shmangim ushqimet e përpunuara ose ato që përmbajnë shumë sheqer dhe yndyra të ngopura. Kjo është një këshillë e domosdoshme, pasi konsumimi i shpeshtë i tyre rrit rrezikun për sëmundje kronike, përfshirë edhe çrregullime neurologjike si goditja në tru dhe demenca.
MegjithatĂ«, si neurolog, mund tâju them se ekzistojnĂ« edhe disa ushqime tĂ« tjera, mĂ« pak tĂ« njohura, qĂ« duhen shmangur pĂ«r tĂ« parandaluar probleme serioze neurologjike.
Këto janë katër ushqime që unë nuk i ha kurrë:
1. Ushqime të konservuara me kanaçe të dëmtuara
Nëse një kanaçe është e fryrë, e çarë ose shumë e gërvishtur, kjo duhet të jetë një sinjal alarmi. Mund të jetë shenjë e kontaminimit me botulinum, një bakter që prodhon toksinën e botulizmit.
Toksina botulinike është një nga neurotoksinat më të fuqishme që njeh shkenca. Ajo bllokon çlirimin e një neurotransmetuesi që i mundëson trurit të komunikojë me muskujt. Pasojat mund të përfshijnë paralizë të gjymtyrëve, shikim të turbullt dhe, në raste të rënda, vështirësi të frymëmarrjes. Pa trajtim të menjëhershëm, botulizmi mund të jetë fatal.
Ajo që e bën këtë toksinë veçanërisht të rrezikshme është fakti se nuk mund të zbulohet nga era, shija apo pamja. Për më tepër, ngrohja e ushqimit nuk garanton neutralizimin e saj.
Mbani mend kĂ«tĂ« rregull tĂ« thjeshtĂ«: âKur ke dyshime, hidhe.â
2. Disa peshq shkëmborë, veçanërisht në zona tropikale
Unë e dua peshkun dhe i inkurajoj pacientët e mi të konsumojnë lloje si salmoni, sardelet dhe trofta, të cilat janë të pasura me omega-3 dhe të ulëta në merkur.
Por këshilloj kujdes me peshqit e mëdhenj tropikalë si barrakuda, grouper, morena, ngjala detare dhe amberjack. Këta peshq mund të përmbajnë ciguatoksinë, veçanërisht në zona me shkëmbinj koralorë.
Kam parë personalisht raste të helmimit nga ciguatera. Simptomat përfshijnë ndjesi të çuditshme të të ftohtit, djegie, mpirje, marramendje dhe madje edhe ëndrra shumë të gjalla. Për shkak se simptomat janë të paqarta, diagnoza shpesh vonohet.
Problemi kryesor Ă«shtĂ« se ciguatoksina Ă«shtĂ« rezistente ndaj nxehtĂ«sisĂ« â pra, gatimi nuk e shkatĂ«rron. Ashtu si toksina botulinike, ajo nuk ka shije apo erĂ«.
Rekomandohet të kufizohet konsumimi i peshqve grabitqarë të mëdhenj, të shmangen pjesë si mëlçia, vezët dhe koka, dhe të tregohet kujdes i veçantë në zona endemike.
3. Mish derri i pagatuar ose i pagatuar dobët
Rreziku këtu është neurocisticerkoza. Neurocisticerkoza është një nga shkaqet kryesore të epilepsisë në mbarë botën. Edhe pse më e rrallë në vendet e zhvilluara, raste janë raportuar edhe në SHBA.
Nëse udhëtoni shpesh ose jetoni në zona me kushte të dobëta sanitare, është thelbësore të gatuani mirë mishin e derrit dhe të mbani higjienë të mirë të duarve.
4. Qumësht i papasterizuar
Pasterizimi i qumështit përfshin trajtimin me nxehtësi për të eliminuar mikroorganizmat e rrezikshëm. Edhe pse procesi ul lehtësisht disa vitamina, ndikimi është minimal.
Qumështi i papasterizuar, është një burim i njohur i baktereve si Listeria, E. coli dhe Salmonella. Studimet tregojnë se konsumimi i tij shkakton rreth 840 herë më shumë sëmundje dhe 45 herë më shumë shtrime në spital krahasuar me qumështin e pasterizuar, edhe pse konsumohet nga një pjesë shumë e vogël e popullsisë.
Fëmijët, gratë shtatzëna, të moshuarit dhe personat me imunitet të dobët janë më të rrezikuarit për pasoja serioze, përfshirë dëmtime të trurit, meningjit, koma, abort spontan dhe madje vdekje.
Kam parë personalisht raste me dëmtime të pakthyeshme neurologjike të shkaktuara nga produkte të papasterizuara.
Pretendimet se qumështi i papasterizuar ul astmën, kancerin apo intolerancën ndaj laktozës nuk mbështeten nga prova shkencore.
Para se tĂ« bĂ«ni ndryshime tĂ« mĂ«dha nĂ« dietĂ«n tuaj, kĂ«shillohuni gjithmonĂ« me njĂ« profesionist shĂ«ndetĂ«sor. ĂelĂ«si Ă«shtĂ« tĂ« jemi mĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r atĂ« qĂ« konsumojmĂ« veçanĂ«risht kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r ushqime qĂ« mund tĂ« dĂ«mtojnĂ« trurin./KM
Po tâi kthehem pas viteve tĂ« shkollimit, kujtoj qĂ« (si shumĂ« tĂ« tjerĂ«) mĂ« interesonin vetĂ«m rezultatet e mira nĂ« shkollĂ«; ato ishin gjithçka! Kujtoj netĂ«t kur stĂ«rmundohesha vetĂ«m qĂ« tĂ« arrija rezultatin maksimal nĂ« provim, tĂ« nesĂ«rmen! AtĂ«herĂ« dukej se kjo ishte gjĂ«ja e duhur pĂ«r tâu bĂ«rĂ« por sot, unĂ« nuk dua qĂ« im bir tĂ« sforcohet aq shumĂ«, nĂ« moshĂ«n e tij. Mund tâiu duket e çuditshme por lermĂ«ni ta shpjegoj mendimin timâŠ
1. Askush, nĂ« gjithĂ« vitet qĂ« erdhĂ«n mĂ« pas, nuk mĂ« ka pyetur ndonjĂ«herĂ« pĂ«r rezultatet qĂ« kam arritur nĂ« shkollĂ«. As punĂ«dhĂ«nĂ«sit nuk mĂ« kanĂ« kĂ«rkuar rezultatet e universitetit. GjithĂ« çfarĂ« vlente pĂ«r tâu plotĂ«suar ishte kutia e âpĂ«rvojĂ«s nĂ« punĂ«â.
2. Kam harruar gjithçka që kam mësuar në shkollë.
E vija re qĂ« atĂ«herĂ« se harroja gjithçka qĂ« kisha mĂ«suar, menjĂ«herĂ« pas provimit. Kur nisa tĂ« punoj kuptova qĂ« nuk kujtoja asgjĂ« nga ato qĂ« kisha mĂ«suar nĂ« shkollĂ« dhe, mbi tĂ« gjitha, asgjĂ« prej tyre nuk mĂ« duhej! PĂ«rveç tĂ« tjerash pata edhe njĂ« dilemĂ« tĂ« madhe meveten; nuk po dija ku tâi aplikoja gjithĂ« gjĂ«rat qĂ« kisha mĂ«suar. Siç u kuptua mĂ« vonĂ«, vitet e studimit nuk mĂ« dhanĂ« asnjĂ« pĂ«rparĂ«si; nuk isha as mĂ« e mirĂ« e as mĂ« e zonja se njerĂ«zit mĂ« pak tĂ« shkolluar.
Disa njerĂ«z mund tâi kapin gjĂ«rat nĂ« ajĂ«r por unĂ« nuk jam njĂ« prej tyre! QĂ« tâi fiksoja leksionet mĂ« duhej tĂ« studioja shumĂ«. NĂ« kohĂ«n e provimeve studioja 12-15 orĂ« nĂ« ditĂ«. Ende mĂ« kujtohet se si mĂ« zinte gjumi gjatĂ« leksioneve apo nĂ« mjetet e transportit publik, prej lodhjes. PĂ«r shkak tĂ« lodhjes produktiviteti im ra. Tani qĂ« i mendoj kĂ«to gjĂ«ra habitem me veten dhe teknikat e mia tĂ« studimit! Jam e sigurtĂ« qĂ« nĂ«se do tĂ« kthehesha pas, nuk do tĂ« bĂ«ja mĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«!
4. Nuk kisha kohë për njerëzit
Në universitet kisha mjaft mundësi për të krijuar marrëdhënie me njerëzit por isha tepër e zënë për ta bërë këtë gjë. Studimet rrëmbenin të gjithë kohën që kisha dhe nuk më mbetej kohë për jetën private. Humba mundësinë më të mirë për të krijuar miqtë që nuk kam ku I gjej më! Sot, shumë vite më vonë, kam vënë re që të gjithë studentët e shkathët e të socializuar, jo aq të përkushtuar pas studimeve, janë sot njerëz të rëndësishëm e me ndikim në shoqëri.
Këto janë këshillat që kam sot për fëmijët e mi, kur të nisin shkollën:
-Ndryshimi midis vlerësimit me A apo B është kaq I pandjeshëm sa që nuk duhet të ndikojë në cilësinë e jetës!
-Janë aftësitë e tua ato që do të ndihmojnë për të paguar faturat dhe jo rezultatet e shkollës.
-Një diplomë prestigjoze nuk do të të ndihmojë të kesh përparësi në jetë por miqtë me influencë, po!
-Mos bëj gjëra për të cilat mendon se janë të pakuptimta!
-Mos u mundo të përmbushësh pritshmëritë e të tjerëve!/KM
NĂ«se po luftoni me tĂ« ftohurin dhe po pĂ«rjetoni njĂ« infeksion tĂ« sinuseve, mĂ«nyra e tĂ« ushqyerit Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme. Ushqimet qĂ« hamĂ« mund tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« ose pĂ«rkeqĂ«sojnĂ« situatĂ«n dhe nĂ« disa raste mund tĂ« jetĂ« shkaku kryesor pĂ«r prodhimin e tepĂ«rt tĂ« sekrecioneve. Ja disa ushqimet qĂ« mund tĂ« ndikojnĂ« duke pĂ«rkeqĂ«suar gjendjen tuaj. [âŠ]
Studiuesit identifikojnĂ« dhjetĂ«ra metabolite dhe krijojnĂ« njĂ« ânĂ«nshkrimâ biologjik qĂ« parashikon rrezikun e sĂ«mundjes, pĂ«rtej faktorĂ«ve tradicionalĂ«
Studiues nga Mass General Brigham dhe Albert Einstein College of Medicine kanë identifikuar se metabolitet, molekula të vogla në gjak që krijohen gjatë metabolizmit, lidhen me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2 në të ardhmen. Ata po ashtu kanë zbuluar faktorë gjenetikë dhe të stilit të jetesës që mund të ndikojnë në këto metabolite. Përveç kësaj, kanë zhvilluar një nënshkrim që parashikon rrezikun e ardhshëm për diabet të tipit 2, përtej faktorëve tradicionalë të rrezikut. Rezultatet e studimit janë publikuar në revistën Nature Medicine.
Gjatë analizimit të metaboliteve, u vërtetua se 235 prej tyre kanë lidhje me rrezik më të lartë ose më të ulët për zhvillimin e diabetit të tipit 2.
Diabeti është një sëmundje metabolike që është në rritje në mbarë botën, dhe më shumë se 90 për qind e rasteve janë diabet i tipit 2, ku trupi nuk reagon në mënyrë efikase ndaj insulinës. Në studimin e ri, studiuesit ndoqën 23.634 persona me prejardhje të ndryshme etnike, në 10 grupe prospektive, me ndjekje deri në 26 vjet. Këta persona, në fillim të studimit, nuk kishin diabet të tipit 2. Ekipi analizoi 469 metabolite në mostrat e gjakut, si dhe të dhëna gjenetike, dietike dhe të stilit të jetesës, për të parë se çfarë lidhjeje kanë me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2. Nga metabolitet e analizuara, u konstatua se 235 lidhen me rrezik më të madh ose më të vogël për zhvillimin e diabetit të tipit 2, prej të cilëve 67 ishin të zbuluar për herë të parë.
Ushqyerja, stili i jetesës dhe ndikimet gjenetike
â âĂshtĂ« interesante se zbuluam qĂ« faktorĂ«t e ushqyerjes dhe tĂ« stilit tĂ« jetesĂ«s mund tĂ« kenĂ« ndikim mĂ« tĂ« fortĂ« te metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 sesa te metabolitet qĂ« nuk lidhen me sĂ«mundjen. Kjo vlen veçanĂ«risht pĂ«r obezitetin, aktivitetin fizik dhe konsumimin e ushqimeve dhe pijeve tĂ« caktuara, si mishi i kuq, perimet, pijet e Ă«mbĂ«lsuara dhe kafeja ose çaji. GjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« prova tregojnĂ« se kĂ«ta faktorĂ« ushqimorĂ« dhe tĂ« stilit tĂ« jetesĂ«s lidhen me rrezik mĂ« tĂ« lartĂ« ose mĂ« tĂ« ulĂ«t pĂ«r diabet tĂ« tipit 2. Studimi ynĂ« tregoi se metabolite specifike mund tĂ« veprojnĂ« si ndĂ«rmjetĂ«s potencialĂ«, duke i lidhur kĂ«ta faktorĂ« me rrezikun e diabetit tĂ« tipit 2â, shprehet njĂ« nga autorĂ«t e studimit, Jun Li, profesor dhe epidemiolog nĂ« Mass General Brigham Department of Medicine.
U vërtetua gjithashtu se metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 janë të ndërlidhur gjenetikisht me karakteristika klinike dhe tipe indesh që janë relevante për sëmundjen. Për më tepër, ekipi shkencor zhvilloi një nënshkrim unik prej 44 metabolitesh, i cili përmirëson parashikimin e rrezikut të ardhshëm për diabet të tipit 2.
Megjithëse këto gjetje të reja ofrojnë njohuri të rëndësishme, studiuesit theksojnë se nevojiten studime shtesë eksperimentale dhe prova klinike për të konfirmuar shkakësinë e këtyre lidhjeve dhe për të sqaruar se si këto rrugë metabolike kontribuojnë në zhvillimin e diabetit të tipit 2. Një kuptim më i mirë i rrugëve biologjike që qëndrojnë pas sëmundjes, siç theksojnë ata, mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve të reja. /et
Jemi nĂ« sezonin e gripit dhe gjatĂ« javĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« janarit nĂ« vendi u raportuan rreth 13 mijĂ« raste, kryesisht te fĂ«mijĂ«t dhe tĂ« moshuarit, ndĂ«rsa specialistĂ«t paralajmĂ«rojnĂ« se shifrat reale janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« larta. Instituti i ShĂ«ndetit Publik pret rritje tĂ« shtrimeve spitalore nĂ« fund tĂ« janarit ose fillim tĂ« shkurtit. Situata Ă«shtĂ« serioze edhe jashtĂ« vendit. Portugalia regjistroi pak ditĂ« mĂ«âŠ
MjekĂ«t shpesh kĂ«shillojnĂ« tĂ« shmangim ushqimet e pĂ«rpunuara ose ato qĂ« pĂ«rmbajnĂ« shumĂ« sheqer dhe yndyra tĂ« ngopura. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« kĂ«shillĂ« e domosdoshme, pasi konsumimi i shpeshtĂ« i tyre rrit rrezikun pĂ«r sĂ«mundje kronike, pĂ«rfshirĂ« edhe çrregullime neurologjike si goditja nĂ« tru dhe demenca. MegjithatĂ«, si neurolog, mund tâju them se ekzistojnĂ« edhe disa [âŠ]
Qepa, një nga perimet më të vjetra të kultivuara nga njerëzimi, nuk është vetëm një përbërës i zakonshëm në kuzhinë, por ka edhe vlera të shumta shëndetësore. Historia tregon se egjiptianët e konsideronin qepën simbol të përjetësisë për shkak të formës së saj rrethore. Sot, shkenca po zbulon se kjo perime mund të ofrojë përfitime të ndryshme për trupin.
Përveç se ka pak kalori, qepa është e pasur me ujë dhe vitaminë C, duke e bërë një ushqim ideal për forcimin e sistemit imunitar. Përmbajtja e saj sulfurike i jep aromën karakteristike dhe mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut dhe mbrojtjen e zemrës. Studimet sugjerojnë gjithashtu se disa përbërës aktivë të qepës, si kurcetina dhe fitokimikatet, mund të ofrojnë mbrojtje ndaj disa formave të kancerit.
Eksperimentet e hershme tregojnë se qepa mund të ndihmojë edhe në parandalimin e rënies së flokëve, kontrollin e sheqerit në gjak tek personat me diabet dhe reduktimin e peshës tek individët mbipeshë ose obezë. Aplikimi i ekstrakteve të qepës në lëkurë mund të zvogëlojë celulitin dhe shenjat e lindjes. Për më tepër, qepa është përdorur tradicionalisht për përmirësimin e gjendjeve si astma, bronkiti, dhimbjet e stomakut, ftohja dhe inflamacioni në fyt.
Megjithatë, ekspertët këshillojnë se nevojiten më shumë studime për të konfirmuar efektet e saj të plota dhe për të kuptuar mënyrat më të sigurta dhe efektive të përdorimit. Megjithatë, qepa mbetet një aleat i shëndetit që mund të shtohet në dietën e përditshme pa frikë./KM
Gjinekologia Mimoza Keta, ka deklaruar se lyerja e flokĂ«ve nga ana e femrave me bojĂ«ra me amoniak ndikon nĂ« shtatzĂ«ni dhe kĂ«shillon mospĂ«rdorimin e tyre. Mjekja thotĂ« se tĂ« gjitha produktet e pĂ«rdorura nga nĂ«nat nĂ« shtatzĂ«ni duhet tĂ« jenĂ« sa mban natyrale pa pĂ«rmbajtje tĂ« rrezikshme. âNe nuk rekomandojmĂ« edhe lyerjen e flokĂ«ve me [âŠ]
Duket sikur tĂ« gjithĂ« flasin pĂ«r âtargetinâ e proteinĂ«s. Dhe ka arsye: proteina Ă«shtĂ« thelbĂ«sore sepse ndihmon nĂ« ndĂ«rtimin dhe riparimin e muskujve, lĂ«kurĂ«s, flokĂ«ve dhe thonjve, si edhe nĂ« funksione jetike tĂ« metabolizmit, si prodhimi i hormoneve dhe mbĂ«shtetja e sistemit imunitar.
Dhe ka edhe njĂ« paralajmĂ«rim: po, mund tĂ« hash edhe mĂ« shumĂ« proteina seç tĂ« duhen. Sidomos tani qĂ« âproteinaâ po i shtohet edhe karameleve, kafesĂ«, kokoshkave e tĂ« tjera, bĂ«het edhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« dish çfarĂ« sasie tĂ« shkon.
Sa proteina të duhen?
Nuk ka njĂ« pĂ«rgjigje fikse pĂ«r tĂ« gjithĂ«. Si rregull i pĂ«rgjithshĂ«m pĂ«r njĂ« person aktiv, shpesh pĂ«rmendet rreth 2 gramĂ« pĂ«r kilogram peshĂ« trupore, por kjo ndryshon nĂ«se je shtatzĂ«nĂ«, nĂ«se synon tĂ« shtosh masĂ« muskulore, ose nĂ«se je shumĂ« aktive. NĂ«se sâtĂ« pĂ«lqejnĂ« llogaritjet, njĂ« kalkulator mund tĂ« tĂ« japĂ« njĂ« vlerĂ«sim mĂ« tĂ« saktĂ«.
Dietologia e regjistruar Lisa McDowell jep njĂ« rregull praktik: âProteina nĂ« pjatĂ« tĂ« jetĂ« tĂ« paktĂ«n sa madhĂ«sia e pĂ«llĂ«mbĂ«s tĂ«nde.â Rreth 30 gramĂ«, afĂ«rsisht.
Si ta kuptosh që të duhet më shumë proteinë
Katër shenja tipike kur proteina mungon janë: lodhje, humbje e masës muskulore, rënie e fortë e flokëve dhe ndjesia që je gjithmonë e uritur edhe pasi ke ngrënë. Vaktet e balancuara, përfshirë proteinën, janë të rëndësishme për imunitetin dhe rregullimin e hormoneve.
Si ta kuptosh që po e tepron me proteinën
ĂfarĂ« ndodh kur e shton pa kriter? Sipas Brittany Towers Lewis, e njohur si âThe Black Food Scientistâ, Shoqata NdĂ«rkombĂ«tare e Ushqyerjes Sportive ka studiuar se, mesatarisht, trupi pĂ«rdor rreth 20â30 gramĂ« proteina pas njĂ« vakti. Kjo shifĂ«r mund tĂ« rritet nĂ«se ushtron shpesh dhe ke nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ« riparim muskulor. Por nĂ«se rri ulur gjithĂ« ditĂ«n, trupi nuk ka tĂ« njĂ«jtĂ«n kĂ«rkesĂ«, dhe njĂ« pjesĂ« e proteinĂ«s nuk pĂ«rdoret âme vlerĂ«â.
PĂ«rveç faktit qĂ« mund tĂ« âshpĂ«rdoroshâ lĂ«ndĂ« ushqyese, ka edhe shqetĂ«sime tĂ« tjera fizike: teprica mund tĂ« rrisĂ« rrezikun pĂ«r gurĂ« nĂ« veshka. Dietat shumĂ« tĂ« larta nĂ« proteina shtazore dhe tĂ« ulĂ«ta nĂ« karbohidrate mund tĂ« rrisin aciditetin nĂ« veshka. NĂ«se ke probleme ekzistuese me veshkat, situata mund tĂ« pĂ«rkeqĂ«sohet.
Lewis shton se produktet âme proteina tĂ« shtuaraâ si karamele, kokoshka apo kafe, pĂ«r shumicĂ«n e njerĂ«zve nuk janĂ« tĂ« nevojshme dhe shpesh hyjnĂ« te kategoria e teprimit. âMesatarisht, njeriu nuk ka pse tâi konsumojĂ« çdo ditĂ«. MĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« cilĂ«sia e proteinĂ«s.â
NĂ« fund, ideja sâĂ«shtĂ« âsa mĂ« shumĂ«, aq mĂ« mirĂ«â, por âsa duhet dhe nga burime tĂ« miraâ./mxh
Pse vitaminat B6, E dhe C nuk janë gjithmonë të padëmshme dhe kur doza e gabuar bëhet rrezik
NĂ« vitet e fundit, suplementet ushqimore janĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e pĂ«rditshme e shumĂ« njerĂ«zve. Vitamina B6, E dhe C merren shpesh âpĂ«r nervaâ, âpĂ«r imunitetâ ose âpĂ«r zemrĂ«nâ, pa u menduar shumĂ« pĂ«r dozĂ«n dhe kohĂ«zgjatjen. MegjithatĂ«, studimet shkencore dhe pĂ«rvoja klinike tregojnĂ« se vitaminat nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« padĂ«mshme, sidomos kur merren nĂ« doza tĂ« larta dhe pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«.
EkspertĂ«t e National Institutes of Health (NIH) dhe European Food Safety Authority (EFSA) theksojnĂ« se, nĂ« megadoza, disa vitamina nuk sillen mĂ« si ushqyes, por si substanca me efekt farmakologjik, tĂ« afta tĂ« shkaktojnĂ« pasoja tĂ« padĂ«shiruara. PikĂ«risht vitaminat B6, E dhe C janĂ« shembuj tĂ« mirĂ« se pse parimi âmĂ« shumĂ« Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ«â nuk vlen gjithmonĂ«.
Vitamina B6, e njohur si piridoksinĂ«, Ă«shtĂ« e nevojshme pĂ«r funksionimin e nervave dhe metabolizmin, por vetĂ«m nĂ« sasi shumĂ« tĂ« vogla. Nevoja ditore pĂ«r njĂ« tĂ« rritur Ă«shtĂ« rreth 1.3 deri nĂ« 1.7 mg. Kur merret pĂ«r muaj ose vite nĂ« doza tĂ« larta, sidomos mbi 25â50 mg nĂ« ditĂ«, studimet e publikuara nĂ« revista neurologjike dhe tĂ« pĂ«rmbledhura nga NIH kanĂ« treguar rritje tĂ« rrezikut pĂ«r dĂ«mtime tĂ« nervave periferikĂ«. KĂ«to dĂ«mtime shfaqen me mpirje, ndjesi shpimi gjilpĂ«rash, djegie nĂ« duar dhe kĂ«mbĂ«, madje edhe vĂ«shtirĂ«si nĂ« ecje. NĂ« disa raste, pĂ«rmirĂ«simi pas ndĂ«rprerjes sĂ« suplementit Ă«shtĂ« i ngadalshĂ«m dhe jo gjithmonĂ« i plotĂ«.
Edhe vitamina E, e njohur si antioksidant i fuqishĂ«m, nuk Ă«shtĂ« pa rrezik kur merret pa kontroll. Doza ditore e rekomanduar Ă«shtĂ« rreth 15 mg, ndĂ«rsa shumĂ« suplemente pĂ«rmbajnĂ« qindra njĂ«si ndĂ«rkombĂ«tare (IU). Meta-analiza tĂ« publikuara nĂ«Â BMJ, Annals of Internal Medicine dhe rishikime tĂ« Cochrane Collaboration tregojnĂ« se pĂ«rdorimi i dozave tĂ« larta, veçanĂ«risht mbi 200â400 IU nĂ« ditĂ«, lidhet me rritje tĂ« rrezikut pĂ«r gjakderdhje dhe goditje hemorragjike nĂ« tru. Ky rrezik Ă«shtĂ« edhe mĂ« i madh te personat qĂ« pĂ«rdorin aspirinĂ« ose barna pĂ«r hollimin e gjakut. Studimi i madh SELECT, i botuar nĂ«Â JAMA, nuk gjeti pĂ«rfitime mbrojtĂ«se nga vitamina E, por ngriti shqetĂ«sime pĂ«r pĂ«rdorimin e saj afatgjatĂ« nĂ« doza tĂ« larta.
Vitamina C, ndoshta mĂ« e pĂ«rdorura nga tĂ« gjitha, konsiderohet relativisht e sigurt, por edhe kĂ«tu doza bĂ«n diferencĂ«n. Nevoja ditore Ă«shtĂ« rreth 75â90 mg, ndĂ«rsa shumĂ« njerĂ«z marrin 1 ose 2 gramĂ« nĂ« ditĂ« âpĂ«r imunitetâ. Sipas NEJM, BMJ dhe JAMA Internal Medicine, dozat e larta tĂ« vitaminĂ«s C mund tĂ« shkaktojnĂ« shqetĂ«sime gastrointestinale dhe diarre, ndĂ«rsa te personat e predispozuar rrisin rrezikun pĂ«r formimin e gurĂ«ve nĂ« veshka. Studimet tregojnĂ« se pĂ«rfitimi imunitar nuk rritet proporcionalisht me dozĂ«n, ndĂ«rsa rreziku po.
Mesazhi që del nga literatura shkencore është i qartë: suplementimi nuk duhet të bëhet sipas këshillave të internetit apo trendeve, por sipas nevojës reale të organizmit. Vitaminat duhen marrë në dozat e duhura, për kohën e duhur dhe me qëllim të qartë. Analizat laboratorike, gjendja shëndetësore dhe terapia që përdorni janë faktorë kyç që duhen marrë parasysh.
Në fund, ekspertët theksojnë një parim të thjeshtë, por shumë të rëndësishëm: suplementet nuk janë karamele dhe vitamina nuk është gjithmonë sinonim i sigurisë. Kur keni dilema, këshilla mjekësore është gjithmonë zgjidhja më e sigurt. /et
Ekspertët tregojnë pse qumështi nuk duhet anashkaluar dhe si të zgjidhni variantin më të sigurt për ju dhe foshnjën
Gratë shtatzëna duhet të konsumojnë qumësht në sasi të moderuar për të marrë kalcium, vitaminë D dhe lëndë të tjera ushqyese të rëndësishme. Zgjedhja më e mirë është qumështi i lopës, por ja çfarë duhet të dini edhe për variantet bimore.
Sipas studimeve klinike, konsumimi i moderuar i qumĂ«shtit gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ« lidhet me njĂ« ecuri mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« shtatzĂ«nisĂ«. Shumica e ekspertĂ«ve rekomandojnĂ« qumĂ«shtin e lopĂ«s si llojin mĂ« tĂ« shĂ«ndetshĂ«m tĂ« qumĂ«shtit pĂ«r tâu pirĂ« gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ«. Arsyeja Ă«shtĂ« se qumĂ«shti i lopĂ«s ka profilin mĂ« tĂ« plotĂ« ushqyes, me njĂ« spektĂ«r tĂ« gjerĂ« vitaminash dhe mineralesh qĂ« janĂ« tĂ« domosdoshme pĂ«r nĂ«nĂ«n dhe foshnjĂ«n gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ«, pĂ«rfshirĂ« kalciumin dhe vitaminĂ«n D.
Megjithatë, nëse shmangni produktet e qumështit për shkak të intolerancës ose preferencave personale, qumështet bimore mund të jenë një alternativë e mirë. Në vijim, mësoni më shumë për përbërjen ushqyese të qumështit dhe alternativave të tij, në mënyrë që të siguroheni se po merrni mjaftueshëm lëndë ushqyese të rëndësishme për një shtatzëni të shëndetshme, transmeton Telegrafi.
Qumështi i lopës
Shumica e ekspertëve rekomandojnë qumështin e lopës gjatë shtatzënisë, sepse është i pasur me lëndë ushqyese për nënën dhe foshnjën në zhvillim. Kalciumi dhe vitamina D janë veçanërisht të rëndësishëm për ndërtimin dhe ruajtjen e kockave të forta. Qumështi i lopës është gjithashtu i pasur me proteina dhe aminoacide esenciale, të cilat janë blloqet ndërtuese të qelizave të foshnjës.
Vitamina D ndihmon në uljen e rrezikut për diabet gestacional, ndërsa vitamina E vepron si antioksidant dhe mbron organizmin nga sëmundje të ndryshme. Një gotë qumësht lope përmban rreth 285 mg kalcium.
Nëse po përpiqeni të ulni marrjen e yndyrnave të ngopura, mund të zgjidhni qumësht të skremuar. Duhet shmangur konsumimi i qumështit të papasterizuar (të papërpunuar) dhe produkteve të përgatitura prej tij gjatë shtatzënisë, pasi ato mund të përmbajnë baktere të rrezikshme. Konsumimi i qumështit të papasterizuar nuk është i sigurt gjatë shtatzënisë.
Qumështi i sojës ka pothuajse të njëjtën sasi proteinash si qumështi i lopës dhe shpesh është i pasuruar me kalcium, në mënyrë që përmbajtja e tij të jetë e ngjashme me atë të qumështit të lopës. Megjithatë, organizmi mund të mos e përthithë të gjithë këtë kalcium, pasi soja përmban një përbërës natyror që pengon absorbimin e tij.
Qumështet bimore të aromatizuara, përfshirë edhe qumështin e sojës, shpesh përmbajnë sheqerna të shtuar, prandaj nëse i kushtoni vëmendje marrjes së sheqerit, rekomandohet të zgjidhni variantet pa sheqer të shtuar.
Qumështi i sojës ka vlerën ushqyese më të afërt me qumështin e lopës krahasuar me alternativat e tjera bimore, ndaj disa ekspertë e konsiderojnë atë si alternativën më të mirë gjatë shtatzënisë. Antioksidantët që përmban ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave nga dëmtimet. Një gotë qumësht soje siguron rreth 300 mg kalcium.
Qumështi i bajameve
Nëse jeni alergjike ndaj produkteve të qumështit ose sojës, qumështi i bajameve mund të jetë një alternativë e mirë. Ai përmban më pak lëndë ushqyese dhe më pak proteina se qumështi i lopës, por natyrshëm ka më shumë vitaminë A dhe kalcium. Disa lloje janë të pasuruara me kalcium dhe vitamina të tjera, përfshirë vitaminën D.
Qumështi i bajames përmban acid folik, fibra, proteina, vitamina të grupit B, kalcium, hekur dhe vitaminë E. Ka pak kalori dhe antioksidantët e tij ndihmojnë në forcimin e sistemit imunitar. Një gotë qumësht bajameje siguron rreth 7,5 mg kalcium.
Qumështi i orizit
Qumështi i orizit mund të jetë alternativë e mirë për personat alergjikë ndaj qumështit, sojës dhe arrorëve. Ai përmban pak proteina, por ka më shumë karbohidrate se qumështi i lopës. Nuk rekomandohet për gratë me diabet, pasi përmban deri në katër herë më shumë karbohidrate krahasuar me qumështin e lopës. Disa lloje janë të pasuruara me vitamina A dhe D.
Qumështi i tërshërës
Qumështi i tërshërës është një tjetër alternativë e mirë për personat me alergji ndaj qumështit, sojës dhe arrorëve. Edhe pse tërshëra nuk përmban natyrshëm gluten, qumështi i tërshërës i blerë në dyqan shpesh përpunohet në të njëjtat ambiente me drithëra që përmbajnë gluten. Prandaj, nëse keni intolerancë ndaj glutenit, kontrolloni etiketën për të siguruar që produkti është pa gluten.
Qumështi i tërshërës ka më pak proteina se qumështi i lopës, por më shumë karbohidrate se alternativat e tjera bimore. Ai përmban natyrshëm hekur, vitamina të grupit B dhe minerale të tjera esenciale. Shumë produkte tregtare janë të pasuruara me kalcium dhe vitamina A dhe D. Përmbajtja e lartë e fibrave ndihmon në parandalimin e kapsllëkut gjatë shtatzënisë.
Këshilla ushqimore gjatë shtatzënisë
Nëse konsumoni rregullisht qumësht bimor, duhet të siguroheni që përmes ushqimit të merrni mjaftueshëm kalcium, vitaminë D dhe proteina nga burime të tjera. Produktet e qumështit janë burim i rëndësishëm i vitaminës D, prandaj nëse nuk i konsumoni, duhet të kujdeseni që ta merrni këtë vitaminë nga burime të tjera, si peshku yndyror (salmoni, trofta), vezët ose drithërat e pasuruara. /et
Qepa, një nga perimet më të vjetra të kultivuara nga njerëzimi, nuk është vetëm një përbërës i zakonshëm në kuzhinë, por ka edhe vlera të shumta shëndetësore. Historia tregon se egjiptianët e konsideronin qepën simbol të përjetësisë për shkak të formës së saj rrethore. Sot, shkenca po zbulon se kjo perime mund të ofrojë përfitime të ndryshme për trupin.
Përveç se ka pak kalori, qepa është e pasur me ujë dhe vitaminë C, duke e bërë një ushqim ideal për forcimin e sistemit imunitar. Përmbajtja e saj sulfurike i jep aromën karakteristike dhe mund të ndihmojë në uljen e tensionit të gjakut dhe mbrojtjen e zemrës. Studimet sugjerojnë gjithashtu se disa përbërës aktivë të qepës, si kurcetina dhe fitokimikatet, mund të ofrojnë mbrojtje ndaj disa formave të kancerit.
Eksperimentet e hershme tregojnë se qepa mund të ndihmojë edhe në parandalimin e rënies së flokëve, kontrollin e sheqerit në gjak tek personat me diabet dhe reduktimin e peshës tek individët mbipeshë ose obezë. Aplikimi i ekstrakteve të qepës në lëkurë mund të zvogëlojë celulitin dhe shenjat e lindjes. Për më tepër, qepa është përdorur tradicionalisht për përmirësimin e gjendjeve si astma, bronkiti, dhimbjet e stomakut, ftohja dhe inflamacioni në fyt.
Megjithatë, ekspertët këshillojnë se nevojiten më shumë studime për të konfirmuar efektet e saj të plota dhe për të kuptuar mënyrat më të sigurta dhe efektive të përdorimit. Megjithatë, qepa mbetet një aleat i shëndetit që mund të shtohet në dietën e përditshme pa frikë.
Ekspertët pediatër, neonatologët dhe specialistët e ushqyerjes së fëmijëve këshillojnë që foshnjave të porsalindura të mos u jepet ujë apo ujë me sheqer. Po ashtu, në rastet kur foshnja ushqehet me qumësht artificial (pluhur ose të koncentruar), është thelbësore që formula të përgatitet saktësisht sipas udhëzimeve në etiketë, pa e holluar me më shumë ujë sesa rekomandohet.
Foshnjat marrin gjithë sasinë e nevojshme të lëngjeve përmes qumështit të gjirit ose formulës. Edhe gjatë ditëve të para pas lindjes, kur qumështi i nënës është ende në fazën fillestare, foshnja ushqehet me kulloshtër, e cila është plotësisht e mjaftueshme për ta mbajtur të hidratuar.
Dhënia e ujit në këtë moshë mund të jetë e rrezikshme. Ajo mund të çojë në një gjendje serioze, ku uji i tepërt hollon nivelin e natriumit në trup, duke çrregulluar ekuilibrin e elektroliteve. Në raste të rralla, por të rënda, kjo mund të shkaktojë fryrje të indeve, konvulsione dhe madje edhe koma.
Në situata të veçanta, si për shembull gjatë një gastroenteriti që shkakton humbje të lëngjeve, vetëm mjeku mund të rekomandojë përdorimin e pijeve elektrolitike të posaçme për foshnjat.
Megjithëse disa studime kanë treguar se uji me sheqer mund të përdoret në ambiente mjekësore për të qetësuar foshnjat gjatë procedurave si vaksinimi, kjo nuk duhet të praktikohet në shtëpi. Dhënia e ujit me sheqer për qetësim apo për shuarjen e etjes nuk është e nevojshme dhe nuk sjell përfitime shëndetësore.
Përkundrazi, uji apo uji me sheqer mund të ndikojë negativisht në përthithjen e lëndëve ushqyese nga qumështi i gjirit ose formula. Duke e bërë foshnjën të ndihet e ngopur, mund të reduktojë sasinë e ushqimit që ajo merr, duke ndikuar në rritjen dhe zhvillimin e saj./mxh
Që buka është pjesë e rëndësishme e jetës tonë, kjo është e ditur tashmë. Por ajo që na mundon shpesh herë është zgjedhja midis qindra llojeve bukësh që ekzistojnë në treg. Të gjithë mund të pyesim: cila është e duhura për ne? Cila është më e shëndetshme dhe cila nuk duhet të mungojë në vaktet tona?
Po le te ndalemi edhe një herë tek buka e zezë: Cilat janë arsyet se përse duhet zgjedhur një bukë e zezë?
Buka e zezë përmban më shumë fibër, vitaminë B6 dhe E, magnez, hekur, zink dhe acid folik. Gjithashtu, buka e zezë është e duhura për të gjithë ata që vuajnë nga diabeti i tipit 2 si dhe ndihmon me konstipacionin. Nëse doni të keni një diet të balancuar apo dhe të humbisni peshën e tepërt, atëherë buka e zezë nuk duhet të mungojë në vaktet tuaja./KM
Login
